CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025

Politieke Avond - Sessie 5 (Raadzaal) 26 mei 2026, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarstukken 202537.468 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Kwaliteit De samenwerking met Achterhoek in Beweging verloopt naar tevredenheid. In 2025 is de gemeente Zutphen als aspirant-lid aangesloten; per 1 januari 2026 is zij officieel toegetreden. Daarmee is de samenwerking uitgebreid van negen naar tien gemeenten. Vanuit het Sportakkoord wordt gewerkt aan vijf pijlers: inclusie en diversiteit, een vitaal en veilig sportklimaat, vaardig in bewegen, sport en preventie en de maatschappelijke waarde van topsport. Uniek sporten en topsport zijn regionaal belegd bij Achterhoek in Beweging. Aan de pijlers wordt zowel regionaal als lokaal gewerkt. In 2025 zijn 47 aanvragen bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur goedgekeurd. Deze hadden betrekking op cultuur, scouting, zwemles en sport. Voor 2026 is de overeenkomst met het Jeugdfonds uitgebreid en voor drie jaar verlengd, in het kader van de uitvoering van het beleidsplan Bestaanszekerheid. 52

Geld Podia, muziekcultuur en amateurkunst. •

We subsidiëren verenigingen en het muziekonderwijs, dit wordt gedekt uit de activiteit Educatie en participatie.

Kwaliteit Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010) • •

• •

•

We voeren de Sport- en beweegvisie uit. Volgend op de Sport- en beweegvisie, het uitvoeringsprogramma bij de cultuur- en erfgoedvisie en het onderzoek door de rekenkamer naar de doelmatigheid van onze subsidies, wordt de subsidieregeling kunst, cultuur, sport en welzijn herijkt. Dit heeft gevolgen voor alle subsidies die vallen onder verschillende activiteiten. We voeren de uitvoeringsagenda van de cultuur- en erfgoedvisie uit. Wanneer er uit de samenleving projecten volgen die bijdragen aan de doelen van de cultuur- en erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma, kunnen we participeren. In maart 2024 is de Achterhoek door het Rijk erkend als Cultuurregio. Basis voor deze erkenning ligt in de jarenlange samenwerking in de Achterhoek op het gebied van cultuur en erfgoed. Een belangrijk voorbeeld daarvan is het Cultuur- en Erfgoedpact (CEPA). Als gevolg van Berkelland in balans is de bijdrage aan het Cultuur en Erfgoedpact (CEPA) stop gezet. Culturije heeft toen aangeboden onze bijdrage van € 15.000 per jaar vanuit haar reserves te dekken. Het pact loopt in 2025 af en de bijdrage van Culturije ook. Er wordt momenteel gesproken over de voortzetting van het pact. Culturije kan onze bijdrage niet meer betalen. Als wij weer mee willen doen, moeten we de bijdrage vanaf 2025 zelf gaan betalen.

Het nieuwe bedrag is nog niet bekend en er is ten tijde van het schrijven van de begroting 2025 door het college nog geen besluit genomen over vervolgdeelname aan het CEPA. We ondersteunen incidenteel initiatieven uit de samenleving waar nodig en waar het bijdraagt aan onze doelen op sport, bewegen, cultuur en/of erfgoed.

Kwaliteit In 2025 is een scenario-onderzoek naar binnenzwemwater uitgevoerd. Ook is gestart met de herijking van subsidies. Op 28 oktober 2025 is de startnotitie voor de herijking subsidies door de raad vastgesteld. Daarbij is ook amendement 'A2524 Subsidies OZB verenigingen' aangenomen. Dit amendement moet verwerkt worden en vraagt ook extra participatie met het veld. De inwerkingtreding schuift daardoor een jaar op naar 2028. Er is opdracht gegeven voor een update van de archeologische kaarten van de gemeente Berkelland als onderdeel van een groter project voor actualisatie van de kaarten van acht gemeenten in de Achterhoek. We zijn in 2025 aangesloten bij de gezamenlijke aanpak van de Achterhoekse gemeenten, provincie Gelderland, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en LTO-Noord om erfgoed en landschappelijke kwaliteit te behouden en te benutten als inspiratiebron bij transformaties in het landelijk gebied tussen 2026 en 2028.

53

Geld Taal en media. (060.010.050) •

•

• •

We subsidiëren de kernfuncties van de bibliotheek, deze bijdrage wordt geïndexeerd. Het Rijk stelt budget voor jeugdlidmaatschap beschikbaar via de gemeenten via de algemene uitkering. Wij voegen dit in vervolg (€ 22.000) toe aan de bijdrage voor de Bibliotheek Oost Achterhoek. Over de mate van indexeren lopen ten tijde van het opstellen van de begroting 2025 nog gesprekken, zodoende wordt de stijging meegenomen bij de Berap 2025. Het Rijk stelt vanaf 2025 structureel gemiddeld € 3 per inwoner per gemeente extra beschikbaar voor bibliotheken. Deze structurele middelen worden in 2025 waarschijnlijk nog uitgekeerd via een specifieke uitkering. We bestemmen deze gelden voor de Bibliotheek Oost Achterhoek. We subsidiëren de (vrijwilligers van de) Dorpsböke in alle kleine kernen met een kleine financiële bijdrage. Begin 2025 ronden we de evaluatie naar de Dorpsböke af. We subsidiëren de lokale omroep Regio8 structureel tot het moment dat het Rijk de financiering van de regionale omroepen overneemt.

Kwaliteit De Bibliotheek Oost-Achterhoek ontvangt subsidie voor de uitvoering van de vijf wettelijke taken uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en voor het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). De nieuwe bibliotheekvestiging in Borculo is definitief, de verbouwing is gestart en de opening staat gepland voor begin 2026. Het onderzoek naar de Dorpsbökes is in 2025 voortgezet. Regio8, de lokale omroep van Berkelland, heeft opnieuw subsidie ontvangen voor haar activiteiten, conform de wens van de gemeenteraad om de lokale nieuwsvoorziening te blijven ondersteunen in opmaat naar de te vormen streekomroep. Samen met de andere Achterhoekse gemeenten is verder gesproken over de verwachte wijzigingen in het landelijke stelsel voor lokale publieke omroepen. De nieuwe mediawet treedt naar verwachting op 1 januari 2028 in werking. Geld We zetten combinatiefunctionarissen in (brede impuls) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. (060.010.100) • • •

We zetten combinatiefunctionarissen in (Brede Regeling Combinatiefunctionarissen) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. De periode is gestart op 1 juli 2022 en loopt tot 1 juli 2026. Eind 2025 oriënteren we ons op een eventuele nieuwe termijn van de brede regeling combinatiefuncties.

Kwaliteit De huidige aanbesteding (2022-2026) is verleend aan: Sport Federatie Berkelland (SFB), Stichting Culturije, Beweeg Wijs B.V. en Stichting ’t Timpke (t.b.v. Campus de Wildbaan). Onderstaand is een selectie van activiteiten uit 2025 opgesomd: • Er zijn nieuwe samenwerkingen en activiteiten op sportpark de Wildbaan, ‘t Haantje neede, de Bijenkamp, Pickerhal, Rietmolen, Haarlo, Rekken, denk hierbij aan de NAH groep, Dynamic tennis, Pickerinstuif, 't Haantje ontmoetingspunt . • (Sport)verenigingen zijn ondersteund in hun organisatorische basis en het kader is geschoold via thema-avonden en cursussen, zoals 'Sociaal Veilig Sportklimaat', 'Vertrouwenscontactpersoon’en 'EHBSO”. Daarnaast zijn diverse 1-op-1 trajecten opgezet, mede mogelijk gemaakt door vouchers uit het Lokaal Sportakkoord.

