Bijlage 1 - Bestuursrapportage 2021
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2021
2
INHOUDSOPGAVE Bestuursrapportage 2021 ................................................................................................................1 Inhoudsopgave ................................................................................................................................3 Inleiding ...........................................................................................................................................4 Leeswijzer......................................................................................................................................10 Plezierig Wonen.............................................................................................................................12 Fijn Leven ......................................................................................................................................21 Vitaal Platteland.............................................................................................................................35 Zorg voor wie dat nodig heeft ........................................................................................................45 Werken en ondernemen in een sterke regio .................................................................................58 Actief met duurzaamheid en energie
.............................................................................................69 Sport is meer! ................................................................................................................................82 Cultuur is van iedereen..................................................................................................................88 Samen veilig ..................................................................................................................................94 Aan de slag met de Omgevingswet ...............................................................................................99 Financiën .....................................................................................................................................103 Paragrafen ...................................................................................................................................108 Overzicht investeringen ...........................................................................................................109 Ombuigingen/Bezuinigingen ....................................................................................................112 Reserves..................................................................................................................................115 Bijlage 1: Overzicht overige wijzigingen
......................................................................................116
3
INLEIDING Inleiding De bestuursrapportage is het tussentijdse rapportagemoment voor 2021. Net als vorig jaar geven wij in de bestuursrapportage een stand van zaken op basis van de ons bekende gegevens per 1 juli. Het voordelig resultaat van de bestuursrapportage is € 544.000. Dit resultaat is volledig incidenteel. De afwijkingen met een structureel karakter die in deze bestuursrapportage staan zijn opgenomen in de perspectiefnota en op die manier al verwerkt in het meerjarenperspectief. De structurele afwijkingen die niet zijn meegenomen in de perspectiefnota heffen elkaar op waardoor er geen effect is van deze bestuursrapportage op het meerjarenperspectief. Als samenvatting zijn hieronder per programma de activiteiten aangegeven waar sprake is van een afwijking. In de leeswijzer kunt u de betekenis van de verschillende kleuren terugvinden.
Samenvattend overzicht afwijkingen In onderstaande tabel zijn de activiteiten waarbij minimaal een van beide indicatoren op oranje of rood staat samengevat.
4
Plezierig Wonen Toekomstgerichte bestaande woningen en wijken We zijn samen met Kruiswerk en het Energieloket actief aan de slag met de campagne Heerlijk Thuis in Huis (010.060)
O G
Aantrekkelijke nieuwe woningen. We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (010.100)
G O
We geven ruimte aan nieuwe woonzorginitiatieven. We zetten de Regietafel Wonen en Zorg voort.
O -
Fijn Leven Bij plannen en onderhoud zetten we in op het stimuleren van ‘bewegen’ in onze leefomgeving. We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (020.020)
O R
Leefomgeving aangepast aan het veranderende klimaat. We voeren het watertakenplan 2019-2023 uit (de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan) inclusief klimaatstresstest. (020.030)
G O
Onderzoek doen naar de manier waarop de afgesproken doelstellingen uit ‘Van Afval Naar Grondstof’ (VANG) bereikt kunnen worden inclusief financiële consequenties hiervan. We werken samen met onze inwoners het grondstoffenplan uit in maatregelen die afvalbeperking en afvalscheiding (grondstofscheiding) bevorderen. (020.070)
G O
Vitaal Platteland Mooi Landschap. Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap (030.020)
G O
We zetten samen met het Waterschap en de Euregio in op concrete plannen voor de beleefbaarheid van het stroomgebied van de Berkel tussen Borculo en Lochem.
O -
Zorg voor wie dat nodig heeft Zorg zoveel mogelijk voorkomen. Wanneer een inwoner een wens heeft voor ondersteuning of begeleiding kijken we eerst wat deze inwoner zelf kan. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen als steunpunt in de kern/wijk.
O G
Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning als zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren (Wmo - zorg in natura). (040.010)
G R
De jeugd ontwikkelt zich positief. We organiseren algemene voorzieningen en preventieve activiteiten voor jeugd en/of hun ouders/verzorgers.
O G
Wij bieden onze jonge inwoners en/of hun ouders/verzorgers jeugdhulp en ondersteuning (Jeugdwet - zorg in natura). (040.030)
G O
Nieuwkomers burgeren in. Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering. (040.050)
G O
Voldoende en krachtige vrijwilligers en mantelzorgers die worden gesteund waar het nodig is. Wij realiseren een steunpunt voor mantelzorgers waar informatie, advies en ondersteuning samen komen.
O G
Wij realiseren een vrijwilligerspunt Berkelland waar vraag en aanbod elkaar bereiken.
O G
Werken en ondernemen in een sterke regio Iedereen doet mee met werk, betaald of onbetaald. Voortdurend koppelen van werkgevers aan werkzoekenden (werkgeversbenadering). (050.040)
G R
Samen met SDOA en onderwijs laten we het aanbod van werkzoekenden beter aansluiten bij de vraag.
G R
We willen een goede en veilige wegverbinding tussen bedrijventerrein ‘De Laarberg’ en de snelweg A1.
G O
Vrijetijdsaanbod het hele jaar door. We ondersteunen (lokale en regionale) projecten onder andere voor productontwikkeling op het gebied van verblijfs- en dagrecreatie. (050.070)
O O
Actief met duurzaamheid en energie Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Wonen. (060.011) We voeren steekproeven uit ter controle van de getroffen maatregelen.
O G
Gemeente als voorbeeld. (060.017) We voeren motie M19-08 uit (eigen gemeentelijk initiatief voor grootschalige energieopwek).
O G
Sport is meer! Toekomstbestendige verenigingen en sportinfrastructuur. We beheren gemeentelijk (binnen)sportaccommodaties. (070.020)
G R
Cultuur is van iedereen Een samenhangende cultuur- en erfgoedvisie met uitvoeringsprogramma.
5
Aan de slag met het uitvoeringsprogramma cultuur- en erfgoed. (080.022, 080.090 en 080.110)
O G
We helpen culturele organisaties bij de (door)ontwikkeling naar toekomstbestendigheid. (080.120)
O G
We subsidiëren de bibliotheek Oost-Achterhoek. (080.040)
G O
We subsidiëren de lokale omroep. (080.021)
G O
We subsidiëren musea. (080.051)
G O
Samen veilig Een veilige woon- en leefomgeving voor alle inwoners. We bevorderen brandveilig wonen van niet-zelfredzamen. Daarnaast gaan we inwoners bewust maken over wat zij G O kunnen doen om (mogelijke) calamiteiten als gevolg van brand te voorkomen door snel en adequaat handelen. (090.010) Verminderen criminaliteit in buitengebied en kernen. We ondersteunen (onder andere met financiële middelen) het Keurmerk Veilig Ondernemen voor het hele buitengebied.
O G
Aan de slag met de omgevingswet Concreet aan de slag met een Omgevingsvisie. (120.010) We volgen het plan van aanpak uit 2019 om te komen tot een Omgevingsvisie.
G O
Financiën Financieel structureel gezonde gemeente. Overige baten en lasten en onvoorzien. (110.090)
G O
We beheren onze financiële middelen. (110.020)
G R
We heffen andere belastingen en leges. (110.040)
G R
We ontvangen een algemene uitkering. (110.060)
G O
We ontwikkelen onze rendementsdoelstellingen.
