RVB08-0148 Toekomstvisie Bergen op Zoom, ter informatie toegevoegd op verzoek van D66
Tekst van het document
De centrale gedachte van de cradle to cradle filosofie, is dat alle materialen na gebruik nuttig worden ingezet in een ander product. Het eerste verschil met conventioneel her
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20225 25
gebruik is dat er geen kwaliteitsverlies is en geen restproducten die alsnog gestort worden. Beleidskeuzes: • In samenwerking met de veiligheidspartners de veiligheid verbeteren door gezamenlijke prioriteitstelling en de afstemming van de inzet van middelen. • In samenwerking met de partners op het gebied van milieu verder invulling geven aan het begrip duurzaamheid. • Drugshandelgerelateerde overlast en criminaliteit blijvend krachtig bestrijden met preventieve en repressieve maatregelen. • Met het uitdragen van “cradle to cradle” de duurzaamheid van bedrijven stimuleren. • Buurtpreventie stimuleren en faciliteren.
29-9-2008 12:09:51
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20226 26
29-9-2008 12:09:52
Zorg De strategische keuze om in te zetten op duurzaamheid, kwaliteit, diversiteit en samenwerking werkt ook door in de zorgsector. Deze ontwikkelt zich de komende jaren tot een moderne gezondheidseconomie waarin commerciëler gewerkt wordt en bijvoorbeeld cosmetische ingrepen vaker zullen worden toegepast. Er zullen steeds meer privé-klinieken bijkomen en er is meer dan vroeger sprake van concurrentie in de zorg. In Bergen op Zoom komen grotere concentraties van voorzieningen op het gebied van zorg. Denk daarbij vooral aan instellingen als Lievensberg Ziekenhuis, GGZ westelijk Noord-Brabant (“Vrederust”/ Viersprong), stichting TanteLouise en Vivensis.
Beleidskeuzes: • In samenwerking met de zorginstellingen de ontwikkelingen in de zorg nader analyseren en concrete beleidskeuzes formuleren. • De gemeente voert een actief beleid om de verdere inzet van ICTvoorzieningen voor inwoners te promoten. De inzet van ICT-voorzieningen geschiedt in samenwerking met inwoners, woningcorporaties, zorgaanbieders en gemeente. • Op gemeente- en wijkniveau moeten (woon)zorg moeten mogelijkheden aanwezig zijn, die goed aansluiten op de algemene welzijnsvoorzieningen.
Naast deze ontwikkelingen wordt voor hun functioneren een groeiend beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Deze ontwikkeling wordt versterkt sinds het in werkingtreden van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). De centrale gedachte achter de Wmo is dat de zelfredzaamheid van inwoners behouden blijft of wordt verhoogd. Dat vraagt om maatwerk in de zorg, zowel van de professionele betrokkenen als in de vorm van mantelzorg. Door de toenemende vergrijzing van inwoners zal er een groter beroep op zorg van anderen en op voorzieningen worden gedaan. Overigens is zorg niet leeftijdsgebonden. Mensen van alle leeftijden en doelgroepen maken er gebruik van: van kraamzorg tot begeleiding in een hospice. De zorg moet voldoende diversiteit en kwaliteit bieden. Aandachtspunten in de zorgsector zijn de betaalbaarheid nu de zorg steeds kleinschaliger wordt gerealiseerd, het tegengaan van de bureaucratie en het aantrekken van voldoende en geschikt personeel. De kleinschaligheid van de zorg betekent verder dat juist op het niveau van de wijken voldoende voorzieningen aanwezig moeten zijn die goed aansluiten op en in de nabijheid zijn van de zorgvragers.
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20227 27
29-9-2008 12:09:52
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20228 28
29-9-2008 12:09:53
Samenwerking en externe gerichtheid Veel van de doelstellingen in de andere onderdelen van de toekomstvisie kunnen alleen behaald worden in samenwerking met andere partijen binnen en vooral ook buiten de gemeente. In het samenwerkingsverband ‘Strategische Agenda WestBrabant 2008-2011’ werken 18 West-Brabantse gemeenten en de gemeente Tholen aan een stevige positie ten opzichte van Noord-Brabant, Nederland en zeker ook ten opzichte van de Euregio. De ligging van Bergen op Zoom en de regio in de Rijn-Schelde-Delta, tussen de wereldhavens Rotterdam en Antwerpen, biedt buitengewone kansen. Die moeten wel gegrepen worden! Dat kan door als Bergen op Zoom een sterke positie in te nemen en op alle schaalniveaus samenwerking te zoeken. De geografische ligging van Bergen op Zoom en de regio biedt unieke kansen. Samenwerken en een proactieve houding vormen daarbij de credo’s om die sterke positie van Bergen op Zoom en de regio verder te benutten. Op termijn zal vanuit de schaal van West- Brabant de sprong naar de schaal van Zuid-Nederland worden gemaakt. Hierbij is van belang dat de landgrenzen geen belemmering voor samenwerking vormen. De ontwikkelingen in Antwerpen zijn voor Bergen op Zoom, gelet op de ligging, even belangrijk als die in Rotterdam. Deze samenwerking moet zodanig vorm krijgen dat ingespeeld kan worden op nieuwe ontwikkelingen.
Bij de realisatie van woon-, werk- en recreatielocaties wordt onnodige concurrentie tussen gemeenten voorkomen.
Juist het complementaire karakter van beide steden zorgt ook buiten West-Brabant voor een krachtige positionering en profilering. Niet alleen binnen West-Brabant maar ook daarbuiten moeten nieuwe coalities gevonden én gesloten worden waar deze coalities een meerwaarde voor Bergen op Zoom én West-Brabant opleveren. Beleidskeuzes: • De gemeente Bergen op Zoom zoekt de dialoog met andere (buur)gemeenten over samenwerking op zowel beleidsmatig als uitvoerend gebied. • De samenwerking in West-Brabant via de ‘Strategische Agenda WestBrabant 2008-2011’ wordt bestendigd en waar mogelijk versterkt. • Nauwere samenwerking tussen de gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen, Tholen en Woensdrecht bij benutting van de mogelijkheden van de A4 en i.h.k.v. Maintenance Valley (Bergen op ZoomWoensdrecht). • Samenwerking Bergen op Zoom-Roosendaal als Brabantse Buitensteden verdiepen op basis van complementariteit. • Actief inzetten op samenwerking met partners van buiten West-Brabant.
Naast deze West-Brabantse samenwerking is het nodig de samenwerking op deelgebieden met individuele gemeenten te versterken. Te denken valt daarbij aan een intensievere samenwerking met de gemeente Woensdrecht om de voordelen die het project Maintenance Valley voor beide gemeenten biedt, te bundelen. In het kader van de aanleg van de A4 ontstaan er voor de gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen, Tholen en Woensdrecht mogelijkheden om zichzelf aan deze nieuwe verbinding te profileren. Samenwerking tussen deze gemeenten leidt tot een (ruimtelijk) afgewogen individuele en complementaire profilering. De twee middelgrote gemeenten in de regio, Bergen op Zoom en Roosendaal, kunnen gezamenlijk doelmatiger werken, elkaar met hun aanvullende kwaliteiten versterken en krachtiger lobbyen in de richting van hogere overheden. Dat vormt de aanleiding voor het verdiepen van de samenwerking van deze Brabantse Buitensteden op zowel beleidsmatig als uitvoerend niveau. Belangrijke terreinen voor samenwerking zijn bedrijventerreinen, recreatie, openbaar vervoer en onderwijs.
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20229 29
29-9-2008 12:09:53
Tot slot De toekomstvisie is tot stand gekomen in samenwerking met inwoners, bedrijven en instanties. Deze is gericht op een toekomst die alleen in samenwerking met anderen werkelijkheid kan worden. De toekomstvisie is geen doel op zich maar een middel om gezamenlijk tot een betere toekomst te komen. Dankzij alle inbreng vanuit de samenleving is de richting bepaald voor de toekomstige ontwikkelingen. Dit is gebeurd door te kiezen voor het versterken van de identiteit van de stad, dorpen en wijken van Bergen op Zoom en in te zetten op duurzaamheid, kwaliteit en diversiteit ! Bij deze wordt u van harte uitgenodigd om samen met de gemeente aan de slag te gaan, zodat ook in 2025 Bergen op Zoom een gemeente is om trots op te zijn!
