Bijlage 1 - Bestuursrapportage 2021
Tekst van het document
We zullen over een paar jaar het jaarlijkse onderhoudsbudget weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. Deze uitvoering ligt voor 2021 goed op schema. We verwachten alle onderhoudswerk in de herfst klaar te hebben. In november 2021 ronden we de tweejaarlijkse visuele weginspectie af. De resultaten van die inspectie geeft ons hernieuwd inzicht in de kwaliteit van onze verhardingen. We verwachten dat we daar de effecten van de extra middelen terugzien in (licht) stijgende kwaliteitslijnen voor asfalt- en met name elementenverhardingen buiten de bebouwde kommen. Tegelijk stellen we een meerjaren investeringsprogramma op, waarbij we het werkveld wegen als vertrekpunt nemen. Aansluitend integreren andere disciplines, waaronder openbare verlichting. Om op de langere termijn goed te kunnen blijven beheren en onderhouden focussen we ons de komende maanden en jaren op het op orde brengen van onze beheersgegevens én het vastleggen en structureren van de beheer- en onderhoudsprocessen. Het onderhoudsbudget voor waterkeringen en overbeschoeiingen is met 20% (€ 30.000) verlaagd. We streven naar natuurlijke oevers, met minder onderhoud. De afgelopen tijd zijn enkele grote investeringen gedaan waardoor het jaarlijkse onderhoud de komende jaren wat minder is.
Groter onderhoud of flinke ingrepen nemen we voortaan jaarlijks mee als nieuwe investeringen (investeringslijst). Ook het budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk. We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Het budget voor 2021 en verder is structureel met 10% (€ 10.000) verlaagd en we proberen de middelen daarom nog efficiënter/effectiever in te zetten. Als de overlast toch te groot wordt en het budget niet toereikend blijkt doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’. Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) te kort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen. Geld Het budget voor onderhoud wegen zoals in de paragraaf kapitaalgoederen in de begroting 2021 is niet in overeenstemming met het budget in het programma Fijn leven. Met deze wijziging zetten we dit recht.
Het budget voor onderhoud wegen wordt in 2021 met € 250.000 verhoogd ten laste van de reserve onderhoud wegen. Het budget voor straatreiniging is structureel onvoldoende. We verwachten een tekort van € 50.000. We dekken dit uit de stelpost Prijsstijgingen. Daarnaast is er een overschrijding op gladheidsbestrijding door de extreme winterse omstandigheden in februari. We verwachten een tekort van € 100.000.
28
Speerpunt Bereikbare woningen, bedrijven en voorzieningen. Wat willen we bereiken? Alle woningen, bedrijven en voorzieningen in Berkelland zijn voor iedereen bereikbaar, ook zonder eigen auto of ander eigen vervoer.
Wat gaan we daarvoor doen? Het wettelijke doelgroepenvervoer en een deel van het openbaar vervoer samen met buurgemeenten regionaal organiseren en optimaliseren. (020.050) Onder deze activiteit wordt het leerlingenvervoer verantwoord. Het leerlingen vervoer wordt uitgevoerd door de regionale uitvoeringsorganisatie ZOOV in Winterswijk. Kwaliteit
Geld
Speerpunt Hergebruik van grondstoffen (Van Afval Naar Grondstof). Wat willen we bereiken? Huishoudelijk afval wordt op een duurzame wijze hergebruikt of verwerkt. We zamelen niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner in en de afvalscheiding is meer dan 75%. Minder zwerfafval.
Wat gaan we daarvoor doen? Onderzoek doen naar de manier waarop de afgesproken doelstellingen uit ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG) bereikt kunnen worden inclusief financiële consequenties hiervan. In dit onderzoek zoeken we naar antwoorden op de vraag met welke inzamelwijze de afgesproken VANG doelstellingen het beste gerealiseerd kunnen worden. In dit onderzoek worden ook de mogelijkheden van nascheiding betrokken en wordt in beeld gebracht welke financiële gevolgen de inzamelwijzen hebben voor onze huishoudens. Kwaliteit In de raadsbrief over de evaluatie van het jaar 2020 blijkt dat wij de doelstelling nog niet halen. Voorlopig gaan wij het plan ‘Van Afval Naar Grondstof’ niet bijstellen. Belangrijke reden van het niet halen van de doelstelling is namelijk corona waardoor er meer huishoudelijk afval is aangeboden. Geld We nemen gerichte actie om zwerfafval terug te dringen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (020.060) We weten waar zwerfafval het meest voor komt en proberen met acties op maat het zwerfafval terug te dringen. Kwaliteit De monitor zwerfafval wordt september 2021 uitgevoerd door AtheaGroup. Geld
29
We werken samen met onze inwoners het grondstoffenplan uit in maatregelen die afvalbeperking en afvalscheiding (grondstofscheiding) bevorderen. (020.070) We voeren daartoe het Plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022’ uit. Kwaliteit Geld De verwachting is dat we op de totale activiteit in 2021 ongeveer € 340.000 overhouden. Door de nieuwe manier van inzamelen van het huishoudelijk afval (VANG) wordt er minder restafval aangeboden, waardoor de verwerkingskosten van het restafval lager zijn ten opzichte van de begroting. In 2022 wordt overigens een stijging van de kosten verwacht door een nieuw af te sluiten contract en de verbrandingsbelasting die wij moeten gaan betalen. De kosten voor inzameling PMD zijn ook lager. Wij zijn niet meer verantwoordelijk voor de ketenregie (inzameling, sortering en vermarkten) maar alleen voor de inzameling PMD. Daarnaast ontvangen we een lagere vergoeding voor oud papier. Hoewel de prijzen in 2021 wat zijn gestegen, is de prijs nog laag ten opzichte van de voorgaande jaren. We kunnen minder compensabele BTW toerekenen aan het taakveld afval (ca. €140.000). De diensten die wij uitvoeren voor Nedvang worden nu aangemerkt als ondernemerstaak daar waar voorheen sprake was van een overheidstaak. Hierdoor daalt het bedrag dat toegerekend mag worden als lasten ter zake van afval.
Dat is gunstig voor de afvalstoffenheffing maar levert een nadeel op voor het begrotingssaldo. Voordelen op deze activiteit worden toegevoegd aan de egalisatiereserve afval. Het nadeel vanwege BTW komt ten laste van het resultaat.
Speerpunt Gemeentelijke gebouwen en scholen. Wat willen we bereiken? De gemeentelijke gebouwen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de gemeentelijke taken worden onderhouden en beheerd. We willen dat scholen kunnen beschikken over passende toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs te kunnen geven.
Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.080) We overleggen daarover met de verschillende schoolbesturen op basis van het samen opgestelde Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (IHP). Zo werken we onder andere samen met het Staringcollege aan de nieuwbouw op campus de Wildbaan. Kwaliteit De projecten uit de 1 fase van het IHP zijn in uitvoering (St. Jorisschool) of in voorbereiding (OBS Noord en St.Jozefschool Rietmolen). Voor het huisvesten van Kardinaal Alfrinkschool en De Marke onder één dak in Neede Oost wordt onderzoek gedaan. Voor diverse scholen hebben wij een aanvraag gedaan in het kader van de "Specifieke uitkering ventilatie in scholen" (SUVIS). De scholen zijn primair verantwoordelijk voor het binnenklimaat. De gemeente als aanvrager, stemt af met het schoolbestuur en zal ook bijdrage leveren aan de verbetering. Hoe één en ander uit gaat pakken is nog onduidelijk maar zodra er meer duidelijkheid is wordt de Raad hierover geïnformeerd. Geld
30
We onderhouden de gebouwen die in eigendom zijn van de gemeente. (020.090) Zie ook de activiteit ‘We maken een plan hoe we ons eigen vastgoed verduurzamen en in welk tempo’ in het programma ‘Actief met duurzaamheid en energie’. Door de verkoop van panden (zie activiteit ‘We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben', hebben we het budget voor de komende jaren met 50% (€ 65.000) verlaagd. Kwaliteit Geld We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben. Op basis van een aantal aspecten (zoals de verkoopbaarheid) bepalen we in welke volgorde we panden proberen af te stoten. Dit is bestaand beleid en we hebben ook al panden kunnen verkopen. We hopen onze vastgoedportefeuille verder te kunnen verkleinen. Kwaliteit Geld
Wat mag het kosten? Verklaring bij de kolom "Wijzigingen": Bij activiteit 020.020 stijgen de lasten door het herstel van storm- en droogteschade (€ 170.000) en door de noodzakelijke aanpassing van het budget vanwege areaaluitbreiding en prijsstijgingen (€ 72.000). Het overige verschil op deze activiteit betreft de verdeling van de algemene post onderhoudskosten (€ 18.000). De wijziging in de baten en lasten op activiteit 020.030 wordt veroorzaakt door hogere uitvoeringslasten, met name vanwege 2 calamiteiten, en een toevoeging aan de voorziening riolering. Door lagere kapitaalslasten (verantwoord op activiteit 020.700) is er per saldo een positief saldo op riolering dat wordt toegevoegd aan de voorziening riolering ten behoeve van tarief egalisatie. Bij de begroting werd nog uitgegaan van een negatief saldo en daardoor onttrekking aan de voorziening. Bij activiteit 020.040 is het budget voor onderhoud wegen met € 250.000 verhoogd ten laste van de reserve onderhoud wegen. Ook de budgetten voor straatvegen (€ 50.000) en gladheidsbestrijding (€ 100.000) zijn aangepast. Een budget van € 23.000 voor de huur van parkeerplaatsen is overgeheveld naar programma Financiën. De lasten voor afval (020.070) worden € 200.000 lager geraamd door lagere verwerkingskosten restafval. Voordelen op afval worden verrekend met de egalisatiereserve afval.
De lasten voor leerplicht, onder activiteit 020.080, zullen naar verwachting € 15.000 hoger zijn in verband met de regionalisering van de leerplicht. Daarnaast is er € 11.000 projectgeld doorgeschoven van 2020 naar 2021 (zie ook onttrekking reserves). De wijziging op activiteit 020.090 betreft de verdeling van de algemene post onderhoudskosten. De kapitaallasten (020.700) zijn lager dan geraamd door vertraging in de uitvoering van projecten en een lagere rente toerekening (0.35% ipv 1%). De lagere kapitaallast op riolering (€ 961.000) wordt toegevoegd aan de voorziening riolering en heeft daarmee geen invloed op het begrotingssaldo. De overige verschillen zitten op het taakveld verkeer (€602.000) en onderwijs (€ 307.000). De mutaties op de reserves (020.710) betreffen: Stortingen: hogere storting (€ 340.000) op de reserve afval (zie toelichting bij activiteit 020.070) en hogere toevoeging reserve onderwijshuisvesting € 19.000 door vrijval afschrijvingslasten. Onttrekkingen: lagere onttrekking reserve ter dekking kapitaalslasten (€ 264.000) door vertraging in uitvoering projecten, opnemen onttrekking reserve wegen (€ 250.000), overheveling gereserveerde middelen 2020 tbv projecten die doorlopen in 2021 (€ 11.000) en hogere onttrekking reserve onderwijshuisvesting door hogere voorbereidingskosten (€ 29.000). Bedragen x €1.000
31
Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Wijzigingen
Overige wijzigingen 2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
Lasten 020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels
-166
0
0
0
0
0
0
0
020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen
-882
-853
-260
-80
-1.193
-823
-798
-798
020.030 Beh onderh vern renov riolering
-3.178
-2.093
-648
0
-2.741
-2.093
-2.066
-2.066
020.040 We onderhouden onze infrastructuur
-2.962
-2.869
-378
0
-3.247
-2.844
-2.844
-2.844
020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv
-693
-653
0
0
-653
-653
-653
-653
020.060 Zwerfafval
-82
-54
0
0
-54
-54
-54
-54
020.070 Afval scheiden
-2.566
-2.743
200
0
-2.543
-2.743
-2.743
-2.743
020.080 Onderwijs en huisvesting
-1.027
-1.126
-26
-200
-1.353
-1.126
-1.126
-1.126
020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen
-445
-351
-184
-9
-544
-351
-351
-351
020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen
-233
-625
0
0
-625
-625
0
0
020.110 Onderhoud wegen en paden buitengebied
-811
-500
0
0
-500
-500
0
0
020.120 Verbetering kwaliteit groen(onderhoud)
-262
-375
0
0
-375
-375
0
0
020.500 Loonkosten programma Fijn leven
-5.297
-5.494
0
0
-5.494
-5.494
-5.494
-5.494
020.700 Rente en afschrijving programma Fijn leven
-2.852
-6.022
1.891
0
-4.131
-6.078
-6.383
-6.383
Totaal Lasten
-21.455
-23.758
595
-289
-23.452
-23.759
-22.512
-22.512
020.010 Zaaien van kleurrijke zaadmengsels
10
0
0
0
0
0
0
0
020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen
406
340
0
0
340
340
340
340
020.030 Beh onderh vern renov riolering
6.914
7.491
-313
0
7.177
7.491
7.464
7.464
020.040 We onderhouden onze infrastructuur
339
205
0
0
205
205
205
205
020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv
0
1
0
0
1
1
1
1
020.060 Zwerfafval
101
54
0
0
54
54
54
54
2.484
3.547
0
0
3.547
3.707
3.707
3.707
Baten
020.070 Afval scheiden
32
020.080 Onderwijs en huisvesting
209
343
0
0
343
343
343
343
020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen
345
146
0
9
156
211
211
211
Totaal Baten
10.808
12.127
-313
9
11.823
12.352
12.325
12.325
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-10.647
-11.631
282
-280
-11.629
-11.407
-10.187
-10.187
020.710 Reserves
8.701
1.990
26
280
2.296
1.830
369
369
Totaal Onttrekkingen
8.701
1.990
26
280
2.296
1.830
369
369
020.710 Reserves
-5.900
-66
-359
0
-425
-66
-66
-66
Totaal Stortingen
-5.900
-66
-359
0
-425
-66
-66
-66
Onttrekkingen
Stortingen
Mutaties reserves
2.801
1.924
-333
280
1.871
1.764
303
303
Gerealiseerd resultaat
-7.846
-9.707
-51
0
-9.757
-9.643
-9.884
-9.884
Projecten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Oorspronkelijk begroot
Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
Realisatie 2021
Restant
60210000 Onderhoud wegen en paden buitengebied
-2.000
-811
0
-1.189
60570100 Verbeteren kwaliteit groen(onderhoud)
-1.500
-283
-105
-1.112
60610100 Ontwikkelen wijken, buurten en kernen
-2.500
-735
-104
-1.661
Gerealiseerd resultaat
-6.000
-1.829
-209
-3.962
Kaders die de raad heeft vastgesteld
Rapportage groenbeheer Speelruimteplan Groenstructuurplan Speelruimtebeleid Aanpak zwerfafval Van Afval naar Grondstof Watertakenplan Berkelland 2019-2023
33
VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Wat speelt er?
Het platteland is al langer niet meer alleen van boeren, maar is gedeeld gebied met nieuwe inwoners en recreanten. Het platteland wordt multifunctioneel gebruikt. Dit levert spanning op, maakt het complexer maar biedt ook mooie kansen om ons platteland toekomstbestendig te maken. In de landbouw stoppen veel boeren, boerenbedrijven die er zijn worden soms groter. Er vindt daarnaast ook verbreding van de landbouw plaats, doordat er meer natuur inclusieve landbouw, zorg, toerisme en energie als verdienmodellen worden toegevoegd. Het coulisselandschap is ons visitekaartje en krijgt een steeds belangrijkere plaats op het platteland. Wel staat het onder druk door schaalvergroting van de landbouw. Er is aandacht voor het behoud en versterking van het coulisselandschap als drager van ecologische en landschappelijke kwaliteit. Het grote aantal vrijkomende agrarische gebouwen vraagt om een grootschalige aanpak. Soms is sloop een optie, hierbij moet nagedacht worden over asbestverwijdering. Maar er is ook ruimte voor nieuwe economische dragers zoals start ups. Voorzieningen staan onder druk op het platteland, door onder meer ontgroening, vergrijzing en de veranderingen in de maatschappij. Zo hebben bijvoorbeeld verenigingen het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden en voldoende vrijwilligers te vinden.
