CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Nota integraal bedrijventerreinenbeleid

Beeldvorming 4 maart 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Brief fractie Punt inzake bedrijventerrein22.869 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het door de DGBC ontwikkelde label moet straks dé standaard worden, het label waar iedere kantoorgebruiker in de toekomst om vraagt. Twee - net zo belangrijke - aspecten van duurzaamheid waar de gemeente sterk op kan sturen, zijn: •

langdurig en stevig gebiedsbeheer, bijvoorbeeld in de vorm van parkmanagement;

•

zorgvuldig, toekomstgericht ruimtegebruik op en van werklocaties.

Voor een bedrijventerrein zijn er onder andere de volgende opties: •

restwarmte uitwisselen en warmte/koude-opslag;

•

duurzame herinrichting openbaar gebied;

•

energiebesparing

•

kenniscentrum duurzaamheid;

• •

bodemsanering windmolens & zonne-energie.

bij bedrijven;

Dit betekent voor Bergen op Zoom dat bedrijven steeds vaker geïnteresseerd zijn in duurzaamheid en kostenbesparing. De gemeente kan dit maximaal faciliteren. 3.3 De bedrijventerreinen in Bergen op loom De totale voorraad bedrijventerrein in Bergen op Zoom was per 1 januari 2012 bruto circa 540 hectare. Dit betreft zowel het in gebruik zijnde als het niet in gebruik zijnde bedrijventerrein. De uitgifte van bedrijventerreinen is de afgelopen 10 jaar gemiddeld circa 3 hectare per jaar geweest. Binnen de regio West-Brabant was in 2010 nog circa 250 hectare bedrijventerrein uitgeefbaar, waarvan ongeveer de helft direct beschikbaar was. Volgens onze eigen gegevens was in Bergen op Zoom begin 2012 nog circa 32 hectare aan bedrijventerrein beschikbaar, zie onderstaande tabel.

Bedrijventerreinen in Bergen op Zoom [ Bedrijventerrein Bruto oppervlak (ha)

Netto oppervlak (ha)

Uitgeefbaar (ha)

.~ .. "··_--<""·-·-~>~-·"""-'··~l·. GRIFFiE 13

l_Berg_:~~~_J

De Poort

18,6

16,6

3

Geertruidapolder

35,6 108,5

33,7 101,3

0 24*

236,8

204,5

59,9 29,2

56,6 21,8 33,2

Noordland Theodorushaven De Lage Meren Meilust Oude Molen

42,2

0 0 0 3,6

8,7 9,6 0,9 540,4 476,4 31,5 totaal * inclusief de geplande containerterminal (circa 10 hectare) en kavels die in optie zijn genomen door bedrijven. Bron: gemeente Bergen op Zoom, 2012 Wouwseweg

De typologie van de bedrijventerreinen loopt uiteen. Zo is grootschalige en zwaardere industrie alleen mogelijk op bedrijventerrein Theodorushaven en Noordiand. Meer kleinschalige terreinen zijn De Poort, De Lage Meren/Meilust, Geertruidapolder, Oude Molen en de Wouwseweg. Ook is een verdeling te maken naar verschijningsvorm. Hieronder geven we een korte beschrijving van de bedrijventerreinen in Bergen op Zoom. In de overzichten per bedrijventerrein is bij "beschikbare ruimte" de uitgeefbare ruimte op kavels van de gemeente weergegeven. Daarnaast is hier en daar ook ruimte op particuliere kavels (restruimte en leegstand). Hiervan heeft Stee-groep een scan gemaakt: deze resultaten worden beschreven in paragraaf 4.3. Figuur 2: Bedrijventerreinen

in Bergen op Zoom

Bron: Structuurvisie Noordland

Noordland ~.,._~ __..~~_~_,

__ m_•.~,

GRIFFIE [

~~n~m_j

i

14

k

Impressie bedrijventerrein

Ligging

Ten westen van Bergen op Zoom, via de Theodorushaven verbonden met het ScheldeRijnkanaal Bereikbaar via de Randweg Noord/West. Plannen voor aanpak Van Gorkumweg.

Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

• •

OV-bereikbaarheid matig. Plannen voor een containerterminal op Noordland ter vervanging van de bestaande tijdelijke terminal op Theodorushaven, geschikt voor vaarklasse Va of Vb.

Profiel 108,5 hectare bruto, 101,3 hectare netto.

Omvang Beschikbare ruimte

(Kwal itatieve ) segmentering Gevestigde bedrijven

•

24 hectare uitgeefbaar op kavels gemeente, met name voor logistiek (grote kavels met ruime bouwmogelijkheden).

•

Dit is inclusief circa 10 hectare voor de geplande containerterminal aan de rand van het terrein. Deze gronden worden volgens afspraak aangekocht van Sabic.

•

Aan de Van Konijnenburgweg ligt kavel van 4,2 hectare met kadetoegang (eigendom Sabic) en bedrijfsbestemming. Deze kan ontwikkeld worden.

•

Kavels> 5.000 m2, categorie 3, 4 en 5 bedrijven.

•

Functioneel tot gemiddelde uitstraling. Logistiek en zwaar.

•

39 vestigingen, 1.414 arbeidsplaatsen (Bergen op Zoom, 2012).

Voorzieningen

• bijvoorbeeld: Ricoh, Majestic, Forever21, TNTFashion, Mepavex. Ondernemersvereniging (samen met Theodorushaven, De Poort), tankstation, Keurmerk Veilig Ondernemen.

Bijzonderheden

•

Mogelijkheden om te bouwen met vrijstelling tot 60 meter hoog, minimale eis voor werkgelegenheid van 25 fie per hectare, maximaal bebouwingspercentage van 80%.

• •

Voornemen van de gemeente om de kadeontsluiting te verbeteren. Aan de Van Konijnenburgweg is jachthaven gevestigd. Plannen voor verplaatsing hiervan in het kader van het project Schelde Vesting.

!;_._._...-~'

------0·='5-·-",

GHIFFIE ., <,'\

._!~~:gen~._

.

Theodorushaven Theodorushaven Impressie bedrijventerrein

II

Ligging Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor Omvang Beschikbare ruimte (Kwalitatieve) segmentering Gevestigde bedrijven

•

OV-bereikbaarheid

matig. Buslijn 101 rijdt over de Randweg West.

•

Plannen voor een containerterminal op Noordland ter vervanging van de tijdelijke terminal op TheodorushavenVaarklasse Va en Vb Profiel 236,8 hectare bruto, 204,5 hectare netto. o hectare uitgeefbaar op kavels gemeente. Herontwikkelingsmogelijkheden door mogelijke verplaatsing van containerterminal (circa 4-5 hectare) en leegstaand vastgoed. •

Kavels> 5.000 m2, categorie 3, 4 en 5 bedrijven.

•

Functioneel tot gemiddelde uitstraling. Logistiek en zwaar.

•

47 vestigingen, 3.349 arbeidsplaatsen. (Bergen op Zoom, 2012).

Voorzieningen

• bijvoorbeeld: Sabic, Cargill, Nuplex resins, Lamb Weston Meijer Ondernemersvereniging (samen met Noordiand, De Poort), tankstation, Keurmerk Veilig Ondernemen.

Overig

•

Mogelijkheden om met vrijstelling te bouwen tot 40 meter hoog,

•

Ontwikkeling van Green Chemistry Campus op terrein van Sabic (hier ook mogelijkheden voor bedrijven om zich te vestigen).

•

Voornemen om containerterminal te verplaatsen naar Noordiand, waardoor er een "natte" bedrijfskavel beschikbaar komt.

r·-,~·=n,~~'-'-- -~~.,_" ! GRiFFIE 16

l~~

J

De Poort De Poort Impressie bedrijventerrein

Ligging Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Ten westen van Bergen op Zoom aan de Tuinwijk. Bereikbaar via de Randweg Noord/West. OV-bereikbaarheid: aan randen van het bedrijventerrein over de Randweg West, Halsterseweg (diverse lijnen). Profiel

Omvang

18,6 ha bruto, 16,6 ha netto.

Beschikbare ruimte (Kwalitatieve) segmentering

3 hectare uitgeefbaar op kavels gemeente. Herontwikkelingskansen hectare (is eigendom van de gemeente) aan de Slingerweg.

Gevestigde bedrijven

•

Kavels < 5.000 m2, enkele grotere, categorie 2 en 3 bedrijven.

•

Functioneel tot gemiddelde uitstraling.

•

44 vestigingen, 1.597 arbeidsplaatsen.

voor kavel van circa 2,5

(Bergen op Zoom, 2012).

Voorzieningen

• bijvoorbeeld: Gamma, AMCOR, Profile Tyre Center, Jalink Verhuur. Ondernemersvereniging (samen met Noordiand, Theodorushaven), Keurmerk Veilig Ondernemen.

Overig

•

...

, '".,

Organisatiegraad van de ondernemers is op De Poort lager dan op de terreinen Noordland en Theodorushaven.

·"~"·--~~~'~··J I .

GRIFFIE Bergen 0 . om

_

_

,,~

_~_.,_

.._ ..

