CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarrekening 2024 (w.g.) - Berkelland

Raadsvergadering 1 juli 2025, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarstukken 202436.112 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Wij werken samen binnen een dekkend netwerk met externe ketenpartners. In Berkelland kennen wij een breed netwerk aan ketenpartners die onze inwoners op uiteenlopende inkomens- en werkvraagstukken ondersteuning bieden. Het is belangrijk dat we dit aanbod op een heldere en laagdrempelige manier bij zowel inwoners als medewerkers onder de aandacht brengen. Verder zetten we een netwerkplatform armoedebestrijding op om samen met onze ketenpartners de aanpak tegen armoede te verstevigen en te bestendigen. Kwaliteit Een versterkte samenwerking tussen verschillende vrijwilligers- en professionele organisaties is in 2024 tot stand gekomen. Om inwoners beter te bereiken, gelijk door de juiste partij te laten helpen én in een goede afstemming met andere partners. Dit wordt geformaliseerd in 2025 met het nieuwe integrale beleidsplan Bestaanszekerheid (minimabeleid en schuldhulpverlening). Geld

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • Activiteit 070.010.020: Bij de bestuursrapportage 2024 is er € 120.000 overgeheveld vanuit de reserve voor het project onderwijshuisvesting de Marke en Alfrinkschool en is er voor huurkosten van de Korte Dreef € 72.000 bijgeraamd. Bij de slotwijziging 2024 is er € 50.000 bijgeraamd voor gymnastiekonderwijs en is er voor € 135.000 bijgeraamd voor Onderwijshuisvesting Oekraïners • Activiteit 070.020.010: In de bestuursrapportage 2024 zijn de mutaties van de 1e bestuursrapportage Fijnder meegenomen in de gewijzigde begroting • Activiteit 070.700.010: In de slotwijziging zijn voor de sloop van panden aan de Oudestraat kapitaallasten bijgeraamd. • Activiteit 070.020.010 (baten): In de bestuursrapportage 2024 is de voorlopig vastgestelde Gebundelde uitkering (BUIG) bijgeraamd en de voordelen van de 1e bestuursrapportage van Fijnder • Activiteit 070.010.010: In de bestuursrapportage 2024 zijn er onttrekkingen uit de reserve gedaan voor sloop Maxx school en energietoeslag. In de slotwijziging zijn er onttrekkingen uit de reserve gedaan voor het project Marke en Alfrinkschool, 74

energietoeslag en sloop panden Oudestraat. In de bestuursrapportage 2024 is er een storting in de reserve gedaan voor vrijvallende afschrijvingslasten Onderwijshuisvesting en in de slotwijziging 2024 is een storting in de reserve gedaan voor overschot Maxx en verkoop Veldhoekschool. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2023

2024 (primitief)

Gewijzigde begroting

Realisatie 2024

Lasten 070.010.020 Huisvesting

-1.146

-850

-1.267

-1.326

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

-15.111

-16.005

-17.131

-16.960

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

-125

-174

-180

-130

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

-500

-433

-434

-627

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

-212

-218

-218

-233

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

-60

-35

-35

-58

0

0

0

-3

-3.890

-2.234

-2.357

-2.513

-96

-185

-185

-125

070.500.010 Loonkosten

-7.152

-6.604

-6.604

-6.812

070.700.010 Rente en afschrijving

-1.980

-1.580

-3.094

-2.755

Totaal Lasten

-30.273

-28.318

-31.505

-31.541

070.050.010 Effectief inzetten promotie 070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners 070.060.030 We investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening

75

Baten 070.010.020 Huisvesting

404

7

233

233

10.748

10.594

11.412

12.247

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

6

8

8

4

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

623

504

504

482

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

212

203

203

213

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

60

59

59

56

070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners

8

80

80

240

070.500.010 Loonkosten

250

0

80

166

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

Totaal Baten

12.311

11.454

12.578

13.641

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-17.962

-16.864

-18.926

-17.900

070.710.010 Reserves

2.133

-20

2.068

2.176

Totaal Onttrekkingen

2.133

-20

2.068

2.176

070.710.010 Reserves

-738

22

-332

-422

Totaal Stortingen

-738

22

-332

-422

Mutaties reserves

1.395

2

1.735

1.754

-16.568

-16.862

-17.191

-16.146

Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • •

Economische Agenda 2020 - 2024 Inrichtingsplan Samen aan het Stuur Integraal Huisvestingsplan

76

VEILIGHEID Veilig zijn in Berkelland? Daar zorgen we samen voor!

Speerpunt Veiligheid, integraal en risicobewust. (080.030)

Wat hebben we hiervoor gedaan? Doorontwikkeling Zorg en veiligheid. Kwaliteit In twee raadsinformatieavonden hebben wij u meegenomen in het Uitvoeringsplan 2024. In maart 2025 blikken wij inhoudelijk met u terug op de resultaten van 2024 en kijken we vooruit naar het uitvoeringsplan 2026 Geld

We stellen een uitvoeringsplan integrale veiligheid op. (080.020.010) Kwaliteit Geld Het positieve resultaat op deze activiteit is voornamelijk toe te schrijven aan de lagere lasten voor ongediertebestrijding ad. € 60.000.

Speerpunt Crisisbeheersing. (080.020) Afgelopen jaren hebben we gezien dat we altijd voorbereid moeten zijn op een mogelijke crisis. Dit kan een landelijke crisis zijn, maar ook bijvoorbeeld een brand in een appartementencomplex waarbij de inwoners niet meer meteen terug kunnen naar hun woning. We zorgen dat er binnen het gemeentehuis een groep ambtenaren voldoende opgeleid en getraind is om te kunnen helpen bij een landelijke of lokale crisis.

Wat hebben we hiervoor gedaan? We dragen bij aan de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland. (080.020.020) Kwaliteit Geld

77

Speerpunt Vergunningverlening en handhaving. (080.010)

Wat hebben we hiervoor gedaan? Verdere professionalisering en digitalisering vergunningverlening. (080.010.020) Kwaliteit Binnen bestaande formatie is er een kwaliteitsslag gemaakt in beleid en juridische ondersteuning om de kwaliteit van de producten verder te verbeteren. We onderzoeken de verdere mogelijkheden ten aanzien van het verder optimaliseren van een eenduidige werkwijze in het integrale vergunningsproces. Geld Per saldo is er een tekort ad. € 145.100 op de begrote bijdrage van de ODA. Dit tekort wordt veroorzaakt door een voordeel ad. € 104.300 op de VTH-taken en een nadeel ad. € 249.400 aan specialistische adviezen.

Actualisering handhavingsbeleid. (080.010.010) Kwaliteit Het VTH-beleidsplan is opgesteld in samenwerking met medewerkers uit verschillende teams. Hierdoor is een goed integraal beeld samengesteld. Het wordt ter vaststelling aangeboden aan het college. Geld Op deze activiteit wordt een klein positief resultaat behaald. Dit komt onder andere doordat we meer baten (ca. € 33.000) uit verbeurde dwangsommen hebben ontvangen. Daarnaast worden de beschikbare middelen van het Rode stippenbeleid ad. € 33.000 pas in 2025 ingezet. Deze middelen blijven in de reserve beschikbaar. Bij de slotwijziging 2024 is een bedrag ad. € 30.659 aan baten en lasten niet opgenomen in de begroting voor het project uit de Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap, omdat er toen nog enige onduidelijkheid bestond over dit bedrag. Het bedrag is later wel uitgekeerd en hier staan inkomsten van de provincie Gelderland tegenover.