O -
We storten in en onttrekken aan reserves. (110.070)
G R
We voeren de Wet waardering onroerende zaken uit. (110.,080)
G O
Bedrijfsvoeringskosten. (110.100)
- O
Financiële samenvatting De bestuursrapportage 2021 heeft een voordelig resultaat van € 544.000. Dit resultaat verrekenen we met de algemene reserve. Hieronder treft u een overzicht van de belangrijkste mutaties van deze bestuursrapportage aan: Openbaar groen (€ 170.000 nadelig) Net als vorig jaar hebben we veel last van storm- en droogteschade. Voor het opruimen en herplanten zijn extra kosten noodzakelijk. Sociaal domein (€ 883.000 nadelig) Door met name tariefsaanpassingen voor huishoudelijke hulp, WMO en Jeugdzorg zijn de lasten hoger dan geraamd. Daarnaast komen door corona bepaalde doelgroepen in de knel. Door de inzet van een jongerenwerker en een opbouwwerker willen we dit vlot trekken. BUIG (€ 1.197.000 nadelig) De gebundelde uitkering die wij van het ministerie ontvangen voor het bekostigen van uitkeringen Participatiewet, IOAW, IOAZ, BBZ en loonkostensubsidie is aanzienlijk lager dan geraamd. Loonkosten voormalige SW-medewerkers (€ 355.000 voordelig) Deze doelgroep heeft geen aanwas en door natuurlijk verloop is ze sneller afgenomen dan was geraamd. Jaarrekeningresultaat VNOG (€ 226.000 voordelig) De jaarrekening 2020 van de VNOG is definitief vastgesteld en laat een positief resultaat zien. Dit is grotendeels veroorzaakt doordat veel projecten en bijvoorbeeld trainingen/opleidingen niet doorgegaan zijn in 2020.
Daarnaast heeft het Rijk veel werkzaamheden ten behoeve van corona vergoed. Na resultaatbestemming vloeit er, volgens de verdeelsleutel 2020, € 226.000 terug naar de gemeente Berkelland Personeelskosten (€ 360.000 nadelig) In de afgelopen zes maanden was er binnen de organisatie behoefte om meer personeel in te zetten. Deze aanwerving van personeel had een directe verband met de COVID-19 pandemie. De extra lasten bedragen € 360.000.
6
Vennootschapsbelasting (€ 190.000 nadelig) We verwachten bij de grondexploitaties een hogere belastbare winst. Ook op dienstverlening aan derden maken we winst. Na de aftrek van compensabele verliezen is de gemeente verplicht om de vennootschapsbelasting te betalen. Voorgaande jaren hoefde de gemeente geen vennootschapsbelasting te betalen, doordat de verrekenbare verliezen hoger waren dan het belastbare bedrag. De extra lasten ramen we op € 100.000. Verder moet de huidige raming structureel met € 90.000 bijgesteld worden. In de PPN 2022 is hier rekening mee gehouden. Algemene Uitkering (€ 2.842.000 voordelig) Ten opzichte van onze begroting stijgt de algemene uitkering met € 2.842.000. Hiervan is € 961.000 het gevolg van compensatie voor corona. Veel van de extra coronamiddelen zijn toegevoegd om jeugdigen en eenzamen weer te betrekken bij de samenleving. Naast de extra middelen ter bestrijding van de gevolgen van corona is er ook nog € 878.000 extra voor het oplossen van problemen bij de jeugdzorg zoals het oplossen van wachttijden, praktijkondersteuners en de verdringing van de lichte jeugdzorg. Verder krijgen we extra geld voor de Voogdij 18+ (€ 417.000) en de Participatie (€ 205.000). Tot slot zorgt een andere verdeling van de beschikbare middelen over de gemeenten voor een toename van onze uitkering in 2021 van € 379.000.
Algemene baten en lasten (€ 1.042.000 voordelig) De loon- en prijsstijgingen die voor 2021 waren geraamd, zijn aanzienlijk lager. Daarnaast is via de algemene uitkering geld beschikbaar voor nieuwe en/of extra taken. Een deel hiervan wordt in 2021 nog niet uitgevoerd. Hierdoor kunnen de middelen vrijvallen. Omgevingswet (€ 400.000 nadelig) De invoering van de Omgevingswet was begroot op € 1.700.000. Hiervan is bij de voorjaarsnota 2017 € 525.564 beschikbaar gesteld in de begroting. Dit bedrag is bijna op. Voor de projectorganisatie de komende periode en voor de afronding van de Omgevingsvisie schatten wij in nog € 400.000 nodig te hebben.
7
Incidenteel structureel Bedragen x €1.000 Exploitatie
2021 (I)
2021 (S)
2021
Wijzigingen Wijzigingen Overige Overige Gewijzigde Gewijzigde Gewijzigde 2021 (I) 2021 (S) wijzigingen wijzigingen begroting begroting begroting 2021 (S) (I) (S)
010 Plezierig wonen
0 -1.222 -1.222
3
0
0
0
3
-1.222
-1.219
020 Fijn leven
0 -9.707 -9.707
-73
23
0
0
-73
-9.684
-9.757
030 Vitaal platteland
0
-227
-25
0
0
0
-25
-227
-252
-227
040 Zorg voor wie dat nodig heeft
791
26.968 26.177
-1.214
0
0
0
-423
-26.968
-27.391
050 Werken en ondernemen in een sterke regio
0
13.805 13.805
-983
0
0
0
-983
-13.805
-14.788
060 Actief met duurzaamheid en energie
-9
-296
9
0
0
0
0
-287
-287
070 Sport is meer!
0 -2.252 -2.252
-325
0
-30
0
-355
-2.252
-2.607
080 Cultuur is van iedereen
0 -1.729 -1.729
-39
0
0
0
-39
-1.729
-1.768
090 Samen veilig
0 -2.892 -2.892
226
0
0
0
226
-2.892
-2.666
-208 58.516 58.308
3.364
-23
30
0
3.186
58.494
61.680
110 Financiën
-287
120 Aan de slag met de Omgevingswet
0
0
0
-400
0
0
0
-400
0
-400
Gerealiseerd resultaat
574
-574
0
544
0
0
0
1.118
-574
544
8
Overzicht van baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Wijzigingen 2021
Overige wijzigingen 2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
010 Plezierig wonen
647
-1.222
3
0
-1.219
-1.200
-1.177
-1.155
020 Fijn leven
-7.846
-9.707
-51
0
-9.757
-9.643
-9.884
-9.884
-199
-227
-25
0
-252
-227
-227
-197
040 Zorg voor wie dat nodig heeft
-26.104
-26.177
-1.214
0
-27.391
-25.946
-25.947
-25.947
050 Werken en ondernemen in een sterke regio
-13.680
-13.805
-983
0
-14.788
-13.791
-13.653
-13.641
060 Actief met duurzaamheid en energie
-302
-296
9
0
-287
-247
-197
-197
070 Sport is meer!
-2.388
-2.252
-325
-30
-2.607
-2.543
-2.517
-2.227
080 Cultuur is van iedereen
-2.054
-1.729
-39
0
-1.768
-1.729
-1.473
-1.473
090 Samen veilig
-2.751
-2.892
226
0
-2.666
-2.892
-2.877
-2.877
110 Financiën
54.678
58.308
3.342
30
61.680
58.218
57.952
57.598
120 Aan de slag met de Omgevingswet
0
0
-400
0
-400
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
0
0
544
0
544
0
0
0
030 Vitaal platteland
9
LEESWIJZER Opzet bestuursrapportage De opzet van de bestuursrapportage 2021 is iets gewijzigd ten opzichte van de bestuursrapportage 2020. In de bestuursrapportage zijn de teksten uit de begroting 2021 opgenomen. Bij de activiteiten is een toelichting opgenomen hoe het tot 1 juli met deze activiteiten is gegaan. Hierbij maken we gebruik van 2 indicatoren. Kwaliteit en Geld. In tegenstelling tot vorig jaar hebben we de indicator tijd laten vervallen. Dit hebben we gedaan omdat veel activiteiten doorlopend van aard zijn. Er is dan bij de indicator tijd niets te melden. Bij activiteiten waar wel iets te melden is over de planning doen we dit bij de indicator kwaliteit. De indicator kwaliteit gaat daarmee over hoe de voortgang van de activiteit is op inhoud en in de tijd. Om snel te zien hoe het met de indicator kwaliteit is gesteld maken we gebruik van drie kleuren, hierna geven we per kleur aan wat dit betekent: G Niets bijzonders, in de meeste gevallen zal er ook geen verdere toelichting staan. O Kleine aanpassing. R Wijziging met impact.