Speerpunt Toekomstgericht ondernemen in het buitengebied. Wat willen we bereiken? Economisch sterke en duurzame landbouwbedrijven. Meer (nieuwe) verdienmodellen in het buitengebied. Het bestemmingsplan buitengebied is vastgesteld in 2021. Een toekomstbestendige landbouwstructuur.
Wat gaan we daarvoor doen? We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren. (030.080) De vrijwillige kavelruil is integraal van opzet en hierdoor zullen we ook doelen op gebied van natuur, landschap, water, duurzaamheid en recreatie meenemen. Dus naast huiskavelvergroting en het toewerken naar minder veldkavels zal er ook grond geruild kunnen worden om bijvoorbeeld nieuwe natuur in te richten. Kwaliteit Inmiddels is er 180 hectare geruild en er is een grote ruil van 200 hectare in voorbereiding. Hiermee is de doelstelling (250 hectare) van het kavelruilproces ruim behaald. Geld Het kavelruilproces wordt gefinancierd door Pop-3 gelden vanuit de Provincie Gelderland. We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied dat binnen de wettelijke mogelijkheden zoveel mogelijk ruimte biedt aan duurzame ontwikkelingen. (030.070) Kwaliteit De inspraakprocedure is in het 4e kwartaal van 2020 gehouden. Er zijn meer dan 300 inspraakreacties binnengekomen. Op dit moment zijn we de reacties aan het beoordelen. 34
In de tweede helft van het jaar zal het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd worden. Geld Er is nog € 140.000 beschikbaar voor het opstellen van het bestemmingsplan buitengebied. Voor alsnog lijkt dit voldoende. We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers bij vragen over duurzaamheid. Uit de coachingsgesprekken is gebleken dat een groot deel van de ondervraagde boeren al bezig is met duurzaamheidsmaatregelen zoals zonnepanelen en warmtepompen. Ook zien we dat andere initiatiefnemers in het buitengebied bezig zijn met duurzaamheid. We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers in het buitengebied waar nodig met advies over duurzaamheidsmaatregelen. Kwaliteit We helpen agrariërs door ondersteuning te bieden voor Zon op dak initiatieven. We helpen waar gevraagd met DOE scans voor de bedrijfsvoering. Circulaire landbouw initiatieven ondersteunen wij via de tafel circulaire economie en energietransitie. En wij blijven Liander stimuleren om te komen met oplossingen voor de netwerkcongestie die zon-op-(agrarische)-daken nu hindert. Geld
We organiseren netwerkbijeenkomsten, zoals de Berkellanddag, voor bewustwording en kennisdelen over verdienmodellen in het buitengebied. (030.010)
We stimuleren het gebruik maken van mogelijkheden uit onder meer: het Energie Uitvoeringsprogramma, kennisnetwerken zoals ´kringloopboeren´ en de sloopbonusregeling We bevorderen initiatieven zoals: Energie Marke Haarlose Veld (HOEduurzaam) voor onderzoek naar verbetering van de bodemstructuur door het toepassen van laagwaardige biomassa. Kwaliteit In het voorjaar 2021 is de Berkellanddag in verband met coronamaatregelen niet doorgegaan. We streven er nu naar om in november 2021 de Berkellanddag te organiseren. Ook hebben we digitale bijeenkomsten gehouden binnen het project Korte Ketens. In het tweede helft van 2021 willen we in de regio verder nadenken samen met onder meer proefboerderij de Marke over de rol van de overheid in het stimuleren van Kringlooplandbouw. Geld Het budget 'plattelandsvernieuwing' wordt onder meer gebruikt voor het organiseren van bijeenkomsten waaronder de Berkellanddag en daarnaast ook voor de P10 deelname. Door de bezuiniging op dit budget, is er minder ruimte om extra bijeenkomsten te organiseren. We voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit. Hierbij doorlopen we met een aantal agrariërs een serie masterclasses waarbij we ze helpen met het maken van businesscases voor het produceren en vermarkten van hun producten direct aan de consument. Hierbij wordt ook wereldwijde kennis over nieuwe verdienmodellen gedeeld.
Kwaliteit Het project Korte Ketens is in september 2020 begonnen. Er zijn in totaal 18 deelnemers die ondersteuning krijgen in het maken van een businessplan. In het najaar van 2021 is de verwachting dat het project afgerond wordt. We hebben een nieuwe subsidieaanvraag gedaan voor het vervolg op dit project. Geld Het project Korte Ketens wordt gefinancierd door Pop-3 gelden vanuit de provincie Gelderland.
35
Speerpunt Mooi Landschap. Wat willen we bereiken? Minder gebouwen met leegstand door sloop of hergebruik. Een asbestvrij buitengebied. Een toegankelijk en beleefbaar landschap. De natuur is op kracht. Een sterke landschapsstructuur.
Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap. (030.020) Kwaliteit Er zijn in 2021 tot nu toe 14 projecten vanuit de subsidieregeling “Landschap en Biodiversiteit” uitgevoerd en opgeleverd. Het zijn vooral projecten waarbij er landschapselementen zijn aangelegd. Zoals houtsingels, poelen, struweelhagen, hoogstamfruitboomgaarden, solitaire bomen en bomenrijen. Deze projecten liggen zeer verspreid in de gemeente Berkelland. Ze zorgen voor een herstel van de landschapstypen en voor een verbetering van de biodiversiteit. In 2021 hebben we tot nu toe 7 km aan bermen hersteld met en breedte van gemiddeld 3m. Deze bermen zijn grotendeels aangeplant met bomen en/of struiken. Ook deze herstelde landschapselementen zorgen voor een herstel van het landschap en de biodiversiteit. Met ‘Meer bomen in Berkelland’ is het doel om voor iedere Berkellander 1 boom te planten. Het plan is gericht op natuurbewustzijn, biodiversiteit en CO2 reductie. Het bestaat uit de volgende 4 onderdelen: 1. Een boom voor elk Berkellands gezin: De start is in het najaar van 2021 en loopt door tot en met 2025. 2. Actie boomwensplekken. De planning is om dit in de periode najaar 2021-voorjaar 2022 te realiseren. 3. Brede bermen inplanten met bosplantsoen (eventueel in samenwerking met scholen e.d.). We planten ongeveer 39.000 struiken.
Een deel hiervan is in het voorjaar in gepland, in het najaar zal er verder worden geplant. 4. Ruimte bieden voor een nieuw gedenkbos: er is inmiddels een initiatief in ontwikkeling voor een gedenkbos bij Geesteren. Afgelopen twee jaar is 30km1 landschapselement berm hersteld van gemiddeld 3 meter breed. Het weer kadastraal uitzetten van de bermen wordt verricht door het kadaster. De kastanje houten palen komen 10-15 centimeter op gemeentegrond te staan om een fysieke afbakening te waarborgen. Veel bredere bermen worden ingeplant met bomen en/of struiken of gaan ecologisch beheerd worden volgens ecologisch bermbeheerplan als kruidenrijke berm. Geld De landschapsregeling loopt op schema. Bij de motie bomen en bossen is slechts een klein deel uitgegeven, de rest volgt in het najaar 2021 en in 2022. Wel is er op dit moment een overschrijding op het budget van de ´kadastrale uitzetting´. Op dit moment is er een overschrijding van €10.000 ten opzichte van het gebudgetteerde bedrag van €47.000. Verwachting is dat er nog een verdere overschrijding ontstaat in tweede helft van 2021 tot maximaal €25.000. Dit komt mede door dat de kosten hoger uitvallen door de wens, van onder meer boeren, om het kadaster in te schakelen. Het voorstel is om daarom hier €25.000 extra voor te ramen.