Toekomstvisie Bergen op Zoom 20230 30
29-9-2008 12:09:53
Toekomstvisie Bergen op Zoom: BoZ 2025
1
1. Werkconferentie toekomstvisie Op 21 januari komt de raad bijeen in het kader van de toekomstvisie. Tijdens de bijeenkomst wordt ingegaan op de contouren van een Toekomstvisie. Het samenhangend verbinden van keuze’s naar aanleiding van trends levert een visie op. Hierbij wordt een aantal belangrijke trends onderscheiden. Er wordt besproken of de trend relevant is voor Bergen op Zoom, of er een opgave voor Bergen op Zoom aan is verbonden en wat er moet gebeuren.
Naar aanleiding van de trends uit de fysieke pijler wordt gediscussieerd over het gemeentelijke ambitieuze woningbouwprogramma, de wens voor flexibiliteit in programmering en in bestemmingsplannen, de betaalbaarheid van woningen voor starters, leeftijdbestendig bouwen, de invloed van de gemiddelde grootte van gezinnen, de kans om senioren uit de randstad in Bergen op Zoom te huisvesten, de noodzaak om het centrum in ere te houden als hart van de stad en wens om de trend van meer en meer auto’s om te buigen. Naar aanleiding van de trends uit de economische pijler wordt gediscussieerd over de trend is dat besteedbaar inkomen toeneemt, de koppeling tussen de centrumfunctie aan cultuur, eten en uitgaan. Naar aanleiding van de trends uit de sociale pijler wordt gediscussieerd over het belang van veiligheid, de wens om in de toekomst jongeren vast te houden, het belang van werknemers in de zorg, de wens om maakindustrie te upgraden richting innovatie, het belang om voldoende werk voor MBO-ers te houden, het belang van een goede aansluiting tussen de arbeidsmarkt en scholing, het belang van vakmanschap en rol van arbeidsimmigranten in dit kader.
Aan de hand van de planning wordt toegelicht hoe het proces verder vorm zal worden gegeven waarbij op basis van de keuzemogelijkheden (het speelveld in beeld brengen), toekomstscenario’s worden opgesteld die tot een gezamenlijke toekomstvisie zullen leiden. Het is nadrukkelijk de bedoeling om zoveel mogelijk inwoners, bedrijven en instanties bij dit proces te betrekken. De integraliteit van de visie moet een meerwaarde hebben ten opzichte van bestaande visies en bestaand beleid. Daarnaast is het proces van de toekomstvisie erop gericht om de samenwerking tussen de diverse betrokken partijen verder te verbeteren. Tenslotte wordt door de raad geconstateerd dat het van belang is dat de raadsleden zoveel mogelijk zullen participeren als “luisterend oor”.
2
2. Burgemeester Polman van start met toekomstvisie Burgemeester Han Polman was dinsdagmiddag 4 maart te gast bij kinderopvang Mamaloe in Halsteren. Daar liet hij samen met de kinderen van Mamaloe ballonnen op die symbool staan voor de toekomstvisie die de gemeente voor 2025 wil maken. De komende maanden werkt de gemeente op verschillende manieren aan de toekomstvisie.
Zo zal er op maandag 10 maart een eerste bijeenkomst zijn waarvoor iedereen uit Bergen op Zoom is uitgenodigd. Deze bijeenkomst vindt plaats in de Gertrudiskerk op de Grote Markt. De bijeenkomst begint om 19.30 uur en de deuren zijn vanaf 19.00 uur open. U wordt van harte uitgenodigd deze bijeenkomst mee te maken. De kerk biedt plaats aan ruim 400 personen. Voor de eerste vierhonderd deelnemers hebben we stemkastjes beschikbaar. Met zo'n kastje kunt u persoonlijk antwoord geven op een aantal stellingen. Deze stellingen hebben betrekking op de toekomst van Bergen op Zoom. Het antwoord wordt direct op een groot beeldscherm geprojecteerd. Met de antwoorden verwacht de gemeente richting te kunnen geven aan de toekomst van Bergen op Zoom.
3. Alle aanwezigen brengen digitaal stem uit:Toekomst Bergen op Zoom start in Sint-Gertrudiskerk Maandagavond 10 maart vond in de Sint-Gertrudiskerk de startbijeenkomst plaats over de Toekomst van Bergen op Zoom. De bijeenkomst begon om 19.30 uur. Alle inwoners ontvingen een oproep van de gemeente om zich aan te melden voor deze bijeenkomst. De uitnodiging – in de vorm van een flyer - werd huis-aan-huis verspreid. Ook bevatte de uitnodiging een antwoordkaart met twee vragen over Bergen op Zoom in het jaar 2025. Alle inzenders van de kaart maakten kans op het winnen van een ballonvaart.
3
In de kerk konden alle aanwezigen hun stem laten horen. Iedereen ontving een stemkastje waarmee hij of zij zijn antwoord kon geven op een aantal stellingen. Deze stellingen hadden betrekking op de toekomst van Bergen op Zoom. Het antwoord werd direct op een groot beeldscherm geprojecteerd. Met de antwoorden verwacht de gemeente richting te kunnen geven aan de toekomst van Bergen op Zoom. Later in maart en april volgden bijeenkomsten die gingen over specifieke thema's zoals de economie, de sociale kant van de samenleving en de ruimtelijke inrichting van Bergen op Zoom. De gemeente verwacht de toekomstvisie na de zomer ter besluitvorming aan de gemeenteraad te kunnen voorleggen.
4. Economische pijler Datum: 25 maart 2008 Locatie: studio 3 facilitair bedrijf
Inleiding Met plezier presenteren we u het verslag van de eerste discussie over de economische toekomstvisie Bergen op Zoom 2025. Deze eerste themabijeenkomst over de economische toekomst van Bergen op Zoom werd gehouden in Studio 3 van Stichting Facilitair Bedrijf. Zo’n vijftig genodigden en gasten droomden en discussieerden samen en in kleinere groepen over economisch Bergen op Zoom in het jaar 2025. Avondvoorzitter Anne-Marie Vrijenhoek trapte de bijeenkomst af, burgemeester Han Polman heette de gasten welkom en Gerlof Jorritsma verzorgde een presentatie over de status quo van Bergen op Zoom 2008 en een aantal trends, dat van invloed kunnen zijn en kansen bieden op cq voor het mogelijke toekomstbeeld van Bergen op Zoom. De trends die globaal belicht werden waren: Procesindustrie, Logistiek, Belevingseconomie, Creative Industry en Kenniseconomie. Werkateliers Vervolgens werden in aparte werkateliers elke afzonderlijke trend onder de loep genomen. Het atelier over kenniseconomie stond onder leiding van Guust Vepaalen, Bureau Phidelity en oud directeur Philip Morris . Paul Nijskens, directeur Rewin leidde de discussie over procesindustrie en logistiek en Gerard van Keken, Bureau Merkwaardige 4
Identiteit en Max Roksnoer, Deltamanager RSD voerden de gesprekken over Creative Industry respectievelijk belevingseconomie.
De opdracht was een aantal stellingen te formuleren die richting kunnen geven aan het bepalen van het economische profiel Bergen op Zoom 2025 en daar een top 3 uit samen te stellen. De deelnemers werden uitgenodigd om aan de hand van foto’s hun eigen droom over deze trend voor Bergen op Zoom te verwoorden. Daarna werd gesproken over hoe Bergen op Zoom vanuit haar identiteit en aanwezige sterkten zich op dat specifieke gebied economisch zou kunnen ontwikkelen. De soms scherpe discussies kenmerkten zich vooral door een grote mate van betrokkenheid en vakinhoudelijke inbreng.
Plenaire Sessie Na een korte pauze werden de resultaten van de werkateliers aan de hand van de top 3’s door de gespreksleiders aan de voltallige vergadering teruggekoppeld en was er gelegenheid voor discussie. Bijvoorbeeld over de relatie tussen logistiek, creativiteit en vormgeving. Een van de sprekers vatte de gevoerde discussie krachtig samen. ‘Logistiek is méér dan stapelen en verplaatsen van containers. Waar het om gaat is dat we waarde toevoegen aan die onderdelen en halffabricaten die vanuit de hele wereld naar ons landje komen. Waarde voeg je toe door snelheid, door kwaliteit, door gebruiksvriendelijkheid maar ook door een onderscheidende vormgeving. Daar zou Bergen op Zoom zich op moeten concentreren. Binnen dat vlak ontmoeten creativiteit, kunst en economie elkaar en kunnen elkaar versterken. Daar ligt dus een gedeeld belang.’ Deze vormen van logistiek en procesindustrie bieden ook in ruimtelijke zin voordelen, omdat ze minder beslag leggen op ruimte en per vierkante meter meer werkgelegenheid creëert, ook in het segment hoger opgeleiden. Ook op het gebied van kenniseconomie werden kansen gezien. Daarbij moet je verbinding zoeken met het bestaande bedrijfsleven bijvoorbeeld in de koppeling met onderwijs. Aanwezige kennis kan ook nieuwe bedrijven aantrekken. Welkom effect is dat er zo kansen ontstaan om hoger opgeleiden en jeugd aan de gemeente te binden.