De indicator geld geeft aan hoe het met de uitputting van de budgetten staat. Ook hier gebruiken we de drie kleuren. Voor geld hebben we de volgende criteria gehanteerd. G Geen afwijking of een voordeel van minder dan € 50.000. O Een nadeel kleiner dan € 50.000 of een voordeel groter dan € 50.000. R Een nadeel groter dan € 50.000,
Doorontwikkeling P&C-documenten De doorontwikkeling en verbetering van de P&C-cyclus staat op de agenda. In deze bestuursrapportage hebben we aandacht besteed aan de verbeterpunten die bij de bestuursrapportage 2020 zijn aangedragen. Er is een voorbeeld tabel opgenomen waarbij is aangegeven hoe de tabel gelezen moet worden. In de leeswijzer is aangegeven welke criteria we hanteren voor de verschillende kleuren De begroting 2021 sluit aan op de kolom met "2021" erboven. In de kolom "wijzigingen" staan de wijzigingen die onderdeel uitmaken van de bestuursrapportage. In de kolom "overige wijzigingen" zijn de wijzigingen als gevolg van raadsbesluiten of wijzigingen binnen een programma tot nu toe opgenomen.
Lezen van tabellen De tabellen in de bestuursrapportage geven de bedragen weer x € 1.000 (duizenden euro's) tenzij anders vermeld. De lasten worden weergegeven met een – (min), de baten met een + (plus). Een programma met een negatief saldo betekent, dat er meer lasten in het programma zitten dan baten. Om de cijfers in de tabellen leesbaar te houden zijn bij de omschrijvingen afkortingen gebruikt. In onderstaand voorbeeld is terug te vinden wat de verschillende onderdelen van de tabel betekenen.
10
11
PLEZIERIG WONEN Kwalitatief goede woningvoorraad nu en in de toekomst Wat speelt er?
Ontwikkelingen met gevolgen voor de woningmarkt volgen zich razendsnel op. Consumentenvertrouwen, demografische ontwikkelingen, politieke keuzes spelen altijd een grote rol in de woningmarkt. Anno 2020 zien we nieuwe thema´s die belangrijk zijn, denk aan duurzaam en gezond gebruik van de aarde en gezondheid en veiligheid. Dit vraagt om slim met onzekerheden en kansen om te gaan en om flexibiliteit in scenario´s voor wonen. De druk op de woningmarkt in Berkelland neemt, net als in veel gemeenten in Nederland, sterk toe. Er staan weinig woningen te koop en de vraag naar sociale huurwoningen en nieuwbouw neemt toe, vooral vanuit jongeren en ouderen. Dit komt ook door een mismatch tussen vraag en aanbod. Veel van de vrijkomende woningen (door verhuizing en overlijden) sluiten niet aan bij de wensen van woningzoekenden. Er liggen stevige opgaven voor de bestaande woningen in Berkelland. Bijna 60% van de woningen in Berkelland is 40 jaar of ouder. Er ligt een opgave in het moderniseren, verbeteren van de uitstraling, verduurzamen, levensloopgeschikter en asbestvrij maken van de woningen. Wonen gaat niet alleen over stenen. Om prettig te kunnen wonen en leven in een dorp of buitengebied is niet alleen de woning van belang. Inwoners wonen in hun huis, ontvangen daar eventueel zorg en vinden het belangrijk dat de omgeving van hun huis er goed uit ziet.
Mensen met een ondersteuningsvraag wonen steeds vaker thuis. Ook zien we dat door vergrijzing de vraag naar woonzorgvormen toeneemt. Met nu al een tekort op locaties voor wonen met 24-uurs zorg, ontstaat er in de komende jaren een groot knelpunt om op te lossen.
Speerpunten Toekomstgerichte bestaande woningen en wijken. Wat willen we bereiken? Een duurzame levensloopbestendige woningvoorraad. Een beter benutte woningvoorraad. Toekomstgerichte wijken.
Wat gaan we daarvoor doen? We continueren prestatieafspraken met ProWonen en huurdersvertegenwoordiging voor verdere verduurzaming van sociale huurwoningen en duurzame nieuwbouw. We vinden het belangrijk dat huurders hierbij betrokken worden. Verder geldt: elke keuze begint met isoleren. Waar zich kansen voordoen om in gebieden particuliere woningen aan te laten haken op de verduurzaming van het sociaal bezit, vragen we ProWonen die verbinding te leggen. De flinke verduurzamingsopgave van de corporatie vraagt om keuzes, ook in relatie tot andere opgaven. Deze maken we samen per kern. Kwaliteit Dit is onderdeel van de prestatieafspraken met Prowonen en de huurdersverenigingen. Op dit moment heeft 90% van de woningen van Prowonen in Berkelland een energielabel C of beter en scoort daarmee ook boven het landelijk gemiddelde bij corporaties. We zien daarnaast dat ze blijven investeren in woningen zoals met de integrale wijkaanpak in Neede Noordoost. Geld
12
We starten met een pilot integrale wijkaanpak voor transformatie van woningen en het toekomstbestendig maken van wijken. (010.070) We gaan de komende jaren samen met inwoners en ProWonen actief aan de slag met een integrale wijkaanpak voor zowel de transformatie van de bestaande woningvoorraad (verduurzaming, levensloopbestendig) als het toekomstbestendig maken van de wijk. In 2020 kiezen we samen de wijk en starten we met het ontwikkelen van de aanpak. De gemeente heeft de regierol en werkt daarbij nauw samen met ProWonen. Kwaliteit Samen met Prowonen is er in de eerste helft van 2021 voor gekozen om actief aan de slag te gaan met de integrale wijkaanpak in de wijk Neede Noordoost. De komende maanden stellen we een bewonersplatform samen, houden we een enquête onder alle wijkbewoners, spreken we de bewoners ook persoonlijk en brengen we de wijk in beeld. Zo weten we welke woonwensen de bewoners hebben en hoe we samen de plannen voor de wijk kunnen maken. Geld Tijdens het onderzoek in de tweede helft van 2021 wordt er gekeken hoeveel van de €4,65 miljoen voor de integrale wijkaanpak noodzakelijk is voor de wijk Neede Noordoost. Medio juli hebben wij van het ministerie van Binnenlandse Zaken de toezegging dat wij €1,75 miljoen tegemoet kunnen zien voor het toekomstbestendig maken van 275 particuliere woningen.
Dit jaar zullen er kosten gemaakt worden voor het onderzoek in de wijk. We stimuleren met verschillende (financiële) instrumenten particuliere eigenaren om te investeren in het verbeteren van de woning. Denk hierbij aan (financiële) ondersteuning door leningvormen via Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) en het Energieloket (Agem). Het energieloket zorgt voor bewustwording bij inwoners en bedrijven, geeft integrale adviezen over de woning en begeleidt inwoners bij realisatie. Ook haken we actief aan bij overige initiatieven om woningen en wijken te verduurzamen. Dit wordt ingezet vanuit het Energie Uitvoeringsprogramma 2019-2022 (EUP2) met onder meer warmtevisies, Buurkracht. Kwaliteit In de eerste helft van 2021 zijn er in totaal 34 toekomstbestendig wonen leningen uitgegeven, met een totaalbedrag van € 438.543. Dit is gemiddeld per woning een lening van € 12.898. Geld
We zijn samen met Kruiswerk en het Energieloket actief aan de slag met de campagne Heerlijk Thuis in Huis. (010.060) Samen met woningcorporatie ProWonen, Energieloket Agem, Kruiswerk Achterhoek en Zlimthuis werken we aan het project Heerlijk Thuis in Huis. Dit is een project waarmee we mensen bewust willen maken van de mogelijkheden om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. Het is een succes en er is daarom voor gekozen om in 2021 verder te gaan en het ook regionaal op te gaan pakken. Kwaliteit In de eerste helft van 2021 was het in verband met corona niet mogelijk om gesprekken vanuit Heerlijk Thuis in Huis te voeren. Planning is om in september weer van start te gaan. Geld Door corona is er weinig uitgegeven. Vanaf september starten de gesprekken weer en zullen er ook weer uitgaven zijn.
