CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2021 12-05-2022

Raadsvergadering 5 juli 2022, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarrekening en jaarverslag 202130.523 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Wij optimaliseren de dienstverlening die door de gemeenschappelijke regeling SDOA wordt uitgevoerd en moet leiden tot (on)betaald werk van onze inwoners. Meer informatie gericht op het thema participatie en meedoen staan in het programma 'Werken en ondernemen in een sterke regio'. Kwaliteit Steeds weer blijkt dat de doelgroep het bestaan van en de toegang tot inkomensregelingenen voorzieningen niet goed weet te vinden. De tool 'Check waar je Recht op hebt' stond heel 2021 online als onderdeel van de Berkellandwijzer. Met behulp van enkele vragen kan inzicht worden geboden of iemand mogelijkerwijs in aanmerking komt voor onze bestaande regelingen. De tool is erop gericht dat de inwoner zelf contact opneemt wanneer hij volgens de tool in aanmerking komt voor één van de regelingen. De tool is volledig aangepast aan de regelingen die in Berkelland gelden. En de infrastructuur van onze gemeente is opgenomen in de tool, zodat onze inwoners na het invullen ook daadwerkelijk een naam en telefoonnummer krijgen en in gesprek kunnen komen met de professional. Over 2021 is de tool 1062 keer bezocht, waarvan 676 unieke bezoekers. In 2021 is er extra formatie ingezet op vroegsignalering. Gemiddeld ontvangen de medewerkers vroegsignalering circa 70 signalen per maand van betalingsachterstanden van inwoners. Dit aantal is, na een stijgende trend in Q1 en Q2 sinds Q3 van 2021 stabiel. Geld

Speerpunt Nieuwkomers burgeren in. Wat willen we bereiken? • Nieuwkomers hebben uitzicht op een zinvol bestaan en kunnen meedoen in Berkelland. • Eén doorgaande lijn met perspectief op wonen, onderwijs en werk.

58

Wat gaan we daarvoor doen? Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering. (040.050) Op 1 juli 2021 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Gemeenten krijgen de regie bij de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. We richten ons op een goede implementatie van nieuwe taken en inbedding in de lokale structuur. We doen dit onder andere door uitvoering van onze pilot ‘powervrouwen’, die door het Rijk is geselecteerd voor het landelijk pilotprogramma. Er zijn 9 processen te onderscheiden die gemeenten moeten uitvoeren: 1. Brede intake en PIP: Omvat de eerste stappen in het inburgeringstraject onder regie van de gemeente, waaronder het persoonlijk Participatie- en Inburgering Plan (PIP). 2. Voortgang en handhaving: Omvat het monitoren en samen met de inburgeraar bespreken van de uitvoering van het PIP en eventuele handhaving hiervan. 3. Aanbieden leerroutes: Omvat de activiteiten die een gemeente onderneemt om taaltrajecten aan te bieden, doorgaans door die bij externe partijen in te kopen. 4. Ontzorgen: Omvat trajecten om bijstandsgerechtigde inburgeringsplichtigen zelfredzaam te maken op het gebied van financiën. 5. Participatieverklaringen: Omvat een cursus over de kernwaarden van Nederlandse samenleving, een excursie en ondertekening van de verklaring. 6.

Module arbeid en participatie: Omvat een cursus en een of meerdere praktische activiteiten gericht op de arbeidskansen van de inburgeraar. 7. Maatschappelijke begeleiding: Omvat in het nieuwe stelsel begeleiding bij praktische zaken en voorlichting over leefgebieden en maatschappelijke instituties. 8. Beleid en sturing: Omvat de processen die nodig zijn om de bovenstaande primaire processen richting te geven. 9. Ondersteunende processen: Omvat de zogeheten ‘PIOFACH’ (Personeel, ICT, Organisatie, Financiën, Administratie, Communicatie en Huisvesting) processen, activiteiten die nodig zijn om de primaire processen bedrijfsmatig mogelijk te maken. We kijken samen met onze vrijwilligers (maatjes), sleutelpersonen en cultuurverbinders hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan de nieuwe integrale aanpak van inburgering, integratie en participatie van vluchtelingen. We betrekken hierbij hoe de Weggeefwinkel een bredere functie kan vervullen voor geheel Berkelland. Ook dragen we bij aan het onderzoek van het Graafschap College om het ‘Samen Achterhoek’concept uit te rollen in Berkelland. In de meicirculaire 2020 is aangegeven hoeveel Berkelland ontvangt voor de invoering van de Wet inburgering: 2020

2021

2022

2023 en verder

87.403

56.404

125.360

137.911

De middelen die Berkelland ontvangt voor de uitvoering van de inburgering worden bekend gemaakt in de septembercirculaire 2020. Volgens het onderzoek van AEF is voor gemeenten in de grootte van Berkelland een uitbreiding van de formatie met totaal 2,5 fte te voorzien. Op basis van het projectplan wordt berekend hoeveel formatie en budget exact nodig is om de nieuwe taak uit de Wet Inburgering 2021 uit te voeren. Kwaliteit Op basis van de startnotitie voor de nieuwe inburgeringswet hebben we veel energie gestoken in de voorbereiding van de implementatie per 1 januari 2022. We zijn alvast gaan werken volgens de principes van de nieuwe inburgeringswet en voeren pilots uit (pilot brede intake, pilot powervrouwen, pilot combi inburgering en re-integratie, inzet sleutelpersonen en cultuurverbinders). Samen met de SDOA-gemeenten Winterswijk en Oost Gelre kijken we naar de taken en processen en wat dat betekent voor de rolverdeling tussen de gemeenten en SDOA. Met de gemeenten in de Achterhoek bereiden we een gezamenlijke aanbesteding van de leerroutes voor de inburgering voor. 59

We hadden door de coronacrisis te maken met een stagnatie in de huisvesting van statushouders. Daardoor hebben we achterstand opgelopen en konden we niet aan onze taakstelling voldoen. Deze taakstelling is verdubbeld door een inhaalslag van dossierafhandeling bij de IND. Ook onze dienstverlening (maatschappelijke begeleiding, inloopspreekuur, trainingen en workshops) werd gehinderd door de coronamaatregelen. Daardoor moesten (digitale) alternatieven worden ingezet. Geld De uitgaven liepen achter op de begroting. Dat heeft de volgende oorzaken: - Door corona is een aantal activiteiten vertraagd. - We hebben, door de coronacrisis en een tekort aan huurwoningen een achterstand opgelopen in de huisvesting van statushouders. Daardoor werd minder geld besteed aan maatschappelijke begeleiding en trainingen. Voor 2021 zijn middelen toegevoegd aan de algemene uitkering die we niet volledig hebben benut. Voor 2022 en verder zijn er echter verschillende ontwikkelingen waardoor we dan niet uitkomen met de beschikbare middelen. Het gaat dan vooral over de inzet van de nieuwe leerroutes, de ondersteuning aan de ondertussengroep (de huidige inburgeraars) en de grote fluctuaties in het aantal te huisvesten statushouders. Daarnaast is er, met name door een tekort aan geschikte woningen en corona, een hiaat tussen onze opdracht en het tempo waarin we deze uit kunnen voeren.

Daarom worden de resterende middelen voor deze activiteit overgeheveld naar 2022 (€ 248.000). We zetten de komende jaren in op een goede monitoring van kosten, zodat we inzichtelijk kunnen maken of deze middelen voldoende zijn. Er zijn namelijk breed gedeelde zorgen of de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen voldoende zijn om onze opdracht goed uit te voeren. Deze zorgen zijn via P10 kenbaar gemaakt en als zodanig ook gehoord door de VNG.