Speerpunt Ondermijning

Wat hebben we hiervoor gedaan? We blijven sterk inzetten op bewustwording met betrekking tot ondermijning. Kwaliteit Er worden op diverse lokaties in het buitengebied inwoners met lege schuren bezocht door de vrijwillige politie en de boa's. Geld

78

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • Speerpunt 080.010 (activiteit 080.010.010): de begrotingswijzigingen die hieraan ten grondslag liggen, zijn gerelateerd aan het handhavingsbeleid (bestuursrapportage 2024) en de afronding van een project onder de Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap van de provincie Gelderland (slotwijziging 2024). Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de P&C-documenten waarin deze wijzigingen zijn opgenomen. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2023

2024 (primitief)

Gewijzigde begroting

Realisatie 2024

Lasten 080.010.010 Gemeentelijke handhaving

-60

-9

-418

-413

-1.462

-1.524

-1.524

-1.669

080.020.010 Integrale veiligheid

-565

-450

-519

-455

080.020.020 Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland

-2.852

-3.044

-3.059

-3.044

0

-145

-15

0

080.500.010 Loonkosten

-665

-634

-764

-764

080.700.010 Rente en afschrijving

-51

-64

-54

-51

-5.655

-5.870

-6.353

-6.396

080.010.010 Gemeentelijke handhaving

30

0

375

439

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

0

0

0

16

121

124

124

129

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

080.030.010 Informatieveiligheid

Totaal Lasten Baten

080.020.010 Integrale veiligheid Totaal Baten

151

124

499

583

-5.504

-5.746

-5.854

-5.813

080.710.010 Reserves

34

0

33

0

Totaal Onttrekkingen

34

0

33

0

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

34

0

33

0

-5.471

-5.746

-5.821

-5.813

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost 2019-2022 Handhavingsplan Openbare ruimte 2016

79

Beleidsindicatoren Indicator

Geschikte data

Eenheid

Activiteit

Boa’s beschikken over De permanente her- en bijscholing (PHB), de RTGB % gevolgde vereiste de noodzakelijke (regionale toetsing geweldsbeheersing) zijn jaarlijks opleidingen kennis en kunde terugkomend en voorzien van een examen. Daarnaast zijn jaarlijks incidentele opleidingen in het kader van omgaan met jeugd, alcohol en drugs, ondermijning, verward gedrag, radicalisering, etc.

We richten ons op onveiligheidsgevoelens

Boa’s zijn zichtbaar voor de inwoners

We creëren en behouden een vertrouwensband

De Boa’s dragen het herkenbare uniform, rijden en fietsen met herkenbare voertuigen.

JA-NEE

Boa’s zijn zichtbaar en Aanwezigheid op die plekken waar aandacht aanspreekbaar voor de noodzakelijk is. Ook vanuit preventief oogpunt. inwoners

Aantal evenementen-, We creëren en behouden horeca-, overlast- en een vertrouwensband jeugdcontroles dat wordt uitgevoerd. (Kwantitatief en Kwalitatief)

Boa’s hebben een krachtig netwerk met partners

Aantal (gekwalificeerde) We zijn betrokken bij multidisciplinaire overleggen buurtbewoners en dat gevolgd wordt. partners

De Boa’s nemen structureel deel aan het sociaal overleg, het jeugdregie overleg, de overleggen van de gebiedsteams, kernen, wijkagenten, horeca, ondermijning, ondernemers.

Meldingen worden snel Registratie terugbelverzoeken via KCC en afgehandeld Operationeel Centrum Politie en zaken via zaaksysteem.

Het aantal dagen tussen het We creëren en behouden binnenkomen van een een vertrouwensband melding en de afhandeling, stijging/daling.

Herhaalmeldingen

% en trend

Registratie via zaaksysteem van meldingen over al bestaande zaken.

We creëren en behouden een vertrouwensband

80

ALGEMEEN BESTUUR EN BEDRIJFSVOERING Speerpunt Algemeen bestuur en bedrijfsvoering. Wat willen we bereiken? •

•

In 2024 werken we door aan het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we op basis van een vastgestelde visie op dienstverlening welke eind 2023 door het college is vastgesteld en begin 2024 aan de gemeenteraad is gepresenteerd. Bij deze visie is ook de impact opgenomen die het de komende jaren heeft op onze dienstverlening. In 2024 geven we verdere uitvoering van de projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen en starten we met de initiatieven die nog niet gestart zijn. Zo zorgen we ervoor dat de servicenormen die in de visie zijn vastgesteld niet alleen in de werkprocessen worden opgenomen, maar deze daadwerkelijk ook zo goed als mogelijk worden gehaald! We monitoren dit nauwlettend om zo onze inwoners en ondernemers zo veel mogelijk op de hoogte te laten zijn hun de (aan)vraag over een product of dienst. We blijven als organisatie daarover met elkaar in gesprek en we laten in onze houding en gedrag zien dat we gaan voor een proactieve dienstverlening! In de visie op dienstverlening hebben we ook aangegeven welke kanalen we bij voorkeur gebruiken voor het contact met onze inwoners en ondernemers, zoals baliebezoek, de telefoon, e-mail, de gemeentelijke website en social media.

In 2024 zorgen we ervoor dat deze contactvormen op dezelfde wijze ingericht zijn zodat een inwoner of ondernemer geen verschil zal merken in de behandeling van zijn of haar (aan)vraag over een product of dienst. Oftewel: we gaan voor een uniforme werkwijze, ongeacht het kanaal wat gekozen wordt. Dit zal niet in zomaar in een paar maanden gerealiseerd zijn, maar we blijven investeren in het verbeteren van de dienstverlening en blijven hierop aanspreekbaar. We communiceren nog actiever naar onze inwoners en ondernemers hoe en wanneer we bereikbaar zijn. Bovendien blijven we onze inwoners en ondernemers bevragen of zij tevreden zijn met onze dienstverlening. We vragen dan ook wat aandacht nodig heeft om zo niet alleen onze dienstverlening continu te blijven verbeteren, maar ook om te laten zien dat we gaan voor een optimale dienstverlening!

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bestuur. (090.010.010) De gemeente Berkelland gaat in 2024 de Europese parlementsverkiezingen organiseren. Kwaliteit Ontwikkelingen college en Raad In 2024 was een roerig politiek jaar. Net vóór de zomer heeft de raad na een motie van wantrouwen in de richting van drie van de vier wethouders deze ontslagen. Aanleiding was een rapport over grensoverschrijdend gedrag. Drie weken later zijn deze wethouders herbenoemd. In de zomerperiode is een analyse gemaakt van hoe te werken aan herstel van verhoudingen en daarmee aan vertrouwen tussen leden van de raad, ook in relatie tot het college. Ook daarna (en ook nu nog) wordt uitvoering gegeven aan Motie M-24-10 (Herstel van vertrouwen) van 2 juli 2024. De bestuurlijke crisis had drie afsplitsingen in de raad tot gevolg: er zijn eind 2024 27 raadsleden in 11 fracties vertegenwoordigd. Ook is er geen coalitie meer. Wel is afgesproken om met de Lange Termijn Agenda te blijven werken. In 2024 werd het eerste Jeugdlintje uitgereikt. Ook is er een cursus Politiek Actief georganiseerd waaraan 28 geïnteresseerde inwoners deelnamen. De Jongerenraad heeft zijn eerste adviezen gepresenteerd over Jeugdzorg en Openbaar Vervoer.

81

Onderzoeken Rekenkamer In 2024 rondde de Rekenkamer een onderzoek af naar effectiviteit van het subsidiebeleid van de gemeente. De raad besloot om de conclusies uit het rekenkameronderzoek te onderschrijven en de aanbevelingen uit het onderzoek over te nemen. Daarnaast is de Rekenkamer een onderzoek gestart naar het functioneren en de effectiviteit van de sociale wijkteams/VoorMekaarTeams. De resultaten uit dit onderzoek worden in 2025 aan de raad gepresenteerd. Geld •

•

Activiteit 090.010.010 Het voordeel op deze activiteit betreft met name de toevoeging aan de Voorziening wethouders pensioenen en wethouders wachtgeld. De actuariële berekening per 31 december 2024 zorgt voor een vrijval in plaats van een dotatie aan de voorziening. Activiteit 090.010.020 Het voordeel op deze activiteit bestaat vooral uit lagere lasten voor accountantskosten van € 26.000 (minder meerwerk) en lagere lasten voor de invulling van de rekenkamer functie van de Raad van € 21.000. Vanaf 2024 zijn er extra middelen beschikbaar voor implementatie van de "Wet versterking decentrale rekenkamers" welke in 2024 niet volledig benut zijn.