Speerpunten Aantrekkelijke nieuwe woningen. Wat willen we bereiken? 13
Een vermindering van de mismatch tussen vraag en aanbod. Een versterking van de ruimtelijke kwaliteit in onze kernen en buitengebied. Een kwalitatief goede woningvoorraad nu en in de toekomst. Een vitale en sociale samenleving door gerichte woningbouw. Flexibiliteit en snelheid op de woningmarkt.
Wat gaan we daarvoor doen? We bewaken de gemeentelijke grondexploitatie. (010.020) Kwaliteit Geld
We bieden ruimte aan flexwoonconcepten. Via flexwoonconcepten vergroten we voor mensen die snel een tijdelijke woning zoeken de flexibele huisvestingsschil. We faciliteren dit via de deelname aan de Versnellingskamer Flexwonen. In een versnellingskamer wordt op een gestructureerde wijze stap voor stap toegewerkt naar een haalbaar en gedragen flexwoonconcept. Kwaliteit We werken op dit moment niet meer samen met de Versnellingskamer. Wel werken we samen met de Achterhoekse Wooncooperatie (AWC) en de Cirkelregio bij projecten rondom flexwoonconcepten, bijvoorbeeld in Rekken. Ook zijn we in overleg met ProWonen voor flexwonen in onze kernen, vanuit het concept van de verplaatsbare woning. Daarnaast zijn we aan het kijken naar de huisvesting van spoedzoekers. Geld
We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (010.100) Er zijn veel doorlopende zaken in het programma wonen die jaarlijks terugkomen. Denk hierbij aan vergunningverlening, welstandstoezicht en het heffen van leges. De kosten en opbrengsten van deze doorlopende zaken zijn onder deze activiteit samengevoegd. Kwaliteit In het eerste half jaar zijn er al iets meer dan de helft van de hoeveelheid aanvragen geweest (niet alleen bouw, maar ook kap, aanleg, inrit en nummering en verzoeken om welstandsadviezen' die waren geraamd voor 2021 ontvangen. Het verwerken van deze aanvragen is een enorme uitdaging geweest, met een hoge werkdruk, mede door de personele bezetting. Ook doordat vergunningverleners bijna niet te vinden zijn op de markt. Verwachting is dat de hoeveelheid aanvragen komende half jaar niet anders is. Wel is de personele bezetting steeds meer op orde. Dit geeft hierdoor ook wat meer ruimte in de voorbereiding op de nieuwe omgevingswet. Geld We zien opnieuw dat er ook dit jaar meer aanvragen, maar ook aanvragen zijn met een hogere bouwsom. De opbrengsten van de leges zijn afhankelijk van het aantal aanvragen, maar ook van de omvang van de aanvragen. We zien dat we nu halverwege al bijna op het geraamde bedrag van € 787.000 aan inkomsten van leges zijn. We willen daarom de begrote leges opbrengsten verhogen naar € 1.191.000.
Ook zullen we bij de begroting 2022 aandacht hebben voor een structurele verhoging van begrote legesopbrengsten. We blijven ruimte bieden voor goede, innovatieve woningbouwplannen die aansluiten bij de behoefte van onze inwoners. (010.080) We voegen gericht woningen toe aan de voorraad. We bieden ruimte voor goede, innovatieve woningbouwplannen in al onze kernen en buitengebied op basis van de vastgestelde ‘lokale 14
kwaliteitscriteria Berkelland’ en de woningbouwopgave per kern. De opgave stellen we vast aan de hand van marktverkenningen per kern. Ook is er aandacht voor huisvesting van arbeidsmigranten. Voor het buitengebied verkennen we welke toevoeging van woningen wenselijk is in relatie tot vrijkomende agrarische bebouwing. Kwaliteit We zijn actief aan de slag met ongeveer 80 locaties voor bijna 800 woningen (koop, huur en zorg) in alle kernen van Berkelland. Het merendeel van de locaties zijn transformatielocaties, waar overtollig vastgoed omgezet wordt naar woningen. Daarnaast loopt nu een verkenning naar uitleglocaties om in de kwalitatieve behoefte te voorzien en meer vaart te maken. Geld Voor de begeleiding van al deze woningbouwplannen en voor de verkenning van de uitbreidingslocaties huren we op dit moment extra capaciteit in. Ook is er een aanvraag ingediend bij de provincie Gelderland voor cofinanciering. We inventariseren in alle kernen in Berkelland de woonbehoefte van inwoners. (010.030 en 010.090) In alle kleine kernen is de woonbehoefte geïnventariseerd en zijn we samen met inwoners verder aan de slag met de projecten die hieruit zijn ontstaan. In de grote kernen is vanaf 2020 ook gestart met het kwalitatief inventariseren van de woonbehoefte van de inwoners. Kwaliteit Het onderzoek in de grote kernen is begin 2021 afgerond.
Er zijn tijdens het onderzoek een enquête gehouden, groeps- en individuele gesprekken en het is afgesloten met een factsheet per kern. Geld We maken gebruik van de middelen die beschikbaar zijn gesteld in het kader van Samen investeren in Berkelland. We monitoren regionaal en lokaal de ontwikkelingen op de woningmarkt. (010.045) We houden via monitoring de vinger aan de pols en signaleren daarmee tijdig waar spanning en ontspanning optreedt op de woningmarkt. Op die plekken bekijken we welke ingrepen noodzakelijk zijn. Dat betekent maatwerk per kern. Kwaliteit De zeven Achterhoekse gemeenten, de corporaties en de provincie Gelderland hebben samengewerkt aan de nieuwe regionale woon- en vastgoedmonitor. Deze is nu weergegeven in een interactief dashboard. Geld De verwachting is dat het budget binnen de begroting blijft. We stimuleren (pilots) voor innovatieve woningen en woonvormen. We stimuleren (pilots voor) innovatieve woningen en woonvormen, door met inwoners, woningcorporaties, initiatiefnemers, ontwikkelaars en bouwers in gesprek te gaan over de kansen en mogelijkheden voor Berkelland. Met aandacht voor focus voor ontmoeting, flexibiliteit, duurzaamheid, circulariteit, beperking CO2-uitstoot en betaalbaarheid voor jongeren/starters. Kwaliteit In de eerste helft van 2021 is het haalbaarheidsonderzoek van de Tiny Houses aan de Zwillbroekseweg uitgevoerd.
De volgende stappen richting uitvoering worden de komende maanden gezet. Daarnaast loopt een onderzoek in Rekken samen met de Achterhoekse Wooncooperatie (AWC) naar flexwoningen. En we hebben de Cirkelregio de Achterhoek gevraagd ons te ondersteunen om op andere locaties innovatieve woonvormen gericht op circulariteit te ontwikkelen. Geld
15
Speerpunten Ouderen en mensen met een zorgvraag voelen zich thuis in een geschikte woning en in een fijne leefomgeving. Wat willen we bereiken: Ouderen kunnen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Er is voldoende en divers aanbod aan huisvesting voor mensen met een (toekomstige) zorgvraag. Er is een versterkte samenwerking tussen gemeente, zorgpartijen en corporaties. Er is maatwerk voor bijzondere doelgroepen.