Speerpunt Voldoende en krachtige vrijwilligers en mantelzorgers die worden gesteund waar het nodig is. Wat willen we bereiken? • We benutten, ondersteunen en coördineren de inzet van mensen die in Berkelland maatschappelijk betrokken en actief zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij realiseren een steunpunt voor mantelzorgers waar informatie, advies en ondersteuning samenkomen. Het gedachtegoed van een Knooppunt Mantelzorg draagt bij aan bewustwording en bekendheid van mantelzorg, ontlast de mantelzorger en versterkt het (bestaande) netwerk van formele en informele zorg. Kwaliteit De mantelzorgwaardering is herijkt. In samenwerking met een aantal lokale zorgaanbieders is de informele zorg in de thuissituatie opgezet. Met de inzet van de informele zorg kunnen mantelzorgers tijdelijk in de thuissituatie ontlast worden. 60

Het gaat hierbij om tijdelijke ontlasting van een paar uur per week zodat de mantelzorger kan deelnemen aan een sportactiviteit of andere sociale activiteiten. De informele zorg wordt geleverd door (opgeleide) vrijwilligers. De mantelzorgmiddag kon vanwege corona niet doorgaan maar is omgezet naar een individuele actie. Mantelzorgers konden zich aanmelden en kregen een leuke attentie thuis bezorgd. De reizende fototentoonstelling ‘Mantelzorger voor elkaar’ is na uitstel door corona eind 2021 gestart. Er worden gastlessen georganiseerd op scholen over het thema 'opgroeien met zorg(en). Voor het project hoe kunnen we de regellast voor mantelzorgers verminderen is een subsidie aanvraag ingediend en toegekend. In samenwerking met de Jimmy's is er meer aandacht voor de jonge mantelzorgers en zijn er activiteiten georganiseerd. Geld

Wij realiseren een vrijwilligerspunt Berkelland waar vraag en aanbod elkaar bereiken. Met het realiseren van een platform Vrijwilligers geeft de gemeente Berkelland een stimulans aan het vrijwilligerswerk en het oplossen van vrijwilligersvraagstukken. Wij willen daarmee bereiken dat iedereen die met vrijwilligerswerk te maken heeft, straks het platform weet te vinden. Het platform zorgt ervoor dat vrijwilligers leuker, makkelijker en beter hun werk kunnen doen. Het platform is een online vacaturebank waar vraag en aanbod samen komen en heeft het de functie van een lokale makelaar voor het vinden, binden en verbinden van organisaties, stichtingen en verenigingen. Kwaliteit 'Berkelland doet' is toegevoegd aan de Berkellandwijzer. Hiermee is dit dé online plek voor vrijwilligersmatches en burenhulp in Berkelland. Er heeft een online bijeenkomst plaatsgevonden voor verenigingen en stichtingen over hoe je nieuw vrijwilligers kunt werven via social media. Dit is een voorbeeld van hoe we verenigingen en stichtingen verbinden voor kennisuitwisseling. Geld

61

Wat mag het kosten? Binnen dit programma heeft een verschuiving tussen activiteiten plaats gevonden. Dit komt omdat we een aantal van de budgetten beter vinden passen bij deze activiteiten. Onder de activiteit 'We stimuleren nieuwe vormen...' is het budget uit 'Samen investeren in Berkelland' opgenomen. Het verschil tussen de begroting 2021 en de gewijzigde begroting komt volledig voort uit aanpassingen vanuit de bestuursrapportage 2021. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Lasten 040.010 Maatschappelijke ondersteuning

-10.839

-10.453

-10.645

-11.437

040.020 PGB

-309

-318

-318

-235

040.025 PGB WMO en Begeleiding

-493

-467

-467

-490

040.030 Jeugd

-11.015

-10.065

-10.357

-12.869

040.040 Algemene voorzieningen

-1.852

-1.642

-2.318

-1.734

040.050 Inburgering

-395

-337

-673

-346

040.070 Stimuleren nieuwe vormen van zorg

-717

-875

-1.163

-324

040.090 regelingen Covid19

-55

0

0

-52

040.500 Loonkosten programma Zorg voor wie dat nodig heeft

-4.120

-4.159

-5.033

-4.602

040.700 Rente en afschrijving programma Zorg voor wie dat nodig heeft

-4

-4

-4

-4

040.900 Taakstelling sociaal domein

0

0

0

0

-29.799

-28.320

-30.978

-32.091

1.078

445

458

1.260

040.030 Jeugd

0

0

0

50

040.040 Algemene voorzieningen

97

2

10

23

040.050 Inburgering

2

0

0

0

040.070 Stimuleren nieuwe vormen van zorg

7

0

201

35

Totaal Lasten Baten 040.010 Maatschappelijke ondersteuning

Totaal Baten

1.184

447

668

1.368

-28.615

-27.873

-30.310

-30.724

040.710 Reserves

2.778

1.696

2.919

1.533

Totaal Onttrekkingen

2.778

1.696

2.919

1.533

040.710 Reserves

-267

0

0

-248

Totaal Stortingen

-267

0

0

-248

Mutaties reserves

2.511

1.696

2.919

1.285

-26.104

-26.177

-27.391

-29.439

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • •

Visienota 'Meedoen naar vermogen' Beleidskader Participatiewet Koersdocument Doorontwikkeling Voormekaar 62

• • • •

Beleidskader volksgezondheid 2017-2020 'Positieve gezondheid en preventie' Regiovisie Opvang en Bescherming in de Achterhoek Beleidskader Samen Denken Samen Doen Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 2018-2020

63

WERKEN EN ONDERNEMEN IN EEN STERKE REGIO Een warm welkom voor werk Wat speelt er? •

•

•

•

•

•

•

Met stip op één staat onze aandacht voor onze ondernemers met vragen en wensen onder andere via Platform Berkelland en ons ‘loket’ team EZ (onze ‘rode loper’ aanpak). We denken voortdurend met hen mee en kijken naar mogelijkheden als bedrijven willen groeien of verplaatsen. We hebben als hulpmiddel hierbij de atlas voor bedrijven geïmplementeerd zodat (nieuwe) ondernemers precies kunnen zien wat er (al) mogelijk is binnen onze gemeente. Op basis van de samen met onze ondernemers opgestelde nieuwe economische agenda 2020-2024 geven we richting aan onze acties. De afgelopen periode zijn veel stappen gezet in de vitalisering van onze winkelcentra. Zo zijn we in Eibergen, Neede en Borculo aan de slag via zogenaamde task forces waarin ondernemers en inwoners aan zet zijn. Ook in Ruurlo is inmiddels een werkgroep actief. Als gemeente participeren we en faciliteren we zo nodig en zo mogelijk de gewenste ontwikkelingen. We richten niet alleen de openbare ruimte zo aantrekkelijk mogelijk in, maar denken ook mee bij herinrichting of herontwikkeling van ‘onaantrekkelijke’ locaties. Indien nodig maken we daarbij gebruik van de extra middelen die we daarvoor beschikbaar hebben (herstructureringsreserve of de extra impulsgelden). Regionaal slaat de Achterhoek de handen ineen om zijn aantrekkelijkheid voor ondernemers en potentiële werknemers te vergroten.

De Achterhoek profileert zich als smarthub Achterhoek (www.smarthub.nl) met kansen voor de Achterhoekse smart industry. Dit biedt niet alleen kansen voor de (hightech) maakindustrie, maar ook voor sectoren als agro/food, zorg en vrijetijdseconomie. De economische vooruitzichten zijn door de coronapandemie flink verslechterd. Daardoor komen er meer mensen aan de zijlijn te staan. Toch is in verschillende sectoren de vraag naar goedgeschoolde medewerkers zo groot dat het niet lukt om vacatures te vervullen. Dat maakt extra inzet en creatief samenwerken van alle betrokken partijen noodzakelijk. De juiste mensen op de juiste plek en werk voor iedereen! Ook voor mensen die hierbij een extra steuntje nodig hebben. Om te komen tot een breed en samenhangend aanbod voor inwoners met een achterstand op de arbeidsmarkt, stelden we in 2019 de visie doorgaande ontwikkellijn vast. Hierin is met nadruk plaats voor lokale initiatieven (in 2019 geëvalueerd). In 2019 werden door een bestuursopdracht aan SDOA de contouren geschetst voor het traject ‘Samen aan het stuur’. Dit traject heeft grote gevolgen voor de verdere taakinvulling van de SDOA en de rol die we als gemeente hebben. Meldingen van inwoners komen binnen bij de gemeente en wanneer het nodig is, vindt een doorverwijzing plaats naar de tweedelijns uitvoeringsorganisatie werk en inkomen.