Speerpunt Klantgerichte dienstverlening. (090.020) Wat willen we bereiken? • •

We zijn bereikbaar en betrouwbaar. We hebben volledige digitalisering van werkprocessen.

Speerpunt Moderne bedrijfsvoering. (090.030) Wat willen we bereiken? •

In de paragraaf Bedrijfsvoering is de inhoudelijke informatie over de bedrijfsvoering opgenomen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bedrijfsvoering. (090.030.010 t/m 090.030.050) Bedrijfsvoering In de paragraaf Bedrijfsvoering is de inhoudelijke informatie over de bedrijfsvoering opgenomen. Kwaliteit Er ligt een concept visie op bedrijfsvoering. Deze sluit aan op de organisatieontwikkeling. Geld •

•

Activiteit 090.030.010: Algemeen en 090.030.020 Personeel (€ 1.375.000 voordeel) Het voordeel op deze activiteit bestaat enerzijds uit lagere lasten van € 1.176.000 en anderzijds uit hogere baten van € 199.000. De lagere lasten hebben vooral betrekking op lagere opleidingskosten (€ 109.000) en daarnaast lagere personeelskosten. Dit heeft vooral te maken met lagere lasten voor inhuur van personeel. De hogere baten zijn met name hogere bijdragen van het UWV. Activiteit 090.030.050 ICT (€ 420.000 nadeel) Het nadeel op deze activiteit bestaat enerzijds uit lagere lasten van € 755.000 en 82

anderzijds uit hogere baten van € 335.000. De hogere lasten hebben vooral betrekking op hogere lasten voor het beheer van de ICT-infrastructuur. Hierin zitten o.a. hogere veiligheidseisen en hoge energielasten. De hogere bate ontstaat vooral door een hogere bijdrage van derden voor de verstrekte ICT-dienstverlening. De hogere lasten worden voor € 183.000 gedekt uit de Reserve bedrijfsvoering. Een groot deel van de overschrijding heeft een structurele impact op de begroting van volgende jaren.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • Activiteit 090.020.010: Burgerzaken Bij de bestuursrapportage 2024 en de slotwijziging zijn de lasten verhoogd met respectievelijk € 243.000 en € 68.000. Het aantal aanvragen voor nieuwe paspoorten of identiteitskaarten stijgt fors, ook wel de “paspoortpiek” genoemd. De hogere lasten betreffen extra inzet van medewerkers en hogere afdrachten aan het Rijk. De hogere lasten worden volledig gedekt door hogere baten uit ontvangen leges. • Activiteit 090.030.010: Algemeen, 090.030.020: Personeel en 090.710.010 Reserves Bij deze activiteiten is er per saldo een nadeel van € 753.000, welke voortvloeien uit de Bestuursrapportage 2024. Dit zijn vooral toevoegingen van looncompensatie (€ 285.000) en prijsindexaties welke gedekt zijn uit de Algemene baten en lasten in programma algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2023

2024 (primitief)

Gewijzigde begroting

Realisatie 2024

Lasten 090.010.010 Bestuur

-353

-359

-403

-344

090.010.020 Ondersteuning

-459

-313

-435

-376

090.020.010 Burgerzaken

-201

-228

-539

-537

090.020.030 Visie op dienstverlening

-108

0

-67

-48

090.030.010 Algemeen

-3.217

-1.669

-4.665

-3.682

090.030.020 Personeel

-1.496

-2.268

-1.694

-1.501

090.030.030 Huisvesting

-750

-642

-875

-839

090.030.040 Facilitair

-574

-488

-504

-537

090.030.050 ICT

-2.570

-2.174

-2.352

-3.107

090.500.010 Loonkosten

-12.255

-12.958

-13.241

-13.224

090.700.010 Rente en afschrijving

-1.673

-1.425

-1.402

-1.542

Totaal Lasten

-23.657

-22.522

-26.178

-25.738

Baten 090.010.010 Bestuur

0

0

0

215

090.020.010 Burgerzaken

513

526

829

993

090.020.020 DVO's

866

889

889

904

090.030.010 Algemeen

974

461

984

1.181

090.030.020 Personeel

14

0

50

52

090.030.040 Facilitair

0

4

4

3

356

123

128

463

090.030.050 ICT Totaal Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten

2.722

2.003

2.883

3.811

-20.935

-20.519

-23.295

-21.927

83

Onttrekkingen 090.710.010 Reserves

1.101

301

1.757

587

Totaal Onttrekkingen

1.101

301

1.757

587

090.710.010 Reserves

-245

-60

-420

-134

Totaal Stortingen

-245

-60

-420

-134

Mutaties reserves

855

241

1.337

452

-20.080

-20.278

-21.957

-21.475

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

84

OVERZICHT VAN ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Treasury. (100.010)

Wat hebben we hiervoor gedaan? We zorgen voor voldoende liquiditeit. Kwaliteit Geld In de tweede helft van het jaar hadden we meer liquide middelen dan we nodig hadden. Deze middelen hebben we volgens de geldende regels bij het ministerie van financiën gestald. Hierdoor hebben we meer rente ontvangen dan begroot.

We beheren onze financiële middelen. Kwaliteit Geld

Dekkingsmiddelen. (100.020) Wat willen we bereiken? Een stabiele en reële (meerjaren)begroting met financiële ruimte voor nieuwe investeringen. Dit doen we door de wensen realistischer af te zetten tegen wat de mogelijkheden die er zijn om de zaken uit te voeren. Door fasering neemt de druk af en maken we op korte termijn ruimte vrij voor incidentele onderwerpen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? We innen belastingen. Kwaliteit Het GBTwente verzorgde ook in 2024 voor ons de belastinginning. Geld De lasten voor de uitvoering van de WOZ vallen lager uit dan begroot met name doordat de proceskostenvergoeding lager uitkomt dan verwacht. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 120.000. De opbrengst voor de toeristenbelasting is toegenomen met € 80.000 ten opzichte van 2023. De opbrengst van de onroerendezaakbelasting niet-woningen is in 2024 ook € 80.000 hoger dan verwacht.

85

We ontvangen algemene uitkering. Kwaliteit Geld

We betalen vennnootschapsbelasting. Kwaliteit Geld

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Financiële verordening Treasurystatuut

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2024 (primitief) en Gewijzigde begroting. • Activiteit 100.010.010: In de Bestuursrapportage zijn de wijzigingen als gevolg van renteontwikkelingen toegelicht. • Activiteit 100.010.020: In de Bestuursrapportage is de raming voor dividend bijgesteld. Ook is de verkoop van een gebouw in de Bestuursrapportage verwerkt. • Activiteit 100.020.020: Bij de eerste begrotingswijziging, de Bestuursrapportage en de slotwijziging is de raming voor de algemene uitkering bijgesteld op basis van de laatst beschikbare circulaires. • Activiteit 100.030.010: Bij de eerste begrotingswijziging, de Bestuursrapportage en de slotwijziging zijn de op algemene baten en lasten opgenomen kosten verdeeld over programma's of toegevoegd aan het resultaat. Voor het voorbereidingskrediet voor de visie op dienstverlening (28-5-2024) is ook een beroep gedaan op deze post. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2023

2024 (primitief)