Actief inzetten op Maintenance Valley is een instrument om deze kansen te benutten. De cultuur en cultuurhistorie van Bergen op Zoom, de ligging op de unieke Brabantse Wal, de 5
Stoet en Speltraditie, golfterreinen, wellnessvoorzieningen bos en water, bieden uitstekende mogelijkheden om de gemeente op het gebied van belevingseconomie aantrekkelijk te maken. Zowel voor toeristen, eigen bewoners als toekomstige bewoners. De creativiteit zit de Bergenaar in het DNA. Deze creativiteit moet Bergen op Zoom via nieuwe media verkopen. Er moeten netwerken ontstaan waar kunst, media en entertainment en creatieve zakelijke dienstverlening elkaar ontmoeten. Dat moet leiden tot het ontstaan van een Cultural Valley, die op haar beurt als een van de innoverende factoren voor andere economische terreinen kan dienen. Op dit moment is Bergen op buitenland. Alle stakeholders marketing. De gemeente moet als Om Bergen op Zoom voor wonen, daadkrachtig beleid nodig.
Zoom onvoldoende bekend in binnen- en moeten samen krachten bundelen in promotie en “Bergen op Zoom aan zee” verkocht worden. werken en recreëren te laten excelleren is
Speerpunten BoZ 2025 De bijeenkomst werd afgesloten met enkele stevige conclusies. Zo werd gesteld dat Bergen op Zoom een gemeente is die moet kiezen. We hebben veel mooie en waardevolle zaken maar willen te veel ballen in de lucht houden. We moeten streven naar een krachtige keuze voor enkele speerpunten en daarmee de gemeente een stevig profiel geven. Onze cultuur, onze creativiteit maar ook onze bedrijvigheid verdienen daar een herkenbare plek in te krijgen. Vervolgens werden de aanwezigen in de gelegenheid gesteld om uit alle twaalf gepresenteerde stellingen er drie te kiezen die hen, met het oog op de toekomst van Bergen op Zoom, het meest aanspraken. Deze top 3 was: • Kenniseconomie creëert bedrijven • Bergen op Zoom is in 2025 een Cultural Valley • Bergen op Zoom is uniek gelegen tussen R'dam en Antwerpen: Daar zitten potentiële grote klanten: zoek ze op! en mag als een eerste vingeroefening voor het formuleren van een economisch toekomstbeeld beschouwd worden. Zo tegen tien uur belandde de microfoon in handen van burgemeester Han Polman die oprecht en positief verrast was over de denkkracht van de aanwezigen. ‘Deze avond laat opnieuw zien welke kennis u samen bezit. Ik ben blij dat wij daar gebruik van kunnen en mogen maken’
6
Hieronder treft u de verslagen van de werkateliers en een overzicht van alle stellingen met de door de aanwezigen uitgesproken voorkeuren.
Werkatelier procesindustrie en logistiek Gespreksleider: Paul Nijskens Dromen aan de hand van foto’s over Bergen op Zoom 2025 en Procesindustrie / Logistiek Een van de deelnemers heeft gekozen voor een foto, waarop een ijsberg wordt beklommen. Hij geeft daarbij aan dat Bergen op Zoom de potentie heeft om een toplocatie te worden, maar om daar te komen zullen de nodige moeilijkheden moeten worden overwonnen. Een volgende deelnemer geeft, aan de hand van een foto met een enorme golf, aan dat krachten van buitenaf vrijwel niet te sturen zijn, maar benadrukt dat wel gebruik gemaakt kan worden van die kracht. Daarnaast wordt die golf gezien als een exponent van de natuur, waarmee zorgvuldig dient te worden omgegaan. Als voorbeeld wordt daarbij aangegeven dat we bijvoorbeeld zouden kunnen streven naar CO2 neutrale bedrijfsterreinen. Vervolgens is er iemand die een foto heeft van een enorme boom, waarop ook het wortelgestel is weergegeven. De omvang van dat wortelgestel is vrijwel even groot als de boom zelf. Hij verbindt dat aan de drie P’s (planet, people, profit) en spreekt de wens uit dat bij iedere ontwikkeling rekening wordt gehouden met de betreffende factoren. Met name vanwege het feit dat, als je gaat voor economische groei (groei van de boom), het noodzakelijk is om de beschikking te hebben over een goede basis (wortelgestel).
Bij ontwikkeling de belangen van de mens, planeet en winst zoveel mogelijk met elkaar in evenwicht te brengen. Een foto van een jongetje dat achter een raam zit en hoopvol naar buiten kijkt, wordt gekoppeld aan de gedachte dat er slechts sprake kan zijn van hoop op een succesvolle toekomst, indien er keuzes gemaakt worden. Vervolgens wordt een foto getoond, waarop fossielen van dieren zijn te zien. Ook daarbij wordt aandacht gevraagd voor de natuurlijke leefomgeving en wordt aangedrongen op het zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte. De volgende droom wordt uitgebeeld door iemand die in een hangmat ligt. Daarbij wordt simpelweg aangegeven dat dit nooit lukt, maar dat het wel goed is om ernaar te streven. Aan de hand van een foto van een Radar wordt eveneens de noodzaak tot het maken van duidelijke keuzes aangegeven (focus). Het maken van daarop afgestemd gemeentelijk beleid, heeft consequenties voor alle betrokken partijen. Dit beleid heeft namelijk (ook) een grote invloed op de keuzes die zij zelf moeten maken. Verder wordt aan de hand van een foto waarop een bruidsschat is weergegeven, met nadruk gewezen op aandacht voor de aanwezige (andere) sterktes en deze verder uit te nutten. Slechts door gebruik te maken van je sterke punten is een (economische) groei mogelijk. Als voorbeeld wordt hierbij de sector Zorg genoemd.
7
Sterkten en kansen voor Bergen op Zoom • Ligging t.o.v. Rotterdam en Antwerpen is een feitelijkheid en een pré; ontwikkeling afstemmen met beide Mainports • Niet uitgaan van “oude beelden” • Ook de sector “Zorg” is een kansrijke tak (aantal arbeidsplaatsen in de Zorg is in BoZ het grootst van de regio) • Goede ontsluitingsmogelijkheden weg (A-4) en water (Schelde-Rijnkanaal) • Procesindustrie / Logistiek en belevingseconomie kunnen elkaar versterken (voorbeeld: Antwerpen) • Procesindustrie: inzetten op behoud, innovatie en specialisatie (Sabic, Nuplex, Nedalco, Cargill, etc.) • Logistiek: inzetten op (beperkte) groei en (hoogwaardige) VAL activiteiten en aanhaken bij Maintenance Valley • Uitbreiding zakelijke dienstverlening door ligging Wensen • Opleiding HBO procesindustrie/logistiek (Hoge school Zeeland en Avans) • Aantrekkelijke stad om te wonen en te werken -> hoger opgeleiden/studenten aan Bergen op Zoom binden • Ontwikkeling op gebied van de logistiek, afstemmen met de regio Bedreigingen • Afstand nemen van feitelijkheid (uitstekende ligging voor logistieke sector) is in feite “zelfmoord” • Jeugd vertrekt uit de stad vanwege gebrek aan vervolgopleidingen en eenzijdig werkgelegenheidsaanbod • Beschikbaarheid van ruimte is eindig • Beschikbaarheid van voldoende (geschoold) personeel (aansluiting op vraag bedrijfsleven)
STELLINGEN: 1. In 2025 liggen de kansen voor BOZ bij logistiek (VAL) en procesindustrie (Specialties) 2. Bergen op Zoom is uniek gelegen tussen Rotterdam en Antwerpen: “klanten” opzoeken 3. Grootste bedreiging is beslag op ruimte en natuur
8
Werkatelier Belevingseconomie Gespreksleider: Max Roksnoer Dromen aan de hand van foto’s over Bergen op Zoom 2025 en Belevingseconomie. In 2024 is Bergen op Zoom een authentieke stad die bekend is als stad van stoet en spel. Het kenniscentrum Stoet en Spel kent jaarlijks vele bezoekers uit Europa. De database van het centrum is zeer waardevol. Eenmaal in Bergen lekker verwennen in een wellness-belevingcentrum . Daarna passief en actief ontspannen in de natuurlijke omgeving van de Brabantse Wal. De Bergenaar is trots dat hij een mooie culturele monumentale stad en unieke en natuurlijk landschap geërfd heeft van zijn ouders. Zij hebben ingezien dat schaarste in de toekomst goud waard is. Op basis van schaarste hebben zij blijvende waarde gecreëerd. Het imago van Bergen op Zoom is cultureel (erfgoed), wellness, natuurpark Brabantse Wal, watersportgebied (Bergen op Zoom aan zee) . Stad van vrijheid, genieten, ontspanning en culturele hoogtepunten. Er is gekozen voor een duidelijke identiteit, die ook geëtaleerd wordt over de stadsgrenzen heen. Kenmerkend is de intensieve samenwerking tussen overheid, gemeente en organisaties. Bergenaar is trots op eigen stad en draagt dit uit. Zij is een geliefde partner op regionaal, nationaal en internationaal niveau om mee samen te werken. Zij heeft het lef om stringente keuzes te maken.
