CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2021 12-05-2022

Raadsvergadering 5 juli 2022, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarrekening en jaarverslag 202130.523 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Bij een lager kwaliteitsniveau dan dit zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen. We zullen over een paar jaar het jaarlijkse onderhoudsbudget wel weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. (In de perspectiefnota 2022 en in de meerjarenbegroting van 2022 is opgenomen dat deze ombuiging/bezuiniging niet wordt gerealiseerd. Daarom is het onderhoudsbudget vanaf 2024 weer terug gezet op het niveau van 2020.) Het onderhoudsbudget voor waterkeringen en oeverbeschoeiingen is met 20% (€ 30.000) verlaagd. We streven naar natuurlijke oevers, met minder onderhoud. De afgelopen tijd zijn enkele grote investeringen gedaan waardoor jaarlijks onderhoud de komende jaren wat minder is. Groter onderhoud of flinke ingrepen nemen we voortaan jaarlijks mee als nieuwe investeringen (investeringslijst). Ook het budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk.

We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Het budget voor 2021 en verder is structureel met 10% (€ 10.000) verlaagd en zullen proberen nog efficiënter/effectiever de middelen in te zetten. Als de overlast toch te groot wordt en budget niet toereikend dan doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’. Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) te kort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen. Kwaliteit We onderhouden onze infrastructuur volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en Beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers en kent een relatief forse omvang. Voor de instandhouding van onze kapitaalgoederen én de veiligheid voor weggebruikers is onderhoud noodzakelijk. Op basis van regelmatige weginspecties, inzicht in het areaal en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhoud krijgen of vervangen moeten worden. We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en worden we op termijn geconfronteerd met hoge kosten/investeringen.

Daarom is het noodzakelijk om vanaf 2023 of 2024 het jaarlijkse structurele onderhoudsbudget te vergroten. Alleen dan kan het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ worden gehandhaafd. In december 2021 is de tweejaarlijkse globale visuele weginspectie afgerond. De resultaten van die inspectie geven ons inzicht in de kwaliteit van onze verhardingen en de locaties 30

waar onderhoud noodzakelijk is. 2021 is het eerste jaar geweest waarin we met de eigen buitendienst ecologisch bermbeheer hebben toegepast. In de eerste helft van 2022 evalueren we de aanpak, de werkwijzen en geven we de actuele vraagstukken rond het onderwerp uitwerking. Ook in het jaar 2021 stelden de resultaten van de onkruidbeheersing op verhardingen teleur en net als de jaren daarvoor is de gewenste kwaliteit niet (doorlopend) gehaald. In 2022 ontwikkelen we daarom een nieuwe opgavegerichte aanpak. Geld Per saldo is er op deze activiteit een voordeel van € 100.000 vanwege incidentele effecten. Zo is er bv. minder uitgegeven aan de bestrijding van de eikenprocessierups (€ 30.000) en zijn de kosten voor het bermbeheer ca. € 60.000 lager o.a. door lagere kosten voor het afvoeren van maaisel. Voor dit laatste neemt de gemeente deel aan een tijdelijk project bodemverbetering.

Speerpunt Bereikbare woningen, bedrijven en voorzieningen. Wat willen we bereiken? • Alle woningen, bedrijven en voorzieningen in Berkelland zijn voor iedereen bereikbaar, ook zonder eigen auto of ander eigen vervoer.

Wat gaan we daarvoor doen? Het wettelijke doelgroepenvervoer en een deel van het openbaar vervoer samen met buurgemeenten regionaal organiseren en optimaliseren. (020.050) De regionale uitvoeringsorganisatie ZOOV is ondergebracht in Winterswijk. Kwaliteit

Geld In 2021 is € 148.000 meer uitgegeven aan leerlingenvervoer vanwege corona (minder leerlingen per vervoersmiddel) en een hoger aantal leerlingen dat ervan gebruik maakt. Hiervan is € 80.000 structureel als gevolg van de hogere aantallen, maar ook vanwege gestegen prijzen.

Speerpunt Hergebruik van grondstoffen (Van Afval Naar Grondstof). Wat willen we bereiken? • Huishoudelijk afval wordt op een duurzame wijze hergebruikt of verwerkt. • We zamelen niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner in en de afvalscheiding is meer dan 75%. 31

•

Minder zwerfafval.

Wat gaan we daarvoor doen? Onderzoek doen naar de manier waarop de afgesproken doelstellingen uit ‘Van Afval Naar Grondstof’ bereikt kunnen worden inclusief financiële consequenties hiervan. In dit onderzoek zoeken we naar antwoorden op de vraag met welke inzamelwijze de afgesproken VANG doelstellingen het beste gerealiseerd kunnen worden. In dit onderzoek worden ook de mogelijkheden van nascheiding betrokken en wordt in beeld gebracht welke financiële gevolgen de inzamelwijzen hebben voor onze huishoudens. Kwaliteit Er is een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden en de te verwachten effecten van nascheiding van het PMD voor Berkelland. Het onderzoek laat zien dat: •

Ons afvalbeheerbeleid effectief is, onder meer door een goed gebalanceerde inzet van beleidsinstrumenten: service en communicatie;

•

Onze gescheiden inzameling van PMD goed georganiseerd en effectief is. Wij hebben een hoge inzamelrespons van 74%, 33 kilogram per inwoner en weinig afkeur (6%);

•

We moeten doorgaan met scheiden van PMD aan de bron, want: o Nascheiding leidt niet tot meer en betere kwaliteit van het PMD; o Stoppen met bronscheiding verstoort de zuivere werking van de inzet van beleidsinstrumenten, waarmee de huidige (milieu)prestaties mogelijk niet kunnen worden vastgehouden. o Nascheiding leidt tot hogere kosten: circa € 29 meer per huishouden.

Op 17 juni 2021 is een informatieavond gehouden voor commissie- en raadsleden waarin de resultaten van dit onderzoek zijn toegelicht. De evaluatie van ons plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022' laat zien dat alle maatregelen uit het plan zijn uitgevoerd. Het effect is dat de hoeveelheid restafval per inwoners sterk gedaald is en dat de hoeveelheid grondstoffen sterk gestegen zijn. De maatregelen hebben niet gezorgd voor een stijging van de afvalstoffenheffing. Het serviceniveau voor afvalscheiding is goed. Er is een verkenning van scenario’s gedaan voor het behalen van de VANG-ambities. De onderzochte scenario's zijn het continueren van het huidig VANG-beleid, nascheiding van PMD en toepassen van diftar. Met de invoering van diftar kan de grootste stap in de richting van het bepalen van de VANG-ambities gerealiseerd worden. Op 15 december 2021 is een informatieavond gehouden voor commissie- en raadsleden waarin de resultaten van dit onderzoek zijn toegelicht. Geld

32

We nemen gerichte actie om zwerfafval terug te dringen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (020.060) We weten waar zwerfafval het meest voor komt en proberen met acties op maat het zwerfafval terug te dringen. Kwaliteit

Geld

We werken samen met onze inwoners het grondstoffenplan uit in maatregelen die afvalbeperking en afvalscheiding (grondstofscheiding) bevorderen. (020.070) We voeren daartoe het Plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022’ uit. Kwaliteit

Geld Voor 2021 hebben wij een overschot van circa € 200.000. Het overschot is te verklaren dat wij ten opzichte van de voorgaande jaren minder huishoudelijk restafval hebben ingezameld bij de huishoudens van Berkelland waardoor de verwerkingskosten lager dan begroot zijn.

Speerpunt Gemeentelijke gebouwen en scholen. Wat willen we bereiken? • De gemeentelijke gebouwen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de gemeentelijke taken worden onderhouden en beheerd. • We willen dat scholen kunnen beschikken over de passende toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs te kunnen geven.

Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.080) We overleggen met de verschillende schoolbesturen op basis van het samen opgestelde Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (IHP). Zo werken we onder andere samen met het Staringcollege aan de nieuwbouw op campus de Wildbaan. Kwaliteit Conform het IHP is in Borculo het IKC Sint Joris met kinderopvang Avonturijn gerealiseerd. In Rietmolen is gewerkt aan huisvesting voor IKC Sint Jozef met kinderopvang 't 33

Reetmölleke en Avonturijn. In Borculo werkten we aan de voorbereiding voor de verhuizing OBS Noord naar locatie Graaf Wichmanstraat (besluitvorming 2022). In Neede zijn we gestart met het project Neede Oost (Kardinaal Alfrink en De Marke onder 1 dak). Het ruimte tekort bij IKC Sterrenpallet is opgepakt. Geld

We onderhouden de gebouwen die in eigendom zijn van de gemeente. (020.090) Zie ook de activiteit ‘We maken een plan hoe we ons eigen vastgoed verduurzamen en in welk tempo’ in het programma ‘Actief met duurzaamheid en energie’. Door de verkoop van panden (zie activiteit ‘We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben' , hebben we het budget voor de komende jaren met 50% (€ 65.000) verlaagd. Kwaliteit De meeste geplande onderhoudswerkzaamheden voor 2021 zijn uitgevoerd. Wel zijn er zaken die door corona, lange levertijden en drukte bij uitvoerders niet gerealiseerd konden worden in 2021. Deze staan op de planning voor 2022. Geld De meeste geplande onderhoudswerkzaamheden voor 2021 zijn uitgevoerd. Wel zijn er zaken die door corona, lange levertijden en drukte bij uitvoerders niet gerealiseerd konden worden in 2021. Deze staan op de planning voor 2022. Door deze oorzaken is ruim € 100.000 minder uitgegeven aan onderhoud dan geraamd.

We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben. Op basis van een aantal aspecten (zoals de verkoopbaarheid) bepalen we in welke volgorde we panden proberen af te stoten. Dit is bestaand beleid en we hebben ook al panden kunnen verkopen. We hopen onze vastgoedportefeuille verder te kunnen verkleinen. Kwaliteit In 2021 is er geen gemeentelijk pand verkocht. Geld

34

Wat mag het kosten? De analyse betreft een toelichting van het saldo van de afwijking t.o.v. de gewijzigde begroting. Begrotingswijziging > € 100.000 worden ook toegelicht. • Activiteit 020.020. Afwijking € 22.000 nadelig. De afwijking is bij de activiteit toegelicht. De begrote lasten zijn in 2021 aangepast n.a.v. de resultaatbestemming bomen (€ 256.600) en de gemelde extra lasten in de berap, waaronder de prijsstijging (€ 72.000). • Activiteit 020.030. Afwijking € 65.000 voordelig vooral door hogere baten. Een overzicht van de totale kosten en baten die worden toegerekende aan riolering is opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. Bij de berap is de begroting bijgesteld vanwege hogere lasten voor inspectie en vanwege calamiteiten (€ 500.000) en de mutatie in de voorziening riolering van € 460.000. • Activiteit 020.040. Afwijking € 99.000 voordelig. De afwijking is bij de activiteit toegelicht. De begrote lasten zijn in 2021 aangepast n.a.v. extra lasten voor het straatvegen en gladheidsbestrijding (totaal € 150.000) en het budget voor onderhoud ( € 250.000). Dit was gemeld in de berap. • Activiteit 020.050. Afwijking € 148.000 nadelig door extra kosten vanwege corona en een hoger aantal leerlingen dat gebruik maakt van leerlingen vervoer. Hiervan is € 80.000 structureel als gevolg van de hogere aantallen maar ook vanwege de gestegen prijzen. • Activiteit 020.070.

Afwijking € 220.000 voordelig. De afwijking is bij de activiteit toegelicht. Het positieve verschil wordt toegevoegd aan de reserve afval. Bij de berap was de begroting ook al positief bijgesteld met € 200.000 vanwege een lager aangeleverd volume restafval. • Activiteit 020.080. Afwijking € 189.000 voordelig, Afwijking is voornamelijk veroorzaakt doordat incidentele middelen nog niet zijn uitgegeven. Deze middelen ( € 211.000) worden toegevoegd aan de reserves. Per saldo resteert een nadeel van € 22.000. De begrote lasten zijn in 2021 aangepast met € 227.000 o.a. vanwege het beschikbaar gestelde krediet ( € 200.000 ) voor de voorbereiding voor de huisvesting van 2 scholen onder één dak in Neede oost. • Activiteit 020.090. Afwijking € 103.000 voordelig, De afwijking is bij de activiteit toegelicht. De begrote lasten zijn in 2021 aangepast i.v.m. de overheveling van budget voor groot onderhoud van programma financiën. • Activiteit 020.100, 020.110 en 020.120. Betreffen budgetten uit 'Samen investeren in Berkelland'. Lagere uitgaven leiden ook tot een lagere onttrekking aan de reserve waardoor het per saldo geen effect heeft op het resultaat. • Activiteit 020.700. Afwijking € 1.176.000 nadelig, De extra afschrijving heeft te maken met de verwerking van afwaarderingen van activa waarover eerdere besluitvorming heeft plaatsgevonden.

De extra lasten worden gedekt door onttrekkingen aan de daarvoor aangewezen reserves. Het gaat hierbij met name om gebouwen onderwijshuisvesting.

35

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Lasten 020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels

-166

0

0

0

020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen

-882

-853

-1.200

-1.292

020.030 Beh onderh vern renov riolering

-3.178

-2.093

-2.741

-2.714

020.040 We onderhouden onze infrastructuur

-2.962

-2.869

-3.240

-3.372

-693

-653

-653

-801

020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv 020.060 Zwerfafval

-82

-54

-54

-94

020.070 Afval scheiden

-2.566

-2.743

-2.543

-2.304

020.080 Onderwijs en huisvesting

-1.027

-1.126

-1.353

-1.159

020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen

-445

-351

-544

-441

020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

-233

-625

-625

-436

020.110 Onderhoud wegen en paden buitengebied

-811

-500

-500

-300

020.120 Verbetering kwaliteit groen(onderhoud)

-262

-375

-375

-305

020.500 Loonkosten programma Fijn leven

-5.297

-5.494

-5.494

-5.494

020.700 Rente en afschrijving programma Fijn leven

-2.852

-6.022

-4.131

-5.307

Totaal Lasten

-21.455

-23.758

-23.452

-24.022

020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels

10

0

0

0

020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen

406

340

340

411

020.030 Beh onderh vern renov riolering

6.914

7.491

7.177

7.216

020.040 We onderhouden onze infrastructuur

339

205

205

437

0

1

1

0

Baten

020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv 020.060 Zwerfafval

101

54

54

94

020.070 Afval scheiden

2.484

3.547

3.547

3.527

020.080 Onderwijs en huisvesting

209

343

343

354

020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen

345

146

156

155

020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

0

0

0

156

Totaal Baten

10.808

12.127

11.823

12.350

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-10.647

-11.631

-11.629

-11.672

020.710 Reserves

8.701

1.990

2.296

2.478

Totaal Onttrekkingen

8.701

1.990

2.296

2.478

Onttrekkingen

36

Stortingen 020.710 Reserves

-5.900

-66

-425

Totaal Stortingen

-5.900

-66

-425

-288 -288

Mutaties reserves

2.801

1.924

1.871

2.190

Gerealiseerd resultaat

-7.846

-9.707

-9.757

-9.482

Projecten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Oorspronkelijk begroot

Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar

Realisatie 2021

Restant

60210000 Onderhoud wegen en paden buitengebied

-2.000

-811

-300

-889

60570100 Verbeteren kwaliteit groen(onderhoud)

-1.500

-283

-305

-912

60610100 Ontwikkelen wijken, buurten en kernen

-2.500

-365

-281

-1.854

Gerealiseerd resultaat

-6.000

-1.459

-886

-3.655

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Van Afval naar Grondstof Watertakenplan Berkelland 2019-2023