Gewijzigde begroting

Realisatie 2024

Lasten 100.010.010 We zorgen voor voldoende liquiditeit

-1.531

-127

-1.052

-1.345

100.010.020 We beheren onze financiële middelen

-149

-158

-148

-126

100.020.010 We innen belastingen

-617

-1.966

-1.802

-617

100.020.030 We betalen vennootschapsbelasting

171

-25

-25

11

100.030.010 Onvoorzien

-3

-4.779

-11

-3

100.500.010 Loonkosten

-79

-82

-82

-82

0

-7

-2

0

-2.208

-7.145

-3.122

-2.162

100.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten

86

Baten 100.010.010 We zorgen voor voldoende liquiditeit

1.709

502

1.622

1.743

100.010.020 We beheren onze financiële middelen

2.024

1.480

2.224

2.199

100.020.010 We innen belastingen

11.205

12.783

12.996

12.033

100.020.020 We ontvangen algemene uitkering

89.804

90.447

95.340

95.341

100.030.010 Onvoorzien

42

88

88

49

Totaal Baten

104.784

105.300

112.270

111.365

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

102.577

98.155

109.148

109.204

Gerealiseerd resultaat

102.577

98.155

109.148

109.204

87

PARAGRAFEN

88

Bedrijfsvoering Berkelland goed georganiseerd! De bedrijfsvoering maakt de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers, instellingen en bestuur mogelijk. We zijn in verbinding met onze in- en externe klant en leveren mooi werk. Werk wat ertoe doet in de samenleving en waar wij trots op zijn. We groeien toe naar een situatie waarin we in control zijn en tegelijkertijd de flexibiliteit hebben om mee te bewegen met de behoeften uit de samenleving. Daarom is het belangrijk dat we de organisatie ondersteunen met de juiste middelen en werkprocessen en werken vanuit een stevig fundament In 2024 hebben wij gewerkt aan het opstellen van een visie op bedrijfsvoering. Deze visie helpt in het stellen van prioriteiten. Maar geeft ook houvast voor de organisatie wanneer waarvoor een beroep op de bedrijfsvoeringsorganisatie gedaan kan worden en op welke manier deze dienstverlening plaatsvindt. De leidende principes hierin zijn: 1. We zijn een betrouwbare businesspartner van onze (interne) klanten (bestuur en organisatie) 2. We staan voor een goede en efficiënte bedrijfsvoering 3. We staan ook voor heldere kaders en richtlijnen en handelen daarnaar.

Trends en ontwikkelingen De wereld om ons heen verandert snel. De afgelopen periode heeft ons geleerd dat sommige ontwikkelingen zo snel gaan, dat we ze niet kunnen voorzien en dat we daar snel op in moeten spelen. Trends en ontwikkelingen vragen van om een open blik en een flexibele werkwijze. Daarom volgt de bedrijfsvoeringsorganisatie de trends en ontwikkelingen in de samenleving. We merken al langere tijd een toename aan opgaven vanuit het Rijk op gemeentelijk niveau. Maar ook een toename van verantwoordingsplicht in diverse regelingen. Dit vraagt ook wat van de bedrijfsvoeringsorganisatie en de capaciteit die daarvoor beschikbaar is.

Doorontwikkeling planning en control Helder geformuleerde beleidsdoelen, daaruit voortvloeiende prestaties en de benodigde budgetten. Dat is onze ambitie voor een goede planning en control. Als de omstandigheden daar om vragen kan een P&C-product ook incidenteel in opzet gewijzigd worden. We hebben stappen gezet om uw raad beter te informeren over de cumulatieve effecten van besluiten met budgettaire consequenties op het begrotingssaldo en de reserves. Indien nodig ook tussentijds. Vanzelfsprekend is dit met inbegrip van wijzigingen door tussentijdse rapportages van de gemeenschappelijke regelingen. Het geprognosticeerde positieve saldo na de slotwijziging is € 5,6 miljoen. Helaas kon de begrotingswijziging van de Participatiewet niet meer worden meegenomen. Hiermee geeft het college aan dat het resultaat nog € 0,9 miljoen verbeterd. Al met al hebben de tussenrapportages geleid tot een betere prognose van het financiële resultaat. Met fase 1 van de ombuigingen wordt ook de volgende stap naar “scherper aan de wind varen” gezet. Hiermee zullen naar verwachting de overschotten afnemen. In 2024 zijn verder de adviezen uit de managementletter 2023 geprioriteerd en deels opgevolgd. Daarnaast is in 2024 voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring door ons opgesteld.

De structurele uitvoering van de verbijzonderde interne controle (VIC) is in 2024 op de bedrijfsvoeringsprocessen sociaal domein (WMO en Jeugdzorg), subsidies, inkoop (facturen) en spendanalyse grondig aangepakt en verder doorontwikkeld.

89

HRM/personeelsbeleid Wij werken continu aan een HRM-beleid dat passend is voor onze organisatie en de opgaven die we hebben. Hierbij vertalen we ook regelgeving en effecten van de CAO in ons beleid. Maar ook wensen uit het bestuur en de organisatie. Een veilige werkomgeving is hierin een belangrijk punt. Maar ook het inspelen op de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt. We hanteren het Strategische personeelsontwikkelplan/Strategische personeelsplanning als instrument om samen met de teams te zorgen dat onze formatie kwalitatief en kwantitatief berekend is op de opgaven die we hebben. Organisatieontwikkeling De gemeentesecretaris heeft haar 100 dagen bevindingen gedeeld met college en met de organisatie. Naar aanleiding van deze bevindingen heeft het college haar opdracht gegeven aan de slag te gaan met organisatieontwikkeling. De gemeentesecretaris heeft hiervoor de projectgroep Organisatieontwikkeling Mooi Wark ingesteld en opdracht gegeven een advies voor te bereiden. Het doel van de opdracht is: Optimaal benutten van het ambtelijk vakmanschap om zo de kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers blijvend aan te passen aan veranderende omstandigheden. Daar is professionele autonomie en eigenaarschap voor nodig.

Dat vraagt om een heldere concerngedachte met kaders en kernwaarden, rolduidelijkheid, eigenaarschap, aandacht voor het ambtelijk vakmanschap en ontwikkeling daarvan. Zo werken we samen aan een ‘Mooi Wark organisatie’. Het beoogde resultaat van de opdracht is: • Een analyse op basis van wat er al aan input ligt en op basis van dialoog vanuit diverse perspectieven (medewerkers, CO/PM, COO, huidige ‘middenlaag’ en OR), over de vraag hoe een middenlaag ons kan helpen bij de regeltaken, aandacht en rolduidelijkheid. • Een opzet voor de nieuw in te richten managementstructuur waarin onderscheid is gemaakt op strategisch, tactisch en operationeel niveau. • Een uitwerking op hoofdlijnen van de kenmerken van deze niveaus en bijbehorende rollen, aangevuld met duidelijke voorbeelden (taken, verantwoordelijkheden, mandaat, overlegstructuur).

Integriteit Integere bestuurders en ambtenaren zijn een basisvoorwaarde voor het vertrouwen van inwoners in de lokale overheid. Integriteit is dan een groot goed en daarmee een belangrijk onderwerp in onze organisatie. We vinden het belangrijk dat we een goed werkgever zijn. Het afgelopen jaar is er veel extra aandacht besteed aan een veilige werkomgeving. We er zijn bijeenkomsten geweest over het bewustzijn van onze medewerkers over integer handelen en zorgen voor een veilige omgeving waarin grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar gemaakt kan worden. Daarnaast is een aantal randvoorwaarden geregeld die bijdragen aan een veilige werkomgeving. Denk hierbij aan trainingen over het agressieprotocol, trainingen over ambtelijk/bestuurlijk samenspel, de livegang van een gemeentelijke incidenten registratie en beschikbaarheid van onze vertrouwenspersonen.

Arbeidsmarkt In tegenstelling tot de landelijke afkoeling van de arbeidsvraag neemt de vraag naar nieuw personeel bij gemeenten toe. In het laatste kwartaal van 2023 bereikte het aantal ontstane vacatures bij gemeenten een historisch hoog niveau. Een mogelijke verklaring voor de afwijkende trend is de stijgende vraag naar uitkeringen en sociale voorzieningen (zoals bijstandsuitkeringen, schuldhulpverlening en jeugdzorg), evenals de belangrijke rol van gemeenten in een aantal grote maatschappelijke opgaven (zoals woningbouw, de energie- en stikstofvraagstukken en veiligheidsvraagstukken). Aanvullend kan het relatief hoge aantal 60-plussers dat bij gemeenten werkt een rol spelen. Hierdoor valt een hogere uitstroom naar pensioenen te verwachten.