De ondersteuning aan inwoners wordt integraal en zo veel mogelijk lokaal georganiseerd. Op het gebied van armoedebestrijding is een aantal projecten uit het uitvoeringsprogramma gaande. Er is een digitale financiële wegwijzer gelanceerd, er is een breed platform voor schuldhulpverlening en we starten in 2020 met een traject rondom de vroegsignalering van schulden. In het kader van Berkelland in Balans (BiB) gaan wij actief met inwoners, bedrijven, deurwaarders en bewindvoerders in gesprek om tot betere werkwijzen te komen op het gebied van schuldhulpverlening, armoede en kwijtschelding gemeentelijke belasting. We werken aan een goed vrijetijdsaanbod het hele jaar door op basis van het beleid ‘Beleef het in Berkelland’. We blijven aangesloten bij de regionale vrijetijdsagenda en zijn ervan overtuigd dan onze lokale ondernemers meeprofiteren van het sterke merk Achterhoek.

64

Speerpunt Promotie van Berkelland (en de Achterhoek). Wat willen we bereiken? • Promotie van Berkelland: waar je je snel thuis voelt, met fijne, gastvrije mensen, waar het prettig wonen, recreëren en werken is.

Wat gaan we daarvoor doen? Plan maken en uitvoeren waarbij duidelijk is wat de strategie is, hoe promotie effectief kan worden ingezet en welke doelgroepen we daarmee bereiken. We hebben een projectplan gemaakt met een marsroute. Via het inwonerpanel hebben we onderzoek gedaan naar de identiteit en het profiel van Berkelland en een concept ‘Merkpaspoort’ gemaakt. Deze is getoetst in workshops voor B&W, Raad en Jongerenraad en interviews met ondernemers. We zijn nu halverwege de marsroute van het projectplan en werken nu aan een het strategisch actieplan voor de profilering van Berkelland (promotie, marketing, branding). Er is tot en met 2021 budget voor deze activiteit begroot. Daarna niet meer. Kwaliteit Voor het project 'Positionering van Berkelland' is een marsroute uitgezet met als onderdelen: Identiteit, Positionering, Strategie en Organisatie De onderdelen 'Identiteit' en 'Positionering' zijn opgenomen in het Merkpaspoort van Berkelland, dat de raad op 8 maart 2021 heeft vastgesteld. Op basis hiervan kan vervolgens het onderdeel 'Strategie' in een Merkroute worden beschreven. Dit is een strategisch actieplan om Berkelland voor Bewoners, Bedrijven en Bezoekers te profileren. De strategische keuzes kunnen worden gebruikt als bouwstenen voor verdere uitvoering in de volgende bestuursperiode. Geld

Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland en de regio.

Wat gaan we daarvoor doen? We creëren voldoende fysieke ontwikkelingsmogelijkheden voor nieuwe of bestaande ondernemers. We zetten in op voldoende en kwalitatief goede bedrijventerreinen voor Berkelland, onder andere via het Regionaal Programma Werklocaties. Kwaliteit We speelden actief en succesvol in op wensen, ideeën, plannen en vragen van nieuwe en bestaande ondernemers binnen én buiten onze gemeente (nieuwvestiging). We konden veel ondernemers helpen/bedienen. We zagen dat de uitgifte van bedrijfskavels goed liep en zijn 65

gestart met de oriëntatie op de toekomstige behoefte aan nieuwe locaties (bedrijventerreinen). Geld

We denken snel en actief mee met ondernemers. (We leggen de rode loper uit.) Bijvoorbeeld bij ondernemers die willen uitbreiden of zich nieuw willen vestigen. We scheppen randvoorwaarden zodat zij zich welkom voelen en ‘direct’ weten wat de mogelijkheden (bedrijvenatlas) zijn en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan. Kwaliteit Ook in 2021 was actief partnerschap met onze ondernemers het belangrijkste speerpunt. We dachten mee bij ontwikkelingen en vragen, maar ook bij stagnatie en problemen. De samenwerking met en binnen de Bedrijvenkring Berkelland wordt door betrokkenen weer als erg positief ervaren. Ondanks en vanwege corona zijn er veel contacten geweest met het bedrijfsleven. Over bedrijfslocaties/kavels en andere ontwikkelingen, maar ook bij het toewijzen van onze coronasubsidie voor ondernemers. Geld

We voeren de economische agenda 2020-2024 uit. We hebben het budget voor het stimuleren van de maakindustrie met 75% (€ 15.000) verlaagd. We blijven alleen het lidmaatschap betalen voor deelname aan Smarthub Achterhoek. We zien dat de maakindustrie de ontwikkeling (in regionaal verband) oppakt. We hebben ook het budget voor het stimuleren van bestaande en nieuwe bedrijven verlaagd met 50% (€ 50.000). Dat betekent dat wij als gemeente geen bijdragen meer doen aan het Keurmerk Veilig Ondernemen en dit overdragen aan de ondernemers zelf die dit bijvoorbeeld zouden kunnen financieren uit het ondernemersfonds. Ook zijn er vanuit dit budget zaken gefinancierd die nodig waren voor het op gang brengen van de ontwikkeling van het centrum Neede. Deze ontwikkeling loopt nu via het loket Oudestraat. Vanuit het team Economische Zaken blijven we nadrukkelijk de verbinding zoeken tussen organisatie en bedrijfsleven. Om zo bestaande en nieuwe bedrijven te blijven begeleiden, ondersteunen en stimuleren. Kwaliteit De Economische Agenda 2020 - 2024 wordt uitgevoerd in samenwerking met de per 1 januari 2021 gevormde Bedrijvenkring Berkelland (fusie van de Industriële Kring Berkelland en Platform Berkelland). Er is in deze samenwerking voortdurend aandacht voor uitvoering van activiteiten uit de Economische Agenda.

Er was dit jaar tevens veel aandacht voor actuele ontwikkelingen buiten de economische agenda om, maar de agenda bleef (en is) richtinggevend voor onze activiteiten, vooral ons speerpunt 'De Rode Loper' voor bedrijven. Geld 66

We willen een goede en veilige wegverbinding tussen bedrijventerrein ‘De Laarberg’ en de snelweg A1. Een rechtstreekse snelle en geschikte verbinding vanuit de Laarberg via het tracé Deventer Kunstweg is niet opportuun. We blijven ons inzetten op verbeteringen op de tracés via de N315 en N319. Kwaliteit

Geld

We zetten in op meer samenwerking met Duitsland, om kansen voor ondernemers en inwoners te benutten. (050.020) Er is geen specifiek budget meer voor deze activiteit (besparing € 12.000). We blijven echter betrokken bij onze oosterburen en zoeken ook het overleg op. We blijven ook actief deelnemen aan de Euregio. Voor concrete grensoverschrijdende activiteiten of evenementen (zoals een grensoverschrijdende bijeenkomst voor ondernemers) hebben we dus geen vast budget meer. We vertrouwen erop dat gewenste projecten in dit kader alternatieve financieringsbronnen, bijvoorbeeld via Euregio, weten te vinden. Kwaliteit De contacten met onze Duitse partners zijn warm gehouden. Door corona is het niet tot gezamenlijke fysieke bijeenkomsten gekomen. Geld

Speerpunt Vitale winkelcentra. Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.

Wat gaan we daarvoor doen? Faciliteren van het ondernemersfonds. (050.030) Het ondernemersfonds is door de ondernemers zelf in het leven geroepen. Ondernemers willen met eigen middelen hun gezamenlijke slagkracht vergroten. Het fonds wordt gefaciliteerd door de 67

gemeente Berkelland, want het wordt gevuld met gelden die geïnd worden via het gemeentelijke instrument ‘reclamebelasting’. Zo wordt voorkomen dat zogenaamde ‘freeriders’ meeliften op de inspanningen en investeringen van de rest. Kwaliteit De facilitering van het Ondernemersfonds door ons is naar wens verlopen.

