CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4. Nota Ruimtelijke Kwaliteit (2019).

Raadsvergadering 28 juni 2023, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Vaststellen Nota Ruimtelijke Kwaliteit, RVB23-0023.31.743 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

•

De architectuur richt zich naar verschillende perioden,

•

De doorgaande dakvlakken vormen het ‘frame’ van het

herkenbaar vooral op blokniveau;

gen in het beeld zijn met name aanbouwen, bijgebouwen en schuttingen in het zicht vanuit de openbare ruimte (hoeksituaties), die zich moeilijk voegen in de stedenbouwkundige

gebied. Meestal is het metselwerk van de gevels de be-

s t r u c t u u r. Vo o r b e e l d e n z i j n d e b l o k k e n i n d e o m g e v i n g v a n

langrijkste drager van de hoofdindeling, raamverdelingen en puien zijn daarentegen vaak minder belangrijk;

de Laurent Rampartstraat in Halsteren en Nicolaas Beetstraat in Bergen op Zoom.Door de verkoop van woningen aan

•

Op diverse locaties in de gemeente is de planmatige

particulieren is er in de loop der tijd veel individueel aan-

opzet te zien aan herhaling van dezelfde typen en rijtjes.

gepast en het kleurgebruik veranderd. Op sommige plekken

Straten zijn zorgvuldig ontworpen en hebben een rustig en enigszins groen karakter;

is het samenhangende architectonische beeld daarom niet a l t i j d m e e r z i c h t b a a r. Tu s s e n d e b l o k v e r k a v e l i n g b o u w z i j n

•

In de loop der tijd is de samenhang in het bebouwings-

o o k g e m e n g d e b e b o u w i n g s g e b i e d e n o n t s t a a n z o a l s b i j v o o r-

beeld in sommige blokken verwelkt of is er bebouwing

beeld in het noorden van de wijk Glacis.

toegevoegd waardoor er gemengde gebieden zijn ontstaan.

De bebouwing heeft in gemengde gebieden een gevarieerd karakter door de langere periode waarin de gebouwen zijn

BLOKVERKAVELING | GEMENGDE BEBOUWING | 51

BLOKVERKAVELING| GEMENGDE BEBOUWING 52 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN

INSPIRATIE Gebouwen •

Respecteer de stedenbouwkundige opzet met samenhangende woningen op blokniveau en de groene ruimten en m a a k h e t s t e r k e r.

•

Blijf bijdragen aan de ensemblewerking op zowel blok als g e b i e d s n i v e a u e n d e s a m e n h a n g e n d e s t r u c t u u r.

•

Behoud en respecteer de architectuur en ga zorgvuldig om met de gevelindeling, kappen met pannen, materiaalen kleurgebruik.

•

G e e n t o e v o e g i n g e n a a n d e v o o r- e n z i j z i j d e ( a a n o p e n b a r e ruimte) zoals dakkapellen, opbouwen en erkers. Sluit in meer gemengde gebieden voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en dergelijke die zichtbaar zijn vanuit h e t o p e n b a a r g e b i e d ( m e t n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l mogelijk aan op eerder gebouwde typen in blok of buurt. S t r e e f n a a r e e n d u i d i g h e i d z o d a t e e n k a k a f o n i e v a n v e rschillende aan- op- en uitbouwen wordt voorkomen.

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en goed aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.

Percelen •

Maak lage groene erfscheidingen langs de straten, met aandacht voor een samenhangende vormgeving per rij, blok of buurtje om de tuindorpsfeer te versterken.

•

H o u d d e v o o r t u i n e n o p e n e n g r o e n . Ve r h a r d e v o o r t u i n e n bijvoorbeeld voor gebruik als parkeerplaats en weggehaalde erfafscheidingen dragen niet bij aan de groene s f e e r.

Openbare ruimte •

Behoud de brede straatprofielen en koester het openbaar groen. Laanbeplanting kan worden aangevuld.

•

Respecteer zoveel mogelijk de straatprofielen.

•

We e s z o r g v u l d i g b i j a a n s l u i t i n g e n v a n m a t e r i a l e n i n d e openbare ruimte, voorkom een veelheid aan materialen en kleuren.