90

Ook binnen onze organisatie is sprake van een toename van het aantal vacatures. In 2017 waren dit nog 33 vacatures per jaar, in 2022 waren er 71 vacatures, in 2023 waren er 84 vacatures en in 2024 hebben we in totaal 89 vacatures gesteld. In alle domeinen zijn vacatures vaak moeilijk vervulbaar. Toch lukt het, eventueel met inzet van externe partijen, inzet en opleiden van trainees/starters en doorstroom van eigen medewerkers, om het merendeel van de vacatures te vervullen. Aannemelijk is wel dat de schaarste de komende jaren gaat toenemen waardoor vacatures nog moeilijker te vervullen zijn. Het afgelopen jaar hebben we extra ingezet op arbeidsmarktcommunicatie op diverse social media. We laten hierbij zien hoe mooi en uitdagend het werken voor de gemeente Berkelland is. Wij bieden moderne en aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en bieden medewerkers mogelijkheden om een goede werk-privé balans te hebben en te houden. Daarnaast krijgen nieuwe medewerkers bij ons een vliegende start in ons introductieprogramma en al voor de eerste werkdag is er contact. Vertrekkende medewerkers laten we met een goed gevoel de organisatie verlaten; zij zijn immers ook onze ambassadeurs. We houden contact met oud-medewerkers, ook met medewerkers die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt omdat zij mogelijk nog werkzaamheden voor ons kunnen/willen vervullen.

Maar ook hebben we aandacht voor de zittende medewerkers en bevorderen we interne doorstroming waar mogelijk.

Privacy en informatieveiligheid We zijn een onderzoek gestart naar de consequenties van de invoering van nieuwe Europese wetgeving. Een nieuwe richtlijn ter bescherming tegen cyberincidenten, bekend onder ‘de Network and Information Security directive’, ofwel NIS2-richtlijn richt zich onder andere op een aantal nieuwe sectoren, zoals de overheid. Daarmee worden steeds hogere eisen gesteld aan de fysieke beveiliging en worden de kosten van aanschaf, beheer en onderhoud van hard- en software relatief duurder. Het komend jaar worden de gevolgen van deze wettelijke eisen verder in beeld gebracht inclusief de financiele gevolgen. In het voorjaar 2024 hebben we ons privacybeleid geëvalueerd en opnieuw vastgesteld. En in het najaar 2024 hebben we ons informatiebeveiligingsbeleid geëvalueerd en opnieuw vastgesteld.

Fiscale risico's Eind 2023 is het convenant Horizontaal Toezicht getekend. Dit convenant verplicht ons om in 2024 (en de komende jaren) verdere stappen te zetten om de fiscale processen te monitoren. In 2024 hebben we veel van de processen met fiscale risico's bij personeelsregelingen zoals reiskosten en declaraties gedigitaliseerd. Daarnaast hebben we ondersteunend systeem geïmplementeerd waardoor we vastleggen welke stappen in analyse en controle doorlopen moeten worden en welke ook daadwerkelijk zijn doorlopen.

ICT en informatievoorziening In 2023 zijn we op basis van de iVisie en cloudstrategie gestart om onze IT-infrastructuur te vervangen en de ICT beheerorganisatie om te vormen tot een ICT regie organisatie. Eigen apparatuur in de infrastructuur en het beheer daarop wordt nu als dienst afgenomen. We zijn overgegaan van traditioneel beheer naar opdrachtgeverschap, waarbij de overgangsperiode extra financiële lasten met zich meebrengt. Met name door het specialistische karakter en de krapte op de arbeidsmarkt hebben we ook andere beheeronderdelen uitbesteed. In verband ook met deze (organisatorische) ontwikkeling zijn we genoodzaakt geweest personeel in te huren.

91

We maakten een transitie naar Microsoft 365 en het werken met Teams om het hybride werken en digitaal en samenwerken verder te optimaliseren.

Wetgeving Op grond van de Wet elektronische publicaties moeten vanaf 1 juli 2023 documenten, naast de terinzagelegging op een fysieke locatie, ook elektronisch ter inzage worden gelegd. Dit geldt voor documenten die onderdeel vormen van de procedure op grond van afdeling 3.4 Awb. Dit is inmiddels geïmplementeerd. Met de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022 zijn de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid. Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen een dergelijk samenwerkingsverband vergroot. De wijziging is door alle gemeenschappelijke regelingen waaraan Berkelland deelneemt uiterlijk op 1 juli 2024 geïmplementeerd. Behalve door de Openbaar Lichaam Vuilverwerking Noord Oost Achterhoek. Dit betreft een "slapende" regeling, waaraan Oost-Gelre en Berkelland deelnemen. Op 1 november 2024 is de eerste tranche verplichte informatiecategorieën ten aanzien van de actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid (Woo) ingegaan. Hier wordt in de paragraaf over de Woo dieper op ingegaan. Naast deze nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving die organisatiebreed impact hebben, zijn er ook diverse specifieke wetgeving met vergaande impact. Dit betreft onder andere: •

• •

•

Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (kortweg Wams) Met deze wet wordt domeinoverstijgende gegevensdeling in het sociaal domein (o.a. Jeugdwet, Wmo, Participatiewet) mogelijk. De invoering van de wet is door de val van het kabinet in 2024 vertraagd. Het wetsvoorstel is daarna controversieel verklaard. Onduidelijk is op dit moment of en wanneer de behandeling in de Tweede Kamer wordt opgepakt. Omgevingswet Deze is op 1 januari 2024 in werking getreden. Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). De Eerste Kamer heeft op 10 december 2024 ingestemd met deze wet. Hiermee krijgt de gemeente aanvullende juridische instrumenten om sturing te geven aan de energietransitie. Wijziging Gemeentewet uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid voor de burgemeester is ter handhaving van de openbare orde. Hierdoor heeft de burgemeester de bevoegdheid om panden tijdelijk te sluiten in geval van ernstige verstoringen van de openbare orde, zoals beschietingen, het aantreffen van vuurwapens en munitie in een woning, of het gebruik van vuurwerk en explosieven tegen gebouwen.

Rechtmatigheid In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2024 van de commissie BBV aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie (beheersmaatregelen) ondernomen worden om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. We zetten structureel in op de interne controle van de rechtmatigheid die nodig is ter onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording. We werken met een intern controleplan gebaseerd op analyse 92

van de belangrijkste risico’s. De in- en externe controle worden in samenwerking met de accountant zo goed mogelijk op elkaar afgestemd. Ondanks de nodige voorbereiding in voorgaande jaren heeft de rechtmatigheidsverantwoording de nodige inspanningen gevergd. De verantwoordingsgrens is 3% van de lasten inclusief reserves en daarmee € 4,607 miljoen. Een eventueel totaal aan onrechtmatigheden boven deze grens moet verplicht worden opgenomen in en toegelicht in de “Rechtmatigheidsverantwoording”. We blijven onder deze grens. De rapporteringsgrens is 5% van 1% (materialiteitsgrens) en daarmee € 77.000. Eventuele overschrijdingen van deze laatste grens lichten we hier in de paragraaf bedrijfsvoering toe. Uitgangspunt voor de beoordeling van de financiële rechtmatigheid, ofwel de rechtmatige totstandkoming van financiële beheershandelingen, zijn drie verantwoordingscriteria: Het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het M&O criterium (misbruik & oneigenlijk gebruik). Per criterium volgt een korte beschrijving, gevolgd door de stand van zaken binnen onze organisatie en welke maatregelen eventueel genomen worden voor verbetering. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium doelt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het is aan de raad in hoeverre afwijkingen van de begroting acceptabel zijn.

Onderschrijdingen in de lasten (of kredieten) zijn, in lijn met het raadsbesluit van 26 november over de slotwijziging, acceptabel. Omdat ze bij deze rekening ook gemeld zijn, zijn ze niet alleen acceptabel maar ook rechtmatig. De lasten op twee programma’s (Werken en leren en Veiligheid) zijn samen overschreden voor € 79.000. Vier kredieten zijn in totaal met € 78.000 overschreden. De totale begrotingsonrechtmatigheid bedraagt afgerond € 0,2 miljoen. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het voorwaardencriterium komt tot uiting bij de interne audits die uitgevoerd worden volgens het intern controleplan. In elk van de uitgevoerde audits wordt getoetst of aan de eisen van de specifieke wetgeving is voldaan. Hier volgt een toelichting van de belangrijkste geconstateerde afwijkingen. Subsidies In tegenstelling tot het jaar 2023 in 2024 geen onrechtmatigheden geconstateerd bij subsidies. Aanbestedingsregels werken € 2,9 miljoen onrechtmatig specifiek voor wat betreft werken. Werken hebben een hogere aanbestedingsgrens dan leveringen/diensten.

