Bijlage 1 Jaarrekening 2024 (w.g.) - Berkelland
Tekst van het document
Kwaliteit Ondersteuning is nadrukkelijk gericht op versterking van de eigen kracht en het benutten van het eigen netwerk. Daarmee blijft onze focus gericht op onze integrale toegang (Voormekaar en 51
Fijnder), het resultaatgerichte werken en de samenwerking tussen voorliggende voorzieningen en zorgaanbieders. Landelijk, regionaal en lokaal wordt er gewerkt aan de uitwerking en implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd (HVA). De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Gemeenten en het rijk gaan structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Daarnaast wordt de Jeugdwet aangepast, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Eind januari 2024 namen de Achterhoekse gemeenten het besluit om de huidige contracten voor Wmo/Jeugdhulp niet te verlengen. Dit betekent dat er inmiddels een nieuwe inkoopprocedure is gestart om ervoor te zorgen dat er vanaf 1 januari 2026 nieuwe contracten kunnen ingaan. De gemeente Berkelland heeft zich samen met het SDA aangesloten bij de G7 Gelderse jeugdhulpregio's om de beschikbaarheid en bereikbaarheid van hoog specialistische jeugdhulp (ook wel essentiële functies genoemd) te verbeteren qua kwaliteit en nabijheid. Landelijk zien we dat het aantal jeugdigen dat een beroep doet op zorg toeneemt. Het aantal jeugdigen met een hulpvraag voor geïndiceerde zorg stijgt binnen Berkelland op dit moment niet noemenswaardig, wel de zorgvraag qua duur en intensiteit.
Er is een aantal redenen dat de kosten zijn gestegen het afgelopen jaar. Allereerst de indexering van de tarieven als gevolg van de aanpassing van de CAO's in de jeugdhulp. Daarnaast zien we dat de kosten voor hulpverleningstrajecten per jeugdige stijgen. Dit komt o.a. door de lasten van hoog complexe zorg met verblijf (HCV). Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van HVC is gestegen van 7 jeugdigen in 2022 naar 12 jeugdigen in 2024. De lasten per jeugdige zijn binnen deze zorgvorm dus fors gestegen. Hier is vooral de ombouw/afschaling naar kleinschalige voorzieningen debet aan. Deze zijn veel duurder dan de (grotere) groepen in traditionele instellingen, zoals JeugdzorgPlus, die worden afgebouwd of al afgebouwd zijn. Daarnaast zijn de trajecten (in de regionale inkoop) van een groot aantal jongeren dat ambulante psychiatrische hulp ontvangt niet korter geworden, eerder langer. Ook zijn de plekprijzen herijkt, hetgeen een nadelig effect heeft op de kosten, en heeft er een verrekening in de regio plaatsgevonden, die eveneens nadelig uitpakte. Geld De activiteit “We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp”, sluit met een nadeel ten opzichte van de begroting van € 938.000.
Dit ondanks het feit dat de begroting in de loop van 2024 om een aantal redenen is aangepast (verhoogd): • Voor de doorwerking (structureel effect) van de herijking plekprijzen vanaf 1 juli 2023; • Als gevolg van autonome stijging van de zorgvraag onder jeugdigen; • Door incidentele nadelen die voorkomen uit de afrekening van de regionale inkoop jeugdzorg over de periode 1 juli 2022 tot en met 2023 waarvan de lasten in 2024 genomen moeten worden. Ondanks de aanpassing van de begroting voor jeugdzorg constateren we een tekort in de jaarrekening op jeugdzorg, als gevolg van: • Aanvullende, niet voorziene lasten uit de verrekening over de periode 1 juli 2022 tot en met 2023 (€ 204.000); • Niet geraamde lasten uit de afrekening regionale inkoop 2024 ( € 306.000) Daar staat tegenover dat de daadwerkelijk gerealiseerde zorg een klein voordeel laat zien ten opzichte van de begroting (€ 119.000). Naast de regionale inkoop verstrekken we zorg in het kader van individuele overeenkomsten en zorg op basis van landelijke afspraken. Dit betreft situaties waarin de regionale inkoop niet voorziet. Met name in de tweede helft van 2024 is sprake van een toename van deze zorg en stijgen het aantal individuele overeenkomsten. Dit levert een nadeel op van € 745.000 ten opzichte van de begroting.
Naast deze nadelen constateren we dat er op het gebied van persoonsgebonden budget, respijtzorg, jeugdvervoer en jeugdbescherming een aantal voordelen zijn gerealiseerd ten opzichte van de begroting tot een bedrag van € 198.000.
52
Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente. (050.040.030) Gezamenlijk met de Achterhoekse gemeenten en Arriva onderzoeken we hoe we jongeren kunnen helpen om zelfstandig te kunnen reizen in plaats van met leerlingenvervoer. Kwaliteit In 2024 was dit in ontwikkeling. Eind 2024 en in 2025 wordt er op subregionaal niveau gewerkt aan uniforme beleidsregels die het onderzoek naar de inzet van leerlingenvervoer door de lokale teams vereenvoudigen. Geld De kosten voor vraagafhankelijk vervoer zijn moeilijk te sturen. In 2024 hebben we hier een incidenteel voordeel van € 93.500. Wij verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners voor het veilig en ‘zo thuis mogelijk’ opgroeien van onze jeugd. (050.040.020) • •
We zetten het regieoverleg jongeren Berkelland voort met politie, Boa’s, onderwijs, leerplicht, Voormekaar, jongerenwerk en zorg. We leggen de verbinding met de Woonzorgstrategie om doorstroom naar zelfstandige woonruimte te realiseren voor 18-jarigen die in een pleeggezin, gezinshuis of residentiële jeugdinstelling wonen.
Kwaliteit Het regieoverleg jongeren Berkelland met politie, Boa’s, onderwijs, leerplicht, Voormekaar, jongerenwerk en zorg is in 2024 voortgezet. In andere paragrafen van deze jaarrekening is aandacht besteed aan de samenwerking van Voormekaar met scholen of de woonbehoeften van jongeren 18 plus (wonen welzijn zorgvisie). Geld De kosten voor het sociaal domein Achterhoek worden betaald uit de Jeugdzorg complexe Casuïstiek (RET/JBT) en de Regionale Samenwerking Sociaal Domein (activiteit 050.500.020). Gezamenlijk lopen deze posten binnen de begroting.
Speerpunt Een robuuste uitvoering en toegang. (050.500) Wat willen we bereiken? Voormekaar staat voor een robuuste toegang waarin de dienstverlening aansluit bij nieuwe ontwikkelingen. Onze Voormekaar teams zijn de kern van de uitvoering van de Wmo, de Jeugdwet, de Wet op schuldhulpverlening, de leerplichtwet, leerlingenvervoer en een deel van de P-wet.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Voormekaar staat voor een robuuste toegang waarin de dienstverlening aansluit bij nieuwe ontwikkelingen. De afgelopen jaren is Voormekaar uitgegroeid tot een stevige partner in de toegang en dienstverlening van het sociaal domein. Als accenten voor de komende periode zien we: • Evaluatie en doorontwikkeling opgaveteam zorg en veiligheid; o Expertiseschil inrichten, inzet van specialistische kennis van buitenaf. o Voorbereiden op toekomstscenario kind en gezin (2026) 53
• • • •
De ontwikkeling van de lichte hulpverlening, De huidige aanbesteding jeugd en Wmo blijft vragen om via ‘actieve casusregie’ (hoe we als gemeente zorg toewijzen en hier verder bij betrokken zijn) te blijven sturen op resultaten en waar mogelijk ook op doorlooptijden. Datagedreven werken en de business intelligence-tool (BI-tool) gebruiken om het werk effectiever te doen. Sinds 2023 doen we een pilot voor arbeidsmatige dagbesteding. We willen de toeleiding tot deze pilot verbeteren.