BLOKVERKAVELING | GEMENGDE BEBOUWING | 53

HET NIEUWE BOUWEN

20171447

54 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN

ALGEMENE KARAKTERISTIEK In de periode ’50 tot en met ‘70 zijn veel uitleggebieden

zorgvuldige detaillering. Kenmerkend is de ritmiek in het

gerealiseerd met een vrij eenvoudig en strak stratenpatroon.

gevelbeeld door geaccentueerde entrees, kleine dakkapellen

I n d e g e m e e n t e B e r g e n o p Z o o m b e t r e f t h e t H a l s t e r e n We s t

onderin het dakvlak en schoorstenen. Andere details zijn

( G a g e l d o n k ) , Wa r a n d e - O o s t e n Z e e k a n t / B o r g v l i e t / O r a n j e w i j k .

bijzondere puien over twee lagen, lateien en sierbanden.

Deze woongebieden zijn geïnspireerd op de ideeën van het

Kleuren en materialen worden gekenmerkt door aardkleurig

CIAM (Congrès International d’Architecture Moderne). Het

metselwerk, rode of donkere dakpannen en veelal witgeschil-

zogenaamde Nieuwe Bouwen worden gekenmerkt door een

derde houten kozijnen.

consequente scheiding van functies zoals wonen en werken of winkelen.

Ve r s c h i l l e n d e u i t b r e i d i n g e n a a n d e w o n i n g e n z e t t e n h e t

Op basis van dit principe komen in deze gebieden verschil-

architectonisch uiterlijk van de gebouwen onder druk omdat

lende verkavelingsvormen voor: overwegend bouwblokken

de abstracte vormen van blok en rij worden aangetast door

m e t e e n d u i d e l i j k e v o o r- e n a c h t e r z i j d e , m a a r o o k b l o k k e n i n

individuele toevoegingen materiaalgebruik. Met name de

het groen. Het wegprofiel is veelal symmetrisch met bomen

verscheidenheid aan dakkapellen en dakopbouwen.

op de trottoirs. Langs deze straten zijn vooral rijwoningen in duidelijke rooilijnen gebouwd, her en der afgewisseld met

SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN

dubbele of vrijstaande woningen.

•

Het Nieuwe Bouwen worden gekenmerkt door een consequente scheiding van functies zoals wonen en werken of winkelen.

Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoekige structuren en een blokvormig stratenpatroon: bebouwing

•

Op basis van dit principe komen binnen deze gebieden

•

Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoeki-

•

Door het combineren en herhaling van blokken en struc-

•

Er is vooral gebouwd met industriële bouwmethoden

v e r s c h i l l e n d e v e r k a v e l i n g s v o r m e n v o o r.

in stroken en opzet van open en halfopen bouwblokken. De straathoeken zijn open, waarbij de woningen veelal een

ge bebouwing open en halfopen bouwblokken.

duidelijk onderscheid hebben tussen voorgevel en zijgevel. Door het combineren en herhaling van blokken en structuren

turen ontstaan verschillende stempels.

ontstaan verschillende stempels die samen de wijk opbouwen. De sterke samenhang in het straatbeeld ontstaat door eenduidig woningtype per straatzijde, een sterke ritmiek,

(hoofdvorm) met abstracte vormen met daarbinnen soms

horizontale geleding van de gevels en door een ingetogen

ruimte voor een eigen vormgeving door details per straat, blok of type.

materiaal- en kleurgebruik. •

De openbare ruimte wordt veelal gedomineerd door ge-

•

Het architectonisch samenhang van de gebouwen staat

p a r k e e r d e a u t o ’s .

Bij oudere panden, laag en middelhoog, is veel aandacht besteed aan de uitwerking van de gevel met bijvoorbeeld ornamenten, metselwerkdetails en bij appartementenblokken

onder druk door modernisering en uitbreidingen door in-

plasticiteit door portieken en balkons. Detaillering en mate-

dividuele toevoegingen en verschillende vormen en mate-

rialen van latere blokken zijn in het algemeen eenvoudiger

riaalgebruik.

en seriematig. Samenhangend kleurgebruik is standaard. Het gebied Gageldonk kent in die zin een bijzondere opb o u w e n m e e r g e d e t a i l e e r d e a r c h i t e c t u u r. E r i s v e e l g e b r u i k gemaakt van een traditionele baksteenarchitectuur met een

HET NIEUWE BOUWEN | 55

HET NIEUWE BOUWEN 56 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN

INSPIRATIE Gebouwen •

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de bestaande stedenbouwkundige structuur en plaatsing op de kavel en aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.

•

Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging (en dergelijke) die zichtbaar zijn vanuit het openbaar geb i e d ( m e t n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r g e b o u w d e t y p e n i n b l o k o f b u u r t ( g o e d e v o o rbeelden). Streef naar eenduidigheid zodat een veelheid van verschillende aan- ,op- en uitbouwen wordt voorkomen.

•

Vo l g b i j n i e u w b o u w, h e r b o u w o f u i t b r e i d i n g d e b e s t a a n d e

•

Zoek per cluster (rij, blok of buurtje) naar eenheid in de

•

Stem kleurgebruik zoveel mogelijk af per rij, cluster en

rooilijn of de rooilijn van de naastgelegen panden. m a s s a o p b o u w v a n h e t h o o f d g e b o u w. straat en voorkom een breed palet of felle kleuren.

Percelen •

E r f s c h e i d i n g e n v a n a c h t e r- e n z i j k a n t e n a a n b e l a n grijke openbare ruimte zoals groen of straat: aandacht voor vriendelijke vormgeving met bijvoorbeeld groen of passend bij de architectuur van het blok (zoals baksteen).

•

Groene voortuinen en erfscheidingen kunnen bijdragen aan een vriendelijk beeld in de straat.

Openbare ruimte •

Behoud van de openbare ruimte. Geen nieuwe bebouwing

•

Behoud en vergroening van brede profielen, pleintjes en

in onbebouwde groene zones. parkeeroplossingen.

HET NIEUWE BOUWEN | 57

THEMATISCHE WOONGEBIEDEN

20171447

58 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN

ALGEMENE KARAKTERISTIEK Thematische bouw zijn nieuwe woongebieden die binnen de

•

het thema.

randen van de bestaande kern. De nieuwe bebouwing wordt e e n d u i d e l i j k i m a g o m e e g e g e v e n t e n b e h o e v e v a n d e v e r-

Er is veel aandacht voor de profielopbouw van straten en de inrichting van het openbaar gebied als onderdeel van

bestaande kernen zijn gebouwd of als uitbreiding aan de •

Er is een zeer duidelijke en directe overgang tussen openbaar en privé.

koopbaarheid/marktvraag. Deze gebieden hebben een zeer planmatige opzet en worden gekenmerkt door een eigen karakter per deelgebied.

INSPIRATIE

De woningen krijgen per rij, blok of buurtje een individueel

Gebouwen

gezicht en worden voorzien van een eigen signatuur door

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen goed passen in de

•

Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en derge-

a r c h i t e c t o n i s c h e s t i j l v a n h e t h o o f d g e b o u w.

vorm of bewuste motieven (ontwerpserie). Er wordt vaak uit verschillende voorgaande bouwperioden geput (geciteerd) voor stijlkenmerken zoals de jaren ’20 en ’30. Bij de ont-

lijke die zichtbaar zijn vanuit het openbaar gebied (met

wikkeling wordt veel aandacht besteed aan de architectoni-

n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r

sche en stedenbouwkundige uitstraling. Per straat of buurt

gebouwde typen en binnen dezelfde ontwerpserie van het h o o f d g e b o u w.

k o m e n ( i n s e r i e s ) v e r s c h i l l e n d e w o n i n g t y p e n v o o r, o n t w o r p e n door verschillende architecten.

•

Neem veel zorgvuldigheid in acht bij de bouw of inrich-

Stratenpatronen hebben een heldere opzet en er is veel aan-

t i n g v a n e r f a f s c h e i d i n g e n , o p r i t t e n c a r p o r t s e n s c h u u r-

dacht voor de profielopbouw en de inrichting van het open-

tjes, en stem deze zorgvuldig af met de aanliggende

baar gebied als onderdeel van het thema. Kenmerken zijn

tuinen en openbare ruimte.

zichtassen, centrale groene pleinen en zeer sterk herkenbare vormen of inrichtingselementen. Al dan niet meeontworpen

Percelen

muurtjes, hekwerken en hagen vormen een duidelijke en di-

•

Groene voortuinen dragen bij aan een vriendelijk beeld in

recte overgang tussen openbaar en privé. Binnen de gemeente

de straat, vooral in combinatie met veel verharde oprit-

Bergen op Zoom zijn verschillende thematische wijken te vin-

ten.

den zoals de Schans in Halsteren en De Markiezaten in Bergen op Zoom.

Openbare ruimte •

SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN •

Behoud zorgvuldig vormgegeven straatprofielen en groeninrichting.

D e z e g e b i e d e n h e b b e n e e n z e e r p l a n m a t i g e o p z e t e n w o rden gekenmerkt door een hoge dichtheid en grootschaligh e i d e n e e n e i g e n h e r k e n b a a r k a r a k t e r, t h e m a o f i m a g o .

•

Blokken of gebouwen worden voorzien van een sterk eigen karakter door vorm of bewuste motieven. Er wordt vaak uit verschillende voorgaande bouwperioden geput voor stijlkenmerken.

THEMATISCHE WOONGEBIEDEN | 59

THEMATISCHE WOONGEBIEDEN 60 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN

TOETSINGSCRITERIA SOEPELE WOONGEBIEDEN TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL TOETSING

To e t s i n g a l l e e n v o o r z i j d e .

OMGEVING

Behouden van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke ruimtelijke opbouw en karakteristiek in zijn geheel. Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de oorspronkelijke bebouwing richtinggevend. Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de hoofdbebouwing geplaatst te worden en worden ondergeschikt vormgegeven.

M A AT / S C H A A L

B o u w m a s s a ’s z i j n g e v a r i e e r d . Clusters of blokken kennen een sterke onderlinge samenhang.

V O R M / O R I E N TAT I E

Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm en kaprichting in de straat. Samenhang gebouwen op de kavel.

S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L

Nieuwbouw van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in eigen stijl met inachtneming van de bestaande kenmerken in de directe omgeving. Aanpassingen, wijzigingen en toevoegingen van hoofdgebouwen en bijbehorende b e b o u w i n g i n o v e r e e n k o m s t m e t d e b e s t a a n d e s t i j l , a r c h i t e c t u u r.

M AT E R I A A L / K L E U R

Materiaalgebruik en kleurstelling alle bouwwerken in overeenstemming met de omgeving: gevels zijn hoofdzaak van baksteen of van andere steenachtige materialen of eventueel van hout, glas, gestuct of geschilderd. Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen, natuursteen, hout, keramische pannen en riet.

SOEPELE WOONGEBIEDEN | 61

BUITENGEBIED

20171447

62 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

ALGEMENE KARAKTERISTIEK

INSPIRATIE

Het buitengebied van Bergen op Zoom kenmerkt zich door

Gebouwen

een grote verscheidenheid met voornamelijk open agrarisch

•

landschap en beboste landgoederen. Het hoogteverschil

l a n d s c h a p ) a l s r e f e r e n t i e p u n t v o o r a l l e n i e u w e b o u w w e r-

t u s s e n d e B r a b a n t s e Wa l e n h e t l a g e r g e l e g e n o p e n a g r a r i s c h gebied is kenmerkend voor het landschap. Groene en oude

Neem de historisch gegroeide omgeving (pand, erf, lint, ken.

•

verkavelingspatronen eisen in veel gevallen een hoofdrol op.

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de typologie en stijl van het hoofdgebouw op percelen.

In het noorden en oosten van de gemeente ligt een vrijwel

Percelen

aaneengesloten open agrarisch gebied. De zeekleipolders

•

Besteed ook veel aandacht aan een zorgvuldige beplan-

t e n w e s t e n v a n d e B r a b a n t s e Wa l h e b b e n e e n g r o t e m a t e

ting als onderdeel van het landschap, maak zo veel mo-

van openheid en een relatief grootschalige verkaveling met

gelijk gebruik van inheemse of zelfs streek eigen soorten

weinig bebouwing. De zandpolders aan de oostkant van de

voor houtsingels, erfscheidingen, schaduwbomen voor

wal hebben daarentegen een kleinschaliger karakter waarbij blokvormige verkaveling doorsneden wordt door kleine pol-

vee, eendenkooien, struweel, oprijlanen etc. •

derwegen en kavels met opgaande begroeiing.

Besteed extra aandacht aan de entrees van de kavels met zorgvuldig ontworpen oprit en erfscheidingen.

O p d e B r a b a n t s e Wa l l i g t e e n b o s g e b i e d m e t e n k e l e l a n d -

Openbare ruimte

goederen, zoals Lievensberg en Zoomland. Bebouwing speelt

•

h i e r e e n z e e r o n d e r g e s c h i k t e r o l . Ve r s p r e i d o v e r h e t g e b i e d

N i e u w e v o e t - e n w a n d e l p a d e n s o b e r v o r m g e v e n a l s o n d e rgeschikt element en passend in het landschap.

zijn enkele kleinschalige agrarische enclaves en landgoederen te vinden. De bebouwing ligt veelal verscholen achter de beplanting en is individueel en afwisselend in ligging, massa en uitwerking. Door de hogere ligging op het talud van de Brabantse wal en de gesloten karakteristiek is het lint Spinolaberg bijzonder en een op zichzelf staand element grenzend in het open landelijk gebied.