Onrechtmatigheden gaan hierdoor gelijk over grotere bedragen. Ondanks dat op de onrechtmatigheid van de betreffende inkoop wel wat is af te dingen of kanttekeningen bij zijn te maken, hebben we toch geoordeeld dat deze onrechtmatig is. We respecteren de grens zo mogelijk royaal. Deze kan in bepaalde gevallen, gemotiveerd, wel worden opgezocht. Aanbestedingsregels diensten/levering inclusief inhuur € 1,0 miljoen. Deze onrechtmatigheid is onderverdeel in een 14-tal dossiers/contracten. Net als in 2023 zit hier ook nog inhuur tussen. De bedragen zijn echter afgenomen omdat inhuur steeds vaker gedocumenteerd via Werken in Gelderland (het Dynamisch Aankoop Systeem) loopt, en oude contracten aflopen. De andere casussen betreffen deels inkopen die we al jaren niet aanbesteden om zo verschillende (lokale partijen) te kunnen contracteren. We kunnen administratief echter onvoldoende onderbouwen dat het afzonderlijke opdrachten betreft die niet opgeteld en aanbesteed hoeven te worden. Opvolging intern inkoopbeleid Net zoals we een aantal keren achteraf kunnen concluderen dat we de Europese aanbestedingsregels niet hebben gevolgd is ook een aantal keren het interne inkoopbeleid niet 93

gevolgd. Terugkerende onderwerpen in de bevindingen rondom de opvolging van het intern inkoopbeleid zijn centrale vastlegging en volledige dossiervorming. In 2024 zijn reeds enkele wijzigingen in werkwijzen geïmplementeerd die hierin verandering brengen. Vanuit de (verbijzonderde) interne controle (VIC) zal de nadruk gelegd worden op monitoring en borging van de te zetten stappen. Misbruik en oneigenlijk gebruik Met misbruik en oneigenlijk gebruik wordt gedoeld op het door derden opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Daarbij gaat het om het aangaan van rechtshandelingen die wel in overeenstemming zijn met de bewoordingen van de regelgeving maar die in strijd zijn met het doel en de strekking ervan. Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen zijn beheersmaatregelen nodig die functioneren. Veelal zijn deze al geformuleerd als voorwaarde uit de betreffende wet- en regel-geving. Maar ook aanvullende maatregelen in de administratieve organisatie en bestaande werkprocessen kunnen hierin ondersteunen. Stand van zaken in Berkelland De gemeente Berkelland beschikt niet over een overkoepelende nota M&O.

Toch wordt in de te controleren processen van de VIC aandacht geschonken aan het M&O-criterium. In de VIC zijn geen specifieke fouten boven de rapporteringsgrens met betrekking tot het M&O-criterium geconstateerd. Sommige voorwaarden zijn evengoed M&O-gevoelige meetpunten en dekken in combinatie met andere beheersmaatregelen het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik af. De regelmatige uitvoering van de VIC kan in deze gezien worden als een eerste beheersmaatregel. De vragenlijsten die voor de VIC gebruikt worden zijn onderdeel van de controleapplicatie Checkpoint-IC. Per vraag wordt verwezen naar de wettelijke tekst van het betreffende toetsingskader. Elk jaar worden deze vragenlijsten voor het begin van het nieuwe controlejaar geüpdatet volgens de actuele regelgeving. Andere beheersmaatregelen zoals het vier-ogen-principe en functiescheiding hebben een preventief karakter en vormen daarom op de VIC een aanvulling in de mix aan beheersmaatregelen. Ook de aanwezigheid van dit soort maatregelen zijn getoetst in de verschillende vragenlijsten van diverse processen. Fraude In 2024 hebben we geen fraude geconstateerd. De Wet Fido, schatkistbankieren, Ufdo en Ruddo Volgens de Kadernota rechtmatigheid dient aanvullende informatie opgenomen te worden over de niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het naleven van bepalingen in de Wet Fido en bijbehorende regelingen.

Deze regelingen gaan over treasury. Onder treasury verstaan we beheershandelingen die uitgevoerd worden rondom de financiering van de gemeente middels leningen en de verplichting om via kasstortingen en -opnames overtollige middelen in de schatkist aan te houden en de mogelijkheid om overtollige middelen onderling uit te lenen. Om duidelijkheid te krijgen of hier sprake is van financiële (on)rechtmatigheid is het proces Treasury in 2023 doorgelicht via een VIC. Er zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Omdat in 2024 de financieringsbehoefte van gemeente Berkelland wederom klein was is er niet opnieuw een VIC uitgevoerd. De regelgeving uit het statuut voldoet voor de processen maar geeft geen risicoanalyse met bijbehorende beheersmaatregelen weer.

94

Wet open overheid Wettelijk kader De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken en zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en economische ontwikkeling beter te dienen. De Woo maakt toegang tot publieke informatie expliciet tot een recht van burgers. De Woo voorziet in een opener overheid dan de Wob. Een belangrijk verschil met de Wob is dat, naast informatieverstrekking op verzoek, gemeenten ook verplicht zelf informatie openbaar moeten maken. Actieve openbaarmaking heet dit in deze wet. De gemeente Berkelland is verplicht 11 informatiecategorieën actief openbaar te maken zodat een burger toegang heeft tot deze informatie. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden en wordt gefaseerd ingevoerd. De eerste 4 categorieën moet de gemeente Berkelland al actief openbaar maken. In artikel 3.5 van de Woo staat dat in de begroting en de jaarrekening een aparte paragraaf over dit onderwerp wordt opgenomen.

Toelichting In 2024 zijn er stappen gezet voor de implementatie van de Woo. Er is een impactanalyse gemaakt van de Woo op de organisatie, het ambitieniveau is vastgesteld op ‘basis’ (voldoen aan de wettelijke verplichtingen), en er is een plan van aanpak opgeleverd over hoe de Woo verder te implementeren. Ook is de wettelijke verplichting om eerste vier informatiecategorieën actief openbaar te maken ingegaan in november 2024, waaraan de gemeente Berkelland voldoet. Dit betreft wetten en algemeen verbindende voorschriften, de overige besluiten van algemene strekking, de organisatie en werkwijze en de bereikbaarheidsgegevens.

95

Grondbeleid Inleiding In deze paragraaf komen de uitgangspunten over het gemeentelijke grondbeleid aan de orde. In het jaarverslag staat tot welke resultaten het beleid in 2024 heeft geleid. Ook analyseren we de risico’s die verbonden zijn aan de ontwikkeling van de plannen.

Beleid Algemeen grondbeleid Grondbeleid is geen doel op zich: het exploiteren van grondposities is een middel om doelen te bereiken op de beleidsterreinen woningbouw, bedrijvigheid en werkgelegenheid en de inrichting van de openbare ruimte. De gemeente kiest voor actief grondbeleid waar dit mogelijk en gewenst is. Ook faciliteert de gemeente particuliere ontwikkelingen door binnen de kaders van de publiekrechtelijke verantwoordelijkheid mee te werken aan planologische procedures. De Aanvullingswet Grondeigendom is per 1 januari 2024 opgenomen in de Omgevingswet. Deze wet geeft de kaders voor het verhalen van de kosten die de gemeente maakt voor gebiedsontwikkelingen door derden. In de praktijk zet de gemeente Berkelland in op het aangaan van anterieure overeenkomsten met initiatiefnemers voorafgaande aan het wijzigen van het omgevingsplan of het verlenen van een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Bij het kunnen ontwikkelen en exploiteren van grondposities vormen de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en het Regionale Programma Werklocaties het operationele kader. De financiële verantwoording van de exploitaties moet voldoen aan de Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken van de commissie BBV (december 2023). Ook de fiscale regelgeving rond vennootschaps- en omzetbelasting stellen eisen aan de wijze waarop de administratie is ingericht.