Geerlruidapolder =.$.i .!4JKP.l 1.0.4 F.! F.

Ligging Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Ten zuidwesten van Bergen op Zoom. Over de van Konijnenburgweg en Markiezaatsweg. OV-bereikbaarheid:

lijn 25 rijdt over de van Konijnenburgweg en Markiezaatsweg.

Profiel Omvang Beschikbare ruimte

35,6 ha bruto, 33,7 ha netto. Transformatieplannen braakliggend terrein Ijzergieterij; Schelde Vesting, waarbij een jachthaven wordt gerealiseerd in de verdiepte en verbrede Oude Buitenhaven. Ook GDV (gericht op watersport, adventure), brandweerkazerne en horecapaviljoen. Er blijft circa 24 hectare van het bestaande bedrijventerrein over. Beperkt extra ruimte voor bedrijvigheid. Upgrading van de bedrijven nabij Schelde Vesting door bedrijfshal die gebouwd wordt.

(Kwalitatieve) segmentering

• •

Functionele uitstraling (winter)stalling voor kermisexploitanten

Gevestigde bedrijven

•

69 vestigingen, 288 arbeidsplaatsen (Bergen op Zoom, 2012).

incl. bedrijfswoningen.

Voorzieningen

• Kermisexploitanten Zeer beperkt voorzieningen aanwezig. Tankstation aan de rand.

Overig

•

Aan rand van het terrein ligt strook met PDV bedrijven (zoals BCC, Leenbakker, Praxis, etc. Blokker gaat verhuizen naar De Zeeland).

"'I" .~'."~'GRIFFIE .""N" __~ ~N_~"-J 18 L~erg~m

'

Ligging Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Ten Oosten van Bergen op Zoom bij kruising snelwegen A58 en A4. Vanaf de snelweg en vanuit het centrum goed bereikbaar •

OV-bereikbaarheid

•

Goederenspoor op terrein van Philip Morris.

matig: lijn 112 rijdt langs de buitenzijde van terrein

Profiel Omvang Beschikbare ruimte (Kwalitatieve) segmentering Gevestigde bedrijven Voorzieningen

Overig

59,9 ha bruto, 56,6 ha netto. hectare uitgeefbaar op kavels gemeente. Invulling leegstaand vastgoed is wel een optie.

o •

Modern gemengd bedrijventerrein tot en met categorie 4.2.

•

Kantoorgedeelte op hoek Wouwsestraatweg

•

Matige uitstraling (kwaliteitsverschillen

•

55 vestigingen, 3.491 arbeidsplaatsen. (Bergen op Zoom, 2012).

en Marconilaan.

op terrein), grote en kleine kavels.

•

bijvoorbeeld: Philip Morris Holland, Bruynzeel keukens en kasten, DRV, Haans advocaten. Ondernemersvereniging (samen met Meilust), Keurmerk Veilig Ondernemen. De Ondernemersverenigingrwerkt vanuit een open structuur, waardoor ook aangrenzende bedrijven (gelegen buiten de formele contouren) aangesloten kunnen zijn. ROC West-Brabant, Markiezaat College gevestigd aan de rand van het terrein. Ontwikkeling van een 'techniekboulevard' waarin onderwijs en bedrijfsleven met elkaar samenwerken om aansluiting tussen theorie en praktijk te verbeteren.

f-.,-_._._ ..

m~,~-~~

I

t

-"'·'~···"-·'·1: 9

••

GRIFFIE. Ber~~n~_~

\ __ .Jj

Meilust ~

Ligging

Ten Oosten van Bergen op Zoom, ten noorden van Lage Meren.

Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Aan de snelwegafslag Bergen op Zoom noord. OV-bereikbaarheid:

lijn 23 komt tot aan de rand van het bedrijventerrein.

Profiel Omvang

29,2 ha bruto, 21,8 ha netto.

Beschikbare ruimte (Kwalitatieve) segmentering

o hectare uitgeefbaar op kavels gemeente. Invulling leegstaand vastgoed wel een optie.

Gevestigde bedrijven Voorzieningen

Overig

•

Modern gemengd bedrijventerrein voor MKB, autoshowrooms, productie, groothandel en woonwerkeenheden.

•

Gemiddelde uitstraling

•

75 vestigingen, 636 arbeidsplaatsen. (Bergen op Zoom, 2012).

• bijvoorbeeld: Sligro, Boerenbond, WVS Groep en diverse autodealers. Ondernemersvereniging (samen met Lage Meren), Keurmerk Veilig Ondernemen, tankstation. De Ondernemersvereniging werkt vanuit een open structuur, waardoor ook aangrenzende bedrijven (gelegen buiten de formele contouren) aangesloten kunnen zijn. •

op de locatie is ook een verzorgingshuis gevestigd.

•

woonwagenkamp aan de Marconilaan Noord op zichtlocatie vanaf snelweg.

[;~i~~l 20

Oude Molen OudeMolen Impressie bedrijventerrein

g

Ligging

Ten noordoosten van de kern Halsteren

Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Bereikbaar via de A4 en Steenbergseweg. OV-bereikbaarheid

lijn 101 over de Steenbergseweg.

Profiel Omvang

42,2 ha bruto, 33,2 ha netto.

Beschikbare ruimte

3,6 hectare uitgeefbaar en in handen van de gemeente, waaronder een vijftal kavels van circa 2.000 tot 4.000 m2 en circa 2 hectare 'de eilanden' voor hoogwaardige bedrijven (tot max. 60% kantoor) op zichtlocaties aan de snelweg. 1,2 hectare beschikbaar en in handen projectontwikkelaar.

(Kwalitatieve) segmentering

•

Kavels < 5.000 m2, enkele grotere, categorie 2 en 3 bedrijven.

•

Gemiddeld en beperkt hoogwaardige uitstraling.

Gevestigde bedrijven

•

91 vestigingen, 652 arbeidsplaatsen (Bergen op Zoom, 2012)

•

Voorzieningen

bijvoorbeeld: diverse autodealers, Metrical, Ecopoint, Fixet, van Mechelen Lifting Gear, Allflex watersport. Ondernemersvereniging, Keurmerk Veilig Ondernemen.

Overig

•

Organisatiegraad

•

Er wordt gewerkt met een beeldkwaliteitsplan

van de ondernemers is hoog

--::!~IFRE-;:l. ~.~.J

1

._>_.""••.~_.....

Wouwseweg f.fJ J i1")§ J" Li.

Ligging

In de kern Halsteren.

Bereikbaarheid auto Bereikbaarheid OVen via water/spoor

Bereikbaar via de Steenbergseweg. OV-bereikbaarheid

lijn 101 over de Steenbergseweg.

Profiel Omvang

9,6 ha bruto, 8,7 ha netto.

Beschikbare ruimte (Kwal itatieve ) segmentering

0,9 hectare uitgeefbaar op kavels gemeente voor wonen/werken. Op dit moment weinig animo door economische crisis.

Gevestigde bedrijven Voorzieningen Overig

•

Kleinschalig, categorie 2 en 3 bedrijven.

•

Gemiddelde uitstraling.

•

14 vestigingen, 50 arbeidsplaatsen. (Bergen op Zoom, 2012).

• bijvoorbeeld: lidi, PP Trading, Vaartland. Tankstation aanwezig. Er wordt op dit moment gewerkt aan het opknappen van Industrieweg.

r-"·"-~···_~'-=·_--~·~-~ GRIFFiE. 22

I

i

Ber~~~o~~_"

Op basis van de bovenstaande beschrijvingen van de bedrijventerreinen hieronder een schema met daarin de segmentering van de bedrijventerreinen op verschijningsvorm en grootte. Hierbij gaan We uit van een schaal tussen klein en grootschalig (midden is 5.000 m2) en functioneel tot hoogwaardig (midden is gemiddeld). hoogwaardig

~

omvang klein

groot

~

~

Cii

ëri

g. §: 5' :0 CI)

functioneel

~

3.5 Veroudering op bedrijventerreinen in Bergen op Zoom Bedrijventerreinen kennen een levenscyclus. Als het terrein op de markt komt is de kwaliteit hoog en passend bij de wensen en eisen van gebruikers waarvoor het terrein bedoeld is. Met de tijd stijgt de vastgoedwaarde van de panden op het terrein. Na verloop van tijd is het bedrijventerrein volledig uitgegeven en is de waarde op zijn hoogst. Daarna kan veroudering optreden, bijvoorbeeld door achterstallig onderhoud, verhuizing van bedrijven, faillissementen, gewijzigde wensen en eisen van gebruikers aan een bedrijfslocatie en incourante infrastructuur. Met lichte onderhoudsingrepen kan het terrein op niveau worden gehouden (fase 1). Gebeurt dit niet dan gaat het terrein langzaam afglijden naar fase 2. Van de (delen van) bedrijventerreinen in deze fase is ingrijpen onverstandig, de boekwaarden en kosten van ingrijpen zijn immers nog hoog in deze fase. Voorkomen moet worden dat een gemeente in deze fase de probleemeigenaar wordt. Immers, in de ogen van de bedrijven is er in deze fase vaak nog geen groot probleem. Hierdoor is het gevaar dat vastgoedeigenaren een sterke