Kwaliteit Het opgaveteam Zorg en Veiligheid heeft zich doorontwikkeld tot een team met structurele dekking. Er is een expertiseschil ingericht. VMK kan in elke (jeugd)casus met complexe (veiligheid) problematiek ondersteuning vragen van dit team. Lichte hulpverlening wordt ingezet door de POH- jeugd, welzijnswerkers en jongerenwerkers. De casusregisseurs passen de methodiek van positieve gezondheid toe en nemen inwoners op deze manier mee in een andere kijk op hun problematiek. We zijn een groepsaanbod aan het ontwikkelen voor ouders van kinderen in de basisschoolleeftijd (lichte opvoedvragen). Cijfers worden op dit moment uit de bestaande registratiesystemen gehaald om de ontwikkeling van de meldingen en de actieve caseload te volgen. Teams krijgen overzichtslijsten aangereikt om hun werk beter te kunnen plannen. Er is een nieuwe projectopdracht gestart om een BI tool te gaan bouwen. Er zijn nieuwe onderdelen aan dossiervorming toegevoegd ter voorbereiding op de gewenste monitoring. Geld Wij versterken onze regionale samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert. De regionale samenwerking is binnen het sociaal domein van groot belang. Samen met de andere Achterhoekse gemeente zijn we een stevige gesprekspartner voor zorgaanbieders en andere samenwerkingsrelaties.
Daarin werken we samen waarin dit van meerwaarde is, maar kiezen we voor lokale inkleuring wanneer dat beter past. Voorbeelden van deze regionale samenwerking zijn het meldpunt niet-acute zorg en de inzet van zorg in natura. Om te komen tot een robuuste samenwerking evalueren de governancestructuur en geven we deze regionaal opnieuw vorm. Kwaliteit In 2024 is een traject gestart om te komen tot een robuuste governance structuur in de regio Achterhoek. In 2025 wordt er een besluit genomen. Geld De kosten voor het sociaal domein Achterhoek worden betaald uit de Jeugdzorg complexe Casuïstiek (RET/JBT) en de Regionale Samenwerking Sociaal Domein (activiteit 050.500.020). Gezamenlijk lopen deze posten binnen de begroting.
We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners. We gaan aan de slag met de cliëntervaringsonderzoeken (continu). We bekijken de mogelijkheid om ook kwalitatief onderzoek uit te voeren naar de ervaringen van onze inwoners. Kwaliteit We hebben inwoners bevraagd naar hun ervaringen met de dienstverlening van Voormekaar na het (keukentafel)gesprek. Dit gebeurt met een continu onderzoek bij inwoners met nieuwe- en 54
herindicaties, maar ook bij inwoners die geen indicatie toegekend krijgen. We sturen twee vragenlijsten: Eén na het (keukentafel)gesprek en één na een periode van (mogelijk) ingezette hulp-op-maat. De eerste vragenlijst gaat over de ervaringen tijdens het (keukentafel)gesprek. De tweede vragenlijst gaat over de kwaliteit en effecten van de ingezette hulp-op-maat. De uitslagen gebruiken wij als input voor het evalueren van ons beleid en onze uitvoering. Geld
Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • 050.010.020 Lasten uit de BERAP 2024 2 projecten Talent in Actie en AMV Rekken totaal € 195.200, SPUK AMV € 81.700, 2e BERAP Fijnder € 91.700 en € 73.000 uit de reserve voor niet wettelijke taken. • 050.010.050 Lasten uit de BERAP 2024 € 160.850 Arbeidstoeleiding Fijnder, € 50.000 SWR Sensire en € 5.362.000 voor de opvang van Oekraïners. Baten uit de BERAP 2024 € 5.280.000 en Slotwijziging 2024 € 1.100.000 zijnde verwachte baten uit SPUK Opvang ontheemden Oekraïne. • 050.020.030 Lasten uit de BERAP 2024 met name GALA/IZA € 544.900, uit de reserve PRJCT Dorpskamer € 166.131 en daarnaast de bijraming VTNOG en indexering subsidies. Baten uit de BERAP en Slotwijziging 2024 GALA. • 050.030.010 Lasten uit de BERAP en Slotwijziging 2024 aframing Huishoudelijke Verzorging € 574.000, Voorzieningen € 238.000 en PGB € 146.000. Bijraming Onderhoud voorzieningen € 14.000 en Regionale Inkoop € 1.280.000. Baten uit de BERAP 2024 Indexering Huishoudelijke verzorging Eigen Bijdrage € 34.800 en de Slotwijziging 2024 Beschermd Wonen € 611.000.
• 050.040.010 Lasten uit raadsbesluit 826966 € 1.514.000 (herijking plekprijzen regionale inkoop), uit de BERAP 2024 Jeugdzorg indexeringen op Jeugdzorg (IAJ), Verblijf (GWV), complexe Jeugdzorg (HCV), Dyslexie en PGB van totaal € 693.300 en de Slotwijziging 2024 een voordeel op Jeugdbescherming/reclassering (JB/JR) van € 95.000 en een nadeel Jeugdzorg (IAJ) € 638.000, Verblijf (GWV) € 480.000 en fors hogere kosten voor de hoog complexe zorg met verblijf (HCV) € 1.350.000. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Gewijzigde begroting
Realisatie 2024
Lasten 050.010.010 Flankerend beleid nieuwkomers
-76
-116
-48
-41
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
-899
-924
-1.366
-1.273
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
-405
-519
-467
-483
-4.266
-18
-5.591
-5.030
-44
-123
-49
-47
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine 050.020.010 We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers
55
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
-1.910
-1.946
-2.182
-1.959
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
-1.012
-916
-1.660
-1.401
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
-12.060
-12.016
-12.976
-13.058
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
-960
-982
-1.073
-1.021
050.030.030 We verbinden waar nodig zorg en veiligheid voor passende ondersteuning van inwoners
-35
-76
-77
-39
050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp
-12.811
-11.562
-16.078
-17.017
050.040.020 We verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners
-109
-47
-47
-114
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
-1.004
-1.147
-1.076
-983
-14
0
0
0
050.500.010 Loonkosten
-6.082
-5.740
-5.740
-5.740
050.500.020 We versterken onze region. samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert
-293
-318
-371
-348
050.500.030 We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners
-27
-15
-68
-63
-42.007
-36.466
-48.870
-48.618
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
439
601
782
787
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
388
333
343
419
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine
6.673
68
6.477
6.487
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
111
0
191
111
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
769
0
545
737
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
659
465
1.111
1.079
050.050.010 covidregelingen
Totaal Lasten Baten
56
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
130
74
45
133
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
0
0
0
0
050.500.020 We versterken onze region. samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert
0
0
0
40
Totaal Baten
9.169
1.540
9.494
9.792
-32.838
-34.926
-39.377
-38.826
050.710.010 Reserves
221
0
545
308
Totaal Onttrekkingen
221
0
545
308
050.710.010 Reserves
0
0
0
-118
Totaal Stortingen
0
0
0
-118
Mutaties reserves
221
0
545
190
-32.616
-34.926
-38.831
-38.637
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • •
Beleidskader Schuldhulpverlening 2021-2024 Koersdocument Doorontwikkeling Voormekaar Beleidskader Publieke gezondheid 2022-2026 Beleidsdoelstellingen jeugdhulp 2022 Regiovisie Opvang en Bescherming in de Achterhoek Beleidskader Samen Denken Samen Doen Beleidskader preventie 2021-2025
57
SPORT EN CULTUUR BEWEGEN JE! Speerpunt Sport en Cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis. (060.010) Wat willen we bereiken? We willen dat wat wij doen, bijdraagt aan een sterke sociale basis. Dat kunnen wij bereiken door partners en partijen bewust te maken van hun rol en bijdrage aan deze sociale basis en door hen in de gelegenheid te stellen die rol ook te pakken. Daar stellen we op verschillende vlakken een tegenprestatie, bijvoorbeeld in de vorm van subsidie, tegenover.