BUITENGEBIED | 63

BUITENGEBIED 64 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL TOETSING OMGEVING

Alle bouwwerken aan de voorzijde. Behouden en waar mogelijk versterken van de landschappelijke en cultuurhistorisch waardevolle kwaliteiten van het landschap. Het open agrarisch landschap zoveel mogelijk vrijhouden van bebouwing. Bij (vervangende) nieuwbouw dient de bebouwing op te gaan in het landschap en daardoor niet als storende factor te worden ervaren. De positie en oriëntatie van het bouwwerk dienen zich te voegen naar de l a n d s c h a p s s t r u c t u u r, r e k e n i n g h o u d e n d m e t b e s t a a n d e z i c h t l i j n e n e n l a n d s c h a p p e l i j k e verbijzonderingen. Bij (vervangende) nieuwbouw altijd rekening houden met het ensemble van alle bebouwing in de directe omgeving. Positie en oriëntatie van de oorspronkelijke bebouwing is richtinggevend.

M A AT / S C H A A L

Bij (vervangende) nieuwbouw is het van belang te streven naar zorgvuldige inpassingen tussen de bestaande bebouwing en dient het bouwwerk wat betreft massa en vormgeving te passen in de omgeving.

M A S S A / V O R M / O R I E N TAT I E

Bij renovatie of (vervangende) nieuwbouw een herhaling van eigenschappen van de landelijke gebouwen, zoals deze in de directe omgeving voorkomende oorspronkelijke b o e r d e r i j e n o f e e n b e w e r k i n g o f b e n a d e r i n g h i e r v a n d e v o o r k e u r. D e u i t s t r a l i n g v a n de bouwstijl is belangrijker dan de herkenbaarheid van de functie.

S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L

Aansluiten bij oorspronkelijke detaillering van de bebouwing zoals horizontale of verticale geleding, ornamenten, daklijsten, rolbogen, sluitstenen, speklagen e.d. Deuren en kozijnen uitgevoerd in hout of op hout gelijkend materiaal met diepe neggen. Dakbedekking gebakken dakpannen, leien of riet.

M AT E R I A A L / K L E U R

Baksteen in aardkleuren. Deuren en kozijnen uitgevoerd in hout of hout gelijkend materiaal met diepe neggen. Dakbedekking sluit aan bij wat in de omgeving gebruikelijk is: dakpannen, leien of riet; geen felle kleurstellingen.

BUITENGEBIED | 65

SPORT- EN RECREATIETEREIN

20171447

66 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

ALGEMENE KARAKTERISTIEK

INSPIRATIE

De sport- en recreatieterreinen komen verspreid aan de

Gebouwen

randen van de kernen van Bergen op Zoom, Halsteren en

•

Lepelstraat voor en de campings en liggen los in het buiten-

sportvereniging vraagt om een modern en functioneel

gebied. De sport- en recreatieterreinen zijn helder en eenvoudig qua

Nieuwe gebouwen moeten passen in de omgeving (een gebouw).

•

opzet en bebouwing en hebben een groen karakter waarbij

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de t y p o l o g i e e n s t i j l v a n h e t h o o f d g e b o u w.

de gebouwen een ondergeschikte rol spelen. De architectuur is terughoudend.

Percelen •

Onderhoud en beheer is van groot belang voor de kwali-

•

Gebruik streekeigen beplanting op de sport- en recreatie-

•

M a a k g e b r u i k v a n z i c h t r e l a t i e s e n l a n d s c h a p p e l i j k e v e r-

De sportparken en recreatieterreinen hebben een overwegend g r o e n k a r a k t e r, w a a r i n v o o r d e b e b o u w i n g e e n b e s c h e i d e n

teit ervan én de aanliggende gebieden.

rol is weggelegd. Sportcomplexen zijn doelbewust ontworpen en opgenomen in de (rand van de) bebouwingsstructuur en

terreinen en voor bomenrijen rond sportvelden.

hebben gebouwenclusters met voorzieningen. De terreinen

bijzonderingen zoals waterlopen of hoogteverschillen.

zijn belangrijke landschappelijke open plekken in de sted e n b o u w k u n d i g e s t r u c t u u r. H e t o n d e r h o u d e n h e t b e h e e r i s

Openbare ruimte

erg belangrijk voor de waardering van deze plekken en de

•

Besteed aandacht aan de entrees.

aanliggende woongebieden. De bebouwing in deze plekken is