54

•

•

• •

• • •

De inzet van de cultuur- en erfgoedcoach is gecontinueerd en de zichtbaarheid van de coach neemt toe; er komen meer doorverwijzingen binnen. Contact met 44 organisaties. Het gaat hier om zowel korte als lange adviestrajecten en twee bijeenkomsten ‘Meedoen is de Kunst’ en ‘Vertrouwenscontactpersoon’ en een cultuurcanon ‘Samenwerken in besturen’. Daarnaast is ondersteuning geboden bij kleine en grote subsidieaanvragen. Platform BerkellandActief.nl is doorontwikkeld met activiteitenaanbod voor jongeren, Try Out. Sjors Sportief Creatief (4-12 jaar), Volwassenen, Max Vitaal (voor 55-plussers) en Berkelland Doet! waren al langer te vinden op het platform. Gezondheid en preventie (GALA) is toegevoegd met aanbod vanuit valpreventie en gezond gewicht. Er wordt doorlopend gewerkt aan de verbetering van de toegankelijkheid, zichtbaarheid en vindbaarheid. De (regionale) beweegmakelaar voert gesprekken met inwoners en begeleidt hen naar een passend sport- en beweegaanbod. 50 gesprekken plus 74 gesprekken binnen valpreventie. Er hebben veel activiteiten plaatsgevonden voor kinderen en jongeren onder, en buiten schooltijd. Het gaat hier onder andere om programma's ten behoeve van een gezonde leefstijl (e.g. bewegen, voeding), speel- en beweegprogramma's, motorische screenings en vaardigheidsprogramma's, sportclinics en intro- en oriëntatielessen.

Verder heeft ook de zomertoer, een activiteitenprogramma voor kinderen van 6 tot en met 12 jaar, wederom plaatsgevonden. Zomertoer 2025 - zomeractiviteiten voor kinderen in samenwerking met verenigingen met ongeveer 100 deelnemers bij de aftrap in Neede, 172 deelnemers bij sport- en cultuuractiviteiten en 419 deelnemers via de zomersportapp van SFB. Berkelland Friends Festival op 11 oktober 2025 – Achtste editie van dit festival voor verbinding en (culturele) ontmoeting met 300 bezoekers. Met dit jaar een werkgroep van professionals en inwoners van Berkelland. Kreggel en Kwiek uitbreiding van cursusaanbod en onverminderd enthousiasme van deelnemers, aanbod kinderen onder en na schooltijd (sportontdekking en sportmotivatie, sporthorizonverbreding)

Geld

Speerpunt Toekomstbestendige accommodaties. (060.020) Wat willen we bereiken? We willen dat maatschappelijke accommodaties toekomstbestendig worden. Daarvoor zijn activiteiten nodig die bedrijfsvoering verbeteren en zichtbaarheid van accommodaties vergroten. Deze activiteiten zijn genoemd onder het speerpunt Sport en cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis. De accommodaties zelf, ‘de stenen’, dienen ook toekomstbestendig te zijn. Hiervoor is een uitvoeringsagenda voor sportvastgoed, inclusief zwembaden, opgesteld. We willen bereiken dat over een periode van 15 jaar ons sportvastgoed en zwembaden toekomstbestendig zijn gemaakt, in lijn met het beoogd gebruik, passend bij het beschikbare budget.

Wat gaan we daarvoor doen? Culturele accommodaties. (060.020.010) • • •

We subsidiëren dorpshuizen en kulturhusen. We beheren en onderhouden monumenten in eigendom van de gemeente. Ook zijn we eigenaar van twee musea (Brandweermuseum in Borculo en museum de Scheper in Eibergen). We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit Strategie, beleid en innovatie'.

55

Kwaliteit In 2025 hebben we culturele verenigingen en instellingen met een eigen accommodatie via een subsidieregeling gecompenseerd voor de OZB. Geld Sportaccommodaties. (060.020.020) •

• • • •

We starten na afronding van- en besluitvorming naar aanleiding van het scenarioonderzoek toekomstbestendig binnenzwemlandschap met een onderzoek naar het onder één soort beheer brengen van sportaccommodaties, incl. zwembaden. Bijvoorbeeld in een sport- of vastgoedbedrijf. (Deze activiteit valt financieel onder Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010)) We beheren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken. We verhuren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken. We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit Strategie, beleid en innovatie). In 2015 is de gemeente een erfpachtovereenkomst aangegaan met Stichting Atletiekbaan Eibergen, tegenwoordig ASV Eibergen. Het beheer en onderhoud van de atletiekaccommodatie is verantwoordelijkheid van de stichting en zij wordt hiervoor gesubsidieerd. Voor het onderhoud van de 400-meter rondbaan en 6-baans sprintbanen is afgesproken dat de gemeente groot onderhoud betaalt. Groot onderhoud is nodig in 2025.

We zijn in overleg met de stichting over de kosten en nemen die op bij de Berap 2025.

Kwaliteit In 2025 is door onderzoeksbureau Treem het scenario-onderzoek binnenzwemwater opgeleverd, deze is in 2026 ter besluitvorming aangeboden aan de raad. Tegelijkertijd is er een initiatief ontstaan vanuit het sportveld (o.a. zwembadexploitanten) om te onderzoeken hoe zij beter kunnen samenwerken, dit heeft geleid tot een subsidieverzoek voor een verkenner/kwartiermaker; dit verzoek is gelijktijdig aan de raad voorgelegd in 2026. De renovatie aan de atletiekbaan van ASV Eibergen is uitgevoerd in het najaar van 2025. In 2025 hebben we sportverenigingen met een eigen accommodatie via een subsidieregeling gecompenseerd voor de OZB. Geld De kosten voor het deel van de renovatie aan de atletiekbaan van ASV Eibergen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, bedragen circa € 110.000. Deze uitgaven waren niet begroot en bij het opstellen van de bestuursrapportage was de hoogte van het bedrag nog niet bekend. Daarnaast is er een overschrijding van circa € 30.000 geweest als gevolge van de schoonmaakkosten. Zwembaden. (060.020.030) •

•

We voeren een scenario-onderzoek toekomstbestendig binnenzwemlandschap uit. Naar aanleiding van de uitkomsten, nemen we een besluit over de toekomst van het binnenzwemwater in Berkelland. (Deze activiteit valt financieel onder Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010)) We subsidiëren zwembaden.

56

•

•

De subsidie- en exploitatiebijdragen aan de Berkellandse zwembaden worden jaarlijks geïndexeerd. Voor de periode 2024-2026 ondersteunen we 't Timpke met in totaal € 392.000, waarvan € 116.000 in 2025 en 2026, zoals eerder door gemeenteraad is besloten. Omdat het hierboven genoemde onderzoek nog moet plaatsvinden en er dus nog geen duidelijkheid is over de toekomst, nemen we structureel € 116.000 op in de meerjarenbegroting. Bij Optisport zien we ook een verhoogde bijdrage als gevolg van een grote indexatie door sterke stijging van energieprijzen. De indexatie volgt nog en wordt opgenomen in de Berap 2025.

Kwaliteit Geld Het bedrag in de begroting t.g.v. Optisport (ca. € 635.000) is per 2023 niet opgehoogd in de begroting terwijl de exploitatiebijdrage wel is geïndexeerd volgens gemaakte afspraken. In 2024 is er ca. € 662.000 verleend en in 2025 is deze weer geïndexeerd (± 5%).