36
We gaan door met het oplossen van knelpunten in bestaande wandel- en fietsroutes in afstemming met Stichting Achterhoek toerisme. Kwaliteit De Flamingoroute in het buitengebied van Eibergen is hersteld. Begin dit jaar is hiervoor een boekje uitgegeven. De vervangende bordjes voor de Ruiterroute in Rekken zijn besteld en worden zodra ze geleverd zijn geplaatst. De mountainbikeroute in Borculo zijn wat aanpassingen gedaan. We zijn in overleg met de Provincie en Achterhoek Toerisme om te kijken om in Berkelland een nieuw mountainbikeroute aan te leggen. Geld Eventuele kosten worden betaald uit het projectbudget van Recreatie en Toerisme. We ondersteunen de mogelijkheid om een cursus Gastheer van het landschap te volgen. (030.020) Kwaliteit Er zijn in het voorjaar drie cursusdagen gegeven in het kader van 'Gastheer van het Landschap' aan ongeveer 20 belangstellende ondernemers. In het najaar presenteren de deelnemers de door hun ontwikkelde arrangementen tijdens een excursie. In het voorjaar 2022 is de terugkomdag en dan is het einde van de cursus 'Gastheer van het Landschap'. Geld De cursus 'Gastheer van het Landschap' wordt betaald uit de Landschapsregeling 20202024. We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit. (030.050) Kwaliteit Het plan van aanpak vrijkomende agrarische bebouwing is in juni in de raad vastgesteld.
De voorgestelde instrumenten en regelingen worden verder uitgewerkt. We streven er naar deze uit te werken volgens de planning uit het plan van aanpak. De keukentafelgesprekken, die onder de vlag van de Regiodeal (WATEA) uitgevoerd worden, zijn inmiddels gestart voor de eigenaren van een asbestdak. De komende periode worden ook agrariërs uitgenodigd die nog niet eerder een keukentafelgesprek hebben gehad. In totaal worden er ongeveer 1.500 uitnodigingen verstuurd. Daarnaast werken we regionaal mee aan een gebiedsanalyse, om meer inzicht te krijgen in de vrijkomende agrarische bebouwing in de Achterhoek. Geld Voor de vouchers is er voor de agrariërs een bedrag van € 25.000 gereserveerd. Dit wordt gedekt uit het projectbudget van vrijkomende agrarische bebouwing. We voeren het plan van aanpak voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit. (030.060) Kwaliteit We voeren het plan van aanpak sanering asbestdaken uit die in december 2020 door de raad is vastgesteld. De subsidieregeling sanering asbestdaken loopt. Er zijn inmiddels ongeveer 20 aanvragen gehonoreerd. Ook zijn er al meerdere beschermingspakketten opgehaald voor de sanering van de kleine schuren en is er ongeveer 35 keer gebruik gemaakt van de gratis stortmogelijkheid hiervoor.
De keukentafelgesprekken, die onder de vlag van de Regiodeal (WATEA) uitgevoerd worden, zijn inmiddels gestart voor de eigenaren van een asbestdak. Er zijn inmiddels 500 eigenaren van een asbestdak aangeschreven en de eerste veertig gesprekken zijn gevoerd. Eigenaren van een asbestdak kunnen daarna gebruik maken van een voucher voor begeleiding van de sanering en/of het opstellen van een asbestinventarisatierapport. Om inzicht te blijven houden in de opgave van het aantal asbestdaken in Berkelland, houden wij op de provinciale kaart met asbestverdachte daken bij welke asbestdaken er gesaneerd zijn. 37
Geld Er is op dit moment voldoende budget om de komende periode uitvoering te blijven geven aan de uitvoering van het plan van aanpak. We zetten samen met het Waterschap en de Euregio in op concrete plannen voor de beleefbaarheid van het stroomgebied van de Berkel tussen Borculo en Lochem. Kwaliteit Dit project is stopgezet vanwege gebrek aan draagvlak in de omgeving. Daarentegen zijn we wel op andere manieren bezig met de ontwikkelpotentie van de Berkel in samenwerking met het Waterschap. In het najaar hopen we hiervoor met een plan van aanpak te komen. Geld
Speerpunt Sociaal vitaal. Wat willen we bereiken? Jong en oud ontmoeten elkaar. Oog voor financiële nood. Zo lang mogelijk thuis blijven wonen op het platteland.
Wat gaan we daarvoor doen? De Voormekaar teams hebben extra oog voor de situatie bij agrariërs en stoppers. Kwaliteit De agrarische contactpersonen van de teams van Voormekaar zijn aangehaakt bij de nieuwe keukentafelgesprekken uit de Regiodeal, zodat de lijnen kort zijn mocht er ondersteuning nodig zijn voor onze inwoners. Geld
Voor meer informatie over maatregelen om onze inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen zie programma Plezierig Wonen. Kwaliteit Voor meer zie informatie het programma Plezierig Wonen. Geld
We ondersteunen initiatieven en projecten in het kader van Leader. (030.090) Kwaliteit Leader loopt op dit moment erg goed in Berkelland. We kunnen alle projecten uitvoeren. Er is op dit moment voor dit jaar geen mogelijkheid voor nieuwe Leader aanvragen. In de perspectiefnota is budget gevraagd voor nieuwe aanvragen in 2022. Dat is het laatste overgangsjaar van Leader. Geld We kunnen alle projecten binnen het bestaande budget uitvoeren en voldoen aan de regionale verplichtingen.
38
We ondersteunen initiatieven van inwoners uit de kleine kernen om de samenwerking tussen verenigingen te vergroten. (030.030) Kwaliteit Alle kleine kernen zijn op dit gebied actief. Het bewustzijn om met de toekomst bezig te zijn is sterk toegenomen. De manier waarop dit in de kernen wordt opgepakt is erg divers en wordt in hoofdzaak bepaald door de lokaal aanwezige mogelijkheden en bestaande contacten. Er zijn kernen die vanuit de mogelijkheden voor sportverenigingen vanuit sportfederatie vorig jaar zijn gestart, en vanuit daaruit nu bezig zijn met de toekomstvisie van de hele kern. Er zijn ook kernen die meteen integraal (sport, cultuur belangenvereniging en dorpshuis) aan de slag zijn gegaan. Geld De verwachting is dat de budgetten binnen de huidige begroting blijven.