Wat gaan we daarvoor doen? We geven ruimte aan nieuwe woonzorginitiatieven. We bieden ruimte aan nieuwe (innovatieve) woonzorginitiatieven voor mensen die aangewezen zijn op 24 uur per dag zorg nabij of permanent toezicht én voor mensen met een lichtere zorgvraag. Dat doen we op basis van het Kader Woonzorginitiatieven en een zorgvuldige ruimtelijke afweging. Innovatie is hierbij nodig, ook om een oplossing te bieden voor het tekort aan zorgpersoneel. Denk aan woonvormen met collectieve voorzieningen, inspelen op ‘zorg voor elkaar’ en kansen voor (thuis)technologie. Kwaliteit Er is ruimte gecreëerd voor het toevoegen van woonzorg eenheden voor mensen met dementie en mensen met een verstandelijke beperking. Op basis van die ruimte is er ingestemd met een principeverzoek voor verhuizing van Estinea naar de Welkoop in Eibergen en is er ingestemd met een principeverzoek voor een verhuizing van GGnet naar Borculo. Ook lopen er diverse andere trajecten in alle grote kernen voor het toevoegen van meer woonzorg eenheden. Geld We koppelen actief zorgaanbieders en ontwikkelaars aan geschikte locaties nabij voorzieningen. Kwaliteit Er vinden met grote regelmaat gesprekken plaats met zorgaanbieders en ontwikkelaars voor geschikte locaties voor woonzorg voor diverse doelgroepen. Geld
We realiseren maatwerk voor bijzondere doelgroepen op basis van actuele behoefte en taakstellingen. Dat geldt voor onder andere statushouders, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Kwaliteit We starten in de zomer 2021 met de regionale pilot Housing First. We pakken daarnaast huisvestingsvragen voor spoedzoekers, waaronder statushouders, arbeidsmigranten en beschermd wonen, integraal op. Geld
We staan open voor (CPO-)initiatieven van ouderen. We hebben er aandacht voor dat we nieuwe woningen vooral toevoegen op de plek waar mensen hun sociale netwerk hebben. Dan zijn mensen eerder geneigd te verhuizen. We sturen op flexibele woon(zorg)vormen die ook op lange termijn geschikt zijn voor diverse (zorg)doelgroepen. 16
Kwaliteit We zijn in gesprek met diverse (CPO) initiatieven vanuit verschillende doelgroepen in onze kernen. Uitvoering van deze initiatieven is niet altijd eenvoudig, ook omdat er weinig gemeentelijke locaties zijn in onze kernen. Geld
We zetten de Regietafel Wonen en Zorg voort. De gemeente pakt de regie op wonen en zorg. Zo hebben we planologische ruimte geboden aan woonzorginitiatieven in de kernen en het buitengebied. We zorgen voor een sterkere verbinding tussen corporaties en zorgpartijen (de juiste coalities) via de al bestaande Regietafel wonen en zorg. De inzet is nu nog vooral gericht op de aanwezigheid van voldoende zorgvastgoed. Een volgende stap is om met elkaar te zoeken naar een toekomstbestendige infrastructuur voor het wonen met een zorgvraag, die aansluit bij wat inwoners nodig hebben en past bij de kernen. We vernieuwen het ontwikkelperspectief van deze Regietafel en vullen die aan met een uitvoeringsagenda, zowel voor het (boven) gemeentelijk niveau als op het niveau van de kernen. Kwaliteit In januari 2021 is er een brede bijeenkomst geweest met 20 partners (waaronder een deel van de Regietafel Wonen en Zorg, maar ook huisartsen, verpleegkundigen etc) over goed oud worden in Berkelland. Uitkomst van deze bijeenkomst is dat er concrete werkafspraken zijn gemaakt met name over samenwerken aan toekomstbestendige ouderenzorg in Berkelland. Hier wordt in het najaar vervolg aangegeven. De Regietafel Wonen en Zorg is vanwege corona niet doorgegaan. Dit omdat er bij de zorgpartners, zoals begrijpelijk, andere prioriteiten lagen. Geld
Wat mag het kosten Genoemde bedrag bij kopje wijzigingen onderdeel 010.070 betreft een restantbedrag van een project. Bedragen x €1.000
17
Exploitatie
Realisatie 2020
2021
Wijzigingen
Overige wijzigingen 2021
Gewijzigde begroting
2022
2023
2024
Lasten 010.010 Regionale woonagenda aansluiting lokale woonagenda
-38
0
0
0
0
0
0
0
010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
-3.774
-886
0
0
-886
-886
-886
-886
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
-7
0
0
0
0
0
0
0
010.040 Monitoren toekomstige sloopopgave
-3
0
0
0
0
0
0
0
010.045 We monitoren landelijke en regionale ontwikkelingen woningmarkt
0
-50
0
0
-50
-50
-50
-50
010.050 werken aan transformatiefonds om sloop woningen in de toekomst te bekostigen
0
0
0
0
0
0
0
0
010.060 We zijn samen met kruiswerk en energieloket actief aan de slag met campagne heerlijk in eigen huis
0
-100
0
0
-100
0
0
0
010.070 Integrale aanpak
0
-500
-10
0
-510
-3.825
0
0
010.080 Voorfinanciering nieuwbouw activiteiten
0
-100
0
0
-100
-100
0
0
010.090 Grote kernen behoefte onderzoek
-10
0
0
0
0
0
0
0
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
-90
-65
0
0
-65
-65
-65
-65
010.500 Loonkosten programma Plezierig wonen
-1.762
-1.912
-404
0
-2.316
-1.912
-1.912
-1.912
010.700 Rente en afschrijving programma Plezierig wonen
-112
-395
216
0
-180
-395
-395
-395
-5.795
-4.008
-198
0
-4.207
-7.233
-3.308
-3.308
5.240
1.021
0
0
1.021
1.021
1.021
1.021
Totaal Lasten Baten 010.020 Gemeentelijke grondexploitaties
18
010.030 Inventarisatie kernen woonbehoefte inwoners
6
0
0
0
0
0
0
0
010.100 Goede dienstverlening rondom wonen
1.146
853
404
0
1.257
875
898
920
Totaal Baten
6.393
1.874
404
0
2.278
1.896
1.919
1.941
598
-2.135
206
0
-1.929
-5.337
-1.390
-1.367
010.710 Reserves
49
913
-203
0
710
4.138
213
213
Totaal Onttrekkingen
49
913
-203
0
710
4.138
213
213
0
0
0
0
0
0
0
0
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen 010.710 Reserves Totaal Stortingen
0
0
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
49
913
-203
0
710
4.138
213
213
Gerealiseerd resultaat
647
-1.222
3
0
-1.219
-1.200
-1.177
-1.155
Projecten De campagne Heerlijk Thuis in Huis is nog niet weer opnieuw opgestart in verband met corona. Daarom zijn hier ook nog geen uitgaven geweest. Alles is er nu op gericht om in september weer te gaan starten met de campagne. Daarna zullen ook weer uitgaven volgen. Het project ´vervolgproject Beltrum´, hieronder vielen de woononderzoeken in de kleine kernen, is in 2021 financieel afgerond in verband met een subsidie van de provincie Gelderland. Bedragen x €1.000
19
Exploitatie
Oorspronkelijk begroot
Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar
Realisatie 2021
Restant
Lasten
-500
0
0
-500
Totaal 60830012 PRJCT Integrale wijkaanpak toekomstbest. woningen
-500
0
0
-500
Lasten
-10
-10
-4
4
Totaal 60830037 PRCT Grote kernen behoefte onderzoek
-10
-10
-4
4
Lasten
-100
0
0
-100
Totaal 60830038 PRJCT Heerlijk thuis in huis
-100
0
0
-100
-109
-53
-40
-16
60830012 PRJCT Integrale wijkaanpak toekomstbest. woningen
60830037 PRCT Grote kernen behoefte onderzoek
60830038 PRJCT Heerlijk thuis in huis
60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum Lasten Baten
24
6
45
-27
Totaal 60830903 PRJCT Vervolg project Beltrum
-85
-48
5
-43
Gerealiseerd resultaat
-695
-58
1
-638
Kaders die de raad heeft vastgesteld
Woonvisie gemeente Berkelland 2020 - 2025 Thuis in Berkelland Kwalitatieve toetsingscriteria voor woningbouw Berkelland 2019 Ruimte extra woningbouw per kern 2019 Beleidskader tijdelijke woningen Achtergrondinformatie tijdelijke woningen Structuurvisies Woonmonitor Berkelland 2019
20
FIJN LEVEN Een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving Wat speelt er?