Wat hebben we hiervoor gedaan? We zetten combinatiefunctionarissen in (brede impuls) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. (060.010.100) • •
We zetten combinatiefunctionarissen in (Brede Regeling Combinatiefunctionarissen) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. De periode is gestart op 1 juli 2022 en loopt tot 1 juli 2026.
Kwaliteit De huidige aanbesteding (2022-2026) is verleend aan: Sport Federatie Berkelland (SFB), Stichting Culturije, Beweeg Wijs B.V. en Stichting ’t Timpke (t.b.v. Campus de Wildbaan). Onderstaand is een selectie van activiteiten uit 2024 opgesomd: • Met behulp van sportparkmanagement is Campus de Wildbaan geformaliseerd. Er zijn nieuwe samenwerkingen en activiteiten op sportpark de Wildbaan, ‘t Haantje, de Bijenkamp, Pickerhal, Ruurlo, Haarlo, Rekken, denk hierbij aan de Pickerinstuif, Sportspeeltuin, vakantie-BSO). • (Sport)verenigingen zijn ondersteund in hun organisatorische basis en het kader is geschoold via thema-avonden en cursussen, zoals 'Sociaal Veilig Sportklimaat' en 'Assistent Wandeltrainer'. Daarnaast zijn diverse 1-op-1 trajecten opgezet, mede mogelijk gemaakt door vouchers uit het Lokaal Sportakkoord. • De inzet van de cultuur- en erfgoedcoach is gecontinueerd en de zichtbaarheid van de coach neemt toe; er komen meer doorverwijzingen binnen. Het gaat hier om zowel korte als lange adviestrajecten en twee Cultuurcanon bijeenkomsten. Daarnaast is ondersteuning geboden bij kleine en grote subsidieaanvragen, wat in het schooljaar 2023-2024 heeft geresulteerd in een opbrengst van ongeveer € 95.000 aan subsidies. Culturele organisaties krijgen begeleiding en advies op maat bij hun vraagstukken.
• Platform BerkellandActief.nl is doorontwikkeld met activiteitenaanbod voor volwassenen en Berkelland Doet! (vrijwilligersbank en burenhulpvragen). Sjors Sportief Creatief (aanbod voor de jeugd) en Max Vitaal (aanbod voor 55-plussers) waren al langer te vinden op het platform. • De beweegmakelaar voert gesprekken met inwoners en begeleidt hen naar een passend sport- en beweegaanbod. • Er hebben veel activiteiten plaatsgevonden voor kinderen onder, en buiten schooltijd. Het gaat hier onder andere om programma's ten behoeve van een gezonde leefstijl (e.g. bewegen, voeding), speel- en beweegprogramma's, motorische screenings en vaardigheidsprogramma's, sportclinics, intro- en oriëntatielessen en een onderzoek onder meer dan duizend leerlingen in het basisonderwijs. Verder heeft ook de zomertoer, een activiteitenprogramma voor kinderen van 6 tot en met 12 jaar, wederom plaatsgevonden. • Leeratelier Betekenisvol contact in de wijk (vanuit Hogeschool Arnhem-Nijmegen) - CF samen met contactpersonen vanuit vluchtelingen, Oekraine, inclusie/vrijwilligers, jeugd, welzijn, sport en cultuur, evenementen, gebied en bibliotheek en Fijnder werken aan waardevolle ontmoetingen en een sterke sociale basis in de wijken. Dit is een initiatief vanuit de werkgroep Berkelland Friends Festival. 58
• • • •
Zomertoer 2024 - zomeractiviteiten voor kinderen ism verenigingen met 347 deelnemers bij sport- en cultuuractiviteiten en 373 deelnemers via de zomersportapp van SFB. Berkelland Friends Festival op 12 oktober 2024 - Festival voor verbinding en (culturele) ontmoeting met 400 bezoekers Gezamenlijke subsidieaanvragen resulteerde in aanvullend budget voor Talent in actie (programma voor inburgeraars) en Gewoon Doen (programma rondom dementie door Fit Art) Kreggel en Kwiek (230 deelnemers 23-24), Beweegmakelaar toegenomen (65 trajecten in schooljaar), aanbod kinderen onder en na schooltijd (sportontdekking en sportmotivatie, sporthorizonverbreding)
Geld In 2024 is op de begrotingspost combinatiefunctionarissen een overschot ontstaan, voortvloeiend uit een geraamde bijdrage van €276.000 vanuit GALA is ontvangen, terwijl de bijbehorende uitgaven niet volledig volgens planning zijn gerealiseerd.
Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010) • •
•
• •
We voeren de Sport- en beweegvisie uit. Volgend op de Sport- en beweegvisie, de museumvisie, cultuurakkoord en het onderzoek door de rekenkamer naar de doelmatigheid van onze subsidies, herijken we in 2024 de subsidieregeling kunst, cultuur, sport en welzijn. Dit heeft gevolgen voor alle subsidies die vallen onder verschillende activiteiten. We experimenteren met pilots preventie om door middel van inzet van sport en cultuur tot een toekomstige besparing in de voorliggende zorg te kunnen komen. We starten met de uitwerking na afronding van de sportvisie en het uitvoeringsprogramma bij de cultuur- en erfgoedvisie, vermoedelijk in 2024 of 2025. Een belangrijk aandachtspunt is de meetbaarheid van het succes van de pilot. We voeren de uitvoeringsagenda van de cultuur- en erfgoedvisie uit. Wanneer er uit de samenleving projecten volgen die bijdragen aan de doelen van de cultuur- en erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma, kunnen we participeren. We ondersteunen initiatieven uit de samenleving waar nodig en waar het bijdraagt aan de sociale basis.
Kwaliteit In 2024 het denkkader sociale basis vastgesteld. Dit denkkader vormt een basis voor de herijking van de subsidies. Er is gewerkt aan een (concept)startnotitie over de herijking van de subsidies die begin 2025 aan de gemeenteraad aangeboden is. In 2024 is, na het uitvoeren van een second opinion en hulp bij beheersmaatregelen, sportaccommodatie 't Timpke in Borculo ondersteund met een extra financiële bijdrage om sluiting te voorkomen. De start van de ronde van de Achterhoek vond op 25 augustus 2024 plaats in Neede, hier hebben we financieel aan bijgedragen. In Eibergen is een spectaculaire archeologische vondst gedaan in de vorm van een bronsdepot dat in 2024 is gepresenteerd aan het publiek. Wij hebben bijgedragen in archeologisch onderzoek en de bescherming van de vindplaats. In 2024 is een start gemaakt met het scenario onderzoek toekomstbestendig binnenzwemlandschap. In 2024 hebben we de Bibliotheek Oost Achterhoek ondersteund in haar zoektocht naar een nieuwe vestiging in Borculo, leidend tot een raadsvoorstel begin 2025. Het Berkellands Muziek Overleg (BeMO) is gestopt, we hebben een subsidie opgesteld voor de muziekverenigingen. Geld
59
Heel Berkelland beweegt. (060.010.020) •
•
•
• •
Achterhoek in Beweging is het regionale samenwerkingsverband tussen gemeenten waarmee we sport en bewegen centraal stellen. Thema gericht wordt er samengewerkt onder het mom van: ‘regionaal aanjagen, lokaal uitvoeren!’. We indexeren de bijdrage aan Achterhoek in Beweging tot een bedrag van € 45.000 ten behoeve van de regionale inzet op, en verbinding van, sport en bewegen met preventie. We sorteren hiermee ook voor op het feit dat er vanuit het IZA/GALA per 1 januari 2024 een Regionale Preventiestructuur met 5 ketenaanpakken moet zijn uitgewerkt waarbinnen AiB logischerwijs een rol gaat vervullen. We zien ook kansen tot het maken van de koppeling met de pilotprojecten preventie. We subsidiëren sportverenigingen aan de hand van het aantal jeugdleden en we compenseren de OZB van verenigingen (deze laatste is opgenomen onder het speerpunt 'toekomstbestendige accommodaties'). We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en Innovatie'). We subsidiëren de Sport Federatie Berkelland (SFB) en zorgen voor doorontwikkeling en vernieuwing van de vereniging ondersteunende activiteiten. De bezuiniging van € 10.000 op de SFB draaien we terug. We kijken met de SFB hoe het aanbod van de SFB breder toegankelijk wordt (ook voor verenigingen die nu (nog) geen lid zijn). We ondersteunen de uitvoering van het lokale sportakkoord. We ondersteunen het jeugdfonds sport en cultuur.