.".._~_ ..•_-_..._-_.~,~..£~.,~,,". :~,l(.:

GRIFFIE

[ _~:~~en~o~_J

onderhandelingspositie hebben met stijgende verkoopvraagprijzen en 'achterover leunen' als gevolg. Hier is het vooral zaak op deze terreindelen de markt zijn werk te laten doen en zelf een faciliterende rol aan te meten. Alleen in incidentele gevallen is een actievere rol gewenst. Bijvoorbeeld in de situatie waarin een eigenaar zelf al tot verkoop van pand/kavel wilovergaan en/of wanneer een ingreep op een strategische locatie een flinke impuls kan betekenen voor het terrein. Niet ingrijpen betekent dat een terrein verder veroudert richting fase 3. Dit is niet per se nadelig, aangezien het in deze fase als gemeente kostentechnisch interessanter is om grootschaliger te verwerven en te herstructureren. Immers, de vastgoedwaarden zijn in deze fase flink gedaald C.q. panden zijn economisch afgeschreven, waardoor relatief goedkoop 'ingekocht' kan worden. Kortom, puur vanuit kostenoogpunt is zo'n 'verelendungsstrategie' in veel gevallen aan te bevelen. AI met al geldt dus: begin op tijd met onderhoud en beheer, of wacht lang! In de figuur hieronder is per bedrijventerrein in Bergen op Zoom aangegeven hoe deze past in het bovenstaande verhaalover de levenscyclus voor bedrijventerreinen. Dit geeft een indicatie over de veroudering en het momentum voor ingrijpen. Figuur 3. Veroudering op bedrijventerreinen

;;: (/)

.-ol Cl

0

m

0

~

» » :::0

in Bergen op Zoom

Legenda: 1. Oude Molen 2. Meilust 3. Noordland 4. Theodorushaven 5. Wouwseweg 6. De Poort 7. Lage Meren 8. Geertruidapold

0

m

/

bij tijdig ingrijpen

I

I I (ingrij~en) TIJD

eerste uitgifte

volledig uitgegeven

eerste verval

Bron: Stec Groep, 2012 Algemene conclusie uit bovenstaande figuur, die is samengesteld op basis van schouw van de locaties en gesprekken met ondernemers en ambtenaren is dat de bedrijventerreinen in Bergen op Zoom slechts beperkt verouderd zijn. De terreinen Geertruidapolder, De Poort en Lage Meren vertonen de meeste verouderingskenmerken. In geval van de laatste twee kunnen kleinschalige ingrepen voldoende zijn om de levensfase te verlengen. Geertruidapolder bevindt zich in de tweede fase, een relatief onaantrekkelijke fase. Ingrijpen is duur. Voor delen van het terrein zijn plannen gemaakt om te transformeren (project Schelde Vesting). Dit moet plekken met een matige uitstraling uit het zicht onttrekken en waar mogelijk ook een effect hebben op de overige gebieden op het terrein. Noordland en Theodorushaven zijn volledig uitgegeven en hebben een goede, functionele uitstraling. Wouwseweg in Halsteren wordt op dit moment aangepakt. Hier vindt een kwaliteitsverbetering plaats, waarbij meer aangesloten wordt op het kleinschalige karakter van het terrein.

G~'ik;l24

4.Marktanalyse: vraag en aanbod 4.1 Vraag naar bedrijventerreinen in Bergen op Zoom tot en met 2025 De vraag naar bedrijventerrein in West-Brabant en Bergen op Zoom bestaat uit een drietal componenten, namelijk: •

lokale en regionale uitbreidingsvraag. Hierbij gaat het om de vraag naar extra ruimte voor bedrijventerreinen door de groei van gevestigde bedrijven en door (door)starters.

•

vervangingsvraag. Deze bestaat uit twee onderdelen: vervanging door incourant aanbod (kwalitatieve mismatch). Dit is de ruimtebehoefte doordat bedrijfsvastgoed in de loop der tijd niet meer aansluit bij de huidige locatiewensen- en eisen van bedrijven. vervanging door actieve onttrekking van bedrijfsruimte/-terrein door transformatie. Dit is de ruimtebehoefte die ontstaat doordat bedrijventerreinen veranderen van bestemming (transformatie), bijvoorbeeld naar woningbouw.

•

eventuele vraag van buiten de regio, de zogenaamde bovenregionale vraag. Het gaat hierbij om bedrijven die nu niet in West-Brabant zijn gevestigd, maar van buitenaf (bijvoorbeeld vanuit het Rotterdamse havengebied of het buitenland) de regio instromen. Hieronder gaan we in op iedere component.

Uitbreidingsvraag Voor het bepalen van de uitbreidingsvraag nemen we de vraaganalyse van de provincie Noord-Brabant (monitor werklocaties, 2011), voor de A4 regio (Oranjewoud, 2010) en analyse van het SES West-Brabant (Stee Groep, 2009) als uitgangspunt. Deze analyses zijn gebaseerd op cijfers van het CPB (Centraal Planbureau) voor de periode 2010-2030. Als uitgangspunt voor de raming van de bedrijventerreinbehoefte voor Bergen op Zoom nemen we het Transatlantic Market-scenario (TM-scenario). Dit scenario achten wij opportuun gezien de huidige en verwachte economische ontwikkelingen, maar ook gezien de politieke ontwikkelingen op nationaal en Europees niveau. De provincie Noord-Brabant gaat in haar raming uit van dit scenario en ook in het Convenant Bedrijventerreinen (2010-2020) dat opgesteld is tussen Rijk, gemeenten en provincies is het TM scenario de leidraad voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Recente analyses van onder andere het Planbureau voor de Leefomgeving (2011) tonen daarnaast ook aan dat dit scenario de werkelijkheid het beste benadert. Het TM-scenario laat een uitbreidingsbehoefte in West-Brabant zien van 444 hectare voor de periode 20112025.12 Deze ruimtevraag is de autonome groeiverwachting van bedrijven in de regio. In onderstaande tabel een overzicht van de gehanteerde methodiek.

12 Voor

de periode 2021-2025

gaan we uit van een extrapolatie

geraamd wordt op basis van werkgelegenheidsantwikkeling. waardoor de behoefte aan nieuw bedrijventerrein werkelijk voordoet.

Het ruimtebeslag

daalt of stagneert.

Kortom werkgelegenheid

.

van de vraag. Dit doen we omdat in de ramingen van het CPB

Voor sectoren als industrie en logistiek is deze negatief na 2020,

negatief is. Dit geeft echter geen goed beeld van de ontwikkeling

in deze sectoren is de laatste jaren niet afgenomen, is niet altijd de beste graadmeter

die zich

terwijl de werkgelegenheid

al jaren

om de rUimtebehoef:"~,,~~~?!~!!L,:,en_~~,~f1'_'.r

I

GRIFFIE

~g~~n_:_

2

2012 tIm 2025 West-Brabant, in netto hectares

Regionale uitbreidingsbehoefte Aspect

Vraag in netto hectares

Vraagraming Monitor Werklocaties 2009 tot en met 2020 Minus uitgifte 2009 en 201013

335 31

Vraag 2011 tot 2020 Vraagraming 2021 tot en met 2025 (extrapolatie gemiddelde jaarlijkse vraag)

304 140

Vraag 2011 tot en met 2025 (afgerond)

444

Bron: provincie Brabant (2011), bewerking Stec Groep (2012) De gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Woensdrecht zijn onderdeel van het RPO gebied Westhoek. In de rapportage voor SES West-Brabant (Stec Groep, 2009) is uitgegaan van een aandeel van circa 35% voor Westhoek.14 Dit is geconcludeerd na analyse van de historische uitgifte en het toekomstig aanbod. De regio hanteert ook een dergelijke verdeling van de vraag. Dit betekent een vraag van 150 - 160 hectare voor Westhoek tot en met 2025.15 Om te bepalen welk deel van de geraamde uitbreidingsvraag Bergen op Zoom toekomt, is een tweetal representatieve verdeelsleutels gehanteerd. Deze resulteren in een aandeel tussen circa 10 en 15%. 1. Aandeel Bergen op Zoom in huidig areaal bedrijventerreinen Westhoek: 17%16 Bergen op Zoom heeft een totaal areaal aan bestaand bedrijventerrein van bijna 480 hectare netto. Westhoek heeft (inclusief Industrieterrein Moerdijk) een totaal areaal van 2.380 hectare netto bedrijventerrein. Daarmee heeft Bergen op Zoom een aandeel van zo'n 20%. Enkele zeer grote ruimtegebruikers, zoals Sabic en Cargill vertekenen het beeld. We gaan uit van een aandeel van 17% 2. Aandeel Bergen op Zoom in de uitgifte tussen 2000 en 2011 in West-Brabant: 12% In Bergen op Zoom is tussen 2000 en 2011 in totaal17 hectare uitgegeven.