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) • Activiteit 060.010.050: De stijging van de lasten en de baten komen voort uit het raadsbesluit over de huisvesting van de Bibliotheek Borculo. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 060.010.010 Strategie, beleid en innovatie

-57

-49

-83

-88

060.010.020 Heel Berkelland beweegt

-268

-240

-277

-259

060.010.030 Educatie en participatie

-394

-405

-420

-375

060.010.040 Cultureel erfgoed

-394

-458

-458

-483

-1.017

-791

-1.484

-1.504

-110

0

-50

-18

060.010.070 Transformatiefonds sport

-3

0

0

0

060.010.090 Evenementen

-163

-133

-133

-173

060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in

-470

-417

-434

-416

060.020.010 Culturele accommodaties

-285

-286

-376

-358

060.020.020 Sportaccommodaties

-783

-657

-799

-936

060.020.030 Zwembaden

-1.761

-1.458

-1.609

-1.680

060.500.010 Loonkosten

-629

-675

-675

-675

060.700.010 Rente en afschrijving

-92

-343

-321

-321

-6.425

-5.911

-7.117

-7.286

060.010.010 Strategie, beleid en innovatie

1

0

0

0

060.010.020 Heel Berkelland beweegt

14

0

34

34

060.010.030 Educatie en participatie

15

0

0

0

060.010.050 Taal en Media 060.010.060 Transformatiefonds cultuur

Totaal Lasten Baten

57

Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

060.010.040 Cultureel erfgoed

27

060.010.050 Taal en Media 060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

0

0

26

226

6

270

291

291

260

233

215

060.020.010 Culturele accommodaties

41

20

20

66

060.020.020 Sportaccommodaties

216

184

184

252

060.020.030 Zwembaden

0

0

0

0

831

470

740

882

-5.594

-5.441

-6.377

-6.403

060.710.010 Reserves

342

30

627

593

Totaal Onttrekkingen

342

30

627

593

060.710.010 Reserves

-69

-9

-243

-243

Totaal Stortingen

-69

-9

-243

-243

Mutaties reserves

273

21

384

350

-5.321

-5.420

-5.993

-6.053

Totaal Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Beleidskaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • • •

Sport- en Beweegvisie Berkelland 2033 Uitvoeringsagenda Sportvastgoed 2033 Cultuur- & Erfgoedvisie 'Cultuur & Erfgoed: de smeerolie van Berkelland Uitvoeringsprogramma Verder met Cultuur en Erfgoed 2023-2026 Museumvisie Berkelland Visie op religieus erfgoed Berkelland Startnotitie Scenario-onderzoek toekomstbestendig binnenzwemlandschap Startnotitie herijking subsidies

58

WERKEN EN LEREN Een warm welkom voor werk Speerpunt Goede onderwijshuisvesting en onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. (070.010) Wat willen we bereiken? • Scholen beschikken over passende, inclusieve en toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs geven.

Wat gaan we daarvoor doen? Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. Dit doen we onder andere via onze deelname aan de Bedrijvenkring Berkelland, smarthub Achterhoek en werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). We zetten in op onderwijs voor- en promotie van- kansrijke sectoren zoals techniek en zorg en proberen samen met alle betrokkenen ons arbeidspotentieel (jong en oud) zo goed mogelijk te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag vanuit de markt (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). Binnen Berkelland en de regio is er nu en in de toekomst veel vraag naar mensen met een technische- of zorg- opleiding of achtergrond. Dit past ook bij Berkelland als onderdeel van de smarthub regio. We werken bijvoorbeeld mee aan het Technieklokaal, de Techniekdag en de Open bedrijvendag. Kwaliteit Dit onderwerp is een vast agendapunt op de agenda van en met de Bedrijvenkring Berkelland. Ondernemers vinden steeds beter zelf de aansluiting op en met het onderwijs/de onderwijsinstellingen. Daarnaast zijn er steeds meer (vooral technische bedrijven) die interne opleidingen verzorgen (maatwerk binnen het eigen bedrijf).

In 2025 is specifiek aandacht geschonken aan het Sterk Techniek Onderwijs Achterhoek Noord-Twente (STO) en Techkwadraat om 10- tot 14-jarigen te enthousiasmeren voor een technisch georiënteerde vervolgopleiding. De regeling Techkwadraat versterkt in regioverband het technologieonderwijs in het PO en VO (behalve het beroepsgerichte VMBO). Technieklokaal Berkelstreek (Borculo) is hierop ook aangesloten. Geld

59

We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (070.010.020) We investeren in adequate onderwijshuisvesting. Dit doen we op basis van overleggen met de verschillende schoolbesturen en samen hebben we hiervoor een integraal huisvestingsplan 2020-2036 (IHP) opgesteld waarmee is ingestemd door de gemeenteraad. In het IHP is de fasering van plannen opgenomen. Indien nieuwe ontwikkelingen daartoe aanleiding geven dan wordt dit plan geactualiseerd. Dit is aan de orde. Gezien de prijsontwikkeling van de afgelopen periode (en ervaringscijfers van recente aanbestedingen) zijn de benodigde/geraamde investeringsbedragen in IHP dat in 2019 is vastgesteld flink toegenomen. Voor de uitvoering van fase 1 (tot 2024) is in de begroting dekking gevonden in de vrijvallende kapitaalslasten vanuit onderwijshuisvesting. Voor de uitvoering van fase 2 (2024 en verder) is echter geen ruimte/dekking in de begroting opgenomen (Er vallen ook nagenoeg geen kapitaalslasten meer vrij de komende periode). Er is voor gekozen om de toekomstige investeringen in onderwijs te dekken uit de reserve onderwijshuisvesting. Deze is echter op dit moment niet voldoende om álle geplande investeringen in onderwijshuisvesting te bekostigen.

Dat betekent dat we de komende jaren deze reserve moeten aanvullen met (incidentele) dotaties of toch ruimte binnen de begroting moeten vinden/vrijmaken om de kapitaalslasten voor onderwijshuisvesting te kunnen dekken. Mocht de benodigde financiële ruimte niet gevonden worden, dan betekent dat dat de plannen binnen het IHP noodgedwongen worden opgeschoven naar de toekomst. We zetten ons in voor een zelfredzame, diverse en inclusieve samenleving. Inclusief onderwijs, waar kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan, is hier een belangrijk onderdeel van. Wanneer speciale voorzieningen ‘samenbouwen’ met reguliere voorzieningen is op loopafstand sociaal contact, expertise uitwisseling, hybride vormen van onderwijs en het bundelen van krachten mogelijk. Hiervoor is maatwerk en samenwerking tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden en gemeentes essentieel. Het gaat om een grote maatschappelijke opgave en aanzienlijke investeringen, zowel voor aanpassing van bestaande onderwijshuisvesting als voor nieuwbouw. Kwaliteit De nieuwe onderwijsvoorziening in Neede Oost en de renovatie van de St. Jozefschool in Rietmolen zijn in voorbereiding, maar nog niet gerealiseerd. Er is grote aandacht voor voortgang vanuit de gemeente geweest. De renovatie van de St.

Jozef zal in 2026 plaatsvinden en de nieuwe onderwijsvoorziening in Neede Oost zal vermoedelijk in 2027 starten. Voor wat betreft de realisatie van de 3-in-1 school voor openbaar onderwijs aan de Beukenlaan in Borculo is goede voortgang geboekt. Sloop wordt in de zomer van 2027 en oplevering in de zomer van 2028 voorzien. Geld Voor wat betreft uitgaven 2025 geen bijzonderheden.

Speerpunt Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan. (070.020) Wat willen we bereiken? • Meer jeugdigen die met een startkwalificatie de schooltijd verlaten zodat zij

kans maken op de arbeidsmarkt. •

•

Een gedetailleerde analyse van de verhoogde instroom sinds 2023. Hoewel we weten dat de bestandstoename voor een deel te maken heeft met de verhoogde instroom van statushouders en met inwoners die veel problemen hebben op leefgebieden als gezondheid en financiën willen we een dieper inzicht zodat we, indien nodig, de zwaartepunten in de dienstverlening hierop kunnen aansluiten. We streven er naar om de bestandsontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden minstens gelijke tred te laten houden met het landelijke gemiddelde.

60

•

•

• •

Er vindt een, vanuit het Rijk geïnitieerde, hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur plaats, waarbij elke arbeidsmarktregio een Werkcentrum en een Regionaal Beraad krijgt. We streven er naar om dit, samen met de gemeenten in de Achterhoek, het UWV en andere sociale partners, in 2025 tot stand te brengen. Sinds de invoering van de Participatiewet hebben de klassieke Sociale Werkvoorziening (SW)-bedrijven zich op verschillende manieren ontwikkeld. Het Rijk heeft dit onderzocht en spreekt nu van ‘sociale ontwikkelbedrijven’. Aan de ene kant van het spectrum bevinden zich, anno 2024, ontwikkelbedrijven die nog steeds alleen de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) uitvoeren, vaak in combinatie met nieuw beschut werk, terwijl helemaal aan de andere kant van het spectrum sociaal ontwikkelbedrijven de volledige uitvoering van Participatiewet op zich nemen. Fijnder, het sociale ontwikkelbedrijf van Berkelland, Winterswijk en Oost Gelre, is één van de meest toekomstbestendige ontwikkelbedrijven in Nederland en neemt het grootste deel van de uitvoering van de Participatiewet voor haar rekening. Dit neemt niet weg dat, net zoals alle ontwikkelbedrijven, ook Fijnder te maken heeft met een uitstroom van SW-medewerkers en voor de uitdaging staat de infrastructuur aan te passen aan nieuwe doelgroepen. Er is in 2024 een start gemaakt met het maken van plannen om hier op in te spelen.