Financiële positie Omdat de gehele looptijd van planvoorbereiding tot en met de verkoop van de laatste kavel en het woonrijp opleveren vaak meerdere jaren duurt, kunnen de verwachte en werkelijke resultaten binnen de grondexploitatie variëren. Kosten kunnen tegenvallen, maar ook de verkoop van kavels kan tegenvallen. De jaren 2008 tot 2018 lieten zien dat de effecten van de economische crisis en de stagnerende woningmarkt hebben geleid tot verliezen op de grondexploitaties. De bestaande woningvoorraad biedt echter onvoldoende aanbod om in de behoefte van specifieke doelgroepen te voorzien. Dit leidt tot een vraag naar extra bouwkavels om het beoogde type woning te realiseren of om de gewenste doorstroming te stimuleren. De prognoses van de complexen bouwgronden in exploitatie zijn hierdoor in de periode 2019-2023 aanmerkelijk verbeterd. Deze trend heeft zich in 2024 doorgezet. De voorraad direct beschikbare kavels is beperkt. De lopende grondexploitatie projecten actualiseren we minimaal jaarlijks. In deze paragraaf gaan wij onder het hoofdstuk Jaarverslag 2024 in op de resultaten. Een actueel overzicht van de lopende projecten is in de jaarrekening opgenomen onder de balanspost voorraden, onderdeel Bouwgronden in exploitatie.

Grondposities waarbij een reëel en stellig voornemen tot ontwikkeling ontbreekt verantwoorden we met ingang van 2016 volgens de BBV-voorschriften onder de post Materiële vaste activa. Reserve bouwgrondexploitatie Uitgangspunt is dat onze grondexploitatie “selfsupporting” is. Winsten en verliezen moeten elkaar op termijn compenseren. Het product grondexploitatie wordt daarom budgettair neutraal in de begroting opgenomen. Om in de toekomst tegenvallers op te vangen werken we met een reserve grondexploitaties. Na afloop van elk boekjaar wordt de stand van zaken per balansdatum opgemaakt en worden de exploitatiebegrotingen geactualiseerd. Naar rato van de voortgang van de exploitatie wordt winst verantwoord. Voor verwachte verliezen vormen we een voorziening. 96

Winsten worden toegevoegd en verliezen worden onttrokken aan de reserve bouwgrondexploitatie. Met ingang van 2021 verwerken we het resultaat al in de reserve grondexploitatie vóórafgaande aan de resultaatbestemming. Op deze manier wordt het algehele resultaat van de jaarrekening minder beïnvloed door fluctuaties in de uitkomsten van de grondexploitaties. In 2023 is via de Nota Reserves en Voorzieningen een wenselijke bandbreedte voor de hoogte van de reserve gedefinieerd. De ondergrens is bepaald op de ratio waarbij het weerstandsvermogen nog voldoende is om de risico’s op te vangen. Het plafond is bepaald op een ratio van 2 maal de benodigde weerstandscapaciteit.

Risicomanagement De reserve grondexploitaties moet eventuele toekomstige tegenvallers op kunnen vangen. Het is daarom belangrijk om een goede inschatting te maken van eventuele tegenvallers. De hoogte van de reserve grondexploitaties stemmen we daarop af. De gemeente werkt met een methode van risicoanalyse om het risico op tegenvallende resultaten zo betrouwbaar mogelijk in te schatten. Daarbij beoordelen we marktrisico’s en specifieke project risico’s. Marktrisico’s bestaan uit kostenstijgingen, daling van grondprijzen en vertraging van de ontwikkelingen. Voor deze factoren worden parameters voor twee scenario’s gehanteerd. Samen met de specifieke projectrisico’s leidt de berekening tot een inschatting van de bandbreedte waarbinnen de risico’s zich bevinden. Deze bandbreedte geeft een goede indicatie van de benodigde weerstandscapaciteit. Deze benodigde capaciteit vergelijken we met de beschikbare weerstandscapaciteit. De beschikbare capaciteit bestaat uit meerdere delen. Allereerst bestaat deze capaciteit uit de Algemene reserve grondexploitatie. Daarnaast kunnen risico’s in de toekomst mogelijk worden gecompenseerd door begrote winsten of door in de begroting opgenomen posten voor onvoorziene uitgaven. Voorzichtigheidshalve nemen we slechts een deel van deze begrote ruimte mee voor het bepalen van de aanwezige dekking.

De ratio tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstands-capaciteit geeft een indicatie van het weerstandsvermogen. Verderop in deze paragraaf Grondbeleid lichten we de uitkomsten van deze analyse toe.

Jaarverslag grondexploitatie 2024 Het resultaat van het product Grondexploitatie over het jaar 2024 laat een verlies vóór vennootschapsbelasting zien van € 45.671. In 2023 werd € 527.220 winst verantwoord. Het verlies over 2024 is met name het gevolg van het treffen van een voorziening voor toekomstige verliezen voor de exploitatie van een bedrijfsterrein. Het verlies is samen met een bedrag van € 40.750 vennootschapsbelasting onttrokken aan de Algemene Reserve Bouwgrondexploitatie. De inhoud van dit jaarverslag bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Analyse van het resultaat 2024 vóór vennootschapsbelasting • Waardering grondposities per eind 2024 • Reserves en voorzieningen ten behoeve van de grondexploitatie • Risicoanalyse grondexploitatie • Korte beschouwing van de stand van zaken van de afzonderlijke exploitaties • Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024

Analyse van het resultaat vóór vennootschapsbelasting Dit hoofdstuk behandelt de uitkomsten van de grondexploitatie over het jaar 2024. Het verlies over het boekjaar 2024 ad € 45.671 is als volgt samengesteld:

97

Plan

Resultaat

Kiefte 4 Eibergen

Mutatie voorziening

Totaal resultaat

-185

-185

48

48

Everskamp Ruurlo Vonderman Noordijk

64

64

Olland Noord Rietmolen

18

18

Hondelinkweg Neede

3

3

De Heuver Gelselaar

65

65

Elbrink Heure Borculo

77

Bouwgronden in exploitatie

275

77

Lichtenhorst Borculo

-15

-15

Leusinkbrink Noord Ruurlo

-17

-17

Overige complexen per saldo

8

8

Algemene kosten

-112

-112

Materiële vaste activa en overige gronden

-136

0

-136

Totaal resultaat (winst)

139

-185

-46

-185

90 0

Korte toelichting resultaat Het voorgeschreven systeem van winstbepaling [‘percentage of completion’] leidt tot tussentijdse resultaatneming bij de complexen Bouwgrond in exploitatie naar rato van de voortgang. De voortgang wordt uitgedrukt in een percentage waarbij de werkelijke uitgaven en opbrengsten worden afgezet tegen de begroting. Het positieve resultaat over 2024 op de Bouwgronden in exploitatie ad € 275.000 is overwegend het gevolg van deze tussentijdse winstnemingen. Daar staat tegenover dat voor het bedrijfsterrein Everskamp in Ruurlo een aanvullende verliesvoorziening van € 185.000 is getroffen. De tegenvallende kosten van archeologisch onderzoek, de stijging van de verwachte civiele investeringen voor het woonrijp maken en de langere looptijd leiden begrotingstechnisch tot een hoger toekomstig verlies. Het complex Hondelinkweg in Neede is in 2024 administratief afgesloten met een klein plusje. Per saldo bedraagt de winst op de Bouwgronden in exploitatie in 2024 afgerond € 90.000 (na mutatie verliesvoorziening). Naast de winstneming voor de Bouwgronden in exploitatie is sprake van een negatief resultaat op de (nog te ontwikkelen) gronden onder de Materiële vaste activa. Dit wordt onder meer verklaard doordat voor de locaties Lichtenhorst in Borculo en Leusinkbrink Noord in Ruurlo voorbereidingskosten voor de planologische procedure zijn verantwoord.