De gemeentelijke bijdrage stijgt van € 6.000 per jaar naar € 12.000 per jaar. We zetten ons in voor de zichtbaarheid van het jeugdfonds, met name op het onderdeel cultuur.
Kwaliteit Topsport en uniek sporten zijn onderwerpen die zijn ondergebracht in de regio bij AiB. AiB heeft bijgedragen aan de komst van de Ronde van de Achterhoek op 25 augustus 2024 naar Neede als start-finish. Er is ingezet op het thema sociaal veilig sportklimaat. Het Lokaal Sportakkoord is in 2024 samen met de partners herijkt en richt zich nu op de thema's: (1) Inclusie en diversiteit; (2) Vitaal en veilig sportklimaat; (3) Vaardig in bewegen; (4) Sport en preventie. In 2024 zijn er 49 aanvragen bij het jeugdfonds Sport en Cultuur goedgekeurd. Van de 49 aanvragen waren er 4 voor cultuur, 4 voor scouting en 45 voor sport. Er zijn in totaal 19 meer aanvragen dan vorig jaar. Voor 2025 is er een nieuwe eenjarige overeenkomst getekend. Geld
Educatie en participatie. (060.010.030) • • • •
Stichting Culturije geeft vorm aan muziek-, kunst- en cultuureducatie in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. We ondersteunen Culturije. Het Berkellands Muziek Overleg (BeMO) stopt. We herijken de muziek subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We ondersteunen het jeugdfonds sport en cultuur (deze post is opgenomen onder de activiteit 'Heel Berkelland beweegt'). We nemen deel aan het cultuur- en erfgoedpact (CEPA). Deelname aan het huidige pact is te danken aan de inzet van Culturije waardoor we kostenneutraal kunnen aanhaken. Het pact loopt tot en met 2024. In 2024 vormen we ons standpunt over een vervolg.
Kwaliteit De muziekverenigingen (voornamelijk HAFABRA) hebben afzonderlijk een subsidie ontvangen voor de lesgelden van hun leerlingen (onder de 21) op basis van maatwerk en de Algemene subsidieverordening. In begin 2025 kan de regio Achterhoek bij de provincie een nieuwe aanvraag doen voor een subsidie cultuur- en erfgoedpact. De voorbereiding van het plan is in 2024 gestart door de coalitie
60
van culturele partijen samen met de betrokken gemeenten. Het college zal in 2025 besluiten over deelname aan de nieuwe pact periode. Geld
Cultureel erfgoed. (060.010.040) •
• • •
We subsidiëren het behoud van monumenten. Dit omvat bijvoorbeeld subsidie voor het onderhoud van molens of buitenschilderwerk aan gemeentelijke monumenten. In 2024 verwachten we duidelijkheid over de bezuinigingen door de provincie Gelderland op de provinciale cofinanciering. Wanneer nodig, passen we onze subsidieregeling aan. We voeren de museumvisie uit. We subsidiëren Museum de Scheper, het Brandweermuseum en de Lebbenbrugge. We herijken de museum subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We subsidiëren het erfgoedcentrum Achterhoek-Liemers (ECAL). Op basis van de begroting van het erfgoedcentrum stijgt onze bijdrage met € 35.000 naar € 288.000 per jaar. De stijging wordt veroorzaakt door loon- en prijsstijgingen.
Kwaliteit Er zijn 13 subsidies verleend voor het onderhoud van monumenten. De provinciale cofinanciering voor 2025 is aangevraagd. Er is nog niet gestart met de herijking van de subsidies van de musea. Wij hebben het ECAL een bijdrage gegeven van € 288.000 per jaar. Zij hebben hiervoor in regionaal verband een wettelijke taak uitgevoerd (het beheer van het openbaar archief, Archief wet 1995). Geld De afwijking in lagere uitgaven ten opzichte van de begroting zit in de daling van aanvragen voor monumentensubsidies.
Taal en media. (060.010.050) •
•
• •
We subsidiëren de kernfuncties van de bibliotheek, deze bijdrage is geïndexeerd. Vanaf 2024 start de Bibliotheek Oost Achterhoek met een nieuw beleidsplan. Het Rijk stelt budget voor jeugdlidmaatschap beschikbaar via de gemeenten via de algemene uitkering. Wij maken dit over naar de Bibliotheek Oost Achterhoek. Het Rijk stelt vanaf 2025 structureel gemiddeld € 3 per inwoner per gemeente extra beschikbaar voor bibliotheken. Deze structurele middelen worden waarschijnlijk toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel. Wij gaan op basis van de huidige berichtgeving uit van ongeveer € 132.000 extra per jaar. Zodra de definitieve uitwerking bekend is, worden deze middelen opgenomen in de reguliere P&C cyclus en bestemd voor de Bibliotheek Oost Achterhoek. We subsidiëren de (vrijwilligers van de) Dorpsböke in alle kleine kernen met een kleine financiële bijdrage. We evalueren de Dorpsböke. Wanneer nodig herijken we de subsidies aan de Dorpsböke (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We subsidiëren de lokale omroep Regio8 structureel.
Kwaliteit De Bibliotheek Oost Achterhoek is gesubsidieerd voor de 5 wettelijke taken van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Er is regelmatig overleg geweest over een concrete nieuwe locatie voor de vestiging in Borculo. Het onderzoek naar de Dorpsbökes is gestart. Regio08, de lokale omroep van Berkelland, heeft subsidie voor haar activiteiten ontvangen. Via radio en tv hebben zij aandacht besteed aan lokale onderwerpen. Met de andere gemeenten in
61
de regio Achterhoek is overlegd over verwachte wijzigingen in het stelsel rond de lokale publieke omroepen. Naar verwachting treeft de nieuwe mediawet vanaf 1 januari 2028 in werking. Geld In 2024 zijn verschillende specifieke uitkeringen voor de Bibliotheek Oost Achterhoek ontvangen van het Rijk zoals de SPUK-informatiepunten digitale overheid (IDO) en een SPUK voor een nieuwe vestiging in Borculo.
Podia, muziekcultuur en amateurkunst. •
We subsidiëren verenigingen en het muziekonderwijs, dit wordt gedekt uit de activiteit ‘Educatie en participatie’.
Kwaliteit Geld
Buitenkunst, Vormgeving en Architectuur in de openbare ruimte. • •
We onderhouden kunst in de openbare ruimte. Onderhoud van gemeentelijke kunst in de openbare ruimte wordt meegenomen in algemeen onderhoud van de openbare ruimte en gedekt vanuit het programma ‘Onze aantrekkelijke leefomgeving’. We inventariseren waardevolle architectuur uit de wederopbouwperiode en wijzen panden aan als monument. Dit proces willen we starten na actualisatie van de erfgoedverordening.
Kwaliteit Geld Evenementen. • •
We subsidiëren evenementen en kleinschalige activiteiten die gericht zijn op de vergroting van de leefbaarheid in een plaats of buurtschap. We maken ruim baan voor onze 400+ evenementen. We willen nog meer mensen verbinden en helpen organisaties met een evenementenmakelaar. We starten in 2024 met een evenementenmakelaar. We starten met een periode van 2 jaar en evalueren tegen het eind van deze periode de inzet en de effecten.