Dit leidt tot een duurzaam evenwicht tussen de belangen van het bedrijfsleven, organisatie en bewoners. De bewoners hebben een hoog welzijnsgevoel en werken om de identiteit van Bergen op Zoom continu te versterken. Jong en oud vinden Bergen op Zoom jaarrond een beleving. Verder zijn de creatieve industrie, toerisme en kenniseconomie de dragers van de economie anno 2025. De toverwoorden blijken innovatie, samen werken en durf. Sterkten van Bergen op Zoom t.a.v. Belevingseconomie Inzetten van unieke natuurlijke omgeving (gradiënt van water, stuwwal, natuurlijke omgeving) de Brabantse Wal als toeristisch product Bergen op Zoom positioneren in de markt met een totaal pakket van losse onderdelen (cultuurhistorie, natuurlijke omgeving) De “Zeeland” gebruiken voor theater, overdekte ijsbaan, creative industry Wellness Compleet luxe toeristisch arrangement (water, natuur, historie, golf). Bergen op Zoom bekend om luxe arrangementen.
Openen van gedempte haven in binnenstad Bezoekers aan Zeeland verleiden om naar Bergen op Zoom te komen Realiseren van congresfaciliteiten om congressenmarkt naar Bergen op Zoom te trekken (meer bedden, meer zalen, golfterrein, wellness) Natuurlijke omgeving en cultuurhistorie wordt in 2024 schaars goed en is daarmee een productiefactor Stad van stoet en spelen Permanent openluchttheater met permanente optredens Bergen op Zoom biedt al veel, nu tijd om te vermarkten Bergen op Zoom groene long van metropool Rotterdam-Antwerpen-Brabantstad Bergen op Zoom als woonstad voor hoog opgeleiden met baan in de regio Meer samenwerking tussen stakeholders 9
Wensen Bergen op Zoom duurzame stad in 2024 Identiteit. Bergse Haven nationaal voorbeeld van duurzaam bouwen Bergen op Zoom moet zich blijvend onderscheiden van andere steden en regio’s Opleidingcentrum watersport Oprichten watersportboulevard Bergen op Zoom hoog welzijn voor bewoners Mega bioscoop Duidelijke keuzen maken en consistente bestuurlijke besluitvorming Korte termijn bestuurlijk denken moet passen in lange termijn beleid Herstel van oorspronkelijk natuurlijk landschap Werk voor hoogopgeleide mensen Meer beleving in de stad trekt jongeren, jonge gezinnen en houdt bewoners vast Meer onderwijs faciliteiten trekt meer jongeren en dit verlevendigt de stad Het is meer een leefeconomie dan belevingseconomie Bewoners van Bergen op Zoom zijn trots op hun stad Bedreigingen Geen massatoerisme, geen 2de Renesse Met “Luxe arrangementen” moet voldoende geld verdiend te worden Bergen op Zoom heeft een gesloten karakter en is chauvinistisch Niet kiezen voor kwantiteit, maar voor kleinschalig en hoge kwaliteit Niet afwachten op omgeving, maar zelf plannen maken, keuzen maken, partners zoeken en uitvoeren Niet opnemen uitstoot van bedrijven uit Rotterdam en Antwerpen, maar baas in eigen huis zijn en blijven door zelf bedrijven te selecteren Bergen op Zoom wordt opgeslokt in metropool Rotterdam-Antwerpen-Brabantstad: baas in eigen huis Nederland en Europa vergrijst en ontgroent.
Hoe verhoudt dit zich met de groeiwensen Bergen op Zoom heeft gemiddeld een laag inkomen per werkende: het bestedingsniveau is hieraan gerelateerd Top drie Identiteit 1. Kiezen voor cultuurhistorie en natuurlijk landschap 2. Benutten van stad van stoet en spel, natuur, waterrecreatie en woonomgeving 3. Bundelen van lossen onderdelen tot één marktproduct
10
Werkatelier Creative Industry Gespreksleider: Gerard van Keken Dromen aan de hand van foto’s over Bergen op Zoom 2025 en Creative Industry Bergen op Zoom is een Mekka van Creatieve Industrie: het heeft landelijke aantrekkingskracht. Bergen op Zoom is vestigingsplaats van bedrijvigheid op het gebied van audio visuele techniek, dat concurreert met Hilversum. De pluriforme kwaliteiten uit verschillende culturen geven onderscheidende kleur aan de Bergse ambities op het gebied van cultuur, economie en toerisme. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld expo’s en markten gecombineerd met culturele manifestaties. Vernieuwing op basis van identiteit levert verrassende nieuwe concepten op. Bergen op Zoom munt uit in verbindingen en netwerken met betrekking tot evenementen en tradities. Het gebruik van moderne media is daarbij een voertuig. Bergen op Zoom is creatief met opleidingen. Een HBO opleiding is het antwoord op het wegtrekken van jeugd. Dat kan ook een opleiding Social Works zijn. Bergen op Zoom heeft een Conservatorium of Kleinkunstacademie, met verbindingen naar andere disciplines Bergen op Zoom heeft een Openluchttheater aan het water, waar de toeristische waarde van de Klank en Lichtspelen volledig tot ontplooiing is gekomen en wat ook voor Creatief Nederland (en Vlaanderen) een podium is.
Bergen op Zoom heeft een bij haar identiteit passende Cultural Valley waar Creatieve Industrie in haar volle breedte (scheppende kunst - media en entertainment – creatieve zakelijke dienstverlening) floreert. Cultural Valley maakt onderdeel uit van een netwerk van omliggende creatieve gebieden en heeft verbindingen met industrie en het bedrijfsleven. Sterkten van Bergen op Zoom t.a.v. Creative Industry Creatieve Ambiance Eigen organiserend vermogen Authenticiteit, emotie en beleving Culturele leven: De passie voor beoefening, creëren en organiseren is het DNA van Bergen op Zoom Kennis Stoeten, theater, muziek etc. Festivals Onderscheidende kwaliteit door ligging aan het water Sterk georganiseerd kunstenaarsleven Pluriforme samenleving Toeristische aantrekkelijkheid De passie voor creatie en organisatie Trots De kracht zit in het samenspel van de aanwezige kwaliteiten Wensen Betrek heel Bergen op Zoom bij de ontwikkelingen Zet de creatieve kwaliteiten in voor toerisme Trek bedrijvigheid aan op het gebied van vrije tijdsbesteding. 11
Exposeer onze culturele kwaliteiten. Zorg voor gepaste professionalisering van de evenementen. Een openluchttheater aan het water als (nationaal) podium: een randvoorwaarde om de economische factor van media en entertainment te benutten. Realiseer studiofaciliteiten Zet in op moderne media. Vertrek vanuit de kwaliteiten die Bergen op Zoom heeft. Biedt ruimte voor de ontwikkeling van een Cultural Valley aanvullende op ontwikkelingen in Brabantstad, Rotterdam en Antwerpen. Cultural Valley is de fysieke omgeving voor creatieve netwerken en broedplaatsen waar moderne kunstenaars, media en entertainment en creatieve zakelijke dienstverlening in relatie staat met onderwijs op het gebied van Creative Industry, dat uitgebreid kan worden naar HBO niveau. Wordt vestigingsplaats voor een Conservatorium en Kleinkunstacademie Maak een soek-achtige oriëntaalse kwaliteitsmarkt. Maak verbindingen met industrie en bedrijfsleven Zorg voor bedrijvigheid met betrekking tot Creatieve Industrie in Bergen op Zoom waar opgeleiden aan de slag kunnen. Zet in op cultuur en een klimaat voor moderne kunst, dat aantrekkelijk is voor scheppende disciplines Versterk en ontwikkel de pluriforme kwaliteiten van de gemeente met het oog op Creatieve Industrie Vorm creatieve netwerken met andere gebieden: Breda, Antwerpen, Rotterdam en Zeeland.
Blijf aandacht houden voor cultuurhistorie, monumenten en evenementen Gebruik bijvoorbeeld een wielerronde om Bergen op Zoom op de kaart te zetten Bedreigingen Let op: Bergen op Zoom moet blijven vernieuwen Bergen op Zoom is nog in zichzelf gekeerd? Creative Industry kan niet de bepalende economische factor zijn voor Bergen op Zoom Top drie 1. HBO Onderwijs Creatieve Industrie 2. Openluchtpodium 3. Cultural Valley: Full Package: met een evenwichtige ontwikkeling van de drie disciplines van Creatieve Industrie: Kunst en Cultuurhistorie – Media en Entertainment – Creatieve Zakelijke Dienstverlening
12
Werkatelier kenniseconomie Gespreksleider: Guust Verpaalen Dromen aan de hand van foto’s over Bergen op Zoom 2025 en kenniseconomie • In Bergen op Zoom is er voor wat betreft kenniseconomie sprake van 'fossiliseren', m.a.w. het beeld van aanwezige opleidingen is traditioneel, men houdt vast aan de kennis die men heeft. Men moet verder kijken dan de neus lang is en de aanwezige, specialistische kennis, omzetten in onderwijs. • Aan de hand van een foto over erbarmelijke (anno 2008) arbeidsomstandigheden wordt de hoop uitgesproken dat met behulp van betere werkmethodes (door inzetten op kenniseconomie) het algemene welvaartspeil zal toenemen. • Essentie van (aanwezige) kennis is wat je ermee doet. Sterkten en kansen voor Bergen op Zoom Maintenance Aanwezige kennis op gebied van restaureren historische panden benutten Informatie vergaren wordt gemakkelijker (internet). Vraag is hoe dit om te zetten in toepasbare kennis (Stimuleren) cross-overs tussen onderwijs en bedrijfsleven Kenniseconomie zorgt voor vestiging van bedrijvigheid Wensen Meer zakelijke dienstverlening -> relatie met onderwijs (door meer zakelijke dienstverlening hoger opgeleiden binden aan de stad) Bergen op Zoom als stad waar het fijn is om te wonen en te werken -> hoger opgeleiden/studenten aan Bergen op Zoom binden Bergen op Zoom: stimuleer creatieve cross-overs tussen onderwijs en bedrijfsleven.
Bedreigingen Jeugd vertrekt uit de stad vanwege gebrek aan vervolgopleidingen en eenzijdig werkgelegenheidsaanbod Top drie 1. Kenniseconomie volgt de bedrijven 2. Kenniseconomie creëert de bedrijven 3. Kenniseconomie stopt de ontgroening
13
TOP 3 per trend volgens deelnemers aan deelsessies (tijdens de deelsessies gerangschikt) Score werkgroep
Trend Belevingseconomie Belevingseconomie Belevingseconomie Creative Industry Creative Industry Creative Industry Kenniseconomie Kenniseconomie Kenniseconomie Logistiek en Procesindustrie Logistiek en Procesindustrie Logistiek en Procesindustrie
1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3
Stelling Kies voor Cultuurhistorie en natuurlijk landschap Benutten van Stad van Stoet en Spel, natuur en water recreatie en woonomgeving Bundeling van de losse onderdelen tot 1 marktproduct Bergen op Zoom moet een HBO opleiding Creative Industry krijgen Een openluchtpodium/theater is een must voor Bergen op Zoom Bergen op Zoom is in 2025 een Cultural Valley Kenniseconomie volgt de bedrijven Kenniseconomie creëert bedrijven Kenniseconomie stopt de ontgroening In 2025 liggen de kansen voor Bergen op Zoom bij Logistiek (VAL) en Procesindustrie (specialties) Bergen op Zoom is uniek gelegen tussen R'dam en Antwerpen: Daar zitten potentiële grote klanten: zoek ze op! Grootste bedreiging is het beslag op ruimte en tekort aan personeel
14
Belangrijkste stellingen volgens alle deelnemers (aan het einde van de pijlerbijeenkomst gerangschikt)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Stelling Kenniseconomie creëert bedrijven Bergen op Zoom is in 2025 een Cultural Valley Bergen op Zoom is uniek gelegen tussen R'dam en Antwerpen: Daar zitten potentiële grote klanten: zoek ze op! Bundeling van de losse onderdelen tot 1 marktproduct Bergen op Zoom moet een HBO opleiding Creative Industry krijgen Kies voor Cultuurhistorie en natuurlijk landschap Benutten van Stad van Stoet en Spel, natuur en water recreatie en woonomgeving In 2025 liggen de kansen voor Bergen op Zoom bij Logistiek (VAL) en Procesindustrie (specialties) Een openluchtpodium/theater is een must voor Bergen op Zoom Kenniseconomie stopt de ontgroening Kenniseconomie volgt de bedrijven Grootste bedreiging is het beslag op ruimte en tekort aan personeel
15
Score alle aanwezigen
Trend Kenniseconomie Creative Industry Logistiek en Procesindustrie Belevingseconomie Creative Industry Belevingseconomie Belevingseconomie Logistiek en Procesindustrie Creative Industry Kenniseconomie Kenniseconomie Logistiek en Procesindustrie
19 18 16 13 11 10 8 7 7 7 3 0
5. Sociale pijler Datum: 3 april 2008 Locatie: Kellebeek college
Inleiding Op donderdagavond 3 april is in het Kellebeek-college aan de Rooseveldtlaan door een 80-tal mensen gediscussieerd over de sociale toekomst van Bergen op Zoom. De aanwezigen hebben hun dromen, beelden en ideeën uitgewisseld over hoe Bergen op Zoom er in 2025 op sociaal-maatschappelijk vlak uitziet. Na een welkomswoord door burgemeester Han Polman en een korte toelichting op het programma door avondvoorzitter Annemiek Beukman (directeur sector Maatschappelijke Dienstverlening) nam Paul Strack van Schijndel (Actorion) de aanwezigen mee met een aantal trends naar de toekomst toe, zoals: ¾ Technologische ontwikkelingen ¾ Globalisering en individualisering ¾ Beschikbaarheid informatie ¾ Ontgroening en vergrijzing ¾ Zorg (en/om) de oude dag ¾ Leven lang Leren ¾ Spanning tussen generaties ¾ Overheid treedt terug ¾ Preventie Hierna daagde de Annemiek Beukman de aanwezigen uit om hun dromen, beelden en ideeën met elkaar te delen over hoe Bergen op Zoom er in 2025 uitziet op het gebied van jeugd & jongeren, veiligheid & leefbaarheid, leren, werken / vrije tijd / sport en zorg. Om de (mogelijke) toekomst zo tastbaar mogelijk te maken, werd gebruik gemaakt van factsheets, foto's, tekeningen en filmfragmenten. In alle subgroepen is geanimeerd gediscussieerd. Tijdens de discussies zijn tekeningen gemaakt door Frans Pluijmakers, Albert Moelker en Eric Elich.
De tekeningen zijn verwerkt in dit verslag.
Jeugd & jongeren Tijdens de bijeenkomst stonden er drie trends centraal: Ontwikkelingen in het onderwijs, ontwikkelingen in de opvoedcultuur en ontwikkelingen in de samenleving Tijdens de bijeenkomst is kort stilgestaan bij elke ontwikkeling, vervolgens zijn aan de aanwezigen drie stellingen voorgelegd met de vraag of men hierop wilde reageren. De stellingen zijn hier en daar wat ‘kort door de bocht’ gesteld, juist om bij de aanwezigen een discussie uit te lokken. Hieronder vindt u een kort verslag van de verschillende trends, de stellingen en de reacties die op de stellingen zijn gegeven. Ontwikkelingen in het onderwijs Wij zijn niet de eerste generatie die zich verbaast en soms zorgelijk kijkt naar de veranderingen die zich voordoen en de ‘uitspattingen’ van de jeugd. Kijkend naar het onderwijs dan is er de afgelopen jaren heel wat veranderd. Zo was er aan het eind van de negentiende eeuw een steeds groeiende deelneming aan het onderwijs.
16
Dit heeft ertoe geleid dat jongeren pas later de wereld van de volwassenen bereikten. De bevolking van jeugdland groeide daarmee aanzienlijk. Het ‘werkende leven’ kwam voor veel jongeren niet meer meteen na de lagere school in zicht, zoals dat voor veel van hun ouders had gegolden, maar met een flinke vertraging. Aan de andere kant krijgen jongeren meer dan voorheen een eigen plaats in de samenleving, maar tegelijkertijd duurt het steeds langer voordat ze binnentreden in de wereld van de volwassenen. Daarin schuilt iets ‘paradoxaals’: door mensen beter voor te bereiden op ‘later’ duurt het steeds langer voordat het echt zo ver is. Met die enorme groei van ‘schoolland’ komen nieuwe problemen op. Wanneer steeds meer mensen hoger opgeleid zijn, wordt het steeds lastiger voor jongeren met weinig of helemaal geen startkwalificatie: hoog opgeleiden verdringen laagopgeleiden. Daarnaast wordt schooluitval een steeds groter probleem. Wanneer heel veel mensen geen of weinig diploma’s hebben, is de overstap naar een arbeidsmarkt die weinig kwalificaties vraagt niet bijzonder lastig. Maar wanneer iedereen een papiertje nodig heeft, krijgen juist die mensen die er niet in slagen dat te bemachtigen problemen. Ook hier lijkt sprake van een paradox: we zien dat er steeds meer jongeren zijn die steeds langer en hoger opgeleid worden.
We constateren tegelijkertijd dat je zonder een papiertje in je hand in de maatschappij een steeds slechtere start hebt. En tegelijkertijd zin we dat steeds meer jongere het onderwijs zien als een lastige verplichting, die je hebt naast tal van andere bezigheden. Kortom: door de groeiende mogelijkheden voor (langere) deelname aan het onderwijs is het hebben van succes je eigen keuze. Als je geen succes hebt ligt dat aan jezelf. De druk die hierdoor op de jeugd wordt gelegd zal de komende jaren alleen maar groeien.
Stelling 1: Jongeren die het niet maken zijn losers! Reacties: Î Jongeren met een lage opleiding of geen startkwalificatie zijn zeker geen losers. Een hoge opleiding is ook niet alles, want er zijn ook zeker ‘handen nodig’, zoals een timmerman of een loodgieter. Î Over het algemeen legt men te veel nadruk op het onderwijs, of de jeugd het ‘goed’ doet. Vrije tijd is ook erg belangrijk. Î Zorg dat de jeugd voldoende vrije ruimte heeft om zichzelf verder te ontwikkelen (leg niet teveel op aan de jeugd). Î Stimuleer de talenten van de jeugd, kijk naar wat iemand goed kan, in plaats van wat zijn of haar mindere kanten zijn. Ontwikkel de talenten van de jeugd binnen het onderwijs. Î Het zoeken naar geluk wordt steeds moeilijker, alhoewel je dat wel nodig hebt voor een succesvol leven. Ontwikkelingen in de opvoedcultuur Jongeren worden opgevoed in een onderhandelingscultuur, waarin persoonlijke ontwikkeling (autonomie) en vrijheid voorop staan. Jongeren kunnen hierdoor steeds minder omgaan met ‘opgelegde’ regels. Wanneer de jongeren voor het eerst de arbeidsmarkt betreden worden zij geconfronteerd met allerlei geldende ‘wetten’ en dienen zij onder een leidinggevende te werken. Dit leidt steeds vaker tot een teleurstelling in het begin van de carrière.
De inperking van vrijheid leidt tot onvrede, deze onvrede brengt twijfel over zichzelf met zich mee, Deze twijfel leidt tegenwoordig zelf steeds vaker tot een ‘quarter life crisis’ van midden twintigers. 17
Naast de onvrede die er bij de jongeren heerst wanneer zij hun eerste stappen zetten op de arbeidsmarkt, komt een gebrek aan regels en structuur ook tot uiting in bijvoorbeeld het omgaan met geld: jongeren hebben steeds vaker schulden en ook tijdens het uitgaan kennen jongeren vaak hun grenzen niet meer, dit uit zich onder meer in het indrinken van de jeugd voordat zij de stad ingaan. Kortom: de onderhandelingscultuur in de opvoeding brengt met zich mee dat de jeugd veel vrijheid kent en alles krijgt wat zij wil. Deze vrije onderhandelingscultuur strookt niet met de cultuur die er heerst in het arbeidsleven, waarbij je je aan de regels dient te houden en waar geen ruimte voor onderhandeling bestaat. Stelling 2: een goede opvoeder houdt zijn kinderen kort! Reactie: Î De aanwezigen gaven aan dat een goede opvoeder in staat is om een balans te vinden tussen regels en vrijheid. Kinderen en jongeren vragen vaak zelf om duidelijke regels, zodat zij een houvast hebben in het leven. Daarnaast is het belangrijk dat kinderen en jongeren vrijheid krijgen om zich verder te ontwikkelen en de wereld te ontdekken. Dus vrijheid binnen duidelijke regels. Î Vrijheid is voor de jeugd ook belangrijk om ‘fouten’ te kunnen maken; je leert immers van de fouten die je maakt. Î Tegenwoordig zie je ook op de werkvloer dat er veel meer ‘onderhandelingsvrijheid’ bestaat.
Een opvoedstijl sijpelt door in het werkende leven. Ontwikkelingen in de samenleving (informatiemaatschappij) Jongeren hebben meer dan welke andere groep in de samenleving geprofiteerd van alle mogelijkheden van de informatiemaatschappij. Voor hen leidt een mobiele telefoon en internet tot ongekende mogelijkheden voor contact met mensen uit alle continenten van de wereld. De buren of mensen uit dezelfde wijk zijn hierdoor minder nodig en minder interessant. Dit leidt tot het verdwijnen van de samenhang in de Bergse samenleving. Kortom: in 2025 hebben de Bergse jongeren elkaar niet meer fysiek nodig, want de contacten die zij hebben via internet zijn meer dan voldoende. Stelling 3: ‘the sky is the limit’ in 2025, de Bergse cultuur is dan niet meer. Reactie: Î De Bergse cultuur zal altijd blijven bestaan, maar duidelijk is wel dat de wereld groter wordt door de digitalisering. De aanwezigen jongeren gaven aan via het internet veel nieuwe contacten op te doen en vaak te ‘surfen’ op het internet. Toch blijft het ‘lijfelijke’ contact erg belangrijk. Î De aantrekkingskracht van internet bestaat met name uit het feit dat je makkelijker met elkaar praat; communiceren wordt makkelijker. Î Internet blijft een hulpmiddel: het internet hoeft het belang van het ‘lijfelijke’ contact niet te verdringen.
Veiligheid & leefbaarheid In de werkgroep Leefbaarheid en Veiligheid is aan de hand van 3 thema’s gediscussieerd over de beelden voor de toekomst. Het ging om de thema’s: politie, leefgedrag en veiligheid op straat. Per thema is kort teruggeblikt naar de situatie in 1991, de situatie nu en mogelijke ideeën voor de toekomst. Dat laatste door twee uitersten tegenover elkaar te stellen, met het idee om de gedachten over het thema te prikkelen.
18
Politie Naar aanleiding van twee filmfragmenten (1. Robocop: de technologie moet in de toekomst de politie zijn, 2. Demolition Man: een sociale, vriendelijke politie in een samenleving waar bijna geen criminaliteit heerst), wordt vanuit de werkgroep aangegeven dat men het liefst een toekomst als in fragment 2 ziet (sociale maatschappij). Wel wordt door sommigen opgemerkt dat daarvoor misschien eerst een vorm van fragment 1 nodig is: hard optreden. Een van de aanwezigen stelt de vraag in hoeverre we bereid zijn om de persoonlijke vrijheid in te leveren voor algemene veiligheid. Door een ander wordt opgemerkt dat het gaat om het herkenbaar maken van problemen, zonder dat de sensatie een overheersende rol gaat spelen. De media spelen daarin soms een verkeerde rol. Als belangrijkste punten voor de toekomst worden opgeschreven: Er moet in 2025 een politie zijn waar iedereen respect voor heeft, terwijl de politie ook met respect voor de burgers moet kunnen optreden; het gaat om een tweerichtingsverkeer; Wetgeving is een goede basis op handhavend op te treden, maar de rechter moet dan wel uitgaan van de bedoeling van de wet zodat de criminelen niet door de mazen glippen. Bovendien moet de wetgeving de privé-persoon beschermen tegen represailles van criminelen.