Geld

Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde task forces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra (050.130). Hiervoor zijn de ontwikkelagenda’s leidend. Deze zijn samen met inwoners en ondernemers in de kern gemaakt. Kwaliteit We waren in alle grote kernen aan de slag: In Eibergen waren we bezig met de laatste loodjes van de herinrichting van het centrum. In Neede hebben we via het Loket Oude Straat o.a. panden aangekocht om de centrumvisie te kunnen uitvoeren. In Borculo zijn we samen met de taskforce Leef! gestart met de uitwerking van diverse projecten van de centrumvisie en in Ruurlo is er gewerkt aan de verschillende ingrediënten voor het nieuwe centrumplan. Geld

We blijven inzetten op compacte centra waarin het fijn verblijven is, onder andere door het creëren van groen/blauwe parels (zie ook programma ‘Fijn leven’). (050.035) Er is blijvende aandacht voor de aantrekkelijkheid van de centra in de 4 grote kernen. De revitalisering van het centrum van Eibergen is in 2017 gestart. Voor Borculo bereiden we de tweede fase voor. In Neede zijn we aan de slag met de pilot Oudestraat. Voor wat betreft Ruurlo houden we contact met de recent opgerichte werkgroep. Kwaliteit Groen / blauwe parels zijn onderdeel van het project. Compacte centra zijn altijd het uitgangspunt bij de projecten. Geld

68

We sluiten aan op ‘natuurlijke’ momenten van verandering. Bijvoorbeeld wanneer een ondernemer wil verhuizen naar een plek die voor alle betrokkenen beter is. We proberen op die momenten net die ondersteuning te geven, zodat deze en mogelijke aansluitende veranderingen doorzetten. Kwaliteit

Geld

We spelen in op ontwikkelingen en kansen die voorbijkomen, bijvoorbeeld Museum More en de ontwikkeling van de Hambroekplas, en maken waar mogelijk verbindingen met de centra. Kwaliteit

Geld

Speerpunt Iedereen doet mee met werk, betaald of onbetaald. Wat willen we bereiken? • Iedereen kan aan het werk, betaald of onbetaald.

Wat gaan we daarvoor doen? Samen met SDOA en onderwijs laten we het aanbod van werkzoekenden beter aansluiten op de vraag. Kwaliteit Jongeren werden in 2021 door Werkgeversservicepunt Achterhoek en SDOA bemiddeld naar werkgevers. Het Werkgeversservicepunt Achterhoek is, ondanks een lastige arbeidsmarkt, creatief in haar oplossingen om jongeren toch aan het werk te helpen en/of te houden. Specifiek gericht op deze doelgroep is JouwUnit. Dit is een afdeling van de Sociale Dienst Oost Achterhoek en richt zich op jongeren van 18 tot 27 jaar. JouwUnit heeft nauwe contacten met scholen in de regio, het RMC Achterhoek, UWV, de gemeentelijke wijkteams en het Werkgeverservicepunt Achterhoek. Dankzij het grote netwerk en de korte lijnen binnen dit netwerk, kan JouwUnit integraal werken. In de regio Achterhoek worden in samenwerking tussen het bedrijfsleven, onderwijs (MBO, PRO, VSO), RMC, UWV, uitvoeringsorganisaties en gemeenten jongeren begeleid naar betaald werk. Deze samenwerking heeft geresulteerd in verschillende acties die zijn 69

vastgelegd in het actieplan Achterhoekse jongeren dat in 2021 afliep en een vervolg kreeg in het opstellen van het actieplan Achterhoekse jongeren 2.0. Geld

Voor de doelgroep met een afstand tot de arbeidsmarkt zorgen we voor een doorgaande ontwikkellijn, waarin zij integraal ondersteund worden. Ontschotten van regelingen stimuleert de ontwikkeling van de doelgroep met een afstand tot de arbeidsmarkt maximaal. Onze ideeën hebben wij neergelegd in de visie doorgaande ontwikkellijn. Deze visie realiseert het traploos op- en afschalen tussen (arbeidsmatige) dagbesteding, beschut werk en betaald werk van de doelgroep. Daarnaast werken we in 2021 verder aan ‘Samen aan het stuur, één uitvoeringsorganisatie werk en inkomen voor het sociaal domein’. In deze bestuursopdracht aan SDOA positioneren we deze als tweedelijns organisatie, waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de integrale toegang en regie op de dienstverlening aan onze inwoners. Meer informatie over activiteiten op het gebied van schulden en armoede zijn te vinden in het programma 'Zorg voor wie dat nodig heeft'. Kwaliteit Het project Samen aan het Stuur heeft geleid tot definitieve besluitvorming over Fijnder. Op 22 juni 2021 heeft de gemeenteraad in meerderheid ingestemd met het inrichtingsplan samen aan het stuur en de programmabegroting 2022 Fijnder. Vanaf oktober 2021 is gestart met de uitvoering van het nieuwe inrichtingsplan en per 1 januari is de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Fijnder van kracht geworden.

De daadwerkelijke verhuizing van SDOA en Werkbaan Oost naar het nieuwe pand aan de Batterij in Groenlo vindt begin 2022 plaats. Er zijn diverse cursussen en trainingen gevolgd door de VMK medewerkers om goed voorbereid te zijn op de 'nieuwe' rol van de gemeente als 1elijns organisatie in het kader van de brede intake in het sociaal domein. De voorbereidingen voor de pilot arbeidsmatige dagbesteding zijn, vooruitlopend op de vorming van Fijnder, over gedragen aan SDOA. De uitgangspunten zijn dat de begeleiding van arbeidsmatige dagbesteding binnen de huidige bedrijfsinrichting en huidige beschikbare formatie van Fijnder valt. Tevens is uitgangspunt dat er kleinschalig wordt gestart (10 à 15 inwoners). Geld In verband met de uitgestelde verhuizing (2022 in plaats van 2021) vallen diverse kosten van de vorming van Fijnder onder boekjaar 2022.

Voortdurend koppelen van werkgevers aan werkzoekenden (werkgeversbenadering). (050.040) De gemeente maakt hierbij gebruik van het Werkgevers ServicePunt Achterhoek (Oost) bij de Sociale Dienst Oost Achterhoek (SDOA). Voor de brede doelgroep van werkzoekenden benaderen we rechtstreeks de ondernemers en maatschappelijke organisaties om werkplekken te vinden voor (kwetsbare) mensen. 70

Kwaliteit Het Werkgeversservicepunt Achterhoek kent een vraag- en een aanbodgerichte benadering. Zo wordt voorzien in de capaciteitsvragen die werkgevers hebben en worden baanopeningen voor de diverse doelgroepen gevonden. Ingezet is op (om)scholing, het sales- en distributiekanaal voor Leerwerkloket Achterhoek en scholingsfonds ‘OpIJver’ (voorheen het Achterhoek Fonds voor Talentontwikkeling). In 2021 is , vanwege de Coronacrisis, door het Werkgeversservicepunt Achterhoek extra geïnvesteerd in de contacten met werkgevers om hen ook te helpen met de noodmaatregelen van het Rijk. Er is daarnaast ingezet op een inclusieve arbeidsorganisatie, waarbij het WSPA het gesprek voert over personeelsbeleid en onderzoekt waar baankansen liggen. Een voorbeeld hiervan is het uitreiken van de award voor het inzetten van 'Unieke Achterhoekers'. De aanpak rondom schuldhulpverlening is van kop tot staart vormgegeven. Van vroegsignalering tot de bewustwordingscampagne om het taboe op schulden te doorbreken.

Geld Het totale resultaat SDOA is per saldo € 64.000 positief, inclusief het tekort op de Rijksontvangsten van BUIG en uitgifte kindertoeslag affaire (€ 11.000 positief). Voor de uitvoering van de kindertoeslag affaire krijgen we een normvergoeding. Tegenover deze inkomsten staat de uitgifte ambtelijke uren die verantwoord zijn bij bedrijfsvoering. Op de projecten (bewustwordingscampagne en vroeg er op af) is ruimte ter hoogte van € 73.000. Op de TONK is € 227.000 uitgegeven. Dit wordt 100% gedekt vanuit Rijksmiddelen. Vanuit het Rijk heeft de gemeente in totaal voor de TONK € 458.019 ontvangen. Het restant zal toegevoegd worden aan de algemene middelen.