In Westhoek is in dezelfde periode 142 hectare uitgegeven (exclusief Industrieterrein Moerdijk17). Daarmee heeft Bergen op Zoom een aandeel van circa 12%. Als we de verdeelsleutelloslaten op de geraamde 150-160 ha netto uitbreidingsvraag, dan komen we tot een extra vraag door de uitbreiding van bedrijven van 18 tot 27 ha in Bergen op Zoom tot en met 2025.18 Vervangingsvraag De vraag door kwalitatieve mismatch benaderen we op basis van de gemiddelde (economische) levensduur van bedrijfspanden en de verouderingssituatie op bedrijventerreinen in Bergen op Zoom. Om met het laatste te beginnen: we constateren op basis van gegevens over de kwaliteit van de Bergse bedrijventerreinen een

13 Bron:

IBIS en monitor Werklocaties

14 Uit een

onderzoek van Oranjewoud

om de uitbreidingsbehoefte

Provincie Noord-Brabant (2010) blijkt dat de ruimtebehoefte

van de gemeenten

tot en met 2020 circa 61 hectare bedraagt. Het gaat

die aan de A4 liggen (Bergen op Zoom, Steenbergen

en Tholen). Dit ligt aardig

in lijn met de raming van de provincie en de regio. 15 En circa 105 - 110 hectare tot 2020. 16 Argument

voor deze verdeelsleutel

is dat het overgrote deel van de toekomstige

vraag naar bedrijventerreinen

afkomstig zal

zijn van bedrijven die nu al (op een van de terreinen) gevestigd zijn. Op basis van de Database Bedrijfsruimtegebruikers Beeld van de Stec Groep (2002-heden),

blijkt immers dat zo'n 90% van de bedrijven slechts een verhuisradius

à 15 kilometer maximaal. Het overgrote deel van de bedrijven is sterk kern-/gemeentegebonden, herkomst van de werknemers.

Vooral in sectoren als industrie, bouwen

de beperkte mobiliteit ('bromfietsafstand') 17 Vanwege

13 tot 19 hectare tot en met 2020.

onder meer vanwege de

handel is de verhuisradius

klein. Belangrijkste

reden is

personeel.

de omvang drukt Moerdijk een zeer sterke stempel op het areaal in Westhoek

zeer specifieke doelgroepen. 18

van het relatief laagopgeleide

in

heeft van zo'n 10

en de locatie is ook bestemd voor

---.-~~.. J ~~' [ GRIFFIE

Ber~.~!Jl;29m

26

ondergemiddelde verouderinq", De kwaliteit van de verschillende bedrijventerreinen in de gemeente is redelijk tot goed. We gaan daarom uit van een jaarlijkse vervangingsbehoefte door kwalitatieve mismatch voor Bergen op Zoom van 0,5 tot 0,6% per jaar bedraaqt.? Het areaal uitgegeven bedrijventerrein bedraagt In Bergen op Zoom 445 ha netto (peildatum 1 januari 2012). Bij de genoemde percentages betekent dit dus een jaarlijkse vervangingsvraag door kwalitatieve mismatch van 2 tot 2,5 ha netto. Voor de gehele periode 2012-2025 gaat het dus om een vervangingsvraag van afgerond 30 tot 35 ha netto. Tot en met 2020 gaat het om 20 tot 25 hectare." Bovenregionale vraag Tot slot kijken we naar de bovenregionale vraag. Hoe groot is de eventuele vraag naar bedrijventerreinen in Bergen op Zoom van buiten de regio? We baseren ons hierbij op de Database Bovenregionale Locatiebeslissingen Nederland (DLN) van Stec Groep, die sinds 2000 wordt bijgehouden en waarin alle bovenregionale dynamiek van grote bedrijven geregistreerd staat (verplaatsingen van bedrijven over afstand van 25 km en meer en waarbij een afweging tussen regio's wordt gemaakt). De bedrijfsruimtemarkt is landelijk sterk lokaal en regionaal van karakter.

Circa 90% van de vraag naar bedrijventerrein is afkomstig van bedrijven uit de regio zelf, zo blijkt uit de gegevens van Stec Groep (2011) en het Planbureau voor Leefomgeving (2009). Als bedrijven in West-Brabant of elders willen verhuizen of uitbreiden dan heeft de eigen regio de eerste voorkeur. Dit komt vooralomdat het personeel in de regio woont en veel kennis en kunde heeft. Het merendeel van de verhuizingen vindt overigens plaats binnen de eigen gemeentegrenzen. Figuren 3 en 4: Bovenregionale

locatiebeslissingen

en arbeidsplaatsen

per Corop22·gebied.

locatiedynamiek productie/assemblage, 2000 - 2010

locatiedynamiek 2000 - 2010

.. ntal BovallreglonaleLoelltl.betllsslngen en arbllld,plaatsenpercoropgebled ..... t.. p'0<IucI~""'2000-20IO

::1:~~!:e~~~~OrOPiebred

IItm!!!1 8ovenreglonlllIJ

_lom

-,..

distributie,

LOÇlltlebaaUsslngen

_~2.0

c=J 10-19 _ •• g

~5.9

D,

r:::=:::J

2·13G.untolbtd<1ven-

.. nlal.,bnI.plutnn

1·3

1-45(1.nnlllbedriiVt'n-aantele,bcidlplntlen

Bron: Database Bovenregionale Locatiebeslissingen

Nederland, Stec Groep, 2000-2010

West-Brabant is de afgelopen jaren bijzonder aantrekkelijk gebleken voor productie- en distributiebedrijven die uit het buitenland kwamen, of die binnen Nederland een uitbreiding zochten, danwel verplaatsten. Circa 20 tot 25% van de locatiebeslissingen in deze sectoren vond plaats in West-Brabant. Moerdijk, Breda en Roosendaal

19 Onderzoek

Haskoning

20 Een landelijk kengetal 21 We

eonstateren

22 Een

COROP-gebied

Coördinatie

(in opdracht van de Provincie)

dat er geen transformatieplannen

Commissie

naar veroudering

is uitgaan van een vervangingsbehoefte

bedrijventerreinen

in Noord-Brabant,

zijn in Bergen op Zoom die areaal bedrijventerrein

is een regionaal gebied en wordt gebruikt voor analytische RegionaalOnderzoeksProgramma.

Elk COROP-gebied

doeleinden.

'opsnoepen'.

De naam COROP komt van

is een samenvoeging

-·---.,·_~~

van gemeenten.

r '.'

2010

van 1 tot 1,25% per jaar (Stee Groep, 2012).

.

~ge~~

J

,-",,,,u~~'''''~-O<-l

GRIFF!E 27

hebben in het bijzonder geprofiteerd van deze dynamiek. In Bergen op Zoom zijn meerdere grote nieuwe bedrijven geland sinds 2000, waaronder TNT Fashion, Forever21, Ricoh en Majestic). Met de doortrekking van de A4, een mogelijke uitbreiding van de containerterminal op Noordland en de potentie van de Green Chemistry Campus zijn er kansen voor een groei in het historische aandeel van Bergen op Zoom in de bovenregionale dynamiek. Dit alles overziend verwachten we dat Bergen op Zoom in de toekomst een licht hoger aandeel heeft in de bovenregionale vraag dan nu het geval is geweest (tot en met 2025 circa 4 - 5 vestigers). Bij een gemiddelde omvang van 2 tot 3 ha netto gaat het om een extra vraag van circa 12 tot 15 ha netto tot en met 2025. Tot en met 2020 betekent dit ongeveer 9 tot 12 hectare. Conclusie: totale vraag tot en met 2025: 60 tot 77 hectare Als we alle vraagcomponenten bij elkaar optellen, dan concluderen we een ruimtebehoefte van 60 tot 77 hectare netto voor de periode 2012-2025 in Bergen op Zoom. Tot en met 2020 gaat het om 42 tot 56 hectare in Bergen op Zoom.

De vraag bestaat uit 48 tot 62 hectare vraag (uitbreiding- en vervangingsvraag) uit Bergen op Zoom zelf en nog eens 12 tot 15 hectare bovenregionale vraag van buiten door bijvoorbeeld de aanleg van de A4 en spin off bedrijvigheid door ontwikkelingen in en om de gemeente Bergen op Zoom, zoals de extra inzet op de Green Chemistry Campus, Biobased Economy en de containerterminal op Noordiand.

4.2 Segmentering van de vraag naar bedrijventerreinen Voor de planning van bedrijventerreinen is de kwalitatieve (type) vraag net zo belangrijk als de kwantitatieve (hoeveelheid) vraag. Op basis van de huidige sectorverdeling in arbeidsplaatsen en kansrijke doelgroepen en functies voor de bedrijventerreinenmarkt in Bergen op Zoom maken we een kwalitatieve analyse van vraag naar bedrijfsruimte in de gemeente. Het betreft een analyse naar omvang en verschijningsvorm. Omvang De toekomstige vraag naar bedrijventerreinen in West-Brabant en ook in Bergen op Zoom kan verdeeld worden in twee groepen, namelijk grootschalig en kleinschalig/middelgroot (de scheidslijn leggen we bij 5.000 m2 kavel). We maken deze tweedeling omdat de huisvestingswensen en -eisen van grote en kleine bedrijven uit elkaar kunnen lopen. Ook de oriëntatie van deze bedrijven verschilt. Waar grote bedrijven op regionaal, nationaal en internationaal schaalniveau opereren, werken kleinere bedrijven veel meer lokaal en regionaal. In de vestigingsdynamiek zien we dit uitdrukkelijk terug. Waar de grotere bedrijven zich binnen de regio of tussen landsdelen verplaatsen, zijn kleinere bedrijven veel meer lokaal georiënteerd. Een verplaatsing tussen gemeenten is vaak al 'een brug te ver.' Een en ander heeft te maken met de lokale geworteldheid van deze bedrijven. Ze hebben er hun klanten, netwerk en bekendheid.