Wat mag het kosten De genoemde mutatie bij kolom wijziging betreft voor 030.010; restant project gelden 2020, mutaties bij 030.020 betreft restant gelden projecten 2020, verwerking van motie bomen en bossen en kadastrale uitzetting. De wijzigingen bij 030.050, 030.60, 030.070, 030.090 betreft restant bedragen van 2020. Bedragen x €1.000
39
Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Wijzigingen
Overige wijzigingen 2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
Lasten 030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw
-39
-26
-218
0
-243
-26
-26
-33
030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer
-128
-618
-39
-105
-762
-78
-78
-41
030.030 Ondersteunen initiatieven samenwerking verenigingen
-89
-123
0
0
-123
-123
-123
-123
030.050 plan van aanpak VAB
-29
0
-589
0
-589
0
0
0
030.060 Plan van aanpak asbestverwijdering
0
-250
-773
0
-1.023
-250
0
0
030.070 We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied
-72
0
-140
0
-140
0
0
0
030.080 Integrale kavelruil
-124
0
0
0
0
0
0
0
030.090 Leader project
-17
0
-310
0
-310
0
0
0
030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit
-19
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-518
-1.017
-2.069
-105
-3.191
-477
-227
-197
030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw
8
0
0
0
0
0
0
0
030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer
31
0
0
58
58
0
0
0
030.030 Ondersteunen initiatieven samenwerking verenigingen
0
0
0
0
0
0
0
0
030.050 plan van aanpak VAB
103
0
495
0
495
0
0
0
030.080 Integrale kavelruil
124
0
0
0
0
0
0
0
030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit
19
0
0
0
0
0
0
0
030.700 Rente en afschrijving programma Vitaal platteland Totaal Lasten Baten
Totaal Baten
285
0
495
58
553
0
0
0
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-233
-1.017
-1.574
-47
-2.638
-477
-227
-197
030.710 Reserves
165
790
1.549
47
2.386
250
0
0
Totaal Onttrekkingen
165
790
1.549
47
2.386
250
0
0
-131
0
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
Stortingen 030.710 Reserves
40
Totaal Stortingen Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
-131
0
0
0
0
0
0
0
33
790
1.549
47
2.386
250
0
0
-199
-227
-25
0
-252
-227
-227
-197
Projecten In het programma Vitaal Platteland zitten veel projecten. Veel komen terug in bovenstaande activiteiten. Hieronder nog een korte samenvatting per project. Leader loopt goed, er is geen mogelijkheid meer voor 2021 om nieuwe aanvragen in te dienen vanuit Berkelland. De subsidieregeling breedband is in een afrondende fase. Het hoge restant wordt verklaard doordat het aantal goedgekeurde aanvragen lager is dan begroot. De uitvoering van het plan van aanpak sanering asbestdaken is sinds januari 2021 begonnen. Uit het project vrijkomende agrarische bebouwing worden onder meer de vouchers van de keukentafelgesprekken betaald. Het project ondernemersbegeleiding is in 2021 ook financieel afgerond, dit naar aanleiding van een subsidie van de provincie Gelderland hiervoor. De landschapsregeling 2020-2024 loopt goed. We voeren vanaf 2021 de uitvoering van de motie bomen en kleine bosjes uit, dit zal vooral vanaf het najaar 2021 starten. De sloopbonusregeling loopt prima. Het proces om te komen tot een bestemmingsplan buitengebied loopt, doelstelling is vaststelling in begin 2022, hiervoor worden op dit moment uitgaven gedaan. De integrale kavelruil loopt zeer goed, dit wordt volledig gefinancierd uit Pop-3 gelden. Bedragen x €1.000
41
Exploitatie
Oorspronkelijk begroot Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
Realisatie 2021
Restant
60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling Lasten
-340
-30
-170
-140
Totaal 60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling
-340
-30
-170
-140
Lasten
-242
-24
0
-217
Totaal 60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020
-242
-24
0
-217
Lasten
-1.000
0
0
-1.000
Totaal 60330901 PRJCT Beleid asbestsanering
-1.000
0
0
-1.000
Lasten
-100
-32
-4
-64
Totaal 60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing
-100
-32
-4
-64
Lasten
-333
-375
-4
46
Baten
250
87
49
114
Totaal 60330903 PRJCT Ondernemersbegeleiding Berkelland
-84
-288
45
160
Lasten
-351
-351
0
0
Baten
176
0
0
176
Totaal 60570900 PRJCT Regeling landschap gemeente Berkelland
-176
-351
0
176
-426
-443
-46
63
60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020
60330901 PRJCT Beleid asbestsanering
60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing
60330903 PRJCT Ondernemersbegeleiding Berkelland
60570900 PRJCT Regeling landschap gemeente Berkelland
60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023 Lasten Baten
239
31
0
208
Totaal 60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023
-187
-412
-46
271
Lasten
-540
0
-14
-526
Totaal 60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen
-540
0
-14
-526
60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen
42
60810901 PRJCT Sloopbonusregeling Lasten
-600
-114
-36
-450
Baten
600
125
32
443
0
11
-4
-7
Lasten
-212
-72
0
-140
Totaal 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016
-212
-72
0
-140
Lasten
-348
-149
-50
-149
Baten
348
149
0
199
0
0
-50
50
-2.881
-1.198
-245
-1.437
Totaal 60810901 PRJCT Sloopbonusregeling 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016
60830905 PRJCT Integrale Kavelruil
Totaal 60830905 PRJCT Integrale Kavelruil Gerealiseerd resultaat
Kaders die de raad heeft vastgesteld
Structuurvisie Berkelland 2025 Bestemmingsplan buitengebied 2016 Plan van Aanpak bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016 Uitgangspuntennotitie bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016 Beleidsregel kleinschalige horeca in het buitengebied Structuurvisie 2025 Regeling Landschap 2015 Uitvoeringsagenda 2.0 Achterhoek 2020 Structuurvisie bovenplanse sloop-bonus regeling Beleidsregels Ruimtelijke ordening en duurzame energie Structuurvisie plussenbeleid. Structuurvisie woningsplitsing. Aanvulling uitgangspuntennotitie bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2016".
43
ZORG VOOR WIE DAT NODIG HEEFT Samen denken, samen doen Wat speelt er?
Het uitvoeringsprogramma ‘Samen denken, Samen doen’ is in 2018 gestart. Samen met maatschappelijke partners en inwoners werken wij aan ontwikkeling en vernieuwing van vraagstukken binnen het sociaal domein. Daarbij ligt het accent op preventie, vroegsignalering en transformatie. Het is van groot belang dat wij het eigen initiatief en de eigen verantwoordelijkheid van inwoners stimuleren binnen het beschikbare budget. We ondersteunen inwoners zelfredzaam en samen redzaam te zijn en te blijven, ook als zij zichzelf en samen met hun netwerk niet weten te redden. Wij stimuleren verbindingen met aanpalende beleidsterreinen zoals sport, gezondheid, cultuur en onderwijs, om zo veel mogelijk te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op specialistische zorg. Wij richten ons op preventieve activiteiten die werken. Daar waar de vraag naar professionele zorg groter wordt, groeit veelal ook het aantal mantelzorgers dat zorgdraagt voor een naaste. Hoewel de zorg vaak met liefde wordt gedaan, kan mantelzorg ook ervaren worden als een last. Erkenning en ondersteuning zijn nodig om deze last draaglijk te houden. Het aantal nieuwkomers is afgelopen jaren fors toegenomen. Integratievraagstukken spelen onder andere op het gebied van taal – en in het verlengde daarvan – onderwijs en werk.
Om hier zorgvuldig en daadkrachtig mee om te gaan, wordt nauw met betrokken netwerkpartners (zoals Voormekaar teams, zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties, scholen, Werkgevers ServicePunt, vluchtelingenwerk en de Sociale Dienst Oost Achterhoek) samengewerkt. In 2021 zetten we in op de implementatie van de nieuwe Wet inburgering. In Berkelland neemt de vraag naar individuele maatwerkvoorzieningen toe. Inwoners worden ouder, leven langer en maken daardoor een langere periode gebruik van voorzieningen. Het tekort aan zorgprofessionals wordt groter. Daarnaast is er sprake van ontgroening; het aantal jeugdigen wordt kleiner. Naast het aantal vragen, neemt ook de complexiteit van de vraag toe. We zien dat het een uitdaging is om meer gebruik te maken van algemene voorzieningen om te voorkomen dat er snel naar een (duurdere) maatwerkvoorziening wordt verwezen. Grip op de financiën is een rode draad voor dit programma. De kosten voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Deze kostenstijging is er vooral in de individuele maatwerkvoorziening. Elke bestaande maatwerkvoorziening kost na verloop van tijd steeds meer, zowel op volume als tarief. Deze stijgende lijn wordt – waar mogelijk – afgebogen met behoud van ondersteuning. Met inwoners en netwerkpartners onderzoeken we alternatieven en starten we experimenten.
Sturen op de financiën in het sociaal domein is een noodzakelijke voorwaarde om de nodige zorg te kunnen blijven leveren. In 2021 gaan we verder met de uitvoering van het plan Doorpakken in het Sociaal Domein, dat in 2020 is opgesteld.
Speerpunt Zorg zoveel mogelijk voorkomen. Wat willen we bereiken? Zorg moet in de toekomst beschikbaar blijven voor wie dat nodig heeft. We stimuleren gezondheid en willen eenzaamheid voorkomen. Een lagere en lichtere zorgvraag doordat preventieprogramma’s tijdig en effectief worden gestart. Een omslag in het denken en handelen.