We gaan meer inzetten op ‘social return’: beter gebruikmaken van de mogelijkheden om bij aanbestedingen bedrijven en organisaties een sociale bijdrage te laten leveren. Social Return On Investment (SROI) is het stellen van sociale voorwaarden bij aanbestedingen met als doel werkgelegenheid te bevorderen en/of doelgroepen met afstand tot de arbeidsmarkt aan een werkplek te helpen. Hierbij trekken we ook regionaal op. We werken daarom aan een uniform beleid en uitvoeringsproces. Kwaliteit Het convenant SROI Achterhoek is door de portefeuillehouders van alle Achterhoekse gemeenten ondertekend. SROI wordt als voorwaarde opgenomen in aanbestedingen. Het doel is extra werk(ervarings)plaatsen te creëren voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt. Het Werkgeversservicepunt Achterhoek is ten aanzien van SROI naast de vaste uitvoeringstaken actief betrokken bij Uniformering Social Return voor de Achterhoek (convenant, uitvoeringsplan één werkwijze) en actief betrokken bij het faciliteren van de toetreding van nieuwe partners. Tevens is het Werkgeversservicepunt Achterhoek vraagbaak voor de regio en uitvoerder voor de overstap naar het nieuwe monitoringssysteem WIZZR.

71

Geld .

We maken duurzame verbindingen met ondernemers en organisaties gericht op de inzet van kwetsbare medewerkers onder de Participatiewet. (050.050) We zoeken onder andere samen met andere partijen naar werkplekken liefst in de eigen woonomgeving voor medewerkers van Werkbaan Oost. We kijken naar wat werkt en wat niet. We blijven onverminderd zoeken naar mogelijkheden. Kwaliteit Medewerkers nieuw Beschut Werk worden op een zo regulier mogelijke werksetting geplaatst. Dit vindt plaats bij Werkbaan Oost of een van onze lokale initiatieven. De klantmanager van de SDOA en de accountmanagers van het Werkgeversservicepunt werken nauw samen met de geïndiceerde persoon om dit te bewerkstelligen. Wanneer de geïndiceerde ondersteuning ontvangt, dan wordt ook het zorgnetwerk nauw betrokken. Er wordt gekeken naar passende werkplekken en werkzaamheden. Ook voor gedetacheerde Wsw’ers heeft het Werkgeversservicepunt een intensieve samenwerking met sociale ondernemingen. Wsw-medewerkers die niet (meer) gedetacheerd kunnen worden, worden zo lokaal mogelijk geplaatst. Werkgevers en ondernemers binnen de gemeente Berkelland zetten zich in om sociaal te ondernemen. Het Werkgeversservicepunt probeert dan ook nog meer werkgevers te motiveren om mee te werken aan de inclusieve arbeidsmarkt, vanuit de gedachte dat er voor iedereen een passende werkplek is te vinden.

De gemeente Berkelland biedt ondernemers die zich inzetten voor deze specifieke doelgroep reeds een vergoeding in de begeleidingskosten. De voorbereidingen zijn getroffen om de (financiële) administratieve afhandeling van de inzet van de lokale initiatieven over te hevelen naar Fijnder. Geld Er is een tekort van € 28.000. Hoewel er een positief resultaat is op loonkosten (€ 43.000) en op personeelskosten (€ 28.000), is er een tekort op SW detachering (€ 100.000).

Speerpunt Goed onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? • Betere doorstroming naar werk zowel vanuit onderwijs als vanuit een (jeugd) werkloosheidssituatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. Dit doen we onder andere via onze deelname aan Platform BV Berkelland, werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). Kwaliteit

72

Dit onderwerp is een vast agendapunt op de agenda van de Bedrijvenkring en ondernemers vinden steeds beter zelf de aansluiting op het onderwijs (Ze verzorgen zelf aanvullende leertrajecten). Geld

Promoten van technische beroepen. Binnen Berkelland en de regio is er nu en in de toekomst veel vraag naar mensen met een technische opleiding of achtergrond. Dit past ook bij Berkelland als onderdeel van de smarthub regio. We werken bijvoorbeeld mee aan het Technieklokaal, de Techniekdag en de Open bedrijvendag. Kwaliteit De samenwerking vanuit (subsidie)regeling "Sterk Techiekonderwijs" is opgepakt en uitgewerkt. Het betreft samenwerking tussen VO, bedrijfsleven, PO en de diverse Technieklokalen. Geld

Speerpunt Vrijetijdsaanbod het hele jaar door. Wat willen we bereiken? • Het kwaliteitsniveau van het vrijetijdsaanbod in Berkelland is verbeterd.

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen (lokale en regionale) projecten onder andere voor productontwikkeling op het gebied van verblijfs- en dagrecreatie. (050.070) We hebben het budget voor recreatie en toerisme met een derde verlaagd (bijna € 20.000). We blijven meedoen in de regionale vrijetijdsagenda. En geloven in een sterke regionale toeristische sector, waar onze lokale ondernemers baat bij hebben. Er is nu geen ruimte meer voor bijdragen aan (lokale) initiatieven die buiten deze regionale agenda vallen. Ook stoppen we met de regiocoördinator Toerisme en besparen daarmee € 53.000. Deze coördinator had tot nu toe een belangrijke rol in het aanjagen van productverbetering en ontwikkeling bij onze lokale toeristische ondernemers en instellingen en was een sparringpartner voor onze lokale ondernemers. We gaan ervan uit dat onze toeristische ondernemers zelf nu de handschoen oppakken en verder werken aan productontwikkeling en kwaliteitsverbetering. Ook onze medewerker toerisme en recreatie speelt hierin een belangrijke rol. We gaan op zoek naar nieuwe mogelijkheden om verbinding en ontwikkeling te realiseren, wellicht via een (nieuw of bestaand) platform.

We blijven inzetten op het sterke (toeristische) merk Achterhoek, regionale samenwerking en de Stichting Achterhoek Toerisme via de Vrijetijdsagenda, want we zien dat de Achterhoek een sterk merk is en onze lokale ondernemers daar ook de vruchten van plukken.

73

Kwaliteit Beleid De actualisatie van 'Beleef het in Berkelland' is in september 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Het uitvoeringsprogramma is ter kennisgeving aangenomen. Om dit programma vanaf de tweede helft van 2021 te kunnen uitvoeren, is via de perspectiefnota in 2021 een eenmalige financiële bijdrage gevraagd à € 115.000. In de tweede helft van 2021 is tevens gestart met de actualisatie van de beleidskaders verblijfsrecreatie en zijn offertes uitgevraagd om onderzoek te laten doen naar de forfaitaire berekeningswijze van de toeristenbelasting omdat dit aan herziening toe is. Zowel de beleidskaders als de verordening toeristenbelasting worden in 2022 afgerond. In 2021 is daarnaast gestart met de bestuursopdracht spoedzoekers waarvoor vanuit toerisme en recreatie ook input wordt geleverd. In navolging op de bestuursopdracht spoedzoekers is gestart met het nummeren van huisjes op vakantieparken in Berkelland via de BAG. Projecten In de eerste helft van 2021 is er een afstudeerstagiair aan de slag gegaan met een onderzoek naar de toeristische ontwikkelpotentie van Neede. Hier bleek in het najaar van 2020 behoefte aan te zijn bij de samenleving van Neede.

In de tweede helft van 2021 heeft in navolging op dit afstudeeronderzoek het Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd opdracht gekregen om een gebiedsvisie voor de Needse Berg te ontwikkelen vanuit het oogpunt toerisme, recreatie, natuur, landschap en cultuurhistorie. De voorbereidende werkzaamheden voor dit traject zijn eind 2021 getroffen. Om pro-actiever aan de slag te gaan met de ontwikkelpotentie van de Berkel hebben er in 2021 meerdere gesprekken plaatsgevonden met het lectoraat regionale ontwikkeling van Saxion Hogescholen. Deze gesprekken hebben ertoe geresulteerd dat Saxion eind 2021 opdracht heeft gekregen om in samenwerking met de gemeente uitvoering te geven aan het nieuwe traject 'kennis- en innovatiewerkplaats Berkelland'. Dit traject start in februari 2022 en duurt tot de zomer van 2023. Er is bewust voor een aanpak voor Berkelland gekozen, omdat er regionaal nog geen duidelijkheid is over een vervolg van de grensoverschrijdende samenwerking langs de Berkel zoals dat nu gebeurt via het Interreg project 'Berkeln'. In het kader van het Interreg project heeft in de zomer van 2021 het Berkelfestival plaatsgevonden in Eibergen.

Verder is er met Stichting Achterhoek Toerisme een traject gestart voor het aanleggen van twee nieuwe mountainbikeroutes in Berkelland, heeft de gemeente nieuw leven in de werkgroep geblazen die werkt aan een betere verbinding tussen Kasteel Ruurlo en het dorp, is er een overlegstructuur met de VVV's/TIP's opgestart en zijn enkele recreatieve routes geüpdatet/vernieuwd. Daarnaast is de gemeente betrokken geweest bij de doorontwikkeling van een aantal campings/vakantieparken, waaronder de Hambroekplassen van Leisurelands. Via het toeristische themajaar 'ode aan het landschap Berkelland' is meer aandacht gevraagd voor ons bijzondere landschap door inwoners, ondernemers en andere spelers die nauw betrokken zijn bij het landschap met elkaar te verbinden. Tevens werd hierdoor bijgedragen aan het positioneren van Berkelland als een unieke plek waar het heerlijk wonen, werken en recreëren is. Kortom: een plek waar je eigenlijk niet meer weg zou willen. De samenleving reageerde heel erg positief op dit themajaar. Regionaal Op regionaal niveau worden door de samenwerkende gemeenten via de Vrijetijdsagenda volop projecten uitgevoerd.

Zo zijn er webinars gehouden voor ondernemers, is het onderzoek naar de vitaliteit van dagrecreatie in volle gang, zijn bedrijven uit de vrijetijdssector gescand op toegankelijkheid in het kader van het project 'Onbeperkt genieten in de Achterhoek' en wordt er gewerkt aan een vitaliteitsprogramma verblijfsrecreatie op Achterhoek niveau. Via campagnes zoals #zoveelomnaaruittekijken en #odeaanhetlandschap (incl. Silo Art Tour) wordt via Stichting Achterhoek Toerisme bijgedragen aan de zichtbaarheid van de Achterhoek. In 2021 hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden met de eigenaar van een locatie in Beltrum voor een Silo Art Kunstwerk. Dit 74

kunstwerk wordt in het voorjaar van 2022 gerealiseerd. Daarnaast is er via Stichting Achterhoek Toerisme een ZKA monitor uitgevoerd om inzicht te krijgen in hoe de vrijetijdssector zich in 2020 heeft ontwikkeld. Verder zijn voorbereidingen getroffen om in 2022 verschillende TOP's (toeristische overstappunten) in de Achterhoek te updaten. Geld Doordat de gemeenteraad de jaarrekening 2020 heeft vastgesteld, zijn de restanten van 2020 overgeheveld naar 2021. Hierdoor was het mogelijk om heel veel projecten te starten en uit te voeren. Omdat het structurele projectengeld voor toerisme en recreatie is wegbezuinigd met 'Berkelland in Balans' is via de perspectiefnota om een éénmalige bijdrage gevraagd om uitvoering te geven aan het uitvoeringsprogramma dat hoort bij de actualisatie 'Beleef het in Berkelland'. De projecten uit de regionale Vrijetijdsagenda worden gefinancierd vanuit de Vrijetijdsagenda (gekoppeld aan portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie). Hier levert de gemeente jaarlijks een financiële bijdrage aan (begroting).

75

Wat mag het kosten? Afwijking 050.070 veroorzaakt door project regionaal vrijetijdsagenda. Hier tegenover staat de bijdrage van de vrijetijdsagenda. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Lasten 050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

-263

-390

-391

-236

050.020 Samenwerken met Duitsland

-11

0

0

0

050.026 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

-17

0

0

-12

050.028 Stimuleren maakindustrie

-2

-5

-5

-5

050.029 stimuleren onderzoek/ontwikkeling duurzame bedrijven

0

0

0

0

050.030 Ondernemersfonds

-210

-185

-185

-210

050.035 Compact centra (groen/blauwe parels)

-41

-21

-26

-32

050.040 Participatie en werkgeversbenadering

-22.348

-16.537

-17.501

-15.914

050.050 Verbindingen ondernemers voor participatiewet

-1.543

-1.612

-1.920

-1.960

050.060 Onderwijs en arbeidsmarkt

-8

-11

-11

-8

-348

-209

-422

-798

050.120 Effectief inzetten promotie

-6

-35

-64

-6

050.130 Revitalisering Centra

0

-1.000

-1.000

-21

050.500 Loonkosten programma Werken en ondernemen in de regio

-7.419

-6.942

-6.587

-6.778

050.700 Rente en afschrijving programma Werken en ondernemen in de regio

-1.289

-218

-1

-291

Totaal Lasten

-33.504

-27.165

-28.112

-26.270

050.070 Vrije tijdseconomie

76

Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Baten 050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

513

501

501

523

050.030 Ondernemersfonds

195

170

170

202

050.035 Compact centra (groen/blauwe parels)

57

54

59

54

050.040 Participatie en werkgeversbenadering

16.514

9.460

10.767

9.090

050.050 Verbindingen ondernemers voor participatiewet

1.318

1.505

1.292

1.304

050.060 Onderwijs en arbeidsmarkt

0

0

0

0

050.070 Vrije tijdseconomie

199

2

147

570

050.500 Loonkosten programma Werken en ondernemen in de regio

840

0

0

283

050.700 Rente en afschrijving programma Werken en ondernemen in de regio

0

0

0

0

Totaal Baten

19.638

11.692

12.936

12.026

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-13.866

-15.473

-15.176

-14.244

0

0

0

113

050.710 Reserves

186

1.668

1.385

646

Totaal Onttrekkingen

186

1.668

1.385

758

050.710 Reserves

0

0

-997

-1.500

Totaal Stortingen

0

0

-997

-1.500

Mutaties reserves

186

1.668

388

-742

-13.680

-13.805

-14.788

-14.986

Onttrekkingen 050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld •

Economische Agenda 2016-2020

77

ACTIEF MET DUURZAAMHEID EN ENERGIE Alle hens aan dek! Wat speelt er? •

•

•

•

•

• • •

•

•

De gemeente Berkelland heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat we in 2030 net zoveel duurzame energie zelf opwekken als dat we aan energie verbruiken. Het gaat om de vervanging van 247 miljoen kWh elektriciteit en 54 mln. m3 aardgas die duurzaam opgewekt moet worden in 2030. Om de doelstelling te halen, is het belangrijk dat we met zijn allen zo min mogelijk energie verbruiken. De energie die we niet nodig hebben, hoeven we immers ook niet op te wekken. Daarom stimuleren we woningeigenaren en ondernemers om energie te besparen. Dat doen we met campagnes, energieadvies, gunstige leningen en subsidies. Voor mensen met een smallere beurs is er sinds 2020 de ‘maatwerklening’. Behalve energie besparen, moeten we ook meer duurzame energie opwekken. Door zoveel mogelijk zonnepanelen op daken die daarvoor geschikt (te maken) zijn. Maar dat is niet genoeg. Er moet ook grootschalig duurzame energie worden opgewekt. Op dit moment zijn wind en zon daarvoor de belangrijkste bronnen. Het RODE-beleid (Ruimtelijke ordening en Duurzame energieopwekking) biedt een ruimtelijk afwegingskader voor het grootschalig opwekken van duurzame energie (zonneparken, windmolens, biovergisting). En er staan randvoorwaarden in voor het participatieproces en het bieden van mogelijkheden voor het (financieel) meeprofiteren van de omgeving (niet alleen de lasten, ook de lusten).

Het RODE-beleid heeft succes. Er zijn veel initiatieven voor zonneparken en in 2020 zijn ook de eerste oriëntaties voor windmolens gestart. Van de reeds vergunde zonneparken zullen de eerste in 2021 gerealiseerd worden en dan ook echt meetellen voor de doelstelling. Voor het aardgasvrij maken van wijken moeten we eind 2021 een transitievisie warmte hebben. Inwoners krijgen daarmee een perspectief op wat er in de toekomst in hun wijk staat te gebeuren. We worden bij al deze opgaven geholpen door de afspraken die gemaakt zijn (en nog worden gemaakt) in het kader van het Nationaal Klimaat Akkoord en de Regionale Energie Strategie. De Regionale Energiestrategie 1.0 (RES 1.0) moet in juli 2021 worden vastgesteld door de gemeenteraad. Daarin staat de bijdrage van de regio Achterhoek aan de afspraken over de opwekking van elektriciteit. Er wordt een speciaal hoofdstuk opgenomen over warmte. Voor de totstandkoming van de RES 1.0 wordt een participatieproces gelopen, waarbij de gemeenteraden een belangrijke rol hebben. Helaas wordt de energietransitie in Berkelland belemmerd doordat het netwerk van Liander het grotere aanbod van duurzaam opgewekte energie niet aankan. Sommige projecten (zoals zonnige bedrijvendaken) kunnen daardoor nu niet doorgaan of lopen vertraging op. Voor de korte termijn blijven we met Liander in gesprek; want er zijn wel maatwerkoplossingen mogelijk.