Deze worden in 2025 verder uitgewerkt, waarna er ook uitvoering aan gegeven gaat worden. Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via betaald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. Regulier betaald werk is niet voor iedereen haalbaar (op de korte termijn). De afgelopen jaren is het gelukt om bijna iedereen die wil en kan werken vanuit de bijstand terug te leiden naar de arbeidsmarkt. Het overgrote deel dat zich nu nog in het bijstandsbestand bevindt, heeft te maken met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bij deze groep willen we kennis en vaardigheden naar een hoger niveau brengen en de zelfredzaamheid vergroten.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk. (070.020.010) • • •

•

We zetten in op normaliseren en inclusievere vormen van regulier onderwijs waarbij een startkwalificatie wordt behaald. In de uitvoering van de Participatiewet door Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Matching van vraag en aanbod vindt met name plaats door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA). De Participatiewet is er om een toereikend en voorspelbaar bestaansminimum te garanderen, de armoede te bestrijden en in de dienstverlening de menselijke maat te kunnen hanteren. De wetgever heeft erkend dat de Participatiewet dat op dit moment onvoldoende doet. De huidige Participatiewet is te complex en gaat onvoldoende uit van vertrouwen. Dit leidt voor inwoners te vaak tot stress en angst voor vergissingen, terugvorderingen en schulden. Daarom is het Rijk een wetswijzigingstraject gestart onder de naam “Participatiewet in Balans”. Deze wet voorziet in een serie van maatregelen, waarbij soepeler omgegaan zal worden met giften, vrijlating, de participatieplicht, mantelzorg, zoektermijnen, toekenningen met terugwerkende kracht en maatwerk bij handhaving. De verwachting is dat deze wet volgend jaar in gaat, waarbij de gemeente Berkelland er naar streeft de wetswijziging zo goed mogelijk voor te bereiden, zodat we de wijzigingen snel en effectief kunnen vertalen naar de uitvoeringspraktijk.

Sinds de invoering van de Participatiewet zijn gemeenten verantwoordelijk voor nieuwe instroom van inwoners die een arbeidsbeperking, maar nog wel arbeidsvermogen hebben. Deze groep wordt elk jaar wat groter. Het is in de regel moeilijker om hen te bemiddelen dan zij die geen arbeidsbeperking hebben. Fijnder heeft de afgelopen jaren veel expertise en ervaring opgebouwd over deze doelgroep. Dit heeft ertoe geleid dat we in Berkelland relatief veel bijstandsgerechtigden met een arbeidsbeperking naar de arbeidsmarkt bemiddelen, afgezet tegen landelijke gemiddeldes. Deze inzet continueren wij in 2025, waarbij we deze specifieke doelgroep nauwkeuriger gaan monitoren.

61

•

• •

•

•

•

We blijven inzetten op directe uitstroom naar de arbeidsmarkt. Daarnaast gaan we nog meer nadruk leggen op de ontwikkeling van bijstandsgerechtigden die een langere periode nodig hebben om (weer) deel te gaan nemen aan de arbeidsmarkt. Dit maken we ook meetbaar door te monitoren op de ontwikkeling van de groep bijstandsgerechtigden met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt ('Meedoengroep' bij Fijnder), de groep met een middelgrote afstand ('Perspectiefgroep') en groep bijstandsgerechtigden met een korte afstand ('Werk direct' groep bij Fijnder) We onderzoeken de mogelijkheden of detachering kan bijdragen aan duurzame uitstroom naar regulier betaald werk. De werkplaats is het hart van het ontwikkelbedrijf Fijnder. In de werkplaats werken inwoners vanuit Berkelland die veel begeleiding en veelal een beschutte omgeving nodig hebben. Door de uitstroom van SW-medewerkers, is het de vraag hoe de werkplaats benut kan worden in de toekomst. Daarom is er in 2024 een plan van aanpak opgesteld, waarna de plannen in 2025 verder uitgewerkt worden en er in 2025 een ontwikkeltraject gestart wordt. De gemeente Berkelland zal een aantal strategische keuzes worden voorgelegd, waarbij er om keuzes gevraagd wordt aangaande, onder andere, doelgroepen, dienstverlening, werksoorten en instrumentarium.

De doorontwikkeling van sociaal ontwikkelbedrijven is een landelijk thema, waarbij het Rijk middelen en ondersteuning ter beschikking stelt. De gemeente Berkelland zoekt hier directe aansluiting op, samen met Fijnder, Oost Gelre en Winterswijk. Als volledig betaald werk op korte termijn niet haalbaar is, stimuleren we bijstandsgerechtigden om zo actief mogelijk te blijven. De Participatiewet in Balans voorziet in een aantal maatregelen die ervoor moeten zorgen dat gedeeltelijk werken, vrijwilligerswerk of het volgen van een opleiding niet gelijk gevolgen heeft voor de bijstandsuitkering. Bemiddeling waarbij sprake is van een directe match tussen vacature en bijstandsgerechtigde wordt steeds uitdagender. Daarom leggen we nog meer nadruk op Fijnder als ontwikkelbedrijf. Hierbij ontwikkelt Fijnder nieuwe innovatieve instrumenten, zoals het ‘ontwikkellab', trajecten voor anderstaligen en IPS- trajecten voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Nieuwkomers, zoals asielzoekers, statushouders, inburgeringsplichtigen en ontheemden uit Oekraïne zo snel mogelijk naar werk begeleiden want werk is de snelste manier om te integreren.

Kwaliteit Jaarrekening 2025 van Fijnder nog niet ontvangen. Volgt later. Geld Er is een totale onderschrijding van € 250.000. Een bedrag (€ 171.000) voor de toeleiding en reintegratie Oekraïners uit de P&C documenten van Fijnder is twee keer in onze begroting meegenomen. Het positieve rekeningresultaat van Fijnder over 2024 (€ 125.000) is uitbetaald aan de deelnemende gemeenten in 2025. Dit bedrag was niet begroot. En daarnaast zijn er op een aantal onderdelen bij Fijnder verschillen die voor een overschrijding (€ 46.000) zorgen. Door een stijging van de cliënten met loonkostensubsidie waardoor de lasten hiervoor ook stijgen, maar ook een voordeel doordat het uitkeringsbestand ultimo van het jaar daalde en de voorziening dubieuze debiteuren is bijgesteld.

62

Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving. (070.020.020) •

•

Voor een groot deel van de inwoners is participatie in de samenleving een vanzelfsprekendheid. Voor een ander deel ligt dit minder voor de hand, omdat zij geen netwerk hebben of niet beschikken over middelen om mee te doen aan de samenleving. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan asielzoekers, statushouders, ontheemden uit Oekraïne en inwoners met een laag inkomen in zijn algemeenheid. Niet kunnen participeren heeft tal van negatieve effecten, zoals verminderde gezondheid, zich geïsoleerd voelen, minder kansen op de arbeidsmarkt en niet in staat zijn een bijdrage te leveren aan de samenleving. Dit gaan we tegen door in te zetten op samenwerking met vrijwilligersorganisaties, sociale partners in de samenleving en kerken. Voor inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt zetten we in op activiteiten als arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk, proefplaatsingen, werkervaringsplaatsen, maatschappelijk nuttige activiteiten of participatieplaatsen. Dit doen we, in samenwerking met Fijnder, zo lokaal mogelijk met werkgevers, welzijnsorganisaties, vrijwilligersorganisaties en andere samenwerkingspartners binnen onze eigen gemeente.