37

VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Wat speelt er? •

• •

• •

Het platteland is al langer niet meer alleen van boeren, maar is gedeeld gebied met nieuwe inwoners en recreanten. Het platteland wordt multifunctioneel gebruikt. Dit levert spanning op, maakt het complexer maar biedt ook mooie kansen om ons platteland toekomstbestendig te maken. In de landbouw stoppen veel boeren, boerenbedrijven die er zijn worden soms groter. Er vindt daarnaast ook verbreding van de landbouw plaats, doordat er meer natuur inclusieve landbouw, zorg, toerisme en energie als verdienmodellen worden toegevoegd. Het coulisselandschap is ons visitekaartje en krijgt een steeds belangrijkere plaats op het platteland. Wel staat het onder druk door schaalvergroting van de landbouw. Er is aandacht voor het behoud en versterking van het coulisselandschap als drager van ecologische en landschappelijke kwaliteit. Het grote aantal vrijkomende agrarische gebouwen vraagt om een grootschalige aanpak. Soms is sloop een optie, hierbij moet nagedacht worden over asbestverwijdering. Maar er is ook ruimte voor nieuwe economische dragers zoals start ups. Voorzieningen staan onder druk op het platteland, door onder meer ontgroening, vergrijzing en de veranderingen in de maatschappij. Zo hebben bijvoorbeeld verenigingen het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden en voldoende vrijwilligers te vinden.

Speerpunt Toekomstgericht ondernemen in het buitengebied. Wat willen we bereiken? • Economisch sterke en duurzame landbouwbedrijven. • Meer (nieuwe) verdienmodellen in het buitengebied. • Het bestemmingsplan buitengebied is vastgesteld in 2021. • Een toekomstbestendige landbouwstructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren. (030.080)

Kwaliteit Na de start in 2019 zijn er door de Kavelruilcommissie meer dan 250 gesprekken gevoerd. In een aantal gebieden waren er direct kansen en heeft de kavelruilcommissie ruilvoorstellen voorbereid. Een aantal daarvan is inmiddels uitgevoerd; tot eind 2021 zijn er 8 ruilaktes bij de notaris gepasseerd met een totale oppervlakte van 180 ha. In 2021 is een start gemaakt met een grote ruil van ongeveer 200 ha, in combinatie met een bedrijfsverplaatsing. Geld Het kavelruilproces wordt volledig gefinancierd door POP3 gelden. 38

We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied dat binnen de wettelijke mogelijkheden zoveel mogelijk ruimte biedt aan duurzame ontwikkelingen. (030.070) Kwaliteit In 2021 is er gewerkt aan het ontwerpbestemmingsplan buitengebied. Deze heeft van oktober t/m eind november ter inzage gelegen. Dit heeft ongeveer 155 zienswijzen opgeleverd. Geld Er is in 2021 in totaal € 50.000 uitgegeven onder meer ter voorbereiding van het ontwerp bestemmingsplan buitengebied. Er is nog voldoende budget voor het vaststellen van het bestemmingsplan buitengebied.

We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers bij vragen over duurzaamheid.

Kwaliteit We hebben agrariërs geholpen door ondersteuning te bieden voor Zon op dak initiatieven. We helpen waar gevraagd met DOE scans voor de bedrijfsvoering. We ondersteunden ook via het regiodealproject Watea. Hierbij wordt een locatie integraal bezien en de eigenaar ondersteund met advies op onder andere ruimtelijke mogelijkheden, duurzaamheid en asbest. Circulaire landbouw initiatieven ondersteunden wij via de tafel circulaire economie en energietransitie. En wij hebben Liander gestimuleerd om te komen met oplossingen voor de netwerkcongestie die zon-op-(agrarische)-daken nu hindert. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

We organiseren netwerkbijeenkomsten, zoals de Berkellanddag, voor bewustwording en kennisdelen over verdienmodellen in het buitengebied. (030.010)

Kwaliteit Netwerkbijeenkomsten waren ook in 2021 lastig in verband met corona. De Berkellanddag is opnieuw doorgeschoven, nu naar 2022. In 2021 zijn we gestart met een onderzoek om te kijken hoe we als gemeente agrariërs kunnen ondersteunen bij de transitie naar een duurzame landbouw. Hiervoor is er een bijeenkomst met agrariërs (inclusief de klankbordgroep) in Berkelland voorbereid. Deze vond plaats in februari 2022. Geld De subsidie regeling ´Breedband Buitengebied 2016-2020 liep tot 31 december 2020, er is nog een bedrag van € 218.000 over. De financiële afwikkeling van het project vindt plaats in 2022. 39

We voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit.

Kwaliteit Het project Korte Ketens is in september 2020 begonnen. Er zijn in totaal 18 deelnemers die ondersteuning hebben gekregen in het maken van een businessplan. Op 28 oktober 2021was de slotbijeenkomst en is het project afgerond. Er is een nieuwe subsidieaanvraag gedaan voor het vervolg van dit project en die is in het najaar toegekend. Geld Het project Korte Ketens wordt gefinancierd door Pop-3 gelden vanuit de provincie Gelderland. De financiële afwikkeling vindt plaats in 2022.

Speerpunt Mooi Landschap. Wat willen we bereiken? • Minder gebouwen met leegstand door sloop of hergebruik. • Een asbestvrij buitengebied. • Een toegankelijk en beleefbaar landschap. • De natuur is op kracht. • Een sterke landschapsstructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap. (030.020) Kwaliteit Er zijn 20 landschapsprojecten vanuit de landschapsregeling afgerond in 2021. Dit zijn vooral kleinschalige projecten bij voornamelijk particulieren en buitenlui zoals aanleg van poelen, houtsingels, houtwallen en hoogstamfruitboomgaarden. Alleen de natuur- en landschapseducatie ligt nog stil vanwege corona. Dit loopt via het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid (IVN). De verwachting is dat dit wordt opgestart in begin van het nieuwe schooljaar (na de zomervakantie 2022) Er is 7 hectare akkerrand ingezaaid bij agrariërs en particulieren. Ook in 2021 is ongeveer 10 strekkende kilometer berm van gemiddeld 3 meter breed uitgezet. Ook is circa 10 strekkende kilometer aan uitgezette berm aangeplant met struiken en/of bomen. Het plan Meer bomen in Berkelland bestaat uit 4 onderdelen: inplanten van bermen, actie Boomwensplekken, ‘Een boom voor elk Berkellands gezin’, en ruimte bieden voor een 40

gedenkbos. In 2021 is meegewerkt aan het initiatief voor een gedenkbos bij Geesteren, onder meer door mee te werken aan het bieden van ruimte voor het ‘Vrijheidsbos’. In 2021 is ook het onderdeel ‘inplanten van bermen’ in uitvoering gegaan. Diverse bermen zijn ingeplant met bosplantsoen en bomen, om zo linten te vormen met een hoge waarde voor landschap en biodiversiteit. In 2022 wordt dit nog voortgezet. Ook de actie Boomwensplekken is van start gegaan. In het najaar van 2021 is de oproep gedaan aan inwoners voor de actie boomwensplekken. Dit heeft geresulteerd in de aanplant van ruim 220 bomen, die in het voorjaar van 2022 worden geplant. Geld

We gaan door met het oplossen van knelpunten in bestaande wandel- en fietsroutes in afstemming met Stichting Achterhoek toerisme. Kwaliteit De Flamingoroute in het buitengebied van Eibergen is hersteld. Begin 2021 is hiervoor een boekje uitgegeven. De vervangende bordjes voor de Ruiterroute in Rekken zijn geplaatst. Aan de mountainbikeroute in Borculo zijn wat aanpassingen gedaan. We zijn overleggen gestart met Provincie Gelderland en Achterhoek Toerisme voor de aanleg van 2 nieuwe mountainbikeroutes in Berkelland. Daarnaast zijn we bezig geweest met het ontwerp van informatiepanelen voor het geologisch natuurpad in Neede. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

We ondersteunen de mogelijkheid om een cursus Gastheer van het landschap te volgen. (030.020) Kwaliteit Er zijn in het voorjaar 3 cursusdagen gegeven in het kader van 'Gastheer van het Landschap' aan ongeveer 20 belangstellende ondernemers. In het najaar hebben de deelnemers de door hun ontwikkelde arrangementen tijdens een excursie gepresenteerd. In het voorjaar 2022 is de terugkomdag en dan is het einde van de cursus 'Gastheer van het Landschap'. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. De cursus Gastheer van het Landschap wordt gedekt uit de landschapsregeling.