Maar de RES 1.0 zal de basis zijn voor structurele investeringen in het energie-netwerk. We monitoren de voortgang van onze energiedoelstelling aan het eind van het jaar in het jaarverslag. In de maand november van een jaar krijgen we de cijfers over het jaar daarvoor. Door de netcongestie, de beperking van het aantal ha zonneparken op maximaal 140 ha, de door de coronacrisis beperkte investeringen van ondernemers en particulieren, komt de doelstelling van 2030 wel steeds meer onder druk te staan.

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Wonen. (060.011) Wat willen we bereiken? • Er wordt energie bespaard. 78

•

Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen.

Wat gaan we daarvoor doen? We doen mee aan pilots voor de verduurzaming van woningen.

Kwaliteit We zijn in 2021 gestart met twee pilots. een pilot over energiearmoede, en de integrale wijkaanpak Neede Noord-Oost in samenwerking met het Klimaatverbond. Geld

We gaan door met 'Achterhoek Bespaart' en het aanbieden van gunstige leningen.

Kwaliteit In 2021 werd er door 71 particulieren gebruik gemaakt van de Toekomst Bestendig Wonen lening van de SVn voor zowel isolatie- als opwekmaatregelen. Daarbij werd gemiddeld € 10.020 als hoofdsom geleend en geïnvesteerd in maatregelen. In 2021 hebben 336 huishoudens gebruik gemaakt van de Berkelland bespaart regeling voor isolatiemaatregelen in woningen van voor 1987 waarbij gemiddeld € 5.100 per woning is geïnvesteerd in isolatiemaatregelen. Geld

We informeren en adviseren via het Achterhoekse energieloket.

Kwaliteit Via het AGEM energieloket zijn er in 2021 meer dan 11.000 Berkellanders bereikt met telefonisch consult, website, social media, nieuwsbrief energiecoaches, advies en campagnes zoals de Achterhoekse duurzame huizenroute. Daarnaast levert het AGEM energieloket ook bijvoorbeeld begeleiding via energiecoaches of bij leningen en subsidies. Het Energieloket levert ook plus activiteiten. Deze activiteiten zijn gericht op acht buurtaanpakken in met name kleine kernen. Twee derde van de buurtaanpakken zijn goed op weg. Bij een derde van de buurtaanpakken blijkt het lastiger om een buurtteam te vormen en ook de coronacrisis speelt een rol.

79

Geld

We laten onderzoek doen naar een subsidieregeling asbestdakbeschot en dakisolatie.

Kwaliteit In 2021 zijn er vervolg gesprekken geweest met Pro Wonen over de omvang van het gespikkeld bezit en het eventuele benodigde budget voor de onrendabele top. Daarnaast is gesproken over het starten van een eventuele pilot. Geld

We voeren steekproeven uit ter controle van de getroffen maatregelen.

Kwaliteit

Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Bedrijven. (060.012) Wat willen we bereiken? • Er wordt energie bespaard. • Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen. • Bedrijven investeren in duurzaamheidsmaatregelen die zich binnen 5 jaar terug verdienen.

Wat gaan we daarvoor doen? We bieden DOE scans aan voor het MKB. (060.012)

Kwaliteit Ondanks corona is de Achterhoekse DOE-scan campagne zo goed als kon doorgegaan. In 80

Berkelland waren we al flink op weg. In 2021 zijn nog 7 scans uitgevoerd wat ons bijna tot het resultaat van 140 scans brengt (van de geplande 145). Geld

We stimuleren het gezamenlijk optrekken van bedrijven bij de energietransitie. (060.012)

Kwaliteit De pilot bedrijvenpark Borculo loopt. Hierbij hebben wij het bedrijvenpark ondersteunt met het ontwikkelen van een visie op een toekomstbestendig bedrijvenpark. Wel merken we dat het proces wat is vertraagd, omdat ondernemers wel willen, maar ook andere prioriteiten hadden. Geld

We stimuleren zon op bedrijvendaken (motie M20-03).

Kwaliteit In 2021 zijn we samen met AGEM gestart aan de campagne zonnige bedrijven daken deel 3, met de focus op wat nog wel kan ondanks de net congestie. Dit heeft geresulteerd in de deelname van 48 bedrijven. Geld

We zorgen ervoor dat de Omgevingsdienst bedrijven controleert (EML controles). (060.012)

Kwaliteit Er zijn in 2021, zoals afgesproken, 55 EML-controles uitgevoerd bij bedrijven. Daarnaast is er voorlichting gegeven en informatie verstrekt aan bedrijven door de Omgevingsdienst Achterhoek. Hierbij is er samengewerkt met de MKB-aanpak in de DOE-scans. Geld

81

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Maatschappelijke Organisaties en verenigingen. (060.013) Wat willen we bereiken? • Inwoners, verenigingen, scholen en instellingen werken samen om energie te besparen. • Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan door met de subsidieregeling maatschappelijke initiatieven.

Kwaliteit We zien dat er meer aanvragen voor subsidie komen naar aanleiding van de gewijzigde voorwaarden. In 2021 zijn er 2 subsidies beschikt, een voor een sportclub en een voor een dorpscoöperatie. Geld

We promoten energiebesparing bij maatschappelijke organisaties.

Kwaliteit Sinds 2021 worden maatschappelijke organisaties geholpen vanuit de MKB-aanpak. Deze aanpak blijkt ook te passen bij dit type organisaties. Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Grootschalige opwek. (060.014) Wat willen we bereiken? • Er wordt geïnvesteerd in grootschalige opwek van duurzame energie. • Opwekinstallaties zijn ingepast in het landschap. • Inwoners en ondernemers zijn betrokken en profiteren mee. • Een helder en soepel begeleidingsproces. 82

Wat gaan we daarvoor doen? Aan de slag met de uitwerking van RES1.0/RODE/motie M 21-04. In 2021 hebben beeldvormende avonden plaatsgevonden ter voorbereiding van de herijking van het RODE beleidskader. Gelijktijdig liep ook de voorbereiding van de vaststelling van de Regionale Energiestrategie Achterhoek 1.0. Met als resultaat de motie M 21-04 van mei 2021. Deze motie vormt de basis vormt voor de verdere uitwerking van ons (ruimtelijk) beleid voor de grootschalige opwek van hernieuwbare energie en een nieuw energie-uitvoeringsplan (EUP3). Kwaliteit De RES 1.0. is in november 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. De herijking van het RODE is in 2021 gestart. Er zijn meerdere beeldvormende- en een oordeelsvormende avond geweest. Motie 21-04 is afgehandeld en punt 1 van de motie wordt meegenomen in EUP3.

Geld

We begeleiden initiatiefnemers voor energieopwek op basis van de beleidsuitgangspunten RODE (Ruimtelijke Ordening en Duurzame energie). Het RODE-beleid draagt bij aan het realiseren van grootschalige opwekinitiatieven, landschappelijk ingepast en met (financiële) participatie van omwonenden. De gemeente stelt hoge eisen aan dat participatieproces voordat er een aanvraag voor een vergunning kan worden ingediend. In de voorbereidingsfase van het plan moet de initiatiefnemer ervoor zorgen dat omwonenden worden betrokken. Daarbij gaat het erom dat omwonenden worden geïnformeerd en worden betrokken bij de uitwerking van de plannen. En ook dat zij in de gelegenheid worden gesteld om (financieel) mee te profiteren van het zonnepark of de windmolen. Daarom vragen wij aan iemand die plannen heeft voor een zonnepark of een windmolen om vooraf een participatieplan te maken. Kwaliteit In 2021 zijn de laatste twee initiatieven voor zonneparken opgestart, deze moeten nog vergund worden. We werken verder niet mee met nieuwe initiatieven voor wind en zonneparken in verband met de herijking van RODE. Geld

83

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Regionale samenwerking. (060.015) Wat willen we bereiken? • Achterhoek Energieneutraal in 2030. • Een vastgestelde Regionale Energiestrategie in 2021.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken met andere overheden aan de regionale energiestrategie (RES/Akkoord van Groenlo). (060.015)

Kwaliteit De RES 1.0. is in de hele Achterhoek vastgesteld. In 2021 zijn de Achterhoekse gemeenten gestart met de herijking van het Akkoord van Groenlo. Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Communicatie en bewustwording. (060.016) Wat willen we bereiken? • Gemakkelijk vindbare en herkenbare informatie op onze website. • Bewustwording dat iedereen zijn bijdrage moet en kan leveren aan de energietransitie.