Kwaliteit Jaarrekening Fijnder nog niet ontvangen. Volgt later Geld

Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. (070.030) Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland met voldoende, duurzame, innovatieve en toekomstbestendige lokale en regionale bedrijventerreinen.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de economische agenda uit. We werken daarbij sterk samen met de Bedrijvenkring. We gebruiken nog de economische agenda 2020-2024. We gaan deze agenda actualiseren waar nodig. We werken met een zeer beperkt budget vanuit de gemeente. Als er financiering nodig is, zoeken we daar financierders bij. Vanuit het team Economische Zaken zoeken we nadrukkelijk de verbinding op tussen onze organisatie en het bedrijfsleven, om zo bestaande en nieuwe bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren. Kwaliteit In 2025 is de nieuwe Economische Agenda 2025 - 2028 door u vastgesteld. We hebben deze gebruikt als uitgangspunt voor onze werkzaamheden. Naast aandacht voor bedrijventerreinen, de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt was er ook aandacht voor regionale- en euregionale samenwerking deze onderwerpen. Geld Ook in 2025 hebben we geprobeerd om met de (beperkt) beschikbare middelen activiteiten en samenwerkingen te stimuleren. Dit is ook nodig om werkelijk zaken van de grond te krijgen. Samenwerking tussen ondernemers, organisaties, onderwijs en overheid (bijvoorbeeld door cofinanciering/subsidiëring) leidt tot versnelling en goede resultaten. We creëren voldoende fysieke ontwikkelingsmogelijkheden voor nieuwe of bestaande ondernemers.

We gaan op zoek naar lokale en regionale uitbreidingsmogelijkheden van bedrijventerreinen (onder andere via het regionaal programma werklocaties) en zetten in op de ontwikkeling van groene, duurzame en innovatieve (van nieuwe en bestaande) bedrijventerreinen. Met ondernemers in kleine kernen en buurtschappen denken we mee in mogelijkheden en maatwerk. 63

We willen dat zowel bestaande als nieuwe ondernemers zich zeer welkom en geholpen voelen en ‘direct’ weten wat de mogelijkheden (o.a. via Bedrijvenatlas) zijn en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan. Kwaliteit In samenwerking met de Bedrijvenkring Berkelland is doorlopend gekeken naar de ontwikkelingsmogelijkheden voor ondernemers in Berkelland. Deze mogelijkheden betreffen zowel de centra als de bedrijventerreinen. Voor wat betreft de bedrijventerreinen zitten we nu op de helft van de looptijd van het RPW (Regionaal Programma Werklocaties 2024 - 2028). In 2026 volgt hiervan een rapportage. Ook hebben we gewerkt aan een verkenning naar uitbreidingsmogelijkheden van werklocaties binnen de kaders van het vastgestelde RPW (Regionaal Programma Werklocaties). Het doel van de verkenning is om te komen tot een integrale ruimtelijke afweging voor nieuwe ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid, evenals met thema’s zoals energie (netcongestie!), klimaatadaptatie, woningbouw en bereikbaarheid. Ook is er in 2025 gekeken naar mogelijkheden om lokale bedrijventerreinen te herstructureren. Dit om te zorgen voor een verbetering van de kwaliteit van de bedrijventerreinen en om de omvang van nieuwe ruimteclaims te verminderen.

Daarnaast was er (doorlopend) contact met gebiedsonderneming Laarberg (regionaal bedrijventerrein) voor vestiging van bedrijven met een grotere ruimtevraag en/of hogere milieucategorie. Geld Het tekort uit de grondexploitatie bedrijventerreinen wordt via een onttrekking uit de reserve gedekt. Een specificatie staat in de paragraaf grondbeleid.

Speerpunt Vitale winkelcentra. (070.040) Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.

Wat gaan we daarvoor doen? Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde taskforces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra. (070.040.020) Hiervoor zijn de vastgestelde centrumvisies leidend. In Eibergen en Borculo zijn de revitaliseringen afgerond. In Neede is de uitvoering in volle gang. De centrumvisie van Ruurlo is vastgesteld en een uitvoeringsbudget door de gemeenteraad ter beschikking gesteld. Met het uitwerken van de plannen is gestart, waarna de plannen gerealiseerd worden. Kwaliteit Na drie centra is in 2025 gewerkt aan het centrumplan van Ruurlo. In het kader van participatie (ook via een inloopbijeenkomst) tot 10 november 2025 kon er gereageerd worden op het voorlopig ontwerp. In 2026 volgt het definitieve ontwerp. Beoogde start van het werk staat nu gepland voor 2027. Geld Voor de uitputting van de centrumplankredieten zie overzicht kredieten verderop in de jaarrekening. Faciliteren van het ondernemersfonds. (070.040.010) Het ondernemersfonds is door de ondernemers zelf in het leven geroepen. Ondernemers willen met eigen middelen hun gezamenlijke slagkracht vergroten. Het fonds wordt gefaciliteerd door de gemeente Berkelland, want het wordt gevuld met gelden die geïnd worden via het gemeentelijke instrument ‘reclamebelasting’.

Zo wordt voorkomen dat zogenaamde ‘freeriders’ meeliften op de inspanningen en investeringen van de rest. 64

Kwaliteit Geld Het ondernemersfonds wordt gevuld op basis van reclamebelasting. Er was in 2025 geen sprake van een verhoging van de tarieven. In 2025 zijn een drietal voorschotbedragen aan de Stichting Ondernemersfonds uitgekeerd op basis van de te verwachten opbrengsten in het jaar 2025. In het voorjaar van 2026 wordt op basis van de definitieve opbrengst een slotafrekening gemaakt. Na jaren van handhaven van de tarieven zal er in 2026 een verhoging worden doorgevoerd. Dit is door de besturen en leden van de deelnemende verenigingen overeengekomen. De ingekomen belasting is door de Stichting Ondernemersfonds (na aftrek van de perceptiekosten door GBTwente) ten gunste gebracht van de Bedrijvenkring Berkelland en de verschillende Berkellandse ondernemersverenigingen naar rato van ingebrachte middelen.

Speerpunt Gerichte armoedebestrijding. (070.060) Wat willen we bereiken?

Bestaanszekerheid voor iedereen. Dit willen we bereiken door het opstellen en uitvoeren van een beleidsplan bestaanszekerheid '25-'28. Dit doen we samen met een ‘klankbordgroep bestaanszekerheid’ van inwoners met ervaringskennis. En met onze maatschappelijke partners. Speerpunten daarbij zijn schuldhulpverlening, minimaregelingen en initiatieven van maatschappelijke partners. Wat gaan we daarvoor doen? Wij werken samen binnen een dekkend netwerk met externe ketenpartners. In Berkelland kennen wij een breed netwerk aan ketenpartners dat onze inwoners op uiteenlopende inkomens- en werkvraagstukken ondersteuning biedt. We brengen dit aanbod op een heldere en laagdrempelige manier bij zowel inwoners als medewerkers onder de aandacht. Kwaliteit Een versterkte samenwerking tussen verschillende vrijwilligers- en professionele organisaties is in 2024/2025 tot stand gekomen in het 'Netwerk Bestaanszekerheid'. Om inwoners beter te bereiken, gelijk door de juiste partij te laten helpen én in een goede afstemming met andere partners. Deze samenwerking is geformaliseerd in oktober 2025 met het Beleidsplan Bestaanszekerheid 2025-2028. Geld Wij investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening. (070.060.030) We zorgen voor een effectievere samenwerking met de Stadsbank en vrijwilligersorganisaties.