Kwaliteit Eind 2023 is de evenementenmakelaar (kwartiermaker evenementen) gestart. De Evenementenmakelaar brengt werkbezoeken op locatie van de evenementen en organiseert informatieavonden. Geld
Project: Transformatiefonds cultuur en erfgoed. •
Op 1 juli 2022 is het transformatiefonds cultuur en erfgoed geopend. De regeling loopt tot en met 31 december 2024.
Kwaliteit In 2024 zijn er vanuit het transformatiefonds cultuur en erfgoed 8 subsidies verleend. Dit waren subsidies voor, onder andere, Reurpop voor een pilot met hardcups, muziekverenigingen 62
Euphonia en Excelsior Eibergen voor een onderzoek naar mogelijkheden tot een fusie, en voor de herbestemmingsplannen van de kerk in Rietmolen en de kerk op ’t kip in Rekken. Alle middelen uit het transformatiefonds zijn inmiddels verleend. In totaal zijn er vanuit het transformatiefonds tussen 2022 en 2024 17 subsidies aan de hand van een projectplan verleend. Het transformatiefonds is per 31 december 2024 afgesloten. Geld
Speerpunt Toekomstbestendige accommodaties. (060.020) Wat willen we bereiken? We willen dat maatschappelijke accommodaties toekomstbestendig worden. Daarvoor zijn activiteiten nodig die bedrijfsvoering verbeteren en zichtbaarheid van accommodaties vergroten. Deze activiteiten zijn genoemd onder het speerpunt ‘Sport en cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis’. De accommodaties zelf, ‘de stenen’, dienen ook toekomstbestendig te zijn. Hiervoor is een uitvoeringsagenda voor sportvastgoed, inclusief zwembaden, opgesteld. We willen bereiken dat over een periode van 15 jaar ons sportvastgoed en zwembaden toekomstbestendig zijn gemaakt, in lijn met het beoogd gebruik.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Sportaccommodaties. (060.020.020) • • •
We beheren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken. We verhuren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken. We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie').
Kwaliteit In 2024 hebben we sportverenigingen en instellingen met een eigen accommodatie via een subsidieregeling gecompenseerd voor de OZB. Geld
Zwembaden. (060.020.030) • •
We subsidiëren zwembaden. Naar aanleiding van de Sport- en Beweegvisie actualiseren we deze subsidies en exploitatiebijdragen. De subsidie- en exploitatiebijdragen aan de Berkellandse zwembaden worden jaarlijks geïndexeerd. Ontwikkeling van energieprijzen is onderdeel van de indexatie. In 2023 zagen we een flinke indexatie als gevolg van stijgende energieprijzen in 2022. Hiervoor zijn we (gedeeltelijk) gecompenseerd door het Rijk. Voor 2024 staat er geen compensatie van het Rijk klaar. Na een mogelijke negatieve indexatie ten gevolge van dalende energieprijzen, zullen we vermoedelijk nog steeds (ruim) boven de bedragen (€ 1,1 miljoen) uitkomen die we gewend waren in eerdere jaren. In afstemming met zwembadstichtingen werken we toe naar nieuwe meerjarige overeenkomsten met ingang van 2024.
63
Kwaliteit In 2024 is, na het uitvoeren van een second opinion en hulp bij beheersmaatregelen, sportaccommodatie 't Timpke in Borculo ondersteund met een extra financiële bijdrage om sluiting te voorkomen. Wegens prioritering in werkzaamheden door diverse ontwikkelingen (o.a. sporthal Ruurlo en sporthal Borculo) zijn er nog geen nieuwe meerjarige overeenkomsten opgesteld, maar is de bestaande systematiek voor het verstrekken van een subsidie gecontinueerd. Geld Culturele accommodaties. (060.020.010) • • •
We subsidiëren dorpshuizen en kulturhusen. Naar aanleiding van de dorpshuizenvisie, actualiseren we, wanneer nodig, het subsidiekader. De dorpshuizenvisie wordt ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 opgesteld. We beheren en onderhouden musea (Brandweermuseum in Borculo en museum de Scheper in Eibergen) en monumenten in eigendom van de gemeente. We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie').
Kwaliteit Dorpshuizen en kulturhusen zijn gesubsidieerd op basis van de verwachte onderhoudskosten (raadsbesluit 19 december 2017). Wegens capaciteit is nog geen traject opgestart om tot een visie op dorpshuizen (en andere multifunctionele ontmoetingsplekken) te komen. De gemeente is o.a. eigenaar van het pand van Het Brandweermuseum en van twee monumentale panden van Museum De Scheper (De Villa en De Vuurrever). Museum De Scheper betaalt huur voor deze panden aan de gemeente. In 2024 hebben we sport- en cultuurverenigingen en organisaties met een eigen accommodatie via een subsidieregeling gecompenseerd voor de OZB. Bij de herijking van subsidies wordt opnieuw gekeken naar de subsidies aan verenigingen. (Zie Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010) Geld Vanwege lagere capaciteit in 2024, is een deel van het geplande onderhoud niet uitgevoerd in 2024. Dit geplande onderhoud wordt doorgeschoven naar 2025.
Verduurzaming accommodaties. •
We subsidiëren buurten, wijken, verenigingen, stichtingen, maatschappelijke instellingen, netwerken, groepen inwoners en ondernemers voor concrete plannen die leiden tot 33% energiebesparing of duurzame energieopwekking op de project locatie. Dit valt onder het programma ‘Nieuwe energie’.
Kwaliteit Geld
Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • 060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in: De stijging van de lasten wordt gecompenseerd door een bijdrage van het Rijk uit GALA.
64
•
060.020.030 Zwembaden: Op 04-06-2024 heeft de raad besloten om incidenteel in totaal € 384.000 beschikbaar te stellen voor 't Timpke.
Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Gewijzigde begroting
Realisatie 2024
Lasten 060.010.010 Strategie, beleid en innovatie
-44
-49
-89
-57
060.010.020 Heel Berkelland beweegt
-270
-230
-240
-268
060.010.030 Educatie en participatie
-381
-405
-420
-394
060.010.040 Cultureel erfgoed
-416
-481
-481
-394
060.010.050 Taal en Media
-873
-761
-761
-1.017
060.010.060 Transformatiefonds cultuur
-153
0
-90
-110
-3
0
-41
-3
060.010.090 Evenementen
-38
-121
-146
-163
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
-481
-417
-693
-470
060.020.010 Culturele accommodaties
-374
-286
-337
-285
060.020.020 Sportaccommodaties
-933
-657
-779
-783
060.020.025 Aan de slag met sportaccomodaties inclusief zwembaden
-40
0
0
0
060.020.030 Zwembaden
-1.665
-1.102
-1.726
-1.761
060.500.010 Loonkosten
-605
-629
-629
-629
060.700.010 Rente en afschrijving
-98
-205
-101
-92
-6.371
-5.342
-6.532
-6.425
060.010.010 Strategie, beleid en innovatie
0
0
0
1
060.010.020 Heel Berkelland beweegt
0
0
0
14
060.010.030 Educatie en participatie
15
0
15
15
060.010.040 Cultureel erfgoed
28
28
28
27
060.010.050 Taal en Media
44
6
6
226
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
266
0
276
291
060.020.010 Culturele accommodaties
34
20
20
41
060.020.020 Sportaccommodaties
259
184
184
216
060.020.030 Zwembaden
341
0
0
0
Totaal Baten
987
238
529
831
-5.384
-5.104
-6.003
-5.594
060.010.070 Transformatiefonds sport
Totaal Lasten Baten
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
65
Onttrekkingen 060.710.010 Reserves
435
0
395
342
Totaal Onttrekkingen
435
0
395
342
060.710.010 Reserves
-26
0
-69
-69
Totaal Stortingen
-26
0
-69
-69
Mutaties reserves
408
0
326
273
-4.976
-5.104
-5.677
-5.321
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
Beleidskaders die de raad heeft vastgesteld • • •
Sportakkoord Achterhoek in Beweging 2016-2020 Cultuur- & Erfgoedvisie 'Cultuur & Erfgoed: de smeerolie van Berkelland Uitvoeringsprogramma 'Verder met Cultuur en Erfgoed 2022-2026'
66
WERKEN EN LEREN Een warm welkom voor werk
Speerpunt Goede onderwijshuisvesting en onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. (070.010) Wat willen we bereiken? • Scholen beschikken over passende, inclusieve en toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs geven.