41

We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit. (030.050) Kwaliteit In juni 2021 is het plan van aanpak vrijkomende agrarische bebouwing (VAB's) door de gemeenteraad vastgesteld. In het najaar is de Rood voor Rood beleidsregel ter inzage gelegd. In 2021 zijn er 125 gesprekken gevoerd met agrariërs en eigenaren van asbestdaken in het buitengebied door WATEA. Er zijn in totaal 24 vouchers verstrekt voor bedrijfsondersteuning of sociaal-emotionele ondersteuning. Geld Het project ondernemersbegeleiding is in 2021 financieel afgerond. Het restant van € 17.000 zal terugvloeien naar de algemene reserves. In de sloopbonusregeling zien we dat er door derden € 46.970 is ontvangen en er is € 47.245 subsidie verleend vanuit de sloopbonusregeling. De sloopbonusregeling heeft eind 2021 een restsaldo van € 505.000. Het project plan van aanpak vrijkomende agrarische bebouwing heeft nog € 54.000 restant. In 2021 is € 25.000 bestemd voor het project vouchers regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleiding binnen het regionale project WATEA (keukentafelgesprekken eigenaren buitengebied).

We voeren het plan van aanpak voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit. (030.060) Kwaliteit In 2021 zijn er een veertigtal asbestboxen versterkt en er hebben ongeveer 50 particulieren gebruikt gemaakt van de gratis stort bij de daarvoor aangewezen asbest-brengpunten. Via Agem kan men voor gesaneerde daken asbestsubsidie aanvragen. Er is voor ongeveer 50 locaties asbestsubsidie aangevraagd. In 2021 zijn er 125 gesprekken gevoerd met agrariërs en eigenaren van asbestdaken in het buitengebied door WATEA. En er zijn 37 vouchers uitgegeven voor de begeleiding van de asbestsanering en/of een asbestinventarisatierapport. Geld In januari 2021 is de subsidieregeling voor de sanering van asbestdaken van start gegaan. In totaal is er € 71.000 aan subsidie verstrekt. Voor de kleine schuurtjes is er voor €32.000 uitgegeven aan gratis pakketten en stortkosten. In 2021 is € 200.000 bestemd voor het vouchers asbestsanering en/of asbestinventarisatierapport binnen het regionale project WATEA (keukentafelgesprekken eigenaren buitengebied). Daarnaast is er een projectbudget asbest die onder meer gebruikt wordt voor inrichtingskosten en verwerking van subsidie aanvragen door Agem.

42

We zetten samen met het Waterschap en de Euregio in op concrete plannen voor de beleefbaarheid van het stroomgebied van de Berkel tussen Borculo en Lochem. Kwaliteit Het project loopt weer. Het initiatief ligt bij het Waterschap. Wij zijn als stakeholder erbij betrokken en leveren input. Het Waterschap is bezig met tekeningen voor verbeteringen in het gebied. In 2021 hebben we daarnaast als gemeente opdracht gegeven aan Saxion Hogeschool om aan de slag te gaan met de ontwikkelpotentie van de Berkel. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

Speerpunt Sociaal vitaal. Wat willen we bereiken? • Jong en oud ontmoeten elkaar. • Oog voor financiële nood. • Zo lang mogelijk thuis blijven wonen op het platteland.

Wat gaan we daarvoor doen? De Voormekaar teams hebben extra oog voor de situatie bij agrariërs en stoppers. Kwaliteit Tijdens het vorige project van de keukentafelgesprekken is een blijvende samenwerking opgezet tussen VMK en de agrarische coaches. Daar profiteren we bij het project WATEA (keukentafelgesprekken eigenaren buitengebied) nu weer van. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

Voor meer informatie over maatregelen om onze inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen zie programma Plezierig Wonen. Kwaliteit Voor meer informatie over activiteiten om inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen zie het programma Plezierig Wonen. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

43

We ondersteunen initiatieven en projecten in het kader van Leader. (030.090) Kwaliteit In 2021 zijn er in totaal 6 projecten uitgevoerd: het vrijheidsbos, het tenniscourt Haarlo, de nieuwe toekomst voor de kerk op de Kip, het speel- en beweegpark Beltrum, de verbreding sportaanbod Smash Neede en het vleesbedrijf de Hoeve. Daarnaast zijn we bezig geweest in de regio met de afronding van de LEADER periode. In 2022 zal de LEADER subsidie periode aflopen. Geld Er is een overschrijding van € 13.000, doordat er meer LEADER projecten zijn uitgevoerd dan verwacht aan het begin van de LEADER periode.

We ondersteunen initiatieven van inwoners uit de kleine kernen om de samenwerking tussen verenigingen te vergroten. (030.030) Kwaliteit In alle kleine kernen van Berkelland zijn in 2021 positieve ontwikkelingen op dit gebied. Het bewustzijn om met de toekomst bezig te zijn is sterk toegenomen. De manier waarop dit in de diverse kernen wordt opgepakt is erg divers en wordt in hoofdzaak bepaald door de lokaal aanwezige mogelijkheden en bestaande contacten. Er zijn kernen die vanuit de mogelijkheden voor sportverenigingen bezig zijn met de sportfederatie. Er zijn ook kernen die al integraal (sport, cultuur belangenvereniging en dorpshuis) aan de slag zijn. Zo is er bijvoorbeeld in Gelselaar externe begeleiding ingezet om als dorp een nieuwe dorpsvisie te maken en in Rekken is in 2021 de Dorpendeal ondertekend. Geld

44

Wat mag het kosten 030.010 betreft saldo overzetting project subsidieregeling breedband buitengebied en overzetten budget plattelandsvernieuwing naar project Landschapsregeling; 030.020 budgetwijzigingen, , landschapsregeling en natuur- en landschapsbeheer, motie bomen & kleine bossen en gedenkbos. 030.050 betreft saldo overzetting projecten Vrijkomende agrarische bebouwing, afwikkeling Ondernemersbegeleiding Berkelland en project Sloopbonusregeling. 030.070, 030.080, 030.090, 030.100 betreft saldo overzetting projecten. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Lasten 030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw

-39

-26

-243

-17

030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer

-128

-618

-931

-300

030.030 Ondersteunen initiatieven samenwerking verenigingen

-89

-123

-123

-106

030.050 plan van aanpak VAB

-29

0

-589

-55

030.060 Plan van aanpak asbestverwijdering

0

-250

-1.023

-107

030.070 We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied

-72

0

-140

-51

030.080 Integrale kavelruil

-124

0

-212

-66

030.090 Leader project

-17

0

-310

-323

030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit

-19

0

-79

-57

030.700 Rente en afschrijving programma Vitaal platteland

0

0

0

0

-518

-1.017

-3.651

-1.082

030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw

8

0

0

0

030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer

31

0

227

123

030.030 Ondersteunen initiatieven samenwerking verenigingen

0

0

0

0

030.050 plan van aanpak VAB

103

0

495

69

030.080 Integrale kavelruil

124

0

212

66

030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit

19

0

79

57

Totaal Baten

285

0

1.013

314

Totaal Lasten Baten

45

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-233

-1.017

-2.638

-768

030.710 Reserves

165

790

2.386

550

Totaal Onttrekkingen

165

790

2.386

550

030.710 Reserves

-131

0

0

-2

Totaal Stortingen

-131

0

0

-2

33

790

2.386

549

-199

-227

-252

-220

Onttrekkingen

Stortingen

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

Projecten Alle projecten zijn uitgelegd onder de activiteiten: • Project Leader: onder de activiteit 'We ondersteunen initiatieven in het kader van Leader'. • Project korte ketens: onder activiteit ‘We voeren het project Korte Ketens in de Achterhoek uit’. • Subsidieregeling breedband buitengebied: onder activiteit ‘We organiseren netwerkbijeenkomsten, zoals de Berkellanddag'. • Beleid asbestsanering en alle subsidieregelingen asbest: onder activiteit ‘We voeren het plan van aanpak voor stimulering van sanering asbestdaken uit’. • Project vrijkomende agrarische bebouwing, vouchers regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleiding, de sloopbonusregeling en het project ondernemersbegeleiding: onder activiteit ‘We voeren het plan van aanpak vrijkomende agrarische bebouwing uit’. • Project landschapsregeling en projectie motie bomen en kleine bossen en het gedenkbos: onder activiteit ‘Stimuleren van aanleg nieuwe natuur en landschap’. • Project bestemmingsplan buitengebied: onder activiteit ‘We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied'. • Project integrale kavelruil: onder activiteit ‘We doorlopen een kavelruil proces om een betere landbouwstructuur te organiseren'. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Oorspronkelijk begroot

Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar

Realisatie 2021

Restant

60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling Lasten

-340

-30

-323

13

Totaal 60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling

-340

-30

-323

13

Lasten

-98

-117

-55

74

Baten

98

19

55

25

Totaal 60310901 PRJCT korte ketens in de Achterhoek

0

-98

0

98

Lasten

0

0

-2

2

Baten

0

0

2

-2

Totaal 60310902 PRJCT PGS dialoog Boer en Burger

0

0

0

0

60310901 PRJCT korte ketens in de Achterhoek

60310902 PRJCT PGS dialoog Boer en Burger

46

60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020 Lasten

-242

-24

-2

-216

Totaal 60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020

-242

-24

-2

-216

Lasten

-1.000

0

-4

-996

Totaal 60330901 PRJCT Beleid asbestsanering

-1.000

0

-4

-996

Lasten

-100

-32

-4

-64

Totaal 60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing

-100

-32

-4

-64

Lasten

-333

-375

-4

46

Baten

250

87

22

141

Totaal 60330903 PRJCT Ondernemersbegeleiding Berkelland

-84

-288

18

187

Lasten

-100

-100

0

0

Totaal 60330905 PRJCT Asbestsanering

-100

-100

0

0

Lasten

-600

0

-71

-529

Totaal 60330907 PRJCT Subsidieregeling asbestdaken

-600

0

-71

-529

Lasten

-200

0

-32

-168

Totaal 60330908 PRJCT Gratis beschermpakket + stort kleine schuren

-200

0

-32

-168

Lasten

-200

0

0

-200

Totaal 60330909 PRJCT Vouchers Regiodeal m.b.t. asbest

-200

0

0

-200

Lasten

-25

0

0

-25

Totaal 60330910 PRJCT Vouchers Regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleid.

-25

0

0

-25

60330901 PRJCT Beleid asbestsanering

60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing

60330903 PRJCT Ondernemersbegeleiding Berkelland

60330905 PRJCT Asbestsanering

60330907 PRJCT Subsidieregeling asbestdaken

60330908 PRJCT Gratis beschermpakket + stort kleine schuren

60330909 PRJCT Vouchers Regiodeal m.b.t. asbest

60330910 PRJCT Vouchers Regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleid.

47

60570900 PRJCT Regeling landschap gemeente Berkelland Lasten

-351

-351

0

0

Baten

176

0

0

176

Totaal 60570900 PRJCT Regeling landschap gemeente Berkelland

-176

-351

0

176

Lasten

-426

-443

-122

138

Baten

239

31

59

148

Totaal 60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023

-187

-412

-62

287

Lasten

-540

0

-15

-525

Totaal 60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen

-540

0

-15

-525

Lasten

0

0

-56

56

Baten

0

0

58

-58

Totaal 60570903 PRJCT Gedenkbos

0

0

2

-2

Lasten

-600

-114

-47

-439

Baten

600

125

47

428

0

11

0

-11

Lasten

-212

-72

-51

-89

Totaal 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016

-212

-72

-51

-89

Lasten

-348

-149

-66

-134

Baten

348

149

66

134

0

0

0

0

-4.005

-1.397

-545

-2.064

60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023

60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen

60570903 PRJCT Gedenkbos

60810901 PRJCT Sloopbonusregeling

Totaal 60810901 PRJCT Sloopbonusregeling 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016

60830905 PRJCT Integrale Kavelruil

Totaal 60830905 PRJCT Integrale Kavelruil Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • • • • •

Structuurvisie Berkelland 2025 Bestemmingsplan buitengebied 2016 Plan van Aanpak bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016 Uitgangspuntennotitie bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016 Beleidsregel kleinschalige horeca in het buitengebied Structuurvisie 2025 Regeling Landschap 2015 Uitvoeringsagenda 2.0 Achterhoek 2020 Structuurvisie bovenplanse sloop-bonus regeling Beleidsregels Ruimtelijke ordening en duurzame energie 48

• • •

Structuurvisie plussenbeleid. Structuurvisie woningsplitsing. Aanvulling uitgangspuntennotitie bestemmingsplan 'Buitengebied Berkelland 2016'.

49

ZORG VOOR WIE DAT NODIG HEEFT Samen denken, samen doen Wat speelt er? •

•

•

•

•

Het uitvoeringsprogramma ‘Samen denken, Samen doen’ is in 2018 gestart. Samen met maatschappelijke partners en inwoners werken wij aan ontwikkeling en vernieuwing van vraagstukken binnen het sociaal domein. Daarbij ligt het accent op preventie, vroegsignalering en transformatie. Het is van groot belang dat wij het eigen initiatief en de eigen verantwoordelijkheid van inwoners stimuleren binnen het beschikbare budget. We ondersteunen inwoners zelfredzaam en samen redzaam te zijn en te blijven, ook als zij zichzelf en samen met hun netwerk niet weten te redden. Wij stimuleren verbindingen met aanpalende beleidsterreinen zoals sport, gezondheid, cultuur en onderwijs, om zo veel mogelijk te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op specialistische zorg. Wij richten ons op preventieve activiteiten die werken. Daar waar de vraag naar professionele zorg groter wordt, groeit veelal ook het aantal mantelzorgers dat zorgdraagt voor een naaste. Hoewel de zorg vaak met liefde wordt gedaan, kan mantelzorg ook ervaren worden als een last. Erkenning en ondersteuning zijn nodig om deze last draaglijk te houden. Het aantal nieuwkomers is afgelopen jaren fors toegenomen. Integratievraagstukken spelen onder andere op het gebied van taal – en in het verlengde daarvan – onderwijs en werk.

Om hier zorgvuldig en daadkrachtig mee om te gaan, wordt nauw met betrokken netwerkpartners (zoals Voormekaar teams, zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties, scholen, Werkgevers ServicePunt, vluchtelingenwerk en de Sociale Dienst Oost Achterhoek) samengewerkt. In 2021 zetten we in op de implementatie van de nieuwe Wet inburgering. In Berkelland neemt de vraag naar individuele maatwerkvoorzieningen toe. Inwoners worden ouder, leven langer en maken daardoor een langere periode gebruik van voorzieningen. Het tekort aan zorgprofessionals wordt groter. Daarnaast is er sprake van ontgroening; het aantal jeugdigen wordt kleiner. Naast het aantal vragen, neemt ook de complexiteit van de vraag toe. We zien dat het een uitdaging is om meer gebruik te maken van algemene voorzieningen om te voorkomen dat er snel naar een (duurdere) maatwerkvoorziening wordt verwezen. Grip op de financiën is een rode draad voor dit programma. De kosten voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Deze kostenstijging is er vooral in de individuele maatwerkvoorziening. Elke bestaande maatwerkvoorziening kost na verloop van tijd steeds meer, zowel op volume als tarief. Deze stijgende lijn wordt – waar mogelijk – afgebogen met behoud van ondersteuning. Met inwoners en netwerkpartners onderzoeken we alternatieven en starten we experimenten.

Sturen op de financiën in het sociaal domein is een noodzakelijke voorwaarde om de nodige zorg te kunnen blijven leveren. In 2021 gaan we verder met de uitvoering van het plan Doorpakken in het Sociaal Domein, dat in 2020 is opgesteld.

Speerpunt Zorg zoveel mogelijk voorkomen. Wat willen we bereiken? • Zorg moet in de toekomst beschikbaar blijven voor wie dat nodig heeft. We stimuleren gezondheid en willen eenzaamheid voorkomen. • Een lagere en lichtere zorgvraag doordat preventieprogramma’s tijdig en effectief worden gestart. • Een omslag in het denken en handelen.

50

Wat gaan we daarvoor doen? Wanneer een inwoner een wens heeft voor ondersteuning of begeleiding kijken we eerst wat deze inwoner zelf kan. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen als steunpunt in de kern/wijk. Met de Voormekaar teams continueren we een doorontwikkeling met als doel kwalitatief hogere en efficiëntere dienstverlening. Kwaliteit Het programma Zorg voor wie dat nodig heeft is erop gericht om te werken vanuit de bedoeling en in te zetten op preventie, normaliseren en de-medicaliseren, om zo maatschappelijke effecten in het sociaal domein te realiseren. De urgentie voor deze manier van werken komt onder meer naar voren in het onderzoek dat we hebben uit laten voeren om de demografische ontwikkelingen te koppelen aan het verwachte zorggebruik op het gebied van de Wmo. Willen we zorg kunnen blijven bieden aan inwoners die dat nodig hebben, dan moet het dus anders. Daarom werken we aan een veranderend zorglandschap. In 2018 werd duidelijk dat er grote tekorten zijn op het sociaal domein in de maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugd. Deze tekorten maken de urgentie om te komen tot een transformatie in het sociaal domein nog groter. Daarom is de inzet binnen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vooral gericht op de sturing vanuit de transformatie. Dit doen we onder andere door te sturen als onderdeel van het reguliere werk, oftewel actieve casusregie.

Voormekaar werkt volgens een uitvoeringsvisie, waarin helderheid wordt gegeven waar Voormekaar voor staat. Er wordt invulling gegeven aan de begrippen normaliseren, de-medicaliseren, werken vanuit de bedoeling en doen wat echt nodig is. Een implementatiemanager biedt ondersteuning bij de doorontwikkeling van Voormekaar.

De inzet van meer algemene voorzieningen in een wijk of kern draagt tevens bij aan de transformatie in het sociaal domein. In september 2021 zijn we gestart met 2 dorpskamers in de kernen Neede en Eibergen. De dorpskamer is een voorziening voor inwoners die behoefte hebben aan een praatje, een kopje koffie, een leuke activiteit of vrijwilligerswerk maar waarvoor de geïndiceerde dagbesteding een te zwaar middel is. Een dorpskamer voorziet in deze behoefte. Het is een ontmoetingsplek voor iedereen. Inwoners en organisaties ontmoeten elkaar en geven mensen de kans zich te ontwikkelen en (weer) mee te doen. Er zijn professionals aanwezig die begeleiding kunnen bieden aan inwoners die dat nodig hebben. Geld Voor het plan 'doorpakken sturen in het sociaal domein' zijn middelen ingezet vanuit het uitvoeringsprogramma en het transformatiefonds. Deze middelen waren al beschikbaar gesteld. Vanuit de realisatie in 2021 resteert er € 632.000 uit het uitvoeringsplan en € 432.000 voor "Doorpakken sturen in het sociaal domein". Voor deze middelen is geen beroep gedaan op reserves. Deze middelen blijven daarmee beschikbaar voor 2022.

51

We stimuleren nieuwe vormen van ondersteuning, hulp en zorg. Vernieuwingen proberen wij kleinschalig uit en we stellen deze bij in nauwe samenwerking met direct betrokkenen. Dit doen we in een experimentele aanpak met minder regels. Met het uitvoeringsprogramma geven we een impuls aan nieuwe initiatieven. Deze evalueren we in 2021 op resultaat en op de bijdrage aan onze visie om zo te bepalen welke plannen worden gecontinueerd. We richten ons op preventie, waarbij we zoveel mogelijk samenwerken met voorliggende voorzieningen en de zorgverzekeraar. Een aantal geplande projecten en voorzieningen zijn ingericht. Deze worden in 2021 gecontinueerd. Het gaat dan om het knooppunt mantelzorg, het platform vrijwilligers, de doorontwikkeling van de Berkellandwijzer, informatievoorziening rondom armoede en schuldhulpverlening, de inzet van de sportkadercoach en de inzet vanuit de welzijnsmedewerkers. Bij een aantal projecten vindt het zwaartepunt in 2021 plaats, zoals Welzijn op Recept en de ontwikkeling van de dorpskamer. De multifunctionele ontmoetingsplekken worden verder in 2021 uitgewerkt met de gebiedswethouders. De verordening sociaal domein Berkelland 2021 treedt op 1 januari 2021 in werking. Hiermee werken we nog beter integraal, vanuit de bedoeling en zorgen we voor meer maatwerk voor inwoners.

In de sturingsmaatregel arbeidsmatige dagbesteding bieden wij de doelgroep activiteiten aan waarin doorgroeimogelijkheden centraal staan. Dit streven zetten we extra kracht bij door een breder en passender aanbod in dagbesteding op te zetten. Kwaliteit Het uitvoeringsprogramma Samen Denken Samen Doen wordt in de verantwoordingsrapportage geëvalueerd. Voor inwoners van Berkelland zijn 2 dorpskamer in gebruik genomen, in Eibergen en in Neede. De dagactiviteiten van de dorpskamers hebben onder andere tot doel om een zinvolle daginvulling te bieden, eenzaamheid te voorkomen en mantelzorgers te ontlasten. De verordening sociaal domein Berkelland is wederom voorzien van de benodigde updates en vastgesteld door de gemeenteraad. De Berkellandwijzer is in 2021 goed bezocht met meer dan 60.000 paginabezoeken en meer dan 36.000 unieke paginabezoeken. Daaraan gelieerd is 'Berkelland Doet!' (het digitale vrijwilligersplatform) ontworpen en geïmplementeerd op de Berkellandwijzer. Geld Van de middelen voor multifunctionele ontmoetingsplekken is € 156.000 beschikbaar voor de dorpskamers in Eibergen en Neede. In 2021 is daarvan € 106.000 besteed. De laatste termijn van € 50.000 wordt in 2022 uitbetaald.

Wij bieden onze inwoners de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om maatschappelijke ondersteuning zelf in te kopen (Wmo - pgb). (040.025) Kwaliteit Tijdens het keukentafelgesprek worden de verschillende mogelijkheden van ondersteuning voorgelegd aan de inwoner. Inwoners kunnen daarbij kiezen voor een persoonsgebonden budget (PGB). Inwoners worden hierover geïnformeerd in de algemene folder van Voormekaar: “In plaats van een (maatwerk)voorziening kunt u ook zelf uw zorg regelen. U ontvangt dan van ons een persoonsgebonden budget (PGB). Wilt u dit liever dan een (maatwerk)voorziening, dan volgt er eerst een keuzegesprek hoe dit werkt, wat er van u wordt verwacht en of het passend is voor uw situatie. Meer informatie over een PGB leest u 52

op www.pgb.nl, de website van de landelijke vereniging voor mensen met een persoonsgebonden budget.” Geld In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB, omdat het beheren van een PGB ook wat van de inwoner vraagt. Er is de afgelopen jaren sprake van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten, die nu tot stilstand lijkt te zijn gekomen. De lasten in 2021 zijn vergelijkbaar met de lasten in 2020.

Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning indien zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren (Wmo - zorg in natura). (040.010) Voorbeelden hiervan zijn: Hulp bij huishouding, begeleiding, woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. Inwoners worden gestimuleerd om de eigen regie en verantwoordelijkheid voor het leven te blijven organiseren. In de Verordening 2021 heeft dit ook een prominente rol gekregen. Bij het indiceren van Hulp bij huishouding wordt gebruik gemaakt van het HHM normenkader. In dit kader worden de eigen mogelijkheden meegenomen in het toekennen van de indicatie. Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan inwoners (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals. En door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. De voorbereidingen worden getroffen voor een nieuwe vorm van Inkoop voor de Wmo, Jeugd en de Hulp bij huishouding. Met de vernieuwde inkoop strategie wordt de benodigde transformatie van de zorg voor het deel inkoop vorm gegeven. Hierbij is het voornemen om af te stappen van het Open House model.

Meerjarige contracten worden afgesloten met een beperkt aantal aanbieders, aangevuld met mogelijkheden voor specifieke kortdurende afspraken en lokale ruimte voor verdere innovatie. Daarbij wordt de contractering ingericht op resultaten uitgaande van wat de inwoners in de verschillende gemeenten nodig hebben om mee te doen in de samenleving. Met de inkoop wordt daarnaast beoogd meer grip op financiën te realiseren. Kwaliteit Voormekaar is verantwoordelijk voor de toewijzingen Wmo en Jeugd. In 2019 is gebleken dat de formatie van Voormekaar te krap is, deze is sinds de eerste helft van 2020 op sterkte gebracht. Op 1 januari 2020 is het abonnementstarief definitief ingegaan. Elke inwoner betaalt sindsdien een eigen bijdrage van €19 per maand ongeacht het aantal ondersteuningen die zij ontvangen en ongeacht het inkomen. Hierdoor is er een toename gekomen in het aantal inwoners die een indicatie voor de hulp bij huishouding aanvragen. Het is in de praktijk lastiger om inwoners te motiveren om het op eigen kracht en met eigen middelen te organiseren. Inwoners geven aan een dief van eigen portemonnee te zijn als ze het op eigen kracht, zelfstandig en onafhankelijk regelen. Hoewel het aantal inwoners met een indicatie voor huishoudelijke ondersteuning nog steeds toeneemt, zien we dat de uitgaven stabiliseren.

Dit heeft onder andere te maken met de invoering van een nieuw normenkader voor huishoudelijke ondersteuning. Tegelijkertijd zien we, mede door de vergrijzing en het uitgangspunt dat mensen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, een stijging van de kosten voor woningaanpassingen. Geld Ten opzichte van de begroting zijn de lasten hoger tot een bedrag van € 707.000. Dit is met 53

name het gevolg van een groter beroep op vervoersvoorzieningen en woningaanpassingen en tariefstijgingen (€ 420.000 nadeel). Daar staat een voordeel van € 300.000 tegenover op het gebied van individuele) begeleiding en Huishoudelijke Hulp. Het gaat hier om openeinde-regelingen. Daarnaast is het maar ten dele gelukt om de taakstelling in te vullen. De sturingsmaatregelen die daartoe worden ingezet hebben niet het volledige effect gehad. Bovenstaande effecten en tariefstijgingen zijn structureel meegenomen in de Perspectiefnota.

Speerpunt De jeugd ontwikkelt zich positief. Wat willen we bereiken? • Jongeren ontwikkelen zich op positieve wijze. Zo nodig ontvangen zij passende ondersteuning.

Wat gaan we daarvoor doen? We organiseren algemene voorzieningen en preventieve activiteiten voor jeugd en/of hun ouders/verzorgers. We zetten de samenwerking met huisartsen voort met een Praktijkondersteuner Huisarts jeugd (POH jeugd). Zorgverzekeraar Menzis deelt vanaf 2021 in de kosten. We gaan door met Jimmy’s als talentenbroedplaats voor alle Berkellandse jongeren (11 tot en met 26 jaar). We versterken de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar jongeren in contact brengt met Jimmy’s. Jimmy’s en de POH jeugd zijn stuurmaatregelen die bijdragen aan ombuiging van de oplopende kosten van jeugdzorg. We gaan door met In Huis Steungezinnen en de activiteiten van het Preventie Platform Jeugd Oost Achterhoek, zoals het Scheidingsloket en de weerbaarheidstrainingen. Net zoals bij Jimmy’s geldt voor deze activiteiten dat we extra investeren in de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar ouders en kinderen hiervoor aanmeldt. Daarmee stimuleren we de beweging van zorg naar algemene voorzieningen en preventie. Deze beweging krijgt een extra impuls met een netwerkmarkt voor en door professionals in het brede veld van algemene voorzieningen tot specialistische jeugdzorg. Kwaliteit Eind 2021 hebben de gemeente, de huisartsen en Menzis besloten om de samenwerking structureel voort te zetten .

Dit betekent dat we doorgaan in de praktijken waar al een praktijkondersteuner huisarts jeugd (POH jeugd) is,. En dat we ook andere praktijken die mogelijkheid bieden. Het jongerenwerk en Jimmy’s zijn in 2021 versterkt door een extra jongerenwerker vanuit de corona middelen. De intensieve samenwerking tussen onderwijs, jongerenwerk, politie en BOA's is een grote meerwaarde gebleken in coronatijd én in overlastsituaties als gevolg van alcoholgebruik. Het blijft belangrijk deze krachten te bundelen om jongeren perspectief te bieden, weg van verleidingen van bijvoorbeeld groepsdruk en verslaving. Trainingen en bijeenkomsten van het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hebben in 2021 veel digitaal plaatsgevonden. In 2021 zijn er minder Homestart koppelingen geweest dan in voorgaande jaren. Dit ligt 54

deels aan corona-lockdowns en deels aan minder beschikbare vrijwilligers . In Achterhoeks verband zijn 2 samenwerkingsvormen tot stand gekomen . Dit zijn de coördinatie van Integrale Vroeg Hulp en de Expertisetafel Jeugd. Integrale VroegHulp is een methode om ontwikkelingsproblemen bij een kind vroegtijdig te signaleren. De Expertisetafel zorgt voor jeugdigen met zeer complexe hulpvragen voor tijdig passende zorg en niet tussen wal en schip vallen. Geld Ten opzichte van de begroting is er en voordeel van € 585.000 zichtbaar op algemene voorzieningen. Berkelland heeft de verplichtingen voor de huur van 't Hof overgenomen van Betula. Hiervoor is een bedrag van € 270.000 gereserveerd voor 2021 en 2022. Hiervan is slechts een klein deel aangewend. het restant wordt overgeheveld naar 2022 voor eventuele resterende verplichtingen. Door subsidieramingen kritisch tegen het licht te houden is een stelpost gevormd waarmee initiatieven op preventief vlak bekostigd kunnen worden. Deze stelpost is in 2021 gevormd maar nog niet tot besteding gekomen. Dit lever een incidenteel voordeel op van € 250.000. Tot slot is er sprake van een voordeel op de raming voor de Inclusie Agenda.

Wij bieden de ouders/verzorgers de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om jeugdhulp en ondersteuning zelf in te kopen (Jeugdwet - pgb). (040.020) Kwaliteit De gemeente biedt de mogelijkheid om zorg in te zetten middels een Persoonsgebonden Budget. Binnen Voormekaar zijn enkele medewerkers goed op de hoogte van de mogelijkheden en voorwaarden. Ouders/verzorgers kunnen bijvoorbeeld bij hen terecht voor vragen over het PGB. Geld De middelen die voor de post PGB begroot waren, zijn naar beneden bijgesteld. In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB, waardoor er sprake is van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten. Daarom is er sprake van vrijval (€ 83.000).