Het merendeel van de vraag in West-Brabant (en Bergen op Zoom) zoekt een klein tot middelgroot bedrijfspand, zo maken we op uit de transactiegeschiedenis op de West-Brabantse bedrijfsruimtemarkt. Zo'n 80% van vraag (in aantallen bedrijven) in West-Brabant zoekt naar panden kleiner dan 5.000 m2• De laatste jaren neemt bovendien het aandeel 'kleinschalig' in de vraag toe, door de groei van het aantal zzp-ers in alle sectoren van de Brabantse economie. Dit is een trend die we overigens in heel Nederland zien: de groeiende behoefte aan flexibiliteit, maar ook de afslanking en sanering bij bijvoorbeeld grote bouw- en installatiebedrijven leidt tot een forse toename van het aantal zzp-ers en kleinschalige (ambachtelijke) bedrijven. Kijken we naar het aantal m2 bedrijfsruimte, dan zien we dat de 20% bedrijven die grotere kavels en bedrijfsruimte zoeken, wel60 tot 70% van het totale aantal m2 voor hun rekening nemen. Bij deze transacties valt de dominantie van enkele grote logistieke vestigers in West-Brabant de afgelopen jaren op. Bergen op Zoom 'scoorde' onder andere met de vestiging van Ricoh, TNT Fashion en Majestic. Bij de toekomstige

~-"-""--'--'---".~. I l'--'~"'GRIFFiE 28

~r~:$~__

bedrijventerreinplanning is het belangrijk om rekening te houden met deze tweedeling in de vraag aangezien de vestigingseisen voor grote bedrijven vaak anders zijn dan voor kleinere, meer lokaal gebonden bedrijvigheid. AI met al concluderen we dat grofweg 40% van de toekomstige vraag in Bergen op Zoom kleinschalig (lokaal) van aard is, 60% is grootschalig. Verschijningsvorm Uit gegevens van Stec Groep (Database Bedrijfsruimtegebruikers in Beeld 2002-heden) blijkt bedrijven behoefte hebben aan een functionele en licht bovengemiddelde uitstraling en kwaliteit. De verschijningsvorm biedt een goed uitgangspunt voor clustering van de bedrijven, omdat de verschijningsvorm letterlijk één van de meest in het oog springende kenmerken van bedrijventerreinen vormt. Bedrijven met hoge eisen aan de kwaliteit van pand en omgeving vestigen zich immers niet op locaties met een functionele uitstraling en andersom (vanwege de veelal hogere grond- en huurprijzen). Belangrijke trend is dat de verschijningsvorm van bedrijfsruimte meer bepalend is voor de locatiekeuze van de onderneming dan bijvoorbeeld de belangrijkste bedrijfsactiviteit van een bedrijf. De verschijningsvorm heeft betrekking op zowel de uitstraling van het pand als de uitstraling van het terrein. Deze trend heeft ook invloed op de typologie van bedrijfslocaties in Bergen op Zoom.

Voor Bergen op Zoom onderscheiden we de milieus functioneel, gemiddeld en hoogwaardig. Bedrijven met een gemiddelde verschijningsvorm maken 60 tot 70% van de vraag naar bedrijfsruimte uit. Zo'n 10% van de vraag zoekt een hoogwaardig bedrijfskavel.

4.3 Aanbod bedrijventerreinen via methodiek SER-ladder Bij het bepalen van het (potentiële) aanbod aan bedrijventerrein in Trede 1 Bergen op Zoom volgen we de SER-ladder. Dit betekent dat we eerst kijken welk aanbod beschikbaar is in bestaand vastgoed en welke ruimte eventueel nog 'gewonnen' kan worden door Trede 2 intensivering van het ruimtegebruik op bestaande terreinen. Dit is de eerste trede van de SER-ladder. Vervolgens kijken we naar het aanbod dat op dit moment beschikbaar is op bedrijventerreinen die Trede 3 al in uitgifte zijn in Bergen op Zoom. Dit is trede twee van de SERladder. Tot slot inventariseren we het aanbod dat nog nieuw gerealiseerd kan worden op geplande locaties in Bergen op Zoom. Aanbod in de bestaande voorraad beperkt, circa 13 hectare Om een beeld te krijgen van de vestigingsmogelijkheden in de bestaande voorraad is een scan uitgevoerd naar de leegstand van bedrijfspanden en naar het ruimtegebruik op de bestaande terreinen in Bergen op Zoom. Voor de leegstandsanalyse raadpleegden we bronnen als lokale bedrijfsmakelaars, Funda In Business en PropertyNL. Uit deze analyse blijkt dat de leegstand in Bergen op Zoom beperkt is. Circa 120.000 m2 bvo bedrijfsruimte wordt op dit moment aangeboden op diverse websites.

Dit lijkt heel veel, echter deze leegstand bestaat voor 3f4e deel uit een tweetal grote leegstaande panden / onbebouwde kavels." Een rondgang over de bedrijventerreinen bevestigt dit beeld. Er zijn weinig leegstaande panden of panden die op dit moment te huur staan. Een percentage van 6 à 7% frictieleegstand wordt als gezond beschouwd. Bergen op Zoom zit tegen of net onder dit gemiddelde. Met andere woorden: de nodige schuifruimte om bedrijven te kunnen bieden en bedrijven te kunnen faciliteren in hun verhuisdynamiek is beperkt. Kortom, de vestigingsmogelijkheden voor bedrijven in bestaand

23 Het

gaat om een beschikbaar

kavel van 8,2 ha aan de Blankenweg

(Prologis) en van 0,8 ha aan de Wattweg (van Egeraat).

e "--~~-'-'-"-"~--'''~'''~-29''~'-''

i __ GHIFFIE ~:~_:_n~om

vastgoed in Bergen op Zoom is beperkt. Niet alle panden zijn geschikt voor hergebruik. Circa 3 hectare ruimtevraag van kleine en middelgrote bedrijven kan hierin gefaciliteerd worden en circa 10 hectare voor grote bedrijven. Aanbod restkavels gering, circa 2 hectare Ook is gekeken naar de ruimte die mogelijk nog 'gewonnen' kan worden door zorgvuldiger ruimtegebruik op bestaande bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door het benutten van restruimtes, herverkaveling, stapelen en schakelen van bedrijfsruimte. Op basis van een inventarisatie is circa 10 hectare (op termijn) beschkbaar." Omdat dit aanbod voor een groot deel pas na herontwikkeling en dus op middellange termijn kan worden uitgegeven, gaan we uit van slechts 2 hectare restruimte voor kleinere en middelgrote bedrijvigheid. Het betreft dan vooral de kavels die nu in private handen zijn op bedrijventerreinen Meilust en Oude Molen. Voor de statistieken zijn deze kavels uitgegeven, maar in werkelijkheid nog onbebouwd. Intensivering op bestaande kavels is in de praktijk lastig te realiseren. De terreinen in Bergen op Zoom scoren goed op de belangrijkste indicatoren van ruimtegebruik.

Het is mogelijk om via actualisering en verruiming van bestemmingsplannen nog enige ruimtewinst te boeken, bijvoorbeeld door extra bouwhoogte en ruimere bebouwingspercentages, zodat bedrijven bijvoorbeeld functies kunnen stapelen of kunnen beantwoorden aan bedrijfseconomische trends (denk aan de groeiende behoefte aan panden van 13 meter hoog en meer onder logistiek). Voor de bedrijventerreinen Theodorushaven en Noordland is daarin voorzien. Deze ruimtewinst moet niet overdreven worden; enkele bedrijven zullen deze investeringscapaciteit willen en kunnen benutten, voor veel bedrijven geldt echter dat ei belemmeiingen kleven aan een verdere intensivering van het vastgoed. In Bergen op Zoom is met name intensivering op het terrein van Sabic (De Spie) mogelijk. Echter deze ruimte is niet vrij beschikbaar. De gronden zijn eigendom van Sabic en niet zonder meer te gebruiken voor andere bedrijven. Het betreft strategische reserve voor Sabic die in ruil voor kavels op Noordland is overeengekomen. Het aanbod van bedrijfskavels op bedrijventerreinen in uitgifte in Bergen op Zoom is 31,5 hectare Het totale aanbod uitgeefbaar bedrijventerrein in Bergen op Zoom is 31,5 hectare.è Dit aanbod is verspreid over 4 bedrijventerreinen. Zie hiervoor de tabel op pagina 16.

Als we het beschikbare aanbod verdelen naar omvang, dan is 24 hectare beschikbaar voor grote bedrijven en 7,5 hectare voor kleine/middelgrote bedrijven. Van die 24 hectare is mogelijk 10 hectare gelabeld voor de aanleg van een containerterminal. In Bergen op Zoom zijn plannen voor de aanleg van drie nieuwe bedrijventerreinen De gemeente Bergen op Zoom heeft plannen voor de aanleg van drie nieuwe bedrijventerreinen. Het gaat concreet om de locaties De Schans VI (15 ha. bruto en 10 ha. netto), De Ster (25 ha. bruto en 15 ha. netto) en een deel van de Auvergnepolder. De eerste twee locaties zijn opgenomen in de structuurvisie. De Auvergnepolder Zuid is dit nog niet en is bestempeld als zoekgebied. Deze locatie staat overigens voor na 2020 op de planning.

24 Aan

deze potentiële voorraad zitten beperkingen.

beperkingen

ten aanzien van de milieucategorie

Theodorushaven

pas beschikbaar

na verplaatsing

4,2 hectare is namelijk gelegen op bedrijventerrein

van het naastliggende

kavel (categorie 5). Bovendien

van de containerterminal.

2,2 hectare (op Meilust en Oude Molen) zijn in

handen van projectontwikkelaars en beschikbaar voor diverse doelgroepen. 25 Hierbij zijn de restkavels niet meegeteld. Restkavels zijn kavels die niet meer in gemeentelijke zijn aan ontwikkelaars

of bedrijven, maar die nog niet bebouwd zijn.

Noordiand, maar kent komt 4 hectare op

handen zijn en dus verkocht

r-' "...._~~

l.

···~~~I GHIFFIE 130 .r__-• .,~

i_!lergen

__

...

:l!~~

Samenvatting aanbod Bergen op loom Op basis van de bovenstaande analyse in de tabel hieronder een samenvatting van het aanbod in Bergen op Zoom. Aanbod bedrijventerreinen

en ·kavels in Bergen op Zoom Grote kavels (>5.000 m2) I

~, Bestaand vastgoed ,(= leegstand). ,' , .' ,:'; 'R~stkavëls, ló' ,.

ln.hectares ectares

,I

10

':. ' k, .,. I!!

in In hectares hectares

3

13

kavels op Noo~dland e~ bestaande containerterminal

2

label voor co-siting van BioBased bedrijven

24 inclusief 10 hectare voor 'mogelijke ontwikkeling containerterminal

7,5

31,5

34

12,5

46,5

25

25

Totaal aanbod' excl. . .cf.'

Planvoorraad ,((le'\

,

De

Schans.'Vl en Ster) tot en met 2025 Totaall 'aan bod.'incL,:'" ' ,., ';,- ,·k ' plannèn tat en met:202S'1 " I

Zoekgebied voor de!. langere termijn . L___

"

. 2, exclusief restruimte op terrein Sabic met

0, exclusief te herontwikkelen

,

.s 'l'! ">ll:li~~eefbaar'. ' !!Illi' bednJventerreln

plannen

e '

0 aa

,

. (herontwikkeling, publie~ en privaat)

r-

I

.. IJI,

Kleine/middelgrote kavels «5.000 m2) In In hectares. hectares

._ ..

,

".

_

~'~.

34 .' '\, '1;l,

.!,]I'

' -,

' . ,

'J

j

37 5 ,

J

r

~."" '

'!f.: :9;:1

. ~

•

I

Ill... ,

71,,5

.:

'~i-

,

Auvergnepolder

ii'~1 II

1

",

I

Auvergnepolder

-

_.L.__

Bron: diverse bronnen, bewerking Stee Groep, 2012

4.4 Confrontatie vraag en aanbod De totale vraag naar bedrijventerrein in Bergen op Zoom bedraagt circa 60 tot 77 hectare Um 2025. De totale vraag betreft de vraag voor de hele gemeente Bergen op Zoom. Het aanbod zoals beschreven is circa 71,5 hectare tot en met 2020 / 2025. Dit is exclusief Auvergnepolder. Zo bezien lijkt er evenwicht in vraag en aanbod te bestaan. Omdat we de vraag verdelen in grote en kleine kavels hebben we dat ook gedaan voor de vraagaanbodconfrontatie, zie onderstaande tabel. Vraag versus (toekomstig) aanbod in Bergen op Zoom, naar grootteklasse aanbod Bergen op Zoom vraag Bergen op Zoom Segment tim 2025 I

i

Groot (>5000 m')

Klein «5000 rn')

• • • •

direct uitgeefbaar: 7,5 ha

•

SER-ladder-analyse: 5 ha

Noordiand: 24 ha*

60%, ofwe I 36-46 ha

confrontatie (aanbod vraag) - 2 tot -12 ha

40%, ofwei 24-31 ha

-11,5 tot-19,5 ha

SER-ladder-analyse: 10 ha** harde plannen: 0 ha

•

harde plannen: 0 ha *inclusief 10 hectare gereserveerd voor containerterminal **exclusief 8 hectare herontwikkelingsruimte op privaat kavel (ivm beperkingen van deze kavels) Bron: Stee Groep, 2012

-------:r--.

GRIFFiE

1 \

1~:.~~:~~~.,-~

Conclusie De vraagaanbodconfrontatie wijst uit dat er tot en met 2025 behoefte is aan het ontwikkelen van minimaal 1 bedrijventerrein voor het kleinschalige segment «5.000 m'). De vraag is in dit segment immers 24 tot 31 hectare tot en met 2025 terwijl het aanbod 12,5 hectare bedraagt. Om te kunnen voldoen aan de vraag naar bedrijventerreinen tot en met 2025 is ook de ontwikkeling van een tweede terrein mogelijk noodzakelijk. Deze vraag kan niet (of zeer beperkt) worden opgevangen in andere regiogemeenten. De vraag is immers voor 80 tot 85% zeer lokaal van aard. Het aandeel regionale verplaatsingen is de afgelopen jaren zeer beperkt geweest.

5. Visie en ambitie 5.1 Regionale visie West-Brabant kent een gevarieerd aanbod van bedrijvigheid op het gebied van chemie, logistiek, maintenance, zorg, dienstverlening, toerisme en agrarisch. De regio West-Brabant maakt deel uit van de Rijn-Schelde-MaasDelta met haar beide mainports Rotterdam en Antwerpen. Aan zijn strategische ligging ontleent West-Brabant kracht en potentie. In de Rotterdamse Havenvisie staat het streven dat in 2030 de havens van Rotterdam, Dordrecht en Moerdijk een geïntegreerd complex zijn. Moerdijk wordt gezien als de locatie die zich kan doorontwikkelen tot een sterk logistiek knooppunt. Daarnaast spreekt men de verwachting uit dat in West-Brabant meer droge bedrijventerreinen komen waar logistieke bedrijven en toeleveranciers zich vestigen. In februari 2012 is de Strategische Agenda West-Brabant 2012-2020 vastgesteld. In deze agenda wordt ingezoomd op de kansen die er nationaal en internationaal zijn als het gaat om economische clustervorming op de speerpuntsectoren Maintenance, Logistiek/Transport en Biobased Economy. Voor de uitvoering van de economische pijler van de Strategische Agenda is een governance model vastgesteld, gebaseerd op een triple Helix samengestelde Strategic Board. Gelet op bovenstaande ontwikkelingen is het voor de West-Brabantse gemeenten van belang om strategisch met de ontwikkeling van bedrijventerreinen om te gaan.

Visievorming en afstemming hierover vindt dan ook binnen de Regio West-Brabant plaats (zie ook hoofdstuk 2). In de regionale visie (RAW) en de provinciale bedrijventerreinenstrategie van de Provincie Noord-Brabant, zijn twee sporen leidend: 1) de basis op orde: komen tot een goede balans tussen vraag en aanbod (zowel kwalitatief als kwanfitatief), en 2) de speerpuntsectoren versterken. Vanuit de Regio wordt ook in breder verband samengewerkt aan visievorming en afstemming in de Zuidwestelijke Delta. Belangrijk hierin zijn de Vlaams-Nederlandse Samenwerking en de samenwerking DelTri-verband (Stadsregio Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam, regio Drechtsteden, Provincie Zuid-Holland, Regio WestBrabant en Provincie Noord-Brabant). Regionale Topsector logistiek Logistiek is een sector die een belangrijke plaats inneemt in regionale en provinciale visiedocumenten. In de Strategische agenda en de Regionale Agenda Werklocaties is logistiek benoemd als speerpuntsector. Door de Provincie Noord-Brabant wordt gewerkt aan een Logistieke Agenda Brabant (samen met de Brabantstadpartners) en een visie op Multimodale knooppunten en inland-hubs (gereed medio 2013).