Wat hebben we hiervoor gedaan? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (070.010.020) We investeren in adequate onderwijshuisvesting. Dit doen we op basis van overleggen daarover met de verschillende schoolbesturen en samen hebben hiervoor een integraal huisvestingsplan 2020-2036 (IHP) opgesteld waarmee is ingestemd door de gemeenteraad. In het IHP is de fasering van plannen opgenomen. Als nieuwe ontwikkelingen daartoe aanleiding geven dan wordt dit plan geactualiseerd. Dit is aan de orde. Gezien de prijsontwikkeling van de afgelopen periode (en ervaringscijfers van recente aanbestedingen) zijn de benodigde/geraamde investeringsbedragen in IHP dat in 2019 is vastgesteld flink toegenomen. Voor de uitvoering van fase 1 (tot 2024) is in de begroting dekking gevonden in de vrijvallende kapitaalslasten vanuit onderwijshuisvesting. Voor de uitvoering van fase 2 (2024 en verder) is echter geen ruimte/dekking in de begroting opgenomen (Er vallen ook nagenoeg geen kapitaalslasten meer vrij de komende periode). Er is voor gekozen om de toekomstige investeringen in onderwijs te dekken uit de reserve onderwijshuisvesting. Deze is echter op dit moment niet voldoende om alle geplande investeringen in onderwijshuisvesting te bekostigen.
Dat betekent dat we de komende jaren deze reserve moeten aanvullen met (incidentele) dotaties of toch ruimte binnen de begroting moeten vinden/vrijmaken om de kapitaalslasten voor onderwijshuisvesting te kunnen dekken. Mocht de benodigde financiële ruimte niet gevonden worden, dan betekent dat dat de plannen binnen het IHP noodgedwongen worden opgeschoven naar de toekomst. We zetten ons in voor een zelfredzame, diverse en inclusieve samenleving. Inclusief onderwijs, waar kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan, is hier een belangrijk onderdeel van. Wanneer speciale voorzieningen ‘samenbouwen’ met reguliere voorzieningen is op loopafstand sociaal contact, expertise uitwisseling, hybride vormen van onderwijs en het bundelen van krachten mogelijk. Hiervoor is maatwerk en samenwerking tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden en gemeentes essentieel. Het gaat om een grote maatschappelijke opgave en aanzienlijke investeringen, zowel voor aanpassing van bestaande onderwijshuisvesting als voor nieuwbouw. Kwaliteit Geld Het verschil van € 60.000 wordt veroorzaakt door de ozb voor de Herenlaan en Beukenlaan als gevolg van het niet slopen van deze panden en door het meer herstellen van schades aan schoolgebouwen dan verwacht.
67
Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. Dit doen we onder andere via onze deelname aan de Bedrijvenkring Berkelland, smarthub Achterhoek en werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). We zetten in op onderwijs voor en promotie van kansrijke sectoren zoals techniek en zorg en proberen samen met alle betrokkenen ons arbeidspotentieel (jong en oud) zo goed mogelijk te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag vanuit de markt (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). Binnen Berkelland en de regio is er nu en in de toekomst veel vraag naar mensen met een technische of zorg opleiding of achtergrond. Dit past ook bij Berkelland als onderdeel van de smarthub regio. We werken bijvoorbeeld mee aan het Technieklokaal, de Techniekdag en de Open bedrijvendag. Kwaliteit Dit onderwerp blijft een vast agendapunt op de agenda van en met de Bedrijvenkring. Ondernemers vinden steeds beter zelf de aansluiting op en met het onderwijs/de onderwijsinstellingen. Daarnaast zijn er steeds meer (vooral technische bedrijven) welke interne opleidingen verzorgen (maatwerk binnen het eigen bedrijf). In 2024 en komende jaren zal er specifieker aandacht worden geschonken aan het STO (Sterk Techniek Onderwijs).
Het enthousiasmeren van 10- tot 14-jarigen met als doel een hoger percentage jongeren dat voor techniek kiest op het VMBO en uiteindelijk ook kiest voor een technisch georiënteerde vervolgopleiding. Ook wordt er vanuit het Technieklokaal Berkelstreek (Borculo) de samenwerking gezocht, waarbij er een doorlopende leerlijn (vanaf PO tot VO) kan ontstaan. Daarnaast is er een pilot gestart "Adopt Idee". Op basis van actuele vraagstukken in het bedrijfsleven/bij de ondernemers, kinderen uit het basisonderwijs inzetten om tot creatieve oplossingen voor deze vraagstukken te komen. Geld
Speerpunt Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan. (070.020) Wat willen we bereiken? • De verwachting vanuit het Rijk is dat het bijstandsbestand na jaren van daling de komende jaren weer (iets) zal stijgen. Onze ambitie om bijstandsgerechtigden terug naar de arbeidsmarkt te begeleiden blijft echter onverminderd hoog en daarom streven we naar een bestandsontwikkeling die op zijn minst gelijke tred houdt met het landelijke gemiddelde. • Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via betaald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. • Regulier betaald werk is niet voor iedereen haalbaar (op de korte termijn). De afgelopen jaren is het gelukt om bijna iedereen die wil en kan werken vanuit de bijstand terug te leiden naar de arbeidsmarkt. Het overgrote deel dat zich nu nog in het bijstandsbestand bevindt, heeft te maken met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de praktijk betekent dit dat kennis en vaardigheden naar een hoger niveau brengen en de zelfredzaamheid vergroten.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk. (070.020.010) •
In de uitvoering van de Participatiewet door Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Matching van vraag en aanbod vindt met name plaats door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA). 68
•
•
•
• •
•
Uiteraard blijven we inzetten op directe uitstroom naar de arbeidsmarkt. Daarnaast gaan we nog meer nadruk leggen op de ontwikkeling van bijstandsgerechtigden die een langere periode nodig hebben om (weer) deel te gaan nemen aan de arbeidsmarkt. Dit maken we ook meetbaar door te monitoren op de ontwikkeling van de groep bijstandsgerechtigden met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt ('Meedoengroep' bij Finder), de groep met een middelgrote afstand ('Perspectiefgroep') en groep bijstandsgerechtigden met een korte afstand ('Werk direct' groep bij Fijnder). Voor inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt zetten we in op activiteiten als arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk, proefplaatsingen, werkervaringsplaatsen, maatschappelijk nuttige activiteiten of participatieplaatsen. Dit doen we, in samenwerking met Fijnder, zo lokaal mogelijk met werkgevers, welzijnsorganisaties, vrijwilligersorganisaties en andere samenwerkingspartners binnen onze eigen gemeente. Sinds de invoering van de Participatiewet zijn gemeenten verantwoordelijk voor nieuwe instroom van inwoners met een arbeidsbeperking, maar nog wel arbeidsvermogen hebben. Deze groep wordt elk jaar wat groter. Het is in de regel moeilijker om hen te bemiddelen dan zij die geen arbeidsbeperking hebben, maar Fijnder heeft de afgelopen jaren veel expertise en ervaring opgebouwd ten aanzien van deze doelgroep.
Dit heeft ertoe geleid dat we In Berkelland relatief veel bijstandsgerechtigden met een arbeidsbeperking naar de arbeidsmarkt bemiddelen, afgezet tegen landelijke gemiddeldes. Deze inzet continueren wij in 2024, waarbij we deze specifieke doelgroep nauwkeuriger gaan monitoren. We onderzoeken de mogelijkheden of detachering kan bijdragen aan duurzame uitstroom naar regulier betaald werk. Als volledig betaald werk op korte termijn niet haalbaar is, stimuleren we bijstandsgerechtigden om zo actief mogelijk te blijven. Bijvoorbeeld door de mogelijkheden op inkomensvrijlatingen maximaal te benutten. In dat kader bereiden we in 2024 ook de Participatiewet in Balans voor. Deze wetswijziging voorziet in een aantal maatregelen die ervoor moeten zorgen dat gedeeltelijk werken, vrijwilligerswerk of het volgen van een opleiding niet gelijk gevolgen heeft voor de bijstandsuitkering. Bemiddeling waarbij sprake is van een directe match tussen vacature en bijstandsgerechtigde wordt steeds uitdagender. Daarom leggen we nog meer nadruk op Fijnder als ontwikkelbedrijf. Hierbij ontwikkelt Fijnder nieuwe innovatieve instrumenten, waarbij zij bijvoorbeeld inzetten op een ontwikkellab, trajecten voor anderstaligen, IPStrajecten en maatwerktrajecten voor bijstandsgerechtigden met grote afstand tot de arbeidsmarkt.
Kwaliteit • Het Werkgeversservicepunt Achterhoek heeft in totaal 846 plaatsingen weten te realiseren voor de arbeidsmarktregio. Dit zijn er 141 meer dan in 2023. Daarnaast is in 2024 voor het eerst bijgehouden hoeveel werkervaringsplaatsen zijn gerealiseerd (die gelden als belangrijke opstap naar werk). Dit waren er 259. • In 2023 nam het bijstandsbestand fors toe. Na een aanvankelijke stijging in 2024 is het bestand sinds de zomer van 2024 gestabiliseerd en geldt dat er op 31 december 2024 550 Berkellandse inwoners in de bijstand zaten, waar op 1 januari 2024 nog sprake was van 510 bijstandsgerechtigden. 64 van hen zijn gedeeltelijk aan het werk of komen in aanmerking voor directe bemiddeling naar werk. 330 van hen, hebben een iets grotere afstand en dienen een traject te volgen (Perspectief groep), terwijl 156 van hen een grote afstand tot arbeidsmarkt hebben (Meedoen groep). • De gemeente Berkelland heeft, sinds de invoering van de Participatiewet in 2015, 150 inwoners met een arbeidsbeperking aan het werk geholpen met een loonkostensubsidie. Hiermee doet de gemeente Berkelland het relatief een stuk beter dan de landelijke gemiddeldes • In 2024 hebben we onderzocht of een eigen detacheringsfaciliteit zou kunnen bijdragen aan extra uitstroom. Gebleken is dat een eigen detacheringsfaciliteit, op dit moment, geen extra meerwaarde heeft.
69
•
Het lag in de lijn der verwachtingen dat de Participatiewet in Balans in 2024 ingevoerd zou worden. Deze is echter verschillende keren uitgesteld, waarbij de verwachting is dat een deel van de wetgeving in 2025 alsnog zal worden ingevoerd.
Geld De definitieve BUIG (Bundeling Uitkering Inkomensvoorziening gemeenten) is € 787.000 hoger dan begroot. In de 2e bestuursrapportage van Fijnder is er sprake van een voordeel van € 51.000. Dit is op 14 januari 2025 aan de raad meegedeeld. De resultaten hieronder zitten tussen de 1e bestuursrapportage van Fijnder en de definitieve cijfers van Fijnder over 2024: € 203.000 meer uitgaven voor loonkostensubsidie. Daarnaast zijn er overschotten op re-integratie (€ 67.000), overhead (€ 162.000) en op de bijdrage Inkomen (€ 42.000). Daarnaast geeft de detacheringsvergoeding een overschot (€ 108.000).
Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving. (070.020.020) • •
Vanuit de Berkellandse visie zetten we erop in dat iedereen kan participeren naar vermogen. Daarbij is het streven dat kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in hun eigen, lokale, omgeving kunnen werken. Hiertoe blijven wij investeren in lokale initiatieven. De 'meedoengroep' bij Fijnder kenmerkt zich door de afstand tot de arbeidsmarkt. Het is voor deze inwoners niet realistisch om te verwachten dat zij een duurzame arbeidsovereenkomst aangaan. Via Fijnder vragen wij deze doelgroep om, zover mogelijk, wel mee te doen aan de maatschappij door bijvoorbeeld laagdrempelig vrijwilligerswerk te doen, deel te nemen aan arbeidsmatige dagbesteding of door Fijnder georganiseerde activiteiten gericht op ontwikkeling.
Kwaliteit Geld
Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. (070.030) Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland met voldoende, duurzame, innovatieve en toekomstbestendige lokale en regionale bedrijventerreinen.
Wat hebben we hiervoor gedaan? We voeren de economische agenda uit. De economische agenda 2020-2024 is opgesteld en we voeren samen met de Bedrijvenkring Berkelland de agenda uit. We doen dit met zeer beperkt budget vanuit de gemeente, dus als er financiering nodig is zoeken we daar financierders bij. Vanuit het team Economische Zaken zoeken we nadrukkelijk de verbinding op tussen onze organisatie en het bedrijfsleven, om zo bestaande en nieuwe bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren. De economische agenda wordt geactualiseerd. Kwaliteit Ook in 2024 hebben we de Economische Agenda als uitgangspunt gebruikt voor onze werkzaamheden. Hierbij is er veel aandacht uitgegaan naar de ontwikkeling van de verschillende centra's, de oplevering van het Regionaal Programma Werklocaties en de eerste slag in verkenning van uitbreidingsmogelijkheden op de lokale bedrijventerreinen. Ook het onderwerp aansluiting onderwijs - arbeidsmarkt wordt een steeds groter vraagstuk waar we onze aandacht op (moeten) vestigen. Naast de hoofdonderwerpen was 2024 ook een jaar waarin er zeer veel 70
directe bedrijfscontacten zijn geweest. Niet alleen vanuit Team Economische Zaken, maar ook meerdere bedrijfsbezoeken met de portefeuillehouder en het college van B&W. In 2025 zal er een nieuwe Economische Agenda worden voorgelegd. Doelstelling zal zijn om het aantrekkelijke economische klimaat in Berkelland te behouden en waar mogelijk te versterken. Er zijn verschillende doelstellingen geformuleerd welke we in de agenda als focusgebieden zien. Geld In 2024 was er een budget beschikbaar van € 50.000. Een aanzienlijk deel hiervan wordt gebruikt voor jaarlijks terugkerende uitgaven. De gedachte om dit budget ook of juist te kunnen gebruiken als stimuleringsgeld komt hiermee niet helemaal uit de verf. We creëren voldoende fysieke ontwikkelingsmogelijkheden voor nieuwe of bestaande ondernemers. We gaan op zoek naar lokale en regionale uitbreidingsmogelijkheden van bedrijventerreinen (onder andere via het regionaal programma werklocaties) en zetten in op de ontwikkeling van groene, duurzame en innovatieve (van nieuwe en bestaande) bedrijventerreinen. Met ondernemers in kleine kernen en buurtschappen denken we mee in mogelijkheden en maatwerk. We willen dat zowel bestaande als nieuwe ondernemers zich zeer welkom en geholpen voelen en ‘direct’ weten wat de mogelijkheden (o.a. via Bedrijvenatlas) zijn en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan.