Het is fijn leven in Berkelland. Inwoners geven met bijna het cijfer 8 aan dat ze erg fijn wonen. Zij willen ook in de toekomst tevreden blijven over hun woon- en leefomgeving. Dat betekent dat we moeten blijven investeren in een toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving. Er is volop ingezet op het benutten van de kracht van de samenleving en dat blijven we doen. Zo zijn we met onze inwoners doorontwikkeld in het wijk- en kerngericht werken en spelen we in op de wijk-/kernspecifieke behoeften van de bewoners, zowel qua fysieke als sociale leefomgeving. Er zijn woon-/leefplannen gemaakt in kleine kernen en in de grote kernen maken we ook goede stappen. Met behulp van de integrale analyse die we van heel Berkelland (op kern-/wijkniveau) gemaakt hebben weten we bijvoorbeeld bij de grote kernen in welke wijken we het eerste nog verder willen verdiepen in het wijk- en kerngericht werken. Samen met onze inwoners blijven we hieraan werken en onze gebiedscontactpersonen en gebiedswethouder houden voortdurend contact. Onze inwoners weten ons steeds beter te vinden en wij hen. Er nog veel te doen en uit te proberen met elkaar. We hebben de afgelopen periode een nieuwe werkwijze in de openbare ruimte geïmplementeerd, ‘ambitie gericht beheer’, waar inwoners, wijken en buurten een centrale rol in spelen.
We kijken op basis van verschillende thema’s (zoals schoon en veilig, biodiversiteit, klimaatadaptatie en bewegen, recreatie en ontmoeten) wat inwoners het belangrijkst vinden in hun wijk of buurt. We bepalen samen hoe we hun leefomgeving inrichten. De komende periode moeten we de tering naar de nering zetten en kunnen het extra (tijdelijke) geld voor het wijk- en kerngericht werken goed gebruiken voor doorontwikkeling en voor (het verder op weg helpen van) concrete projecten uit de samenleving. Ook het opgerichte Berkellands Naoberfonds helpt ons hierbij. We gaan de komende periode ook de extra middelen voor het verbeteren van het groenonderhoud verder aanwenden. Er is een uitvoeringsplan opgesteld om deze middelen zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. We gebruiken deze middelen ook om het groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel goedkoper kan. Binnen de huidige werkwijze is ook veel aandacht voor ecologie. Daar waar mogelijk richten we de openbare ruimte ecologisch in en passen we ecologisch beheer toe. Wij moeten onze leefomgeving voorbereiden op de klimaatverandering. We zullen moeten leren omgaan met grote hoeveelheden water (hevige regenval en binnenkomend water vanuit het buitenland), droogteperioden en hoge temperaturen. Nederland wil naar een circulaire economie (een economie waarin reststoffen volledig opnieuw worden hergebruikt).
Voorbeeld daarvan is het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof ‘VANG’. Gemeenten zijn daarbij belangrijke partners, omdat zij verantwoordelijk zijn voor inzameling van het huishoudelijk afval. Berkelland wil voldoen aan de landelijke doelstelling uit het programma en minder dan 100 kilogram restafval per inwoner inzamelen.
Speerpunt Investeren in de samenleving. Wat willen we bereiken? We ondersteunen initiatieven vanuit de samenleving op de manier die het beste bij dat initiatief past.
21
Wat gaan we daarvoor doen? Samen met inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen stellen we wijkagenda’s op en voeren ze uit. Bij projecten en activiteiten beginnen we zoveel mogelijk bij onze samenleving onder andere als onderdeel van het wijk- en kerngericht werken. Zo spelen we in op vragen vanuit de samenleving of betrekken de samenleving bij de inrichting van de openbare ruimte of het te ontwikkelen beleid. Dit doen we in co-creatie binnen dorpen en wijken. Zo ontstaan agenda’s die op de korte, de middellange dan wel op de lange termijn de leefomgeving ten goede komen. Hierin doen we een beroep op de betrokkenheid van de inwoners en faciliteren/motiveren we het eigenaarschap voor onderwerpen die van belang worden gevonden voor en door de diverse wijken/kernen. Kwaliteit Geld We ondersteunen initiatieven uit wijken, buurten en kernen. (020.100) Dit doen we onder andere via het Berkellands Naoberfonds. Door de inzet van contactfunctionarissen wordt er ondersteuning gegeven op vragen vanuit de samenleving waarbij de leefbaarheid versterkt kan worden. De contactfunctionarissen werken gebiedsgericht en zorgen voor verbinding tussen inwoners, instanties en gemeente. Kwaliteit Geld We ontwikkelen het gebiedswethouderschap verder door. De gebiedswethouder is de bestuurlijke ambassadeur voor het gebied en aanspreekpunt voor thema’s en onderwerpen die in een gebied leven.
Kwaliteit Geld We verstevigen onze netwerken in wijken en kernen en hebben oog voor die groepen die nog niet zo betrokken of in beeld zijn. Door vorm te geven aan zogeheten gebiedsgeoriënteerde kernteams, waarin verschillende disciplines (zowel intern als extern) samenwerken worden verbindingen gemaakt en zogeheten koppelkansen benut. Belangrijke thema’s en doelgroepen komen zo beter in beeld. Kwaliteit Geld
Speerpunt Een uitnodigende leefomgeving. Wat willen we bereiken? De kwaliteit van het groenonderhoud verbetert, met focus op duurzaam, schoon en kleurrijk. Een leefomgeving voor jong en oud die uitnodigt om te bewegen.
22
Wat gaan we daarvoor doen? Bij plannen en onderhoud zetten we in op het stimuleren van ‘bewegen’ in onze leefomgeving. We vinden ‘bewegen’ in onze leefomgeving erg belangrijk. Zo kunnen onze inwoners bij inrichting en onderhoud in de openbare ruimte, in het kader van ‘Ambitiegericht beheer’ kiezen om meer in te zetten op het streefbeeld ‘Stimulerend om te bewegen, ontmoeten, recreëren’. Kwaliteit Er zijn diverse plannen in voorbereiding en in uitvoering, om bewegen in de leefomgeving te stimuleren. Het beleidsplan 'spelen en bewegen in de openbare ruimte' gaat in de tweede helft van 2021 naar de raad. Hierin zijn de ambities voor de komende 10 jaar verwoord. Het geeft handvatten om voor diverse doelgroepen in de openbare ruimte spelen en bewegen te stimuleren. Daarvoor is het nodig om rekening te houden met de demografische situatie in de wijken, en tot het beperkte onderhoudsbudget. Bij de lopende projecten wordt al rekening gehouden met dit beleidsplan spelen en bewegen. Geld We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (020.020) We moeten de tering naar de nering zetten en met minder middelen het onderhoud gaan uitvoeren. We gaan daarom over naar het minst onderhoudsintensieve groen. Meer (ruig) gras en struiken en minder perken bijvoorbeeld.
Uiteraard wordt daarbij gekeken naar plekken die daarvoor het meest in aanmerking komen, maar het beeld van het openbaar groen zal veranderen. Een deel van het groenonderhoud gebeurt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het overige besteden we uit. We proberen daar waar mogelijk wensen van inwoners en ondernemers te respecteren en blijven ook met hen in gesprek om mogelijkheden van hun inzet daarbij te bespreken. Er is ook minder vast budget opgenomen voor projecten en nieuwe speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Kleinere noodzakelijke projecten kunnen nog uitgevoerd worden, maar de wat grotere projecten worden voortaan opgenomen op de jaarlijkse investeringslijst. Ook is het mogelijk de komende jaren geld voor projecten vrij te maken uit de (niet structurele) middelen voor ‘Investeren in Berkelland; wijk- en kern gericht werken'. Hoewel we in 2020 het budget voor het onderhoud van bomen nog hebben verhoogd, proberen we de tering naar de nering te zetten en is het budget met 10% (€ 25.000) verlaagd. Het bomenonderhoud proberen we nog efficiënter uit te (laten) voeren. We hebben een wettelijke zorgplicht voor het onderhoud van onze bomen en we moeten ervoor zorgen dat we zo min mogelijk veiligheidsrisico’s lopen.