Daarnaast is met het oog op onder meer de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte en de daarmee samenhangende Havenvisie Rotterdam, ook in DelTri-verband besloten om voor wat betreft de ontwikkeling van logistieke bedrijventerreinen een gezamenlijke visie op te stellen. De visie (in concept gereed) bestaat enerzijds uit de agenda bedrijventerreinen ("Samenwerken aan een logistieke en maritieme topregio DeiTri") en anderzijds uit een "Atlas" waarin alle relevante terreinen (incl. enkele kengetallen) zijn opgenomen. De agenda is met name gericht op behoud en versterking van de belangrijkste bedrijfstakken in de DeITri-regio: logistiek en maritieme industrie. Groei van beide sectoren, vereist allereerst een vraaggericht aanbod van bedrijfsterrein van de juiste kwaliteit. In de afgelopen periode is getracht om in de betreffende nota een overzichtelijk beeld te geven van de voorraad en de plannen die in de DeiTri regio aanwezig zijn. Dit kan vervolgens worden gebruikt als basis voor de opstelling van een gezamenlijke uitvoeringsstrategie.

r-~··_·<~~-=--~_·_··"·,,~_·GRIFFIE 33 '.,<' ~.

l~er~~~__

Box: Beeld in de DeiTri Analyses (uit concept visie) rondom de OelTri-regio schetsen het volgende beeld: In de periode tot 2020 varieert de totale uitbreidingsvraag (voor alle economische sectoren samen) in de DelTriregio van 400 tot 1.000 ha. Na 2020 neemt de vraag weliswaar af maar blijft de totale ruimtebehoefte aan nieuwe bedrijventerreinen groot: in de periode 2020-2030 ca. 250 tot 700 ha, in de periode 2030-2040 ca. 150 tot 700 ha. Het huidige oppervlak bedrijventerreinen in de DeiTri regio beslaat ruim 10.000 ha netto (exclusief zeehaventerreinen). Verder is ongeveer 600 ha direct uitgeefbaar dan welopgenomen in harde plannen (planologische reservering vastgelegd in bestemmingsplan). Kwantitatief komen uitbreidingsbehoefte en uitbreidingsruimte redelijk overeen, maar de daadwerkelijke match hangt af van kwalitatieve factoren. De ontwikkeling van de logistieke sector in de DeITri Korte termijn: Ecorys heeft berekend dat, uitgaande van het TM-scenario, logistiek een uitbreidingsbehoefte heeft van 465 ha. Op dit moment zijn er langs de transportcorridors nog terreinen uitgeefbaar zoals aan de Westelijke Dordtse Oever de terreinen Dordtse Killil (ongeveer 35 ha netto) en Borchwerf (ongeveer 50 ha netto) en op Noordland Bergen op Zoom (ongeveer 30 ha. netto). Deze zijn echter onvoldoende om de totale ruimtebehoefte tot 2020 te accommoderen.

Ook logistiek park Moerdijk, Dordtse KillV en Nieuw Reijerwaard die worden voorbereid (totaal ruim 300 ha netto), zullen tot ontwikkeling moeten komen om de behoefte tot 2020 te accommoderen. Nieuw Reijerwaard richt zich op het specifieke segment agrologistiek. Moerdijk en Dordtse KillV accommoderen in eerste instantie de (inter)nationale logistieke bedrijven. Lange termijn: De ruimtebehoefte na 2020 is groter dan momenteel is gereserveerd. In de loop der jaren zal blijken hoe groot de behoefte werkelijk is. Om flexibel en alert te kunnen reageren op de marktvraag, zijn het ruimtelijk reserveren van locaties in combinatie met ontwikkelkracht op het juiste moment noodzakelijk. Dit vergt voor vooral de internationale logistiek uitzoomen boven de grenzen van de DeITri-regio. Regionale Topsector Biobased Economy Een ander speerpunt in de regionale strategische agenda is de ambitie om op de schaal van Zuidwest-Nederland (Biobased Delta) tot de top-3 regio's in Europa te gaan behoren binnen de Biobased Economy. De focus is vooral gericht op 'Agro meets Chemistry', waarbij agroreststromen geschikt worden gemaakt voor chemietoepassingen, zoals bioplastics of andere eindproducten. In Bergen op Zoom is de Green Chemistry Campus gevestigd op bedrijventerrein Theodorushaven.

Voor de Green Chemistry Campus is het toekomstbeeld dat de campus hét centrum wordt van de open chemische innovatie als het gaat om biobased innovaties. De Green Chemistry Campus wil dé motor zijn van de transitie van een economie gebaseerd op fossiele grondstoffen naar een economie gebaseerd op groene grondstoffen: de campus moet een terrein worden waar grote en kleine bedrijven, kennisinstellingen en overheden in een open innovatiestructuur samenwerken aan nieuwe producten en technologieën met de focus op biobased materialen, chemicaliën en coatings. Ontwikkeling van de campus vindt plaats op het terrein van het bedrijf SABIC. De campus biedt start ups toegang tot de laboratoria van SABIC, demo-ruimtes en kantoorfaciliteiten terwijl er ook mogelijkheden voor co-siting zijn. Voor een verdere doorontwikkeling is mogelijk additionele ruimte nodig buiten het terrein van SABIC.

5.2 Visie Bergen op Zoom De gemeente Bergen op Zoom heeft een unieke ligging, zowel op internationaal als regionaal niveau. Bergen op Zoom is een woongemeente tussen de grote havens Antwerpen en Rotterdam met een compleet voorzieningen-, recreatie- en werkgelegenheidspakket. Het profiel als een prettige woongemeente is alleen waar te maken indien er ruimte is voor voldoende werkgelegenheid (naast vergroting van de werkgelegenheid wordt ingezet op verbreding van de werkgelegenheid), het voorzieningenniveau op peil blijft en er ruimte is voor recreatie in en buiten de stad. ;r,~,,,,,,,~""""""."'""'''''''''T'''''<dtW''''-'''''--='''''·'''=''''·'-.c,,,~

~:r~4

De ambitie van de gemeente is om nu en in de toekomst te kunnen voorzien in de ruimtebehoefte van bedrijven door het aanbieden van voldoende, kwalitatief passende en duurzame bedrijventerreinen. Bedrijventerreinen spelen immers een cruciale rol in het behouden en versterken van de economische structuur en groei van de Bergse economie voor de (middel)lange termijn. Zo zijn de huidige bedrijventerreinen goed voor meer dan 40% van de Bergse werkgelegenheid. Mede door de centrale ligging van Bergen op Zoom in de Zuidwestelijke Delta zijn er de komende decennia volop kansen voor de gemeente Bergen op Zoom om de economische positie van de bedrijventerreinen verder te versterken en onze ruimtelijke, economische en sociale ambities te realiseren. Faciliteren, stimuleren en behouden huidige bedrijvigheid De gemeente vindt het in de eerste plaats van belang om de huidige bedrijvigheid in Bergen op Zoom te faciliteren, stimuleren en behouden. Dit willen we doen door zorgvuldig om te gaan met de bedrijven en met de locaties waarop deze bedrijven gevestigd zijn. We verkennen daartoe de wensen en mogelijkheden voor herstructurering en revitalisering en zullen nadrukkelijk de bestaande voorraad monitoren om ervoor te zorgen dat de leegstand niet te groot wordt.

De verkoop van de nog uitgeefbare kavels zal worden gestimuleerd door het aanbieden van de juiste product-marktcombinaties, waarbij we oog hebben voor de opkomst van kleinschalige bedrijvigheid in onze gemeente. Ten aanzien van functiemenging is het uitgangspunt in Bergen op Zoom dat bedrijventerreinen bedoeld zijn voor de vestiging van bedrijvigheid, niet zijnde detailhandel (behoudens enkele specifieke vormen). Verkleuring kan echter op (gedeelten van) de gemengde bedrijventerreinen een mogelijke en gewenste ontwikkelrichting zijn, als deze terreinen zich hiervoor lenen. In die gevallen wordt in eerste instantie gekeken naar de randen van het terrein ("flexibele schil"). De gemeente wil instrumenten inzetten om te sturen op versterking van de identiteit van de bedrijventerreinen. zal gericht op worden ingezet om een optimale aansluiting te realiseren tussen kansen, ontwikkelingen en de verschillende beschikbare (en te ontwikkelen) locaties. Accountmanagement, dienstverlening, vraaggericht opereren en stimuleren van duurzaamheid zijn hierbij sleutelwoorden.

Er

BOX: definitie duurzaamheid in relatie tot bedrijventerreinen Ten aanzien van duurzaamheid op bedrijventerreinen wil de gemeente vanuit drie invalshoeken zuinig ruimte- en energiegebruik stimuleren: - economische invalshoek: ontwikkelen van courante, toekomstbestendige locaties zodat niet onnodig beslag wordt gelegd op de schaarse ruimte in Bergen op Zoom, onder andere door het toepassen van de SER-ladder (inbreiding voor uitbreiding); - sociale invalshoek: stimuleren van maatschappelijk verantwoord ondernemen, sociale innovatie, versterken relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven; - ecologische invalshoek: uitvoering van de Kadernota Milieu en duurzaamheid verankeren bij het bedrijfsleven, een en ander oppakken individueel, maar ook via de activiteiten van Parkmanagement. Daarnaast wil de gemeente in een vroegtijdig stadium milieuaspecten betrekken bij ontwikkeling nieuwe terreinen. Ontwikkelen bedrijventerreinen om economie te versterken Met het op orde houden van onze bestaande bedrijventerreinen zijn we er nog niet. De analyse van vraag en aanbod laat zien dat er tot en met 2025 ook behoefte is aan nieuwe bedrijfsgrond om de groei van de economie te faciliteren. Hiervoor moeten we minimaal één nieuw bedrijventerrein realiseren. Het meest nijpend is de ontwikkeling in het kleinschalige segment. Hier ontstaat op korte termijn al een knelpunt.