Kwaliteit In samenwerking met de Bedrijvenkring Berkelland wordt doorlopend gekeken naar de ontwikkelingsmogelijkheden voor ondernemers in Berkelland. Deze mogelijkheden betreffen zowel de centra als de bedrijventerreinen. Voor wat betreft de centra zijn we volop bezig met de revitalisering van de 4 grote centra. Voor wat betreft de bedrijventerreinen zijn we met een verkenning bezig om te kijken naar uitbreidingsmogelijkheden (4 grote kernen) binnen de kaders van het vastgestelde RPW (Regionaal Programma Werklocaties). Dit zal in 2025 een beeld moeten geven van mogelijke uitbreidingslocaties in Berkelland, ook rekening houdend met actuele thema's (o.a. netcongestie). Daarnaast is er (doorlopend) contact met de gebiedsonderneming (Regionaal Bedrijventerrein) Laarberg voor vestiging van bedrijven met een grotere ruimtevraag en / of hogere milieucategorie. Geld Het tekort uit de Grex bedrijventerreinen wordt via een onttrekking uit de reserve gedekt. Een specificatie staat in de paragraaf grondbeleid
Speerpunt Vitale winkelcentra. (070.040) Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde taskforces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra. (070.040.020) Hiervoor zijn de vastgestelde centrumvisies leidend. In Eibergen is de revitalisering nagenoeg afgerond en in Neede en Borculo worden de plannen uitgevoerd. De centrumvisie van Ruurlo is
71
in ontwikkeling en na vaststelling door de gemeenteraad (inclusief benodigd budget) kan worden overgegaan tot (detail)ontwerp en realisatie. Kwaliteit De centrumvisies zijn leidend. In Eibergen, Borculo en Neede zijn de revitaliseringen afgerond. De centrumvisie van Ruurlo is vastgesteld en een uitvoeringsbudget door de gemeenteraad ter beschikking gesteld. Er is overleg tussen de Ruurlose Ondernemersvereniging (ROV) en de gemeente om tot het uitvoeringsplan te komen Geld Voor de uitputting van de centrumplankredieten zie overzicht kredieten verderop in de jaarrekening. Faciliteren van het ondernemersfonds. (070.040.010) Het ondernemersfonds is door de ondernemers zelf in het leven geroepen. Ondernemers willen met eigen middelen hun gezamenlijke slagkracht vergroten. Het fonds wordt gefaciliteerd door de gemeente Berkelland, want het wordt gevuld met gelden die geïnd worden via het gemeentelijke instrument ‘reclamebelasting’. Zo wordt voorkomen dat zogenaamde ‘freeriders’ meeliften op de inspanningen en investeringen van de rest. Kwaliteit Ook in 2024 is het ondernemersfonds gevuld op basis van reclamebelasting. In 2024 is er geen sprake geweest van verhoging van de tarieven. De Stichting Ondernemersfonds komt ca. 3 x per jaar bijeen om de voortgang te bewaken en ook te kijken naar de tariefstelling.
Ook is er vanuit de Stichting Ondernemersfonds rechtstreeks contact met GBTwente. Geld Ook in 2024 zijn er een drietal voorschotbedragen aan de Stichting Ondernemersfonds betaald op basis van de te verwachten opbrengsten in het jaar 2024. In het voorjaar van 2025 wordt dan op basis van de definitieve opbrengst een slotafrekening gemaakt. De bedragen worden dan door de Stichting Ondernemersfonds (na aftrek perceptiekosten GBTwente) ten gunste gebracht van de Bedrijvenkring Berkelland en de verschillende Berkellandse ondernemersverenigingen naar rato van ingebrachte middelen.
Speerpunt Promotie van Berkelland (en de Achterhoek). (070.050) Wat willen we bereiken? • Beleving bij bewoners, bedrijven en bezoekers dat Berkelland aantrekkelijk is om te leven, ondernemen en recreëren.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Plan maken en uitvoeren waarbij duidelijk is wat de strategie is, hoe promotie effectief kan worden ingezet en welke doelgroepen we daarmee bereiken. (070.050.010) In de vorige raadsperiode is de basis gelegd voor een goede profilering van de gemeente Berkelland. Het is nu zaak om deze profilering (door de gemeenteraad op 8 maart 2022 vastgesteld via het zogenaamde Merkpaspoort) verder uit te voeren in daadwerkelijke promotie van Berkelland. In het merkpaspoort zijn de identiteit en de positionering van Berkelland opgenomen. Op basis hiervan is voor de onderdelen bewoners, bedrijven en bezoekers een merkroute beschreven, inclusief mogelijke strategieën. We wilden een strategisch actieplan 72
opstellen via een hybride organisatie, waarin alle relevante stakeholders - inclusief de gemeente zijn vertegenwoordigd, die gezamenlijk de financiering dragen. Gezien onze financiële beperkingen en prioritering in werkzaamheden is er weinig tot geen voortgang geboekt op deze activiteit. Kwaliteit Voor het project 'Positionering van Berkelland' (promotie, branding, citymarketing) is een marsroute uitgezet met als onderdelen: Identiteit, Positionering, Strategie en Organisatie. De onderdelen 'Identiteit' en 'Positionering' zijn afgerond en opgenomen in het merkpaspoort van Berkelland, dat de raad op 8 maart 2022 heeft vastgesteld. Er is inmiddels ook een handzame versie van het merkpaspoort aan de medewerkers ter beschikking gesteld. Het college van B&W heeft 'Strategieën voor de profilering van Berkelland' vastgesteld. Het onderdeel strategie is daarmee afgesloten. Een strategisch actieplan met organisatieopzet ligt klaar om uitgevoerd te worden. Dit is een strategisch actieplan om Berkelland voor bewoners, bedrijven en bezoekers te profileren. Dit project is in 2024 afgerond. Geld Het nog resterende projectgeld is niet uitgegeven om bovenstaande redenen.
Speerpunt Gerichte armoedebestrijding. (070.060) Wat willen we bereiken? In de afgelopen jaren is het thema armoede op verschillende manieren meer op de agenda komen te staan. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners. We richten ons met name op: • Voorzien in bestaanszekerheid door het bieden van een wettelijk minimuminkomen, aanvullend minimabeleid en schuldhulpverlening. • Vergroten van het bereik van de minimaregelingen. • Maatwerk bieden vanuit het werken vanuit de bedoeling. Werken vanuit de bedoeling is een werkmethode die we binnen onze Voormekaarteams doorontwikkelen in 2024.
Wat hebben we hiervoor gedaan? Wij bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners. (070.060.010) De gemeente Berkelland kent een breed scala aan regelingen, gericht op het voorkomen van armoede of het bestrijden van de effecten van armoede. • Met ons geactualiseerd minimabeleid bieden we een pakket aan regelingen om onze inwoners goed te verzekeren voor zorgkosten of bieden we financiële vergoedingen om inwoners mee te kunnen laten doen. • We passen de communicatiekanalen aan en verbeteren daarmee de vindbaarheid van ondersteuningsregelingen armoede. Kwaliteit Inwoners maken gebruik van de minimaregelingen via Fijnder en Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur. Het beleid wordt in 2025 geactualiseerd. Dan verbeteren we ook het bereik van de regelingen en andere ondersteuning. In 2024 zetten we de klankbordgroep bestaanszekerheid op. Deze groep bestaat uit Berkellandse inwoners met ervaring met armoede en schulden. Vanuit hun ervaring dragen zij bij aan een beleid dat beter aansluit op de leefwereld van de doelgroep en daarmee effectiever is. Geld 73
Wij investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening. (070.060.030) De ontwikkelingen in de aanpak schuldhulpverlening volgen elkaar in rap tempo op. We spelen hier op de volgende manier op in: • We onderzoeken of en hoe we invulling gaan geven aan het adviesrecht bij de instelling van beschermingsbewind. • We versterken het team Hulp bij geldzaken en gaan effectiever samenwerken met de Stadsbank en vrijwilligersorganisaties. • We bereiden een nieuw beleidskader schuldhulpverlening 2025-2028 voor. Kwaliteit Het team Voormekaar/Hulp bij Geldzaken is uitgebreid met een nieuw teamlid. Zij zijn hierdoor in staat de gemeentelijke taken binnen de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening goed uit te voeren. Geld Dit budget is bedoeld voor de betaling van de applicatie van het team vroegsignalering. En daarnaast voor uitgaven ‘maatwerk’. Het team Hulp bij Geldzaken dat de vroegsignalering uitvoert heeft in 2024 geen groot beroep hoeven doen op het maatwerkbudget (overschot € 60.000).