Leefgedrag Zijn we straks aan de buis gekluisterd met bijvoorbeeld de Wii of kunnen we gewoon de straat op en lossen we het samen op? Dat is de vraag die naar aanleiding van de presentatie wordt gesteld. Leefbaarheid wordt in zijn algemeenheid als probleem ervaren. Door een van de aanwezigen wordt aangegeven dat het sociale element niet weg is door achter de pc te zitten. Op dit moment kun je met je mobieltje ook al het internet op en in de toekomst maken steeds meer mensen van die mogelijkheid gebruik. Door iemand anders wordt opgemerkt dat men elkaar wel blijft opzoeken, maar niet meer op straat. Weer een ander geeft aan dat je ook niet per se met iedereen overweg moet kunnen. Verder wordt opgemerkt dat je je veilig op straat voelt als je de situatie kunt inschatten. Als punt voor de toekomst wordt opgeschreven: “Ik wil gewoon de straat op/ de natuur in, als het veilig is”; het is veilig als je de situatie kunt inschatten en technologie kan daar een bijdrage aan leveren door bijvoorbeeld een alarmknop op elk mobieltje te hebben die je kunt indrukken als je hulp nodig hebt. Daardoor durf je elkaar ook aan te spreken.
Veiligheid op straat Gaat het in 2025 om Big Brother is watching you (technologie) of is sociale controle (zoals buurtpreventie) van belang? Door een aantal aanwezigen wordt aangegeven dat niet alleen de politie of de buurtpreventie of door middel van technologie moet worden ingegrepen: iedereen moet dat kunnen en willen doen. Er moet een situatie ontstaan dat mensen de durf hebben om elkaar aan te spreken. We zijn op dit ogenblik ‘angstminded’ en de media speelt daar regelmatig op in waardoor de angst aangewakkerd wordt. Als belangrijkste punten voor de toekomst worden opgeschreven: Iedereen moet kunnen ingrijpen en daarin ondersteund worden; In 2025 is er een versterkt vertrouwen in elkaar; 19
We willen zelf het nieuws gaan bepalen in plaats van dat alleen door de krant te laten doen; dat zorgt voor de juiste invloed op de maatschappij.
Leren De discussie in de subgroep start met de constatering dat jonge kinderen al vroeg moeten leren om zich te kunnen handhaven. Handhaven in een omgeving waar veel eisen aan kinderen worden gesteld; eisen op het gebied van sociale vaardigheden en het om kunnen gaan met wisselende omstandigheden en situaties (eigen omgeving thuis, peuterspeelzaal of kinderopvang, school, een plaats verwerven in verschillende groepen, omgaan met de diverse normen, waarden en regels in de wisselende situaties). Uit de discussie blijkt dat er overeenstemming is voor wat betreft het leren zich te handhaven, maar dat er verschillend wordt gedacht over de kwetsbaarheid van de kinderen in deze omstandigheden en situaties. Veel deelnemers aan de discussie spraken over het te beschermd opvoeden van kinderen, hierdoor kan het beeld van “schijnzelfstandigheid” ontstaan. De omstandigheden en situaties waarin de kinderen terecht komen zijn vaak door ouders goed afgeschermd en anders eisen ouders dit wel van de leiders van de peuterspeelzaal, kinderopvang, school en de vereniging of club. Zorgt de “schijnzelfstandigheid” er niet voor dat de kinderen te weinig weerstand aanleren voor later? Wordt kinderen wel geleerd om hun vaardigheden toe te passen in een voor hen onbekende situatie? Een aantal deelnemers was erg pessimistisch over de toekomst van het onderwijs.
Zij waren de mening toegedaan dat het individualisme te ver was doorgeslagen. De scholen moesten terug naar de klassieke vorm en wijze van lesgeven. De school moest een bijdrage leveren aan het terugbrengen van een aantal waarden en normen; het leren dat je rekening met elkaar dient te houden, iets overhebben voor een ander, niet altijd je zin krijgen, enz. De Brede School wordt niet als de school van de toekomst gezien. De meerderheid van de deelnemers heeft twijfels bij het alles onder één dak brengen; een veelvoud van activiteiten voor jong tot oud. Bij verschillende activiteiten horen verschillende omgevingen en omstandigheden; hierdoor leren kinderen om te gaan met wisselende situaties en wordt van hen verwacht en geëist dat aangeleerde vaardigheden in praktijk worden gebracht. Ook zijn er twijfels over het systeem om kinderen en jongeren alleen maar “oplossend” te laten leren. Oplossend in de zin dat zij op zoek moeten gaan naar het antwoord van een opgegeven opdracht; met een docent als “coach”. Het leren moet meer het systeem worden van ‘sturend” en “oplossend”. Naast het zelfstandig werken dient de docent ook weer klassikaal les te geven (“sturend”). Voor jongeren op het voortgezet onderwijs en zeker in het beroepsgericht onderwijs zou de meer klassieke vorm van lesgeven opnieuw geïntroduceerd moeten worden.
Hierbij dient nadrukkelijk gewerkt te worden aan een imagoverbetering van het beroepsonderwijs. Het uitoefenen van een beroep of ambacht zal in de toekomst meer status moeten krijgen. Als suggestie is hierbij nadrukkelijk het “gildensysteem” genoemd; het systeem waarop een jongere het beroep in de praktijk van een ervaren vakman leert, 20
in een combinatie van leren en werken. Durf ruimte voor verschillen in leren maken; sluit aan bij de vaardigheden en interesse van jongeren. Niet alle senioren zijn niet in staat hun eigen weg uit te stippelen. Deze groep senioren zal begeleiding en ondersteuning nodig hebben om zich de vaardigheid eigen te maken van “levenslang leren”. Levenslang leren zal een houding moeten worden om zich in de steeds individualiserende en technisch ingewikkelder wordende samenleving staande te kunnen houden. Jongeren zouden hierbij een belangrijke een rol kunnen en moeten spelen.
Werken, vrije tijd & sport Sport / vrije tijd • Geen verplichtingen bij ongeorganiseerde sport: De groep was zeer verschillend van mening, de een vindt die verplichtingen niet erg en vindt het daarnaast ook leuk om vrijwilligerswerk te doen bij een sportvereniging, de ander wil gewoon sporten als het hem/haar uitkomt. • Ongeorganiseerde sport heeft toekomst: Omdat de individualisering toeneemt werd dit als gevolg genoemd. Op de vraag of verenigingen wel voldoende zijn toegerust om de trends en ontwikkelingen op te vangen werd niet/nauwelijks gereageerd. Men weet het niet, maar men heeft ook geen idee wat hieraan te doen buiten het feit dat de gemeente wel moet faciliteren • Op school sporten een must: Een duidelijk standpunt. Als je jong begint met op school sport en bewegen tot het dagelijkse takenpakket te laten behoren dan komt het wel goed met de achterstand in bewegen. • Sport is leeftijdgebonden: Bedoeld werd dat er sporten afvallen naarmate je ouder wordt. De groep is/was niet echt op de hoogte wat er allemaal mogelijk is in Bergen en voor welke leeftijdsgroepen. • Technologische ontwikkelingen bepalen Door ontwikkeling in de technologische toepassingen ook in de sport is er veel mogelijk. De groep kon zich nog niet voorstellen hoe dit er in de toekomst zou moeten gaan uitzien. Ook was niet iedereen op de hoogte van Egamen en Wii-games.
Er zijn in Nederland al veel voorbeelden van innovatieve playgrounds. Helaas ontbrak de tijd om hier iets over te vertellen om de groep een idee te geven. • Vergrijzing t.a.v. ontgroening, hoe ga je hier mee om? • Trends (nog) niet duidelijk • Sporten en recreëren lopen in elkaar over. Arbeidsmarkt / participatie Stelling: Het beroepsonderwijs sluit niet aan bij de vraag op de arbeidsmarkt. Hier ontstond feitelijk geen discussie over, men was het wel eens met de stemming. De vraag spitste zich vervolgens meer toe op hoe dit te voorkomen. In eerste instantie richtte men zich op vestiging van een HBO (technische richting) in Bergen op Zoom om vooral de meer technologisch ontwikkelde industrie beter te kunnen bedienen. Ook kijkend naar de positie van Bergen op Zoom tussen Rotterdam en Antwerpen. Op de vraag wat dan te doen met de grootste groep lager opgeleiden (moet je daar niet meer in investeren) kwam geen echt antwoord. Echte dromen behalve dus een HBO in Bergen op Zoom leverde dit niet op. Ook het feit dat ongeveer 60% van de beroepsbevolking van Bergen op Zoom woont en werkt in die gemeente, leverde geen andere inzichten op. Wel werd er nadrukkelijk gesteld door de groep dat het onderwijs in het algemeen meer dynamisch moet zijn en beter moet kunnen inspelen op de vraag. In het algemeen werd 21
dus wel gesteld dat het onderwijs goed moet kijken naar de vraag op de arbeidsmarkt en daarin zou moeten kunnen sturen. Ook kwam er nog naar voren dat het huidige onderwijs (persoonlijke ervaring) log is en geen prikkels biedt. Daarnaast is er geen goede aansluiting tussen bijvoorbeeld het VMBO en MBO / HBO. Wat nog wel uitgesproken werd is dat de gemeente wat betreft de economische ontwikkelingen regionaal moet blijven kijken.