44
Wat gaan we daarvoor doen? Wanneer een inwoner een wens heeft voor ondersteuning of begeleiding kijken we eerst wat deze inwoner zelf kan. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen als steunpunt in de kern/wijk. Met de Voormekaar teams continueren we een doorontwikkeling met als doel kwalitatief hogere en efficiëntere dienstverlening. Kwaliteit Het programma Zorg voor wie dat nodig heeft is erop gericht om te werken vanuit de bedoeling en in te zetten op preventie, normaliseren en de-medicaliseren, om zo maatschappelijke effecten in het sociaal domein te realiseren. De urgentie voor deze manier van werken komt onder meer naar voren in het onderzoek dat we hebben uit laten voeren om de demografische ontwikkelingen te koppelen aan het verwachte zorggebruik op het gebied van de Wmo. Willen we zorg kunnen blijven bieden aan inwoners die dat nodig hebben, dan moet het dus anders. Daarom werken we aan een veranderend zorglandschap. In 2018 werd duidelijk dat er grote tekorten zijn op het sociaal domein in de maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugd. Deze tekorten maken de urgentie om te komen tot een transformatie in het sociaal domein nog groter. Daarom is de inzet binnen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vooral gericht op de sturing vanuit de transformatie.
De sturing wordt mede vormgegeven door de implemenatiemanager Voormekaar en de Business controller sociaal domein. Het 'sturen' is onderdeel van het reguliere werk van Voormekaar in de vorm van actieve casusregie en het toepassen van de omgekeerde toets. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen in de vorm van dorpskamers. Mede door corona heeft de opstartfase langer geduurd. Naar verwachting openen de dorpskamers in augustus hun deuren. Geld De meningokokken ACWY-vaccinatie voor 14-jarigen is per 1 januari 2021 toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma van de GGD. Dit betekent dat de rechtstreekse bekostiging vanuit het RIVM van deze vaccinatie is komen te vervallen en vanaf 2021 via het gemeentefonds loopt. Vanaf 2022 zal de bekostiging hiervan via de inwonerbijdrage lopen, net zoals de overige rijksvaccinatietaken. Voor 2021 zal de GGD een eenmalige bijdrage vragen van € 0,2334 per inwoner, dit komt voor Berkelland neer op € 8.697. Deze middelen zijn door het rijk voor 2021 toegevoegd aan de algemene uitkering. We stimuleren nieuwe vormen van ondersteuning, hulp en zorg. Vernieuwingen proberen wij kleinschalig uit en stellen deze bij in nauwe samenwerking met direct betrokkenen. Dit doen we in een experimentele aanpak met minder regels. Met het uitvoeringsprogramma geven we een impuls aan nieuwe initiatieven.
Deze evalueren we in 2021 op resultaat en op de bijdrage aan onze visie om zo te bepalen welke plannen worden gecontinueerd. We richten ons op preventie, waarbij we zoveel mogelijk samenwerken met voorliggende voorzieningen en de zorgverzekeraar. Een aantal geplande projecten en voorzieningen zijn ingericht. Deze worden in 2021 gecontinueerd. Het gaat dan om het knooppunt mantelzorg, het platform vrijwilligers, de doorontwikkeling van de Berkellandwijzer, informatievoorziening rondom armoede en schuldhulpverlening, de inzet van de sportkadercoach en de inzet vanuit de welzijnsmedewerkers. Bij een aantal projecten vindt het zwaartepunt in 2021 plaats, zoals Welzijn op Recept en de ontwikkeling van de dorpskamer. De multifunctionele ontmoetingsplekken worden verder in 2021 uitgewerkt met de gebiedswethouders. De verordening sociaal domein Berkelland 2021 treedt op 1 januari 2021 in werking. Hiermee werken we nog beter integraal, vanuit de bedoeling en zorgen we voor meer maatwerk voor inwoners. In de sturingsmaatregel arbeidsmatige dagbesteding bieden wij de doelgroep activiteiten aan waarin doorgroeimogelijkheden centraal staan. Dit streven zetten we extra kracht bij door een breder en passender aanbod in dagbesteding op te zetten.
45
Kwaliteit Het uitvoeringsprogramma is in de verantwoordingsrapportage 2020 geëvalueerd. We hebben daarbij aan de raad voorgelegd welke projecten we willen opnemen in ons reguliere beleid. De eerste wijzigingen verordening sociaal domein zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Hiermee is de verordening nog toegankelijker voor onze inwoners. Het advies & meldpunt Verward Gedrag loopt. In navolging op het regionale preventieakkoord, is ook lokaal een beleidskader preventiekader opgesteld. Het digitale platform vrijwilligers is onderdeel van de (doorontwikkeling van de) Berkellandwijzer. Er is een overeenkomst gesloten met de leverancier van de Berkellandwijzer om dit platform te ontwikkelen en te implementeren. Na de zomerperiode zal het digitale platform vrijwilligers live gaan. Geld Voor het uitvoeringsprogramma is het totale budget evenredig over de jaarschijven verdeeld. Het zwaartepunt voor de inzet van middelen lag in 2020. De middelen worden ingezet voor continuering van projecten. Uit overgebleven middelen uit voorgaande jaren is € 215.000 toegevoegd aan de jaarschijf 2021. Wij bieden onze inwoners de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om maatschappelijke ondersteuning zelf in te kopen (Wmo - pgb). (040.025) Kwaliteit Tijdens het keukentafelgesprek worden de verschillende mogelijkheden van ondersteuning voorgelegd aan de inwoner.
In de nieuwste versie van de algemene folder Voormekaar is de volgende tekst toegevoegd: “In plaats van een (maatwerk)voorziening kunt u ook zelf uw zorg regelen. U ontvangt dan van ons een persoonsgebonden budget (PGB). Wilt u dit liever dan een (maatwerk)voorziening, dan volgt er eerst een keuzegesprek hoe dit werkt, wat er van u wordt verwacht en of het passend is voor uw situatie. Meer informatie over een PGB leest u op www.pgb.nl, de website van de landelijke vereniging voor mensen met een persoonsgebonden budget.” Geld In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB, omdat het beheren van een PGB ook wat van de inwoner vraagt. Er was de afgelopen jaren sprake van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten. Deze lijn lijkt nu weer te stabiliseren. Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning als zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren (Wmo - zorg in natura). (040.010) Voorbeelden hiervan zijn: Hulp bij huishouding, begeleiding, woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. Inwoners worden gestimuleerd om de eigen regie en verantwoordelijkheid voor het leven te blijven organiseren. In de Verordening 2021 heeft dit ook een prominente rol gekregen. Bij het indiceren van Hulp bij huishouding wordt gebruik gemaakt van het HHM normenkader.
In dit kader worden de eigen mogelijkheden meegenomen in het toekennen van de indicatie. Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan inwoners (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals. En door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. De voorbereidingen worden getroffen voor een nieuwe vorm van Inkoop voor de Wmo, Jeugd en de Hulp bij huishouding. Met de vernieuwde inkoop strategie wordt de benodigde transformatie van de zorg voor het deel inkoop vorm gegeven. Hierbij is het voornemen om af te stappen van het Open House model. Meerjarige contracten worden afgesloten met een beperkt aantal aanbieders, aangevuld met mogelijkheden voor specifieke kortdurende afspraken en lokale ruimte voor verdere innovatie. Daarbij wordt de contractering ingericht op resultaten uitgaande
46
van wat de inwoners in de verschillende gemeenten nodig hebben om mee te doen in de samenleving. Met de inkoop wordt daarnaast beoogd meer grip op financiën te realiseren. Kwaliteit Voormekaar is verantwoordelijk voor de toewijzingen Wmo en Jeugd. Op 1 januari 2020 is het abonnementstarief definitief ingegaan. Elke inwoner betaalt een eigen bijdrage van €19,00 per maand ongeacht het aantal ondersteuningen die zij ontvangen en ongeacht het inkomen. Hierdoor is er een toename gekomen in het aantal inwoners die een indicatie voor de hulp bij huishouding aanvragen. Het is in de praktijk lastiger om inwoners te motiveren om het op eigen kracht en met eigen middelen te organiseren. Inwoners geven aan een dief van eigen portemonnee te zijn als ze het op eigen kracht, zelfstandig en onafhankelijk regelen. Sinds de tweede helft van 2020 werken we met een normenkader voor de huishoudelijke ondersteuning. Hiermee voldoen we aan de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) door bij het resultaatgerichte indiceren ook tijdseenheden toe te voegen. Ook zien we dit normenkader als een middel om de kosten beheersbaar te houden. Corona heeft ook in de eerste helft van 2021 invloed gehad op de manier waarop ondersteuning is geleverd door aanbieders en door VMK-teams.
Vanuit de regio is in goede afstemming met aanbieders invulling gegeven aan de opgave om ook in deze tijd de zorg te bieden die nodig is. Op het gebied van de sturingsmaatregelen zijn een aantal projecten vertraagd, of gefaseerd gestart. Dit geldt voor het vrijwilligersplatform, het steunpunt Mantelzorg, arbeidsmatige dagbesteding en de dorpskamer. In de verantwoordingsrapportage over 2020 is toegelicht wat de achtergrond is in deze vertraging. De voornaamste oorzaak is het effect van corona, waarin het juist lastig was om laagdrempelige en informele ondersteuning te versterken. Hier wordt in de tweede helft van 2021 sterk op ingezet, maar heeft naar verwachting wel een (financieel) effect. Geld In de laatste helft van 2020 en de eerste helft van 2021 zien we de lasten wat stijgen door een hoger gebruik van de Begeleiding Individueel binnen de Wmo. We hebben per 1 januari 2021 ook te maken met tariefstijgingen in verband met gewijzigde cao's van de zorg. Het gaat hier om de activiteiten Huishoudelijke Hulp (€ 140.000) en Begeleiding Individueel en Begeleiding Groep (€ 150.000). Het gaat hier om open-einderegelingen. Bij ZOOV hebben we in de eerste helft van 2021 te maken met lagere inkomsten vanuit de eigen bijdrage (- € 7.500). Enkele subsidies zijn door indexering wat hoger geworden, waardoor de lasten iets stijgen (€ 2.500).
Tot slot zien we in 2021 een incidentele stijging van de lasten voor het cliëntervaringsonderzoek, omdat we dit jaar overstappen op een andere wijze van onderzoeken. We vragen inwoners niet eenmaal per jaar om deel te nemen, maar stappen over op continu onderzoek. Inwoners worden op gepaste momenten (na een keukentafelgesprek en na start van de ondersteuning) gevraagd om deel te nemen aan het onderzoek. Door de wijze van onderzoek te veranderen, hebben we dit jaar te maken met dubbele lasten (€ 22.375). Najaar 2020 is besloten de gehele inkoop Jeugd en Wmo een jaar uit te stellen. Het effect van de sturingsmaatregel inkoop is daarmee vertraagd, waardoor we niet uit kunnen gaan van de daling van kosten waar we in de begroting rekening mee hadden gehouden (€ 182.000). Onder overige wijzigingen is een bedrag opgenomen van € 243.000. Dit bedrag is overgeheveld naar Algemene Voorzieningen (040.040). Het bestaat uit besparingen op subsidies waarmee ruimte wordt gevormd om preventieve maatregelen die voortkomen uit succesvolle projecten van het uitvoeringsplan, structureel in te kunnen vullen.
Speerpunt De jeugd ontwikkelt zich positief. Wat willen we bereiken? 47
Jongeren ontwikkelen zich op positieve wijze. Zo nodig ontvangen zij passende ondersteuning.
Wat gaan we daarvoor doen? We organiseren algemene voorzieningen en preventieve activiteiten voor jeugd en/of hun ouders/verzorgers. We zetten de samenwerking met huisartsen voort met een Praktijkondersteuner Huisarts jeugd (POH jeugd). Zorgverzekeraar Menzis deelt vanaf 2021 in de kosten. We gaan door met Jimmy’s als talentenbroedplaats voor alle Berkellandse jongeren (11 tot en met 26 jaar). We versterken de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar jongeren in contact brengt met Jimmy’s. Jimmy’s en de POH jeugd zijn stuurmaatregelen die bijdragen aan ombuiging van de oplopende kosten van jeugdzorg. We gaan door met In Huis Steungezinnen en de activiteiten van het Preventie Platform Jeugd Oost Achterhoek, zoals het Scheidingsloket en de weerbaarheidstrainingen. Net zoals bij Jimmy’s geldt voor deze activiteiten dat we extra investeren in de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar ouders en kinderen hiervoor aanmeldt. Daarmee stimuleren we de beweging van zorg naar algemene voorzieningen en preventie. Deze beweging krijgt een extra impuls met een netwerkmarkt voor en door professionals in het brede veld van algemene voorzieningen tot specialistische jeugdzorg. Kwaliteit Met de meeste huisartsen is er momenteel een samenwerking met een POH jeugd of contactpersoon van Voormekaar om samen zorg te dragen voor de juiste hulp op de juiste plek voor ieder kind.
Momenteel zijn er vacatures voor de functie in Eibergen en in Beltrum in verband met ander dienstverband van de betreffende POH'ers. Het pand van Jimmy's Neede is volledig verbouwd en Jimmy's is weer terug op de vaste plek in Neede. In de tussentijd hebben de activiteiten voortgang gehad op een andere locatie in Neede. Met middelen van de landelijke subsidieregeling 'Jeugd aan zet in crisistijd' zijn er extra activiteiten voor jongeren georganiseerd door Jimmy's. Tijdens de lockdown vonden deze online plaats. Vanaf het voorjaar loopt een project met Artlife Workshops waar 100 middelbare scholieren aan deelnemen. Dit is gefinancierd met een extra subsidieregeling 'Maatschappelijke Diensttijd'. Het Preventie Platform Jeugd heeft veel activiteiten digitaal laten plaatsvinden en gaat nu weer meer fysieke trainingen en cursussen aanbieden. Geld De subsidieregeling 'jeugd aan zet in crisistijd' is voor de tweede keer aangevraagd en toegekend. Daarvoor heeft de gemeente opnieuw € 10.000 ontvangen. Daarnaast is de subsidieregeling 'Maatschappelijke Diensttijd' aangevraagd en toegekend. Daarvoor heeft de gemeente € 50.000 ontvangen. Sinds 2021 krijgt het Zonecollege jaarlijks € 4.551 subsidie voor trajectbegeleiding aan scholieren. Voor indexering en kleine verschillen wordt de begroting aangepast met een bedrag van € 43.000.
Door corona blijven we achter in onze ambitie om zorg te dragen voor een sterke sociale basis. Om daarin te voorzien wordt tijdelijk een opbouwwerker ingezet (€ 80.000). Het lukt de bestaande jongerenwerkers niet om de extra zorgvraag op te pakken. Daartoe zetten we extra jongerenwerk (€ 25.000) en een aanvullend activiteitenbudget (€ 10.000) in. Vanuit Doorpakken in het sociaal domein is het resterende budget ter hoogte van € 645.000 opgevoerd. Wij bieden de ouders/verzorgers de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om jeugdhulp en ondersteuning zelf in te kopen (Jeugdwet - pgb). (040.020) Kwaliteit
48
Geld
Wij bieden onze jonge inwoners en/of hun ouders/verzorgers jeugdhulp en ondersteuning (Jeugdwet - zorg in natura). (040.030) Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan kinderen en ouders (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals. En door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. We geven in regionaal verband de inkoop jeugdzorg anders vorm. Daarmee beogen we dat kinderen zo thuis mogelijk opgroeien, een dekkend zorgaanbod, passende ondersteuning (zo licht als mogelijk en zo intensief als nodig) en kostenbeheersing. Nu maken we gebruik van het Open House Model: iedere aanbieder die aan de eisen voldoet, kan gecontracteerd worden. We willen een aantal aanbieders meer ruimte geven om te doen wat nodig is binnen een financieel kader ('lump sum financiering'). Van afstemming tussen aanbieder en gemeente over product en looptijd naar afstemming over doel en resultaat. Als gemeente vinden wij het belangrijk daarbij goed de balans te bewaken tussen wat grote en kleine aanbieders onze inwoners kunnen bieden. Daarnaast bereiden we ons voor op het nieuwe woonplaatsbeginsel dat vanaf 1 januari 2022 ingaat.
Dit zorgt ervoor dat de gemeente niet meer financieel verantwoordelijk is voor voogdijkinderen die niet afkomstig zijn uit Berkelland. Dit komt ten goede aan de sturingsmaatregel waarbij we investeren in korte lijnen met de jeugdbescherming, de zogenaamde Gecertificeerde Instellingen (GI’s). Samen met de GI’s voorkomen we maatregelen in het gedwongen kader en bouwen we eerder af naar het vrijwillig kader. Kwaliteit Voor de eerste helft van 2021 zijn bij de meeste zorgvormen het aantal jongeren gelijk gebleven aan de eerste helft van 2020. Er zijn enkele kleine verschillen. De aantallen bij jeugdreclassering en kindergeneeskunde ten opzichte van 2020 zijn iets gedaald. En de aantallen bij jeugdbescherming en jeugd ggz zijn iets gestegen. Er is (nog) geen sprake van een trend die we kunnen verklaren. Geld De bijdrage aan Veilig Thuis Noordoost Gelderland is geïndexeerd. Hiermee is een extra bijdrage van € 12.200 gemoeid. Voor jeugdzorg In Natura was bij het opstellen van de begroting nog niet bekend welke tariefwijziging in 2021 doorgevoerd ging worden. Inmiddels weten we dat het effect van de tariefwijziging € 240.000 is. Uit het onderzoek 'Stelsel in groei' van AEF (2020) en de uitspraak van de arbitragecommissie (juni 2021) blijkt dat de tekorten op jeugdzorg bij gemeenten voor een belangrijk deel niet door gemeenten te beïnvloeden zijn.
Daardoor zijn de kleine effecten van de beheersmaatregelen jeugd (in het plan 'Sturen in het sociaal domein') op het totaal aan jeugdzorgkosten nog nauwelijks zichtbaar. Daarnaast maakt de invloed van corona en de lockdowns 2021 een jaar waarin de gerealiseerde zorginzet anders verloopt dan op basis van voorgaande jaren kan worden ingeschat.
Speerpunt Iedereen doet mee in Berkelland. Wat willen we bereiken? Iedereen kan (zo veel en zo lang mogelijk) meedoen in Berkelland. Inwoners zijn zo zelfredzaam als mogelijk en nemen deel en dragen zo mogelijk bij aan de samenleving.
49
Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ruimte aan inwoners en professionals om in te zetten op innovatieve oplossingen voor een gezonde leefstijl. Voorbeeldinitiatieven van buurten, scholen en verenigingen krijgen extra aandacht. Kwaliteit Via het Lokaal Sportakkoord ‘Heel Berkelland Beweegt’ hebben ruim 80 verenigingen organisaties de handen ineen geslagen om samen te werken aan gezondere en sportievere Berkellandse samenleving. Samen wordt er gekeken naar nieuwe oplossingen en projecten om de ambities uit dit akkoord te realiseren. Geld
We geven samen invulling aan de Lokaal Inclusie Agenda. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder een beperking. In 2020 is een nieuwe Lokale Inclusie Agenda opgesteld. Deze gaan we in 2021 verder uitvoeren. Kwaliteit Het college heeft een Lokale Inclusie Agenda 2020-21 vastgesteld. De agenda is samengesteld op basis van gesprekken met de Welzijnsraad, het Gehandicaptenplatform Berkelland, de cliëntenraad SDOA, de Jongerenraad en een brede groep medewerkers van de gemeente. De Lokale Inclusie Agenda 2020-21 bouwt voort op de Lokale Inclusie Agenda van 2018-2019. De speerpunten die wij uitlichten zijn: bewustwording, toegankelijkheid, wonen, sport cultuur en verenigingsleven, onderwijs, beleid en planvorming, werk en inkomen. Geld Vanuit de algemene middelen is een bedrag van € 150.000 overgeheveld naar het programma 'Zorg voor wie dat nodig heeft'. Dit betreft een technische wijziging die budgetneutraal is, omdat dit al ging om middelen die structureel beschikbaar zijn voor de Lokale Inclusie Agenda. Wij verbeteren de toegang tot onze regelingen die zich richten op meedoen aan de samenleving, vroegsignalering van schulden en schuldhulpverlening. Wij vinden het belangrijk dat onze minimaregelingen goed vindbaar en gemakkelijk aan te vragen zijn.
Dit realiseren wij met een online tool waarin de inwoner snel kan nagaan voor welke regelingen hij in aanmerking komt. In de campagne ‘Rondkomen in Berkelland’ geven we een impuls aan de bekendheid van onze minimaregelingen. Op deze manier brengen we onze minimaregelingen voor zowel digitaal vaardige als niet-digitaal vaardige inwoners onder de aandacht. Het tijdig signaleren van betalingsachterstanden via vroegsignalering kan problematische schulden voorkomen. Wij geven uitvoering aan de methodiek van 'Vroeg Eropaf’. Wij gaan hierin verder dan de regelingen toegankelijk maken en benaderen de inwoners met geldproblemen proactief. Ook willen wij dat de inwoner sneller de stap maakt zich te melden. Door een bewustwordingscampagne rondom het hebben van geldproblemen en schulden, doorbreken we het taboe hierop. Tenslotte leidt een overzichtelijke ketenaanpak tot een betere dienstverlening voor onze inwoners. Wij optimaliseren de samenwerking met onze partners in de schuldhulpverlening. Meedoen komt het best tot zijn recht door deelname aan de samenleving. Bij voorkeur door betaald werk. Wij optimaliseren de dienstverlening die door de gemeenschappelijke regeling SDOA wordt uitgevoerd en moet leiden tot (on)betaald werk van onze inwoners. Meer informatie gericht op het thema participatie en meedoen staan in het programma 'Werken en ondernemen in een sterke regio'.
Kwaliteit Het is belangrijk dat inwoners mee kunnen doen aan de samenleving. De instrumenten die hieraan bijdragen zijn de diverse regelingen om inwoners te ondersteunen. De toegang tot deze instrumenten willen wij zo laagdrempelig en eenvoudig mogelijk maken. 50
Sinds 2020 maken wij gebruik van de online tool 'Check waar je recht op hebt'. Met deze tool kan de inwoner direct zien voor welke regelingen hij/zij in aanmerking komt. De tool is in het eerste kwartaal van 2021,182 keer bezocht waarvan 114 unieke bezoekers. Met ingang van juli 2021 kunnen inwoners gebruik maken van de Pilot Meedoenarrangement voor volwassenen. Inwoners die tot de doelgroep minimabeleid horen, kunnen op sociaal, cultureel, educatief en sportief gebied activiteiten ondernemen om mee te doen aan de samenleving. Er zijn voor dit arrangement in samenwerking met SDOA en WSPA ruim 40 nieuwe leveranciers geworven. De aanpak vroegsignalering loopt. In de eerste vijf maanden van 2021 zijn er 313 meldingen binnengekomen van betalingsachterstanden en dit aantal groeit iedere maand gestaag. Hierop zijn 205 brieven verstuurd en is in 32 gevallen direct contact geweest vanuit Vroeg Eropaf. Het is nu duidelijk dat deze methode een grote groep niet eerder bekende inwoners bereikt. Van de 32 gevallen waren slechts 7 inwoners al bekend bij VMK of SDOA. Het lokale convenant vroegsignalering en ook het landelijke convenant zijn ondertekend. De voorbereiding op de bewustwordingscampagne 'doorbreek het taboe op geldzorgen of schulden' is in februari gestart. In juni 2021 is de definitieve offerteaanvraag voor deze bewustwordingscampagne gedaan. Geld