Kwaliteit De gemeentelijke taken binnen de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening worden uitgevoerd door het team Hulp bij Geldzaken van Voormekaar. Vanaf 2025 doen zij dit in nauwe samenwerking met de partners in het Netwerk Bestaanszekerheid. Daarin zijn vertegenwoordigd: sociaal raadsliedenwerk Sensire, Fijnder, Stichting an 't Wark, Schuldhulp Op Maat, Humanitas, Digitaalhuis en de Stadsbank. Dit netwerk is laagdrempelig beschikbaar voor onze inwoners om schulden te voorkomen en te verhelpen. Zo is de Formulierenbrigade uitgebreid naar Eibergen en is er een financieel/juridisch vragenuurtje gestart in Neede. Geld Dit budget is bedoeld voor de betaling van de applicatie van het team vroegsignalering. En daarnaast voor uitgaven ‘maatwerk’. Het team Hulp bij Geldzaken dat de vroegsignalering uitvoert, heeft in 2025 geen groot beroep hoeven doen op het maatwerkbudget (overschot van € 60.000). Een deel van dit budget wordt vanaf 2026 gebruikt voor het vastgestelde Beleidsplan bestaanszekerheid 2025-2028. 65

Wij bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners. (070.060.010) De gemeente Berkelland kent een breed scala aan regelingen, gericht op het voorkomen van armoede of het bestrijden van de effecten ervan. We verbeteren de vindbaarheid van ondersteuning. Kwaliteit In 2025 is het Beleidsplan Bestaanszekerheid 2025-2028 vastgesteld. Hiermee is een integrale aanpak van bestaanszekerheid van start gegaan. De inkomensondersteunende diensten die zowel de gemeente, het rijk als maatschappelijke partners bieden, zijn bijeen gebracht op de website/app Voorzieningenwijzer. Inwoners die bij een van de partners bekend zijn, worden dan ook gewezen op de Voorzieningenwijzer. Geld

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) • 070.020.010 De stijging van de lasten is het gevolg van de aanpassing van onze begroting aan de begroting van Fijnder in de 1e bestuursrapportage (verwerkt in de Bestuursrapportage van Berkelland) en de 2e Bestuursrapportage van Fijnder verwerkt in een apart raadsvoorstel. In de B • estuursrapportage zijn ook de baten aangepast aan nieuwste cijfers over de te ontvangen Rijksmiddelen. • 070.060.010 De stijging van de lasten is het gevolg van de aanpassing van onze begroting aan de begroting van Fijnder in de 1e bestuursrapportage (verwerkt in de Bestuursrapportage van Berkelland) en de 2e Bestuursrapportage van Fijnder verwerkt in een apart raadsvoorstel. • 070.700.010 De stijging van de lasten ten opzichte van de gewijzigde begroting heeft te maken met de afboeking van boekwaarden van gesloopte scholen. Hiertegenover staat een hogere onttrekking aan de reserves op activiteit 070.710.010. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 070.010.020 Huisvesting

-1.326

-948

-1.052

-1.058

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

-16.960

-17.998

-18.651

-18.320

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

-130

-174

-99

-128

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

-627

-433

-434

-637

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

-233

-218

-218

-229

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

-58

-35

-35

-52

070.050.010 Effectief inzetten promotie

-3

0

0

0

-2.513

-2.196

-2.484

-2.525

-125

-185

-60

-24

070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners 070.060.030 We investeren in de lokale

66

Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

aanpak schuldhulpverlening 070.500.010 Loonkosten

-6.812

-6.623

-6.801

-7.035

070.700.010 Rente en afschrijving

-2.755

-1.335

-1.298

-1.598

Totaal Lasten

-31.541

-30.144

-31.130

-31.604

Baten 070.010.020 Huisvesting

233

7

27

20

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

12.247

11.844

12.728

12.646

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

4

8

8

2

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

482

504

504

629

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

213

203

203

219

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

56

59

59

58

070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners

240

80

80

66

070.500.010 Loonkosten

166

0

0

101

Totaal Baten

13.641

12.704

13.609

13.742

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-17.900

-17.440

-17.521

-17.863

070.710.010 Reserves

2.176

0

327

710

Totaal Onttrekkingen

2.176

0

327

710

070.710.010 Reserves

-422

-21

-185

-185

Totaal Stortingen

-422

-21

-185

-185

Mutaties reserves

1.754

-21

141

525

-16.146

-17.461

-17.380

-17.338

Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • •

Economische Agenda 2025 - 2028 Inrichtingsplan Samen aan het Stuur Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 1e actualisatie

67

VEILIGHEID Veilig zijn in Berkelland? Daar zorgen we samen voor! Speerpunt Veiligheid, integraal en risicobewust. (080.030) Wat gaan we daarvoor doen? Doorontwikkeling Zorg en veiligheid. Omschrijving (toelichting) In 2024 hebben we de goede samenwerking tussen veiligheid en sociaal domein geborgd door de vorming van een speciaal opgaveteam zorg en veiligheid. Hierin is de aanwezige deskundigheid gebundeld, wordt de onderlinge afstemming versterkt en een integrale aanpak geborgd. Preventie is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Hieraan werken we samen met de betrokken ketenpartners. De ingeslagen weg met de werkwijze en inzet van onze BOA’s zetten we voort. Deze is gericht op het kennen en gekend worden bij de inwoners, ondernemers en bezoekers van onze gemeente en bij de verschillende samenwerkingspartners. Zichtbaar en aanwezig in de wijken en ook bij overleggen waar veiligheid en leefbaarheid een rol spelen. Zij worden daarnaast ingezet als de vierde hulpverleningspartij, ondersteunen o.a. bij ongevallen, rijden rond met een AED en worden ingezet bij reanimaties. De BOA’s zijn dienstverleners daar waar mogelijk en handhavers daar waar noodzakelijk. In het Uitvoeringsplan 2025 kunnen accenten gezet worden voor de inzet van onze BOA's. Kwaliteit In meerdere raadsinformatieavonden hebben wij u meegenomen in het Uitvoeringsplan 2025.

In februari 2026 hebben wij inhoudelijk met u teruggekeken op de resultaten van 2025 en vooruitgekeken naar het uitvoeringsplan 2027 en het nieuw op te stellen Integraal Veiligheidsplan 2027-2030. Het team Zorg en Veiligheid voerde verder regie en ondersteuning op casuïstiek en zette zich preventief én beleidsmatig in rond onderwerpen als onbegrepen gedrag, huiselijk geweld en kindermishandeling. Geld We stellen een uitvoeringsplan integrale veiligheid op. (080.020.010) We gaan uit van een meer integrale en risicobewuste benadering van veiligheid op basis van ons Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 en het onderliggende risicoprofiel. Hierbij zetten we in op preventie, ontwikkelen we duidelijke kaders en zijn we van daaruit voorspelbaar voor onze ketenpartners. Onze keuzes en kaders onderbouwen en monitoren we met data. Integraal omdat wij zien dat veiligheid veel beleidsterreinen raakt. Inwoners met onbegrepen gedrag, jeugdproblematiek, huiselijk geweld, middelengebruik, ondermijning, ontwikkelingen in ons buitengebied, onze fysieke leefomgeving, digitale veiligheid; de komende jaren zetten we in op een meer gestructureerde en samenhangende aanpak. Risicobewust omdat we op basis van een onderbouwde risicoanalyse willen gaan inzetten op de veiligheidsrisico’s die het meest urgent zijn of het grootste risico vormen in onze gemeente.

We evalueren het uitvoeringsplan integrale veiligheid 2024 en stellen het uitvoeringsplan 2025 op, beide met betrokkenheid van de gemeenteraad. Kwaliteit

68

Geld

Speerpunt Crisisbeheersing. (080.020) Afgelopen jaren hebben we gezien dat we altijd voorbereid moeten zijn op een mogelijke crisis. Dit kan een landelijke crisis zijn, maar ook bijvoorbeeld een brand in een appartementencomplex waarbij de inwoners niet meer meteen terug kunnen naar hun woning. We zorgen dat er binnen het gemeentehuis een groep ambtenaren voldoende opgeleid en getraind is om te kunnen helpen bij een landelijke of lokale crisis.