Zorg In de thema groep ”Zorg” hadden zich zo’n vijftien mensen samengevoegd om te praten over het thema 'Hoe ziet de zorg in Bergen op Zoom er in 2025 uit?' (17 jaar later) Veel deelnemers van de groep zijn ofwel vrijwilliger of beroepsmatig verbonden/werkzaam binnen een organisatie op het gebied van de zorg(verlening). Slechts één persoon was niet gebonden aan een zorggerelateerde organisatie in Bergen op Zoom. De leeftijdsopbouw in de groep was ongeveer als volgt: 1. jeugd/jongvolw.(12 tot 21 jaar), 2 personen 2. Volwassenen (22 tot 54) 8 personen 3. ouderen (55+); 5 personen De terugblik op de zorg 17 jaar geleden: De gespreksleider vroeg de aanwezigen om in gedachten terug te gaan naar het jaar 1991 en daarbij de beelden op te roepen die men heeft over de zorg destijds. De volgende opmerkingen werden geplaatst: - Over kanker kon je nog niet spreken - Ouderen gingen gemakkelijker naar een verzorgingstehuis - De zorg was aanbod gericht Anno 2008 is het volgende beeld waar te nemen: - Patiënten/zorgvragers zijn veel mondiger geworden - ouderen zijn steeds mobieler geworden Op de vraag: Welke mensen hebben volgens u zorg nodig? (beeldvormend) werd zeer wisselend geantwoord.
De dromen (ideaalbeeld) waren: -
Zorgen om elkaar, niet zij of aparte zorggroep, maar WIJ! Ook geestelijke zorg verlenen bij een ziekte/in een zorgproces Meldpunten opzetten voor buurtbemiddelaar. Bij deze meldpunten moet kenbaar worden gemaakt welke personen zorg nodig hebben? Woon- en leefomgeving voor jong en oud / arm en rijk / allochtoon en autochtoon met voorzieningen op maat / in de buurt. In de woonvormen dienen mensen zelf hun vrijetijdsbesteding te kunnen bepalen. In 2005 een gezonde levensstijl uit vrije wil. Hoe: meer voorlichting / preventie. Vanuit bewustwording de eigen verantwoordelijkheid nemen c.q. de consequenties aanvaarden. 22
-
Concurrentie in de zorg is niet goed, geen marktwerking dus! Stel je open voor een ander. Evenwicht herstellen in de maatschappij. Te veel welvaartsziekten, de voedselconsumptie is hier heel erg van belang Betere voeding: Overheid moet nog meer doen aan voorlichting over voeding Vet-tax dient te worden ingevoerd Meer preventie Zorg op maat dient te worden geleverd Bij het bieden van zorg: de mens centraal stellen.
Overwegend gingen de dromen over een goed leven voor mensen met beperkingen door ouderdom (o.a. ziektebeeld diabetes).
De trends die de deelnemers zien zijn: -
Steeds meer zorg buiten de instelling verlenen Teveel papieren “rompslomp” in de zorg, specifiek is dit genoemd in het kader van de individuele voorzieningen. Deze trend wordt niet als wenselijke ontwikkeling gezien. Te weinig vrijwilligers onder de 50 jaar.
Samenvatting en rangschikking besproken onderwerpen Na een korte pauze kwamen de deelnemers weer terug in de grote zaal. Daar werden de discussies die in de verschillende groepen hadden plaatsgevonden met elkaar uitgewisseld. Aan de aanwezigen is gevraagd om aan te geven welke onderwerpen zij het allerbelangrijkst vinden voor de toekomst (zie tabel hieronder).
Top-3 besproken punten per onderwerp:
Score alle aanwezigen
Rangorde totaal
14
5
17 0
3
14
5
5
9
16
4
3
10
Jeugd & Jongeren Hoge opleiding is ook niet alles, want er zijn ook ‘handen nodig’. Belangrijk is het ontwikkelen van talenten. Hiervoor is vrije ruimte nodig; de druk om te presteren mag niet te groot worden. Een goede opvoeder brengt balans tussen regels (houvast) en vrijheid. De Bergse cultuur blijft bestaan, maar de wereld wordt groter door de digitalisering.
Veiligheid & leefbaarheid Politie: Er moet respect zijn voor de politie / politie moet respect hebben voor de burgers (2-richtingsverkeer). Wetgeving moet de privé-persoon beschermen (geen represailles). Leefgedrag: ‘Ik wil gewoon de straat op / de natuur in, als het veilig is’. Technologie kan daaraan een bijdrage leveren. Veiligheid op straat: Iedereen moet kunnen ingrijpen en daarin ondersteund worden. Versterkt vertrouwen in elkaar. Zelf het nieuws bepalen (niet alleen de krant).
Leren Basisschool: Kinderen moeten sneller leren om zich te handhaven. Normen en waarden vanuit brede perspectieven. Probleem is de kwetsbaarheid / de ‘schijnzelfstandigheid’ zorg voor weinig weerstand later. 23
Brede school: Bij verschillende activiteiten horen andere omgevingen / mensen. Probleem (oplossend / sturend): Indien het gilde-systeem moeilijk is. Ruimte voor verschil. Ouderen: kunnen eigen weg niet uitstippelen. Hele leven leren (kennis / sociale vaardigheden).
1
11
8
8
9 1 10
7 11 6
8
8
31
1
22
2
Werken, vrije tijd & sport HBO-opleiding in Bergen op Zoom. Sporten en recreëren lopen in elkaar over. Onderwijs / overheid / ondernemers.
Zorg In 2005 een gezonde levensstijl uit vrije wil. Hoe: meer voorlichting / preventie. Vanuit bewustwording de eigen verantwoordelijkheid nemen c.q. de consequenties aanvaarden. Woon- en leefomgeving voor jong en oud / arm en rijk / allochtoon en autochtoon met voorzieningen op maat / in de buurt. Bij het bieden van zorg: de mens centraal stellen.
Op het eind van de avond kon men toegangskaartjes voor "samen met Dré" trekken, door een van de balonnen met het touwtje naar beneden te halen. 5 gelukkigen kunnen met een partner op 26 mei naar de happening rondom André Hazes in de Amsterdam ArenA.
24
6. Ruimtelijke pijler Datum: 9 april 2008 Locatie: Frisia boot
Rondvaart met de Frisia
‘De stamtafel’
Notulen Annely Rijsdijk Burgemeester Han Polman opent de bijeenkomst en heet iedereen van harte welkom. De pijlerbijeenkomst over de ruimtelijke ontwikkeling in de gemeente Bergen op Zoom is de derde en laatste. De sociale en economische pijlerbijeenkomsten hebben reeds plaatsgevonden. Uit deze drie bijeenkomsten wordt een gezamenlijke visie opgesteld. Deze visie wordt aan de inwoners van de gemeente Bergen op Zoom gepresenteerd. De burgemeester geeft het woord aan de gespreksleider, de heer Giel Janssen, oud-wethouder gemeente Bergen op Zoom en burgemeester van Cromstrijen. Giel Janssen dankt de aanwezigen voor hun betrokkenheid bij de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Bergen op Zoom en vraagt een aantal gasten naar de verwachting voor deze bijeenkomst. Onder de gasten zijn een aantal raadsleden aanwezig. Giel Janssen geeft een toelichting over de opzet van de bijeenkomst. Er is een stamtafel waaraan deskundigen zitten. Aan de deskundigen worden stellingen voorgelegd waarover zij gaan discussiëren. Na de discussie worden de stellingen in groepen (per tafel) besproken. In iedere groep is een persoon van de gemeente aanwezig die voor de verslaglegging zorgt. Deze verslagen worden na het verslag van de stamtafel weergegeven.