De ontwikkeling van De Schans VI is hiervoor al in de structuurvisie aangekondigd en zal verder opgepakt worden. Voor de wat langere termijn (na 2017) komt mogelijk De Ster bij Lepelstraat ook in aanmerking voor ontwikkeling tot bedrijventerrein. De invulling van De Ster zal nog nader worden verkend, waarbij ook de relatie met regionale ontwikkelingen

r'-·--··_~· ..~ ..,·-.-35J".'=.'

i ~ GRIFFIE ~~~~~

,

(kansen) en de mogelijkheden in de Auvergnepolder worden betrokken. Monitoring van de vraag is bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen een permanent aandachtspunt. Om als gemeente te kunnen inspelen op kansen rondom de regionale topsectoren in Bergen op Zoom (logistiek, Biobased Economy en maintenance), zullen we op de wat langere termijn waarschijnlijk ook extra ruimte nodig hebben voor grootschalige bedrijvigheid. Zoals in de structuurvisie al aangegeven, is hiervoor de Auvergnepolder-Zuid in beeld. Als uit monitoring blijkt dat de ruimtebehoefte blijft bestaan, zal tijdig een nadere verkenning worden gestart naar de mogelijkheden van deze potentiële locatie, zodat we kunnen anticiperen op deze mogelijke ruimtevraag. Multimodale ontsluiting, regionale ontwikkelingen, de relatie met bestaande (en geplande) bedrijventerreinen en landschappelijke inpassing zijn belangrijke thema's die bij deze verkenning een rol zullen spelen. Kansen grijpen samen met regionale partners Bij het aantrekken van nieuwe bedrijven en doorgroei van bestaande bedrijvigheid ligt de focus voor Bergen op Zoom op bedrijvigheid in de groeisectoren. Aansluiting bij de regionale ambities vindt de gemeente van groot belang. De gemeente trekt hierbij samen op met partners vanuit bedrijfsleven, onderwijs en andere (regionale) overheden.

De belangrijkste ontwikkelrichtingen, ook in regionaal verband, liggen voor Bergen op Zoom in de Biobased Economy, de logistiek en (in mindere mate) maintenance. In de industriële sector (chemie) in Bergen op Zoom zijn al belangrijke initiatieven ontwikkeld op het gebied van Biobased Economy, waarmee de basis is gelegd voor ontwikkeling als internationale hotspot. De Green Chemistry Campus in Bergen op Zoom is als centrum voor open chemische innovatie een sterke en onderscheidende ontwikkeling. In combinatie met de biobased ontwikkelingen gelieerd aan de agro-food sector in Nieuw Prinsenland heeft de regio een krachtig profiel op het gebied van Biobased Economy. Daarnaast zijn er kansen voor de gemeente om zich verder te ontwikkelen als vestigingsplaats voor bedrijvigheid op het gebied van logistiek. Voor Bergen op Zoom, centraal gelegen tussen de mainports, direct aan de A4, zijn er volop kansen om zich verder te ontwikkelen als interessante vestigingsplaats voor logistieke bedrijven. Met haar ontsluitingsmogelijkheden over weg en water (in combinatie met de containerterminal) neemt de gemeente een onderscheidende positie in binnen de Zuidwestelijke Delta. Een doorgetrokken A4 (en daarmee één van de belangrijkste transportassen van Europa) zal nog extra spin off genereren voor Bergen op Zoom".

Voor Bergen op Zoom zijn (met het oog op werkgelegenheid) met name de Value Added Logistics en de havengerelateerde logistiek interessant. In 2008 is een openbare tijdelijke containerterminal gevestigd in de lheodorushaven. Deze is qua omzet gegroeid tot 70.000 lEU in 2011. Grote bedrijven als Ricoh en SABIC gebruiken deze terminal. Een nieuwe terminal is in voorbereiding buiten de sluis. De ontwikkeling van de buiten containerterminal aan de rand van bedrijventerrein Noordland is van belang om de positie van de haven verder te kunnen versterken." De bedrijventerreinenmarkt in Bergen op Zoom heeft, in lijn met het landelijke beeld, een sterk lokaal en regionaal karakter. De meeste bedrijven in Bergen op Zoom zijn honkvast en als een verplaatsing buiten onze gemeente aan de orde is, dan gaat de voorkeur uit naar een nabijgelegen locatie in de buurgemeenten in de regio. Dit beeld wordt gestaafd door de verschillende transactie- en vestigingsdatabases (Handelsregister KvK, PropertyNL, Database Locatiebeslissingen Nederland van de Stec Groep) in Bergen op Zoom en regio. Voor een gezond functionerende Bergse bedrijventerreinenmarkt is het dus nuttig om in ons bedrijventerreinenbeleid afstemming te (blijven) zoeken met onze buurgemeenten (subregio) en voor de bovenregionale vestigers op het

26 Zie

ook onderzoek

27 Naar

verwachting

van Oranjewoud

uit 2010

zal de terminal aan de Buitenhaven

te zijner tijd 150.000 TEU per jaar afhandelen.

1'-"~'-'''GHlmE-~6 Bergen~

niveau van West-Brabant. Bovendien is in de provinciale Verordening Ruimte bepaald dat in het RRO (Regionaal Ruimtelijk Overleg met de provincie en West-Brabantse gemeenten) de deelnemers regionale afstemming plegen en afspraken maken over de planologische inpassing van de aanleg van bedrijventerreinen. Met een integraal bedrijventerreinenbeleid wil de gemeente de randvoorwaarden scheppen om de beoogde versterking en groei op de bedrijventerreinen te kunnen realiseren. De uitvoering wordt zowel publiek als privaat opgepakt. Wij hebben als overheid een verantwoordelijkheid, maar we laten maximaal de ruimte voor initiatieven uit en samenwerking met de markt. Samengevat valt de ambitie van de gemeente ten aanzien van bedrijventerreinen hoofdpunten:

uiteen in de volgende

•

Optimaal en duurzaam ruimtegebruik: de bestaande terreinen worden gekenmerkt door een goede kwaliteit en effectief ruimtegebruik. Bovendien stimuleren we duurzaamheid op bedrijventerreinen waar we kunnen.

•

Een gedifferentieerd aanbod van kavels op bedrijventerreinen is van belang om aantrekkelijk te zijn voor de lokale en bovenregionale markt. Het beleid van de gemeente dient eraan bij te dragen dat er voldoende en een gedifferentieerd aanbod aan bedrijventerreinen zal zijn tot 2025. In principe moeten we als gemeente alle bedrijven kunnen huisvesten binnen ruimtelijke en planologische kaders.

•

Ruimte voor bestaande bedrijven om te groeien en bloeien in Bergen op Zoom, zowel op bestaande bedrijventerreinen als ook op nieuw te ontwikkelen gebieden.

•

Aantrekken van nieuwe economische activiteiten om de economie duurzaam te versterken en te verbreden.

•

Ruimte voor nieuwe economische functies op bedrijventerreinen,

•

Samenwerking met bedrijfsleven en partners bij de uitvoering van het bedrijventerreinenbeleid.

waar dat kan.

r--'-~GRïFFI~"'--3r ~,"-. ~

L._~~r.?{m~7i}j}9rr!.. :1

6. Strategische lijnen 6.1 Lijn 1: Bergen op Zoom investeert in het bestaande vestigingsklimaat Wat Bergen op Zoom wil de (bestaande) bedrijvigheid op de bedrijventerreinen in Bergen op Zoom blijven accommoderen. Enerzijds doen we dit via investeringen in de dienstverlening richting bedrijven; we kijken daarbij nadrukkelijk naar hoe strategische partnerships en (regionale) samenwerking onze dienstverlening aan bedrijven kunnen verbeteren. Anderzijds is het streven om de kwaliteit, uitstraling en flexibiliteit van de bedrijventerreinen minimaal op hetzelfde niveau te houden, dan wel (gedeeltelijk) te verbeteren. Waarom Een groot deel (circa 40%) van de werkgelegenheid van Bergen op Zoom bevindt zich op de bedrijventerreinen. Bovendien hebben deze bedrijven een belangrijke sociaal maatschappelijke functie. Primair willen we de gevestigde bedrijvigheid verder faciliteren en ervoor zorgen dat bedrijven tevreden zijn met de vestigingspiek. We willen bedrijven maximaal faciliteren om groeiambities te verwezenlijken. Hiervoor zijn een sterke dienstverlening en sterke locaties nodig. Het is van groot belang dat de gemeente bedrijven behoudt en ook in de toekomst aan zich weet te binden. De gevestigde bedrijven zijn ambassadeurs van de gemeente en in die hoedanigheid uithangborden voor ons. De gemeente maakt zich daarom sterk voor de wensen en behoeften van de gevestigde bedrijven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=ca7c2ba0-5c82-49b8-9250-9586b83d6424