Wat gaan we daarvoor doen? We dragen bij aan de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland. (080.020.020) In de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland (VNOG) borgen wij onze fysieke veiligheid. Binnen de VNOG worden stappen gezet naar een verdere professionalisering. Onderdeel hiervan is de demarcatie; het overgaan van gebouwen en gebouwbeheer van gemeente naar de VNOG. Het betreft hier vooral de brandweerkazernes. Ook wordt ingezet op specifieke risico's zoals natuurbranden. Gemeenteraden worden hierin periodiek meegenomen en hebben de mogelijkheid te reageren op plannen en begroting. Kwaliteit Afgelopen jaren hebben we gezien dat we altijd voorbereid moeten zijn op een mogelijke crisis. Dit kan een landelijke crisis zijn, maar ook lokale incidenten. Lokaal zijn we voorbereid en samen met de veiligheidsregio bereiden we ons voor op hetgeen de samenleving kan treffen. Geld Door vertragende omstandigheden in de voorbereiding en planning is de uitvoering van het onderhoud aan de Brandweerkazerne in Ruurlo niet in 2025 gerealiseerd.

Speerpunt Vergunningverlening en handhaving. (080.010) Wat gaan we daarvoor doen? Actualisering handhavingsbeleid. (080.010.010) De regels die wij als gemeente stellen hebben alleen zin als er ook daadwerkelijk op de naleving daarvan toegezien wordt. Ons handhavingsbeleid is in 2024, mede op basis van het risicoprofiel, geactualiseerd en in lijn gebracht met de landelijke en regionale standaarden. Dit jaar werken we de kaders verder uit en doen we ervaring op in de praktijk om te zien of dit uitvoerbaar is. Kwaliteit Geld Verdere professionalisering en digitalisering vergunningverlening. (080.010.020) In 2025 maken we de overstap naar RXMission, het softwarepakket waarin ook de Omgevingsvergunningen worden afgehandeld. Hiermee vergroten we de onderlinge afstemming tussen de verschillende vergunningen en borgen we locatiegebonden kennis. Door deze overstap zal ook de manier van aanvragen van vergunningen veranderen en onze dienstverlening verbeteren.

69

Kwaliteit Door het vertrek van twee senior APV-vergunningverleners wegens pensionering is de verdere digitalisering doorgeschoven naar 2026, terwijl de beleidsmatig onderbouwde professionalisering wel conform planning is voortgezet. Geld Uit de voorlopige afrekening 2025 van de ODA blijkt dat onze bijdrage ongeveer € 400.000 hoger uit valt dan begroot. Oorzaak is dat wij structureel om meer advies, ondersteuning op VTH-taken en op het gebied van ruimtelijke ordening (specialistische adviezen) vragen dan vooraf wordt begroot. Ook de inhoudelijke ontwikkelingen zorgen voor meerwerk bij de ODA, bijvoorbeeld de invoering van de Omgevingswet die ervoor gezorgd heeft dat de medewerkers van de ODA meer handeling moeten verrichten voor ingediende meldingen, vergunningen en het toezicht en handhaving hierop. Andere ontwikkelingen die voor meerwerk zorgen zijn Zeer Zorgwekkende Stoffen (kortweg ZZS) bijvoorbeeld PFAS, de Kaderrichtlijn Water, Stikstof en energiebesparing. Door de groei van taken/werkzaamheden groeit ook het aantal medewerkers van de ODA waardoor de kosten voor bedrijfsvoering groter worden. Daarnaast heeft de ODA over 2025 een negatief resultaat. De gemeente Berkelland draagt € 102.000 van dit resultaat.

Speerpunt Ondermijning Wat gaan we daarvoor doen? We blijven sterk inzetten op bewustwording met betrekking tot ondermijning. We blijven sterk in zetten op bewustwording met betrekking tot ondermijning. We hebben dit al gedaan met de projecten Ariadne (campings) en Theseus (industrieterreinen) en ook hebben we een groot aantal schuren bezocht in het buitengebied. Niet perse omdat we verwachten dat er hennep of een drugslab in deze leegstaande schuren zitten, maar we zorgen er wel voor dat de bewoners van ons buitengebied zich bewust zijn van mogelijke risico’s als ze hun schuur verhuren. Het is ook in 2025 de bedoeling om weer een industrieterrein en campings te bezoeken, binnen te kijken en bewustwording te creëren. Daarnaast blijven we voor de risicocategorieën een BIBOB-toets uitvoeren voor omgevingsvergunningen. Kwaliteit We hebben een ondermijningsteam in Achterhoek Oost opgezet. Er worden op diverse lokaties in het buitengebied inwoners met lege schuren bezocht door de politie en de boa's. We werken preventief, maar ook beleidsmatig verder aan het beheersen en terugdringen van de risico's in onze samenleving.

70

Geld

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2025(primitief) en 2025(gewijzigd) Niet van toepassing. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2024

2025 (primitief)

2025 (gewijzigd)

Realisatie 2025

Lasten 080.010.010 Gemeentelijke handhaving

-413

-27

-60

-14

-1.669

-1.614

-1.614

-2.141

080.020.010 Integrale veiligheid

-455

-450

-545

-474

080.020.020 Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland

-3.044

-2.949

-2.949

-2.912

080.030.010 Informatieveiligheid

0

-15

-15

0

080.030.020 Aanpak onbegrepen gedrag

0

0

0

-153

080.500.010 Loonkosten

-764

-819

-819

-819

080.700.010 Rente en afschrijving

-51

-53

-50

-50

-6.396

-5.927

-6.052

-6.564

080.010.010 Gemeentelijke handhaving

439

18

18

5

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

16

0

0

11

080.020.010 Integrale veiligheid

129

124

124

170

080.030.020 Aanpak onbegrepen gedrag

0

0

0

153

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

Totaal Lasten Baten

Totaal Baten

583

141

141

339

-5.813

-5.786

-5.911

-6.225

080.710.010 Reserves

0

0

48

0

Totaal Onttrekkingen

0

0

48

0

Mutaties reserves

0

0

48

0

-5.813

-5.786

-5.863

-6.225

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost 2023-2026 Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2024 Gemeente Berkelland

71

Beleidsindicatoren Indicator

Geschikte data

Eenheid

Activiteit

Boa’s beschikken over De permanente her- en bijscholing (PHB), de RTGB % gevolgde vereiste de noodzakelijke (regionale toetsing geweldsbeheersing) zijn jaarlijks opleidingen kennis en kunde terugkomend en voorzien van een examen. Daarnaast zijn jaarlijks incidentele opleidingen in het kader van omgaan met jeugd, alcohol en drugs, ondermijning, verward gedrag, radicalisering, etc.

We richten ons op onveiligheidsgevoelens

Boa’s zijn zichtbaar voor de inwoners

We creëren en behouden een vertrouwensband

De Boa’s dragen het herkenbare uniform, rijden en fietsen met herkenbare voertuigen.

Boa’s zijn zichtbaar en Aanwezigheid op die plekken waar aandacht aanspreekbaar voor noodzakelijk is. Ook vanuit preventief oogpunt. de inwoners

JA-NEE

Aantal evenementen-, We creëren en behouden horeca-, overlast- en een vertrouwensband jeugdcontroles dat wordt uitgevoerd. (Kwantitatief en Kwalitatief)

Boa’s hebben een krachtig netwerk met partners

De Boa’s nemen structureel deel aan het sociaal Aantal (gekwalificeerde) We zijn betrokken bij overleg, het jeugdregie overleg, de overleggen van de multidisciplinaire overleggen buurtbewoners en gebiedsteams, kernen, wijkagenten, horeca, dat gevolgd wordt. partners ondermijning, ondernemers.

Meldingen worden snel afgehandeld

Registratie terugbelverzoeken via KCC en Operationeel Centrum Politie en zaken via zaaksysteem.

Het aantal dagen tussen het We creëren en behouden binnenkomen van een een vertrouwensband melding en de afhandeling, stijging/daling.

Herhaalmeldingen

Registratie via zaaksysteem van meldingen over al bestaande zaken.