Wij bieden onze jonge inwoners en/of hun ouders/verzorgers jeugdhulp en ondersteuning (Jeugdwet - zorg in natura). (040.030) Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan kinderen en ouders (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals. En door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. We geven in regionaal verband de inkoop jeugdzorg anders vorm. Daarmee beogen we dat kinderen zo thuis mogelijk opgroeien, een dekkend zorgaanbod, passende ondersteuning (zo licht als mogelijk en zo intensief als nodig) en kostenbeheersing. Nu maken we gebruik van het Open House Model: iedere aanbieder die aan de eisen voldoet, kan gecontracteerd worden. We willen een aantal aanbieders meer ruimte geven om te doen wat nodig is binnen een financieel 55

kader ('lump sum financiering'). Van afstemming tussen aanbieder en gemeente over product en looptijd naar afstemming over doel en resultaat. Als gemeente vinden wij het belangrijk daarbij goed de balans te bewaken tussen wat grote en kleine aanbieders onze inwoners kunnen bieden. Daarnaast bereiden we ons voor op het nieuwe woonplaatsbeginsel dat vanaf 1 januari 2022 ingaat. Dit zorgt ervoor dat de gemeente niet meer financieel verantwoordelijk is voor voogdijkinderen die niet afkomstig zijn uit Berkelland. Dit komt ten goede aan de sturingsmaatregel waarbij we investeren in korte lijnen met de jeugdbescherming, de zogenaamde Gecertificeerde Instellingen (GI’s). Samen met de GI’s voorkomen we maatregelen in het gedwongen kader en bouwen we eerder af naar het vrijwillig kader. Kwaliteit Ook in 2021 had de corona effect op de zorg aan kinderen en gezinnen. Hulpverleners hebben zoveel mogelijk geprobeerd de zorg op afstand te bieden tijdens de lockdowns. De scholensluiting gaf extra reden om aandacht te hebben voor kinderen in kwetsbare gezinnen. Voormekaar zorgde dat zij vinger aan de pols hield bij deze gezinnen. Er was veelvuldig contact met alle zorgaanbieders en Veilig Thuis voor risico-inventarisatie. Het cliëntervaringsonderzoek over 2021 komt in het najaar 2022 beschikbaar. Daarom berichten we hier over het onderzoek over 2020.

Hieruit blijkt dat een meerderheid positief is over de zorg of hulp die zij ontvangt. Dit percentage ligt hoger dan in 2019 en hoger dan de referentiegroep. 63% van de respondenten weet waar ze terechtkunnen als er hulp nodig is. In vergelijking met de referentiegroep scoort Berkelland op dit punt al sinds 2017 gemiddeld 9% lager. Verder is de tevredenheid met de toegang tot zorg op de meeste aspecten licht gedaald ten opzichte van vorig jaar. De tevredenheid over het keukentafelgesprek ligt nog altijd zeer hoog. Ook positief is dat over 2021 door het AKJ (uitvoerder van de vertrouwenspersoon in de jeugdzorg) geen signalen zijn gemeld bij de gemeente.

Van verschillende professionals uit Berkelland horen we terug dat latente problemen door corona zichtbaar zijn geworden. Dan hebben ze het over armoede, psychische problemen, overgewicht, schooluitval, verslaving en een combinatie van dit soort factoren. Dit zeggen bijv. leerkrachten, schoolartsen, Voormekaar, jongerenwerkers, leerplicht. De meeste gezinnen en kinderen hebben het zwaar gehad, maar hadden voldoende veerkracht. Maar daar waar de draagkracht en – last al uit balans waren, liep de spanning door de maatregelen op. Geld Er is voor 2021 € 9,75 miljoen begroot voor Jeugdzorg in Natura (bestuursrapportage 2021). Op basis van de declaraties over 2021 ontstaat er een overschrijding ten opzichte van de begroting van € 2,4 miljoen. We zien een toename van de gemiddelde kosten per jongere. En dan vooral in de jeugd ggz en in de ambulante zorg. Dit kan samenhangen met de impact van de coronamaatregelen op kinderen en gezinnen. Bovendien zien we ten opzichte van 2018/19 in 2020/21 een stijging in de kosten voor jeugdbescherming en verblijf. Dit hangt samen met de komst van nieuwe verblijfplekken in Berkelland wat een aanzuigende werking lijkt te hebben op plaatsing van voogdijkinderen van buiten Berkelland. In 2022 doen we voor die kosten een aanvraag voor de compensatieregeling voogdij/18+.

In 2021 werd landelijk besloten dat gemeenten extra gecompenseerd zouden worden over 2021. Met de september / december circulaire leverde dit de gemeente € 0,5 miljoen extra middelen op.

56

Speerpunt Iedereen doet mee in Berkelland. Wat willen we bereiken? • Iedereen kan (zo veel en zo lang mogelijk) meedoen in Berkelland. • Inwoners zijn zo zelfredzaam als mogelijk en nemen deel en dragen zo mogelijk bij aan de samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ruimte aan inwoners en professionals om in te zetten op innovatieve oplossingen voor een gezonde leefstijl. Voorbeeldinitiatieven van buurten, scholen en verenigingen krijgen extra aandacht. Kwaliteit De gemeenteraad heeft positief besloten over de 2e tranche van het transformatiefonds sport. Hierdoor zijn nog eens 5 extra ontwikkelinitiatieven van verenigingen gesubsidieerd. Via het project 'clubkadercoaching' is met 4 verenigingen gewerkt aan de ontwikkeling van aanbod voor kwetsbare inwoners. De clubkadercoach helpt verenigingen met name met het toeleiden van deze doelgroepen naar voorliggend verenigingsaanbod en het deskundig(er) maken van vrijwilligers. Geld Geen bijzonderheden.

We geven samen invulling aan de Lokaal Inclusie Agenda. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder een beperking. In 2020 is een nieuwe Lokale Inclusie Agenda opgesteld. Deze gaan we in 2021 verder uitvoeren. Kwaliteit Het college heeft een Lokale Inclusie Agenda 2020-21 vastgesteld. De agenda is samengesteld op basis van gesprekken met de Welzijnsraad, het Gehandicaptenplatform Berkelland, de cliëntenraad SDOA, de Jongerenraad en een brede groep medewerkers van de gemeente. De Lokale Inclusie Agenda 2020-21 bouwt voort op de Lokale Inclusie Agenda van 2018-2019. De speerpunten die wij uitlichten zijn: bewustwording, toegankelijkheid, wonen, sport cultuur en verenigingsleven, onderwijs, beleid en planvorming, werk en inkomen. Geld Zie de toelichting op de algemene voorzieningen.

57

Wij verbeteren de toegang tot onze regelingen die zich richten op meedoen aan de samenleving, vroegsignalering van schulden en schuldhulpverlening. Wij vinden het belangrijk dat onze minimaregelingen goed vindbaar en gemakkelijk aan te vragen zijn. Dit realiseren wij met een online tool waarin de inwoner snel kan nagaan voor welke regelingen hij in aanmerking komt. In de campagne ‘Rondkomen in Berkelland’ geven we een impuls aan de bekendheid van onze minimaregelingen. Op deze manier brengen we onze minimaregelingen voor zowel digitaal vaardige als niet-digitaal vaardige inwoners onder de aandacht. Het tijdig signaleren van betalingsachterstanden via vroegsignalering kan problematische schulden voorkomen. Wij geven uitvoering aan de methodiek van 'Vroeg Eropaf’. Wij gaan hierin verder dan de regelingen toegankelijk maken en benaderen de inwoners met geldproblemen proactief. Ook willen wij dat de inwoner sneller de stap maakt zich te melden. Door een bewustwordingscampagne rondom het hebben van geldproblemen en schulden, doorbreken we het taboe hierop. Tenslotte leidt een overzichtelijke ketenaanpak tot een betere dienstverlening voor onze inwoners. Wij optimaliseren de samenwerking met onze partners in de schuldhulpverlening. Meedoen komt het best tot zijn recht door deelname aan de samenleving. Bij voorkeur door betaald werk.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=5564d237-76c0-4500-9788-2589ff1ea679