Deze kosten zijn – in lijn met de uitspraken van de commissie BBV – niet geactiveerd maar direct ten laste van het resultaat gebracht. De overige resultaten zijn voornamelijk het gevolg van reguliere activiteiten (uitgaven en verkopen) en jaarlijkse actualisatie van de meerjarenbegroting. Voor zover relevant lichten wij deze uitkomsten per complex verderop in deze paragraaf toe.

Waardering grondposities per einde boekjaar De waardering van de ingenomen grondposities per einde boekjaar is als volgt (in €):

Rekening

Rekening

2024 Niet in exploitatie genomen gronden

2023 2.999

2.999

Erfpachtgronden

38

38

Overige gronden

314

314

Subtotaal Materiële vaste activa

3.351

3.351

Voorraad Bouwgronden in exploitatie

1.906

2.277

Totaal boekwaarde

5.257

5.628

Af: voorzieningen voor kosten/verliezen

-252

-67

Totaal balanswaarde

5.005

5.561

98

De balanswaarde van de verschillende grondexploitaties is in 2024 afgenomen met € 556.054 van € 5.559.807 naar € 5.003.753. Deze afname is als volgt te specificeren (bedragen in €):

Rekening

Rekening

2024

2023

Kapitaallasten (2,05% respectievelijk 2,40%)

23

15

Uren eigen dienst

107

103

Uitgaven op projectbasis

256

2.074

Totaal kosten en investeringen

386

2.192

Opbrengsten (verkoop / subsidie)

897

718

Per saldo af-/toename door exploitatie

-511

1.474

Verantwoord resultaat (excl. bijdrage reserves)

-46

527

Totaal mutatie balanswaarde

-557

2.001

De totale balanswaarde van de voorraad Bouwgronden in exploitatie en de overige gronden onder de Materiële vaste activa is in 2024 met name gedaald als gevolg van relatief beperkte investeringen in verhouding tot de verkoopopbrengsten. Ook het verhogen van de verliesvoorziening leidt tot een lagere balanswaarde. In 2023 waren de uitgaven hoger door de aankoop van gronden in Leusinkbrink Zuid in Ruurlo. Voor een nadere specificatie van de balanswaarden en de verantwoorde resultaten voor de lopende projecten verwijzen we naar de toelichting op de balans in de jaarrekening, onderdeel Bouwgronden in exploitatie onder voorraden.

Reserves en voorzieningen ten behoeve van de grondexploitaties In dit hoofdstuk komt het verloop van de reserve bouwgrondexploitatie aan bod. Ook lichten we de mutaties en de stand van de voorziening voor verwachte verliezen toe. Algemene reserve bouwgrondexploitatie en resultaatbestemming 2024 De algemene reserve bouwgrondexploitatie bedroeg per eind 2023 € 6.382.370. In de jaarrekening 2024 is het verlies over 2024 ad € 45.671 samen met de toegerekende vennootschapsbelasting ad € 40.750 onttrokken aan de Algemene Reserve Bouwgrondexploitatie. Daarmee bedraagt de reserve voor Bouwgrondexploitatie – die nodig is om verliesgevende exploitaties en risico’s in het grondbedrijf op te vangen – per eind 2024 € 6.295.949. Voorzieningen individuele projecten grondexploitatie De voorziening voor individuele projecten is noodzakelijk om verwachte verliezen op dat specifieke plan in de toekomst op te vangen. De benodigde voorziening wordt jaarlijks berekend op basis van de geactualiseerde exploitatiebegroting. De voorziening komt overeen met de hoogte van het verwachte toekomstige tekort, berekend tegen netto contante waarde. We berekenen deze waarde tegen een discontovoet van 2,0%. Er is per eind 2024 slechts een complex Bouwgrond in exploitatie waarvoor – als gevolg van geactualiseerde prijzen voor woonrijp maken - een verlies wordt begroot.

Dat betreft bedrijventerrein Everskamp in Ruurlo. De voorziening voor dit complex bedraagt eind 2024 € 252.000 (vorig jaar € 67.000). De verhoging ad € 185.000 is in 2024 ten laste van het resultaat gebracht.

Risicoanalyse grondexploitaties Dit hoofdstuk maakt inzichtelijk op welke wijze de risico-omvang van projecten binnen de grondexploitatie is becijferd. De omvang van een risico is het product van het effect en de kans dat dit zich voordoet. Het risico wordt afgezet tegen de aanwezige mogelijkheden om tegenvallers binnen de projecten op te vangen. De risico’s die niet binnen de projecten zelf 99

kunnen worden opgevangen vormen samen de benodigde weerstandscapaciteit. Het bedrag dat beschikbaar is voor het opvangen van risico’s noemen we de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde capaciteit zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De verhouding tussen deze beide termen – het weerstandsvermogen - bepaalt in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s die samenhangen met het exploiteren van grondposities af te dekken. Bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit Voor het bepalen van risico’s binnen de grondexploitatie is een model ontwikkeld. In dit model maken we onderscheid tussen twee typen risico’s. We onderkennen marktrisico’s en specifieke projectgebonden risico’s. Voor het bepalen van de omvang van marktrisico’s hanteren we parameters voor kostenstijgingen, daling van opbrengsten en vertraging van de ontwikkeling. Uitgangspunt voor deze berekening is de geactualiseerde begroting per complex Bouwgrond in exploitatie. In deze begrotingen is uitgegaan van zo realistisch mogelijke ramingen voor nog te maken kosten en verwachte opbrengsten. Voor het bepalen van de omvang van risico’s zijn vervolgens twee scenario’s doorgerekend. Een scenario met tegenvallende ontwikkelingen en een scenario “kritiek”.

Voor de strategische grondposities die sinds 2016 verantwoord worden onder de Materiële vaste activa (voorheen Niet in exploitatie genomen gronden) hanteren we een percentage van de boekwaarde om het marktrisico te bepalen. In onderstaande tabel zijn de gehanteerde parameters voor de bepaling van de omvang van de marktrisico’s weergegeven. Effecten voor bepaling marktrisico

Tegenvallend scenario

Kritiek scenario

Jaarlijkse kostenstijging boven inflatieniveau

10%

20%

Daling opbrengstverwachting

5%

10%

Vertraging looptijd in jaren

3

7

50%

33%

5%

10%

Bouwgronden in exploitatie

Kans op gezamenlijk optreden van deze effecten Materiële vaste activa Percentage van de boekwaarde strategische gronden

In de exploitatiebegrotingen houden we rekening met prijsindexatie over de verwachte uitgaven. Over 2025 rekenen we op 5% inflatie en over de jaren 2026 en 2027 op 4%. Met ingang van 2028 hanteren we het langjarig gemiddelde inflatiecijfer van 2%. De onzekerheid op de markt als gevolg van de situatie in Oekraïne hebben we begin 2022 vertaald in een hoger risicoprofiel. In het model hanteren we een risico van 10% respectievelijk 20% kostenstijging boven op de begrote prijsstijging. Deze parameters blijven we voorzichtigheidshalve hanteren. De effecten worden per complex Bouwgrond in exploitatie opgeteld. Omdat het niet realistisch is dat al deze effecten zich in alle plannen tegelijkertijd en gezamenlijk voordoen, kwantificeren we het risico door het totale effect met een kans van 50% respectievelijk 33% te vermenigvuldigen. Deze percentages zijn de afgelopen jaren ook gebruikt. Voor specifieke projectrisico’s is een inschatting gemaakt van mogelijk negatieve effecten die zich binnen dat plan kunnen voordoen naast de al becijferde marktrisico’s. Nadelige effecten met een kans groter dan 50% worden in de exploitatiebegroting zelf verwerkt en leiden daarom niet tot een extra risico. De totale risico-omvang is in het tegenvallende scenario ingeschat op € 581.000. In het kritieke scenario komt de berekening op basis van bovengenoemde parameters uit op € 814.000.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=622ff77a-4fde-4ca3-9f73-8c16149e648b