% en trend

We creëren en behouden een vertrouwensband

72

ALGEMEEN BESTUUR EN BEDRIJFSVOERING Speerpunt Algemeen bestuur en bedrijfsvoering. Wat willen we bereiken? •

We willen een stabiel, goed gefaciliteerd bestuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Bestuur. (090.010.010) We gaan werken aan het herstel van vertrouwen om een vruchtbare samenwerking tussen raad en college te herstellen. Kwaliteit In 2025 is er uitvoering gegeven aan de motie herstel van vertrouwen. Dit heeft geresulteerd in een statement namens de raad, uitgesproken in de raadsvergadering van 7 oktober 2025. Daarnaast namen we afscheid van wethouder Teselink en werd mevrouw Leliveld als wethouder benoemd. Ook zijn er twee raadsleden overgestapt naar een andere fractie, is er afscheid genomen van vijf commissieleden en zijn er 15 nieuwe commissieleden geïnstalleerd. De vertrouwenscommissie werkte aan de voorbereidingen op de raadsvergadering waarin haar advies over de (aanbeveling) herbenoeming van burgemeester van Oostrum werd besloten. De gemeenteraad volgde een training Omgaan met agressie en emotie en stelden het Agressie en emotieprotocol politieke ambtsdragers vast. Geld Financieel gezien ontstaat een nadeel dat verband houdt met de overdracht van de wethouderspensioenen naar het ABP. Hoewel de overdracht pas in 2027 plaatsvindt, heeft de commissie BBV in november bepaald dat de voorziening voor wethouderspensioenen gelijk moet zijn aan de dekkingsgraad van het ABP. Tot nu toe was een voorziening op de werkelijke waarde voldoende. Deze regelwijziging leidt tot een extra storting in de voorziening die niet was voorzien.

Speerpunt Klantgerichte dienstverlening. •

In 2025 werken we door aan het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we op basis van een vastgestelde visie op dienstverlening welke in 2024 door het college is vastgesteld en aan de gemeenteraad is gepresenteerd. Bij deze visie is ook de impact opgenomen die het de komende jaren heeft op onze dienstverlening. In 2025 geven we verdere uitvoering van de projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen. Zo zorgen we ervoor dat de servicenormen die in de visie zijn vastgesteld niet alleen in de werkprocessen worden opgenomen, maar deze ook daadwerkelijk zo goed als mogelijk worden gehaald. We monitoren dit nauwlettend om zo onze inwoners en ondernemers zo veel mogelijk op de hoogte houden van hun de (aan)vraag van een product of dienst. We blijven als organisatie daarover met elkaar in gesprek en we laten in onze houding en gedrag zien dat we gaan voor een proactieve dienstverlening. In de visie op dienstverlening hebben we ook aangegeven welke kanalen we bij voorkeur gebruiken voor het contact met onze inwoners en ondernemers, zoals baliebezoek, de telefoon, e-mail, de gemeentelijke website en social media. In 2025 zorgen we ervoor dat deze contactvormen op dezelfde wijze ingericht zijn zodat een inwoner of ondernemer geen verschil zal merken in de behandeling van zijn of haar (aan)vraag over een product of dienst.

Oftewel: we gaan voor een uniforme werkwijze, ongeacht het kanaal wat gekozen wordt. Dit zal niet zomaar in een paar maanden gerealiseerd zijn, maar we blijven investeren in het verbeteren van de dienstverlening en blijven hierop aanspreekbaar. 73

•

We communiceren nog actiever naar onze inwoners en ondernemers over hoe en wanneer we bereikbaar zijn. Bovendien blijven we onze inwoners en ondernemers bevragen of zij tevreden zijn met onze dienstverlening. We vragen dan ook wat aandacht nodig heeft om zo niet alleen onze dienstverlening continu te blijven verbeteren, maar ook om te laten zien dat we gaan voor een optimale dienstverlening.

Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverlening. (090.020.010) en 090.020.030) We gaan ervoor zorgen dat we minimaal 95% binnen de gestelde termijn reageren op vragen en verzoeken en beter bewaken dat deze gehaald worden, zoals vastgesteld in de visie op dienstverlening. We gaan de publiekswinkel herinrichten zodat deze meer gastvrij en toegankelijk is en het voor inwoners en ondernemers een prettige plek is om te bezoeken. We blijven werken op afspraak om inwoners en ondernemers te helpen met (aan)vragen van en over onze producten en diensten én investeren ook om deze producten en diensten meer digitaal beschikbaar te maken. Daarnaast willen we in 2025 bereiken dat informatie over dienstverlening beter te vinden is op onze website. Kwaliteit In 2025 hebben we extra ingezet op het snel reageren op vragen en verzoeken. We hebben beter opgelet of we binnen de afgesproken reactietermijnen blijven. Dat heeft merkbaar resultaat gehad. In de loop van 2025 hebben we bijvoorbeeld de norm van 95% gehaald voor het tijdig terugbellen. Het plan voor de herinrichting is gerealiseerd en bestuurlijk vastgesteld. De raad heeft dan ook eind 2025 krediet beschikbaar gesteld voor de realisatie in 2026. In 2025 hebben we meer producten en diensten digitaal aangeboden. Daardoor zien we een lichte groei in het aantal aanvragen dat via digitale kanalen binnenkomt.

Tegelijkertijd is het aantal telefonische vragen beperkt afgenomen. De volledige website is getoetst op juistheid, volledigheid en correctheid van informatie Geld Ten opzichte van de begroting is er een klein nadeel. Dit ontstaat doordat we meer leges verwachtten voor paspoorten dan uiteindelijk het geval is geweest. We voeren dientsverleningsovereenkomsten uit. (090.020020) Er zijn dienstverleningsovereenkomsten met Fijnder, de Omgevingsdienst Achterhoek en de Stichting Achterhoektoerisme. Dit zijn overeenkomsten op het gebied van bedrijfsvoeringstaken (ICT, financiële- en salarisadministratie). Kwaliteit In 2025 is de Dienstverleningsovereenkomst met Fijnder geactualiseerd en vastgesteld. Geld Met Fijnder zijn andere afspraken gemaakt over de dienstverleningsovereenkomst. Hierdoor vallen de directe ICT kosten niet meer onder de bijdrage die hier verantwoord wordt. De bijdrage voor de directe ICT kosten wordt verantwoord onder het kopje ICT bij bedrijfsvoering.

Speerpunt Moderne bedrijfsvoering. In de paragraaf Bedrijfsvoering is de inhoudelijke informatie over de bedrijfsvoering opgenomen.

74

Wat gaan we daarvoor doen? Bedrijfsvoering. (090.030.010 t/m 090.030.050) In 2025 is een visie op bedrijfsvoering opgeleverd met een bijbehorend uitvoeringsplan. Deze visie geeft de richting op hoe we onze bedrijfsvoering willen organiseren. Kwaliteit Geld De activiteiten Algemeen en Personeel hangen met elkaar samen. Onder algemeen vallen de vacature ruimte en de inhuur van derden en onder personeel budgetten als algemeen opleidingsbudget, werving en selectie en personeelszorg. Als we deze posten gezamenlijk bekijken zien we dat er geld overblijft. Voor een belangrijk gedeelte omdat we meer inkomsten ontvingen. We hebben wel een voorziening moeten treffen voor de RVU van SW medewerkers van € 109.000. Verder is bij het onderdeel ICT te zien dat er extra inkomsten zijn als gevolg van de gewijzigde DVO met Fijnder waardoor de directe ICT kosten voor Fijnder nu gedekt worden door een bijdrage vanuit Fijnder. Gemeente als voorbeeld De afgelopen jaren hebben we gebruik gemaakt van de CO2 Prestatieladder. Een jaarlijkse externe audit en certificering die ons moet helpen met inzicht en bewustwording. Het certificaatmoet jaarlijks onderhouden worden doormiddel van een externe audit. Dit kost naast geld ook flinke ambtelijke inzet. We willen onze uitstoot meer integraal aanpakken en aansturen dan we nu doen met behulp van de CO2 prestatieladder.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=9c82db6e-a26e-45cd-b354-271b00d4f180