Mocht er extra onderhoud nodig zijn door bijvoorbeeld bepaalde weersomstandigheden (zoals een zeer droge zomer) of specifiek meer onderhoud om veiligheidsproblemen te voorkomen, dan zullen we een beroep moeten doen op het budget ‘onvoorzien’ of de algemene reserve. We besparen ook op de aankoop van materialen die nodig zijn voor het onderhoud op de begraafplaatsen. Deze besparing gaat niet over de uren/inzet op onderhoud begraafplaatsen. We passen minder of goedkopere materialen toe, maar de begraafplaatsen blijven er wel netjes uitzien. We hebben geen budget meer voor het plaatsen van kerstversieringen in de openbare ruimte. Wij laten het versieren van de (eigen) leefomgeving bij onze samenleving (inwoners, bedrijven of organisaties). Kwaliteit De kwaliteit van het onderhoud van groen staat onder druk door beperkte budgetten, maar ook door droogte. Plannen zijn in ontwikkeling om in de toekomst groen goedkoper te kunnen onderhouden. Dit kan door groenvakken om te vormen naar goedkoper te beheren groentypen. Dit heeft invloed op hoe de omgeving er uitziet.
23
Geld We hebben te maken met de nasleep van de droogte in 2019 en 2020. Er zijn alleen al in 2020 1500 bomen doodgegaan. Er is dit jaar een overschrijding te verwachten van € 170.000, door noodzakelijke kap, herplant van bomen na kap en extra snoei. Er is namelijk door de droogte veel dood hout in de bomen. Dat betekent dat er extra snoeiwerkzaamheden noodzakelijk zijn in 2021 om te kunnen voldoen aan de zorgplicht voor veiligheid van de bomen. De kosten voor het uitbesteden van werkzaamheden voor groenonderhoud binnen de bebouwde kom, zijn fors hoger dan begroot. Dit is een trend die al enkele jaren zichtbaar is. Het areaal is toegenomen en ook hebben we te maken met jaarlijkse prijsverhogingen. Dit betreft een overschrijding van naar schatting € 72.000. De areaaluitbreiding (€ 44.000) is ook meegenomen in de PPN2022. De prijsverhoging (€ 28.000) wordt (structureel) gedekt vanuit de stelpost Prijsstijgingen. We investeren extra in verbetering van de kwaliteit van het groen(onderhoud). (020.120) We gaan de komende periode ook de extra middelen voor het verbeteren van het groenonderhoud verder aanwenden. Er is een uitvoeringsplan opgesteld om deze middelen zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. We gebruiken deze middelen om achterstallig onderhoud weg te werken, maar ook om groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel goedkoper kan.
Kwaliteit Net als in 2020 zijn in 2021 diverse slechte groenvakken opnieuw ingericht. Er zijn plannen in voorbereiding en in uitvoering waarbij groengebieden verbeterd worden. Plannen worden zoveel mogelijk integraal opgepakt, samen met inwoners. Voorbeelden zijn de aanpak van dichtgegroeide poelen in onder meer Eibergen, het gebied aan de Oranjelaan in Neede en de Prunusstraat in Borculo. Gezien de geplande bezuinigingen zal een deel van het budget voor de verbetering van groenvoorzieningen worden ingezet voor het omvormen naar groentypen die in de toekomst minder onderhoud vergen. Zo is er een start gemaakt met de ontwikkeling van meer bloemrijk gras in de kernen. Hiervoor is ook een machine aangeschaft om binnen de bebouwde kommen met onze eigen dienst bloemrijk gras te kunnen beheren. Tegelijkertijd is dit gunstig voor de ecologische waarde. Geld
We passen waar mogelijk ecologisch beheer toe, niet alleen bij bermen, maar ook andere terreinen, zoals parken, in gemeentelijk bezit. Doel is om onder andere meer insecten (denk aan bijen) en andere (beschermde) dieren en planten te laten voorkomen in onze leefomgeving. Deze biodiversiteit helpt bij het verminderen van overlast van plagen (zoals de eikenprocessierups). Kwaliteit Buiten de bebouwde kom wordt een deel ecologisch beheerd. Ecologisch bermbeheer is duurder dan klepelbeheer. Er vindt waar mogelijk binnen het budget ecologisch bermbeheer plaats in de meest kansrijke bermen buiten de bebouwde kom. Binnen de bebouwde kom is dit jaar een start gemaakt met het omvormen van gazon naar bloemrijk gras op de hiervoor meest kansrijke plekken. Dit wordt nog verder uitgebreid. Het gaat om gazons die niet worden gebruikt als speelveld en voldoende breedte hebben voor de machine. Langs voet- en fietspaden wordt ongeveer een meter wel als gazon gemaaid, om zo te voorkomen dat de begroeiing over de paden gaat hangen, en het geeft een meer verzorgd beeld. De gedeelten bloemrijk gras in de kernen worden ecologisch beheerd. Ook bij andere groentypen wordt waar mogelijk ecologisch beheer toegepast, en wordt hier bij nieuwe aanleg ook rekening mee gehouden.
24
Geld We realiseren groen/-blauwe parels (aantrekkelijke plekken met groen en water) in de kernen. Te denken valt aan goede waterbergingen/-infiltratie gecombineerd met groen, zoals ook in ons streefbeeld ‘Klimaatbestendig’ in de werkwijze ‘Ambitiegericht beheer’ is opgenomen. Kwaliteit Dit zijn plannen die voor een deel in samenwerking met het waterschap gebeuren en integraal worden opgepakt. In 2021 worden verschillende plekken aangepakt, zoals de Vijverweg Ruurlo en verschillende kleinere waterpartijen in de kernen. Geld
Speerpunt Leefomgeving aangepast aan het veranderende klimaat. Wat willen we bereiken? Een leefomgeving die aangepast is aan het veranderende klimaat.
Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het watertakenplan 2019-2023 uit (de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan) inclusief klimaatstresstest. (020.030) We hebben een watervisie en watertakenplan opgesteld met het Waterschap Rijn en IJssel. De afgelopen periode is klip en klaar geworden dat klimaat adaptief inrichten van onze buitenruimte noodzaak is. We werken integraal binnen onze organisatie, met het waterschap en met onze inwoners samen aan waterberging en waterinfiltratie (afkoppeling), opgenomen in een aantrekkelijke leefomgeving (blauw/groene parels zoals in Ruurlo en andere plekken in voorbereiding). We maken onze leefomgeving (beter) bestand tegen droogte en hitte, maar tegelijkertijd ook tegen wateroverlast. Daarbij hechten we veel waarde aan goede communicatie met en naar inwoners en alle andere betrokkenen. Uiteraard blijft een robuuste afvoer van vuilwater (riool) onze kerntaak waarbij we op basis van risicogestuurd beheer zo efficiënt en effectief mogelijk te werk gaan. Kwaliteit Het rioolbeheer wordt volgens planning uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn: • De aanbesteding voor renovaties van mechanische riolering is in uitvoering en de volgende fase wordt voorbereid • Reiniging en inspectie aan de riolering is aanbesteed en de uitvoering wordt opgestart.