Wat gaan we daarvoor doen? We zorgen voor communicatie en bewustwording. (060.016)

Kwaliteit Er is een speciale webpagina ingericht met informatie en links over duurzaamheid en energie. Deze ‘hangt’ aan de gemeentelijke website en is te bereiken via de knop 'Berkelland energieneutraal'. Daarnaast hebben we in 2021, ondanks corona, meerdere (online) bijeenkomsten waarin we samen met betrokken inwonersgroepen gesproken hebben over de energietransitie en ieders rol hierin. Eind 2021 zijn we daarnaast gestart met de oprichting van het dialoogplatform energietransitie.

84

Geld

Speerpunt Van het aardgas af. (060.050) Wat willen we bereiken? • Perspectief voor woningeigenaren. • Een basis voor de planning van de uitvoering van wijkuitvoeringsplannen.

Wat gaan we daarvoor doen? Aan de slag met de transitievisie warmte.

Kwaliteit De transitievisie warmte is, na een participatief proces, in december 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Geld

We benutten de kansen die voorbij komen om haalbaarheid van warmteplannen te onderzoeken.

Kwaliteit Het onderzoek naar de haalbaarheid van het gebruik van de restwarmte van de fabrieken van Friesland Campina in Borculo en Lochem is afgerond. De uitkomst is dat de warmte benut kan worden in Zutphen en Borculo. Deze uitkomst is als input meegegeven aan het consortium dat de haalbaarheid van het warmtenet in Borculo verder inventariseert. Geld

Speerpunt Gemeente als voorbeeld. (060.017) Wat willen we bereiken?

85

•

We vragen veel van inwoners en ondernemers als het gaat om duurzaamheid en energietransitie. Daarom willen we als gemeente het goede voorbeeld geven in duurzaam denken en doen en met gezond verstand.

Wat gaan we daarvoor doen? We doen een innovatief circulair/duurzaam aanbestedingstraject om van te leren. (060.017)

Kwaliteit In 2021 is de pilot circulair aanbesteden afgerond. Het resultaat is een nieuwe cateraar voor het bedrijfsrestaurant dat vooral is geselecteerd op basis van gezamenlijke ambities en partnerschap. De pilot zal als voorbeeld genomen worden voor nieuwe aanbestedingen. Deze nieuwe manier van werken vergt wel extra capaciteit, tijd en een andere manier van opdrachtgever zijn. Geld

We investeren versneld in verduurzaming van ons eigen vastgoed.

Kwaliteit Naar aanleiding van de uitkomsten uit het onderzoek in 2020, is gebleken dat het 100% energieneutraal maken van werf en gemeentekantoor te duur is. In 2021 is daarom gekeken naar welke stappen er nog wel gezet kunnen worden en is eind 2021 hiervoor een duurzaamheidscoördinator aangetrokken om de verduurzaming van ons vastgoed aan te jagen. Geld

We voeren motie M19-08 uit (eigen gemeentelijk initiatief voor grootschalige energieopwek).

Kwaliteit Er is door extern bureau in kaart gebracht wat het betekent als je als gemeente investeerder wilt zijn. Grootschalig zon en wind liggen op dit moment stil. Zon op eigen gronden hebben wij bijna niet en willen we op dit moment niet volleggen. We zullen daarom zon op eigen daken gaan oppakken. Bij de herijking van RODE wordt ook gekeken naar rol van gemeente als investeerder.

86

Wij monitoren onze organisatie/bedrijfsvoering met de CO2 prestatieladder. (060.017)

Kwaliteit We werken met nieuwsbrieven om de voortgang van de acties te laten zien. Het is weer gelukt om ons certificaat van niveau 3 te behouden. In november 2021 hebben we daarvoor een audit gehad. Geld

Wij vergroenen ons energieverbruik.

Kwaliteit In 2021 zijn de Nederlandse certificaten toch betaalbaar gebleken door de marktontwikkeling vanwege corona. Hierdoor zijn we niet overgestapt Scandinavische certificaten en hebben we onze energievoorziening op de gebruikelijke manier kunnen verduurzamen.

Wij voeren de reductiemaatregelen uit van de CO2 prestatieladder. (060.017)

Kwaliteit We hebben ondertussen voertuigen die op blauwe diesel kunnen rijden. We hebben alleen nog geen blauwe diesel beschikbaar. We zijn aan het oriënteren of we een tank kunnen leveren op de werf om zelf te kunnen voorzien in blauwe diesel. In 2021 is er een onderzoek geweest naar woonwerk verkeer. In verband met corona heeft het hierna stilgelegen. In 2021 zijn we nog niet gestart met het nieuwe energiecontract. Geld

87

Wat mag het kosten? De onderstaande projecten gaan over meerdere jaren, waarbij het niet altijd is aan te geven hoe de bedragen over de jaren zullen worden uitgegeven. Daarom is aan de algemene tabel de projectentabel toegevoegd waarin voor de verschillende projecten zichtbaar is wat het begin bedrag was, wat er inmiddels is uitgegeven en wat er nog beschikbaar is. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gewijzigde begroting

Realisatie 2021

Lasten 060.011 EUP: ambitie wonen

-230

-283

-283

-296

060.012 EUP: ambitie bedrijven

-79

-254

-254

-63

060.013 EUP: ambitie maatschappelijke bedrijven

-17

-57

-57

-20

060.014 EUP: ambitie grootschalig opwek

0

-10

-10

-1

060.015 EUP: ambitie regionale samenwerking

0

-23

-23

-3

060.016 EUP: ambitie communicatie en bewustwording

-3

-25

-25

-9

060.017 Gemeente als voorbeeld

-49

-1.306

-1.353

-15

060.050 Transitiewarmte

0

-50

-50

-54

060.500 Loonkosten programma Actief met duurzaamheid en energie

-302

-305

-305

-305

060.700 Rente en afschrijving programma Actief met duurzaamheid en energie

0

-10

0

0

-681

-2.321

-2.359

-766

060.011 EUP: ambitie wonen

0

0

0

24

060.012 EUP: ambitie bedrijven

22

0

0

0

060.050 Transitiewarmte

0

0

0

21

Totaal Baten

22

0

0

44

-659

-2.321

-2.359

-721

060.710 Reserves

357

2.025

2.072

400

Totaal Onttrekkingen

357

2.025

2.072

400

Mutaties reserves

357

2.025

2.072

400

Gerealiseerd resultaat

-302

-296

-287

-321

Totaal Lasten Baten

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Projecten Alle onderstaande ambities zijn gekoppeld aan de activiteiten uit het programma. In de activiteiten kunt u lezen wat er gedaan is het afgelopen jaar per ambitie. Er lijkt nog relatief weinig te zijn uitgegeven, maar dat beeld is vertekend. In totaal heeft de gemeente vanaf de vaststelling college programma 2018 – 2022 in totaal € 1.179.118 uitgegeven van het totaal beschikbare budget van € 2.760.000. Dit is inclusief het restant van EUP1. De gemeente heeft hiervan € 524.000 besteed aan projecten wat geleid heeft tot investeringen in de gemeente van € 1,6 miljoen en € 3,4 miljoen aan investeringen in de regio Achterhoek. Door stimulering van het proces en in geld en ambtelijke uren heeft de gemeente in totaal voor de regio Achterhoek en Berkelland een cofinanciering bewerkt gesteld van € 4,47 miljoen. Bedragen x €1.000

88

Exploitatie

Oorspronkelijk begroot

Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar

Realisatie 2021

Restant

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=5564d237-76c0-4500-9788-2589ff1ea679