• Als we bij projecten het regenwater afkoppelen van de riolering vragen we de bewoners of we ook de regenwaterpijpen aan de voorkant van de woning mogen aansluiten op het regenwaterriool. Wij nemen de kosten hiervan mee in het totale project. •Samen met het Waterschap Rijn en IJssel zijn de stresstesten uitgevoerd. Momenteel worden risicodialogen uitgevoerd Achterhoek breed met ketenpartners zoals Vitens, waterschap, VNOG. Daarnaast zijn we deze gesprekken ook binnen de gemeente gestart. • Er hebben zich twee calamiteiten voorgedaan in de riolering. De kosten die dit met zich meebracht hebben we kunnen opvangen binnen de reguliere begroting. Geld De geraamde lasten zijn per saldo ca. € 460.000 lager dan geraamd. Door vertraging in de uitvoering van projecten, zoals gemeld in de jaarrekening 2020, zijn de afschrijvingslasten voor 2021 aanzienlijk lager dan geraamd. Ook is de toegerekende rente lager dan begroot. Het totale voordeel op kapitaalslasten bedraagt € 960.000. Vanwege enkele calamiteiten (in Rekken en Eibergen) zijn er in 2021 extra lasten. De calamiteit Rekken kostte ongeveer € 180.000, voor de calamiteit in Eibergen zijn de kosten voor 2021 geraamd op € 250.000.
25
Voor reiniging en inspectie vrijverval riolering verwachten we een kostenstijging van € 70.000, met name als gevolg van prijsstijgingen. Het saldo wordt toegevoegd aan de voorziening riolering.
Speerpunt Veilige en makkelijk berijdbare wegen en paden. Wat willen we bereiken? Veilige en makkelijk berijdbare wegen en paden zowel in het buitengebied als in de kernen, die aantrekkelijk zijn voor inwoners en bezoekers.
Wat gaan we daarvoor doen? We bepalen waar mogelijk samen met inwoners en ondernemers de (her)inrichting van onze wegen en paden. We onderhouden onze wegen op basis van het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. We overleggen (in het kader van wijk- en kerngericht werken) daarbij met inwoners en andere belanghebbenden of de wegfunctie en -inrichting nog past bij het gebruik en maken samen het ontwerp binnen de mogelijkheden die we hebben. Kwaliteit We gaan bij alles wat we doen op het gebied van verhardingen in de openbare ruimte uit van het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij onderhoudswerkzaamheden informeren we de aanwonenden en belanghebbenden over het hoe en waarom van de maatregel. De meer integrale projecten komen doorgaans uit het wijk- en kerngericht werken. Daar overleggen we met inwoners en andere belanghebbenden of de functie en de inrichting van de weg of verharding nog past bij het gebruik. We maken samen het ontwerp binnen de mogelijkheden die we hebben. Daarbij gebruiken we het instrument `Ambitiegericht beheer`. Met dit instrument stellen we met een bepaalde buurt of straat op basis van een aantal maatschappelijk thema´s ambities vast. Die ambities krijgen dan vorm in het herinrichtingsplan. Deze aanpak draagt bij aan een beter gedragen, beter beheerbaar en bovendien duurzamer en meer toekomstbestendig plan. Geld
We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak. (020.110) Er is € 2.000.000 extra geld (eenmalig) beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. We hebben een plan opgesteld voor uitvoering van deze impuls. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud met de extra tijdelijke middelen. Deze extra middelen stellen ons in staat om de komende jaren op onderhoudskosten wat te kunnen besparen zonder dat we daarmee het afgesproken onderhoudsniveau (overwegend laag) geweld aan doen (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’). Kwaliteit Er is éénmalig € 2.000.000 aan extra geld beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in (met name) het buitengebied. We hebben een plan opgesteld voor uitvoering van deze impuls. Daarbij hebben we naast onderhoud aan asfaltverhardingen een extra focus op de bestrate wegen en paden buiten de bebouwde kommen. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud met de extra tijdelijke middelen. Bij de prioritering hebben we ook rekening gehouden met het maatschappelijk effect van een weg zoals hoeveelheid verkeer, schoolroutes, recreatieve routes en cultuurhistorie.
De extra middelen stellen ons in staat om in ieder geval tot en met 2023 op onderhoudskosten wat te kunnen besparen zonder dat we daarmee het afgesproken
26
onderhoudsniveau (overwegend laag) geweld aan doen (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’). We zijn nu halverwege het tweede van drie kalenderjaren waarin we het impulsbudget inzetten. In het eerste jaar (2020) is ruim 8 ton van het impulsbudget besteed. Het inzetten van de overige gelden zit goed op schema en eind 2022 is het gehele impulsbudget ingezet. In november 2021 komen de resultaten van een nieuwe globale visuele weginspectie beschikbaar. Daaruit blijkt welke impact de inzet van het impulsbudget heeft op de kwaliteit van de verhardingen. Geld Geen bijzonderheden. De beschikbare extra middelen zetten we volledig in. In het kader van 'Berkelland in balans' is met ingang van 2021 een structurele bezuiniging van € 130.000 doorgevoerd op onderhoud wegen. Eind 2023 eindigt de inzet van het impulsbudget én de inzet van extra middelen vanuit de egalisatiereserve. Daarna zal het effect van deze bezuiniging duidelijk zichtbaar worden in een kwalitatieve teruggang van het wegenonderhoud. Eind 2023 is daarmee een goed moment om de structureel benodigde middelen via een herijking te toetsen aan het vastgestelde kwaliteitsniveau `overwegend laag`. We onderhouden onze infrastructuur. (020.040) We werken volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers.
Voor de veiligheid is onderhoud noodzakelijk. Op basis van inspecties en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhouden of vervangen worden. Deskundigen geven aan dat het huidige budget voor het onderhoud van wegen en paden nu al te laag is om het door de gemeenteraad vastgesteld niveau (overwegend laag) te kunnen bestendigen. De in deze begroting doorgevoerde bezuiniging van 10% op het onderhoudsbudget voor wegen zal uiteindelijk leiden tot een verlaging van de gemiddelde onderhoudskwaliteit. De verwachting is echter dat deze besparing de komende 3 jaar niet zal leiden tot kwaliteitsniveaus die zich buiten de bandbreedte van het huidige scenario (overwegend laag) bevinden. Dat komt doordat we de komende jaren de kwaliteitsimpuls voor wegen en paden in het buitengebied (€ 2.000.000) vanuit Samen Investeren in Berkelland gaan inzetten (zie de activiteit ‘We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak’). We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau dan dit zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen.
We zullen over een paar jaar het jaarlijkse onderhoudsbudget wel weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. Het onderhoudsbudget voor waterkeringen en overbeschoeiingen is met 20% (€ 30.000) verlaagd. We streven naar natuurlijke oevers, met minder onderhoud. De afgelopen tijd zijn enkele grote investeringen gedaan waardoor jaarlijks onderhoud de komende jaren wat minder is. Groter onderhoud of flinke ingrepen nemen we voortaan jaarlijks mee als nieuwe investeringen (investeringslijst). Ook het budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk. We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Het budget voor 2021 en verder is structureel met 10% (€ 10.000) verlaagd en zullen proberen nog efficiënter/effectiever de middelen in te zetten. Als de overlast toch te groot wordt en budget niet toereikend dan doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’.
Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) te kort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen. Kwaliteit We onderhouden volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en Beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in 27
Berkelland is divers. Voor de veiligheid is onderhoud noodzakelijk. Op basis van inspecties en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhouden of vervangen worden. Deskundigen geven aan dat het huidige budget voor het onderhoud van wegen en paden nu al te laag is om het door de gemeenteraad vastgesteld niveau (overwegend laag) te kunnen bestendigen. De in de begroting 2021 doorgevoerde bezuiniging van € 130.000 (10%) op het onderhoudsbudget voor wegen zal uiteindelijk leiden tot een verlaging van de gemiddelde onderhoudskwaliteit. De verwachting is echter dat deze besparing de komende 3 jaar niet zal leiden tot kwaliteitsniveaus die zich buiten de bandbreedte van het huidige scenario (overwegend laag) bevinden. Dat komt doordat we de komende jaren de kwaliteitsimpuls voor wegen en paden in het buitengebied (€ 2.000.000) vanuit 'Samen Investeren in Berkelland' gaan inzetten (zie de activiteit ‘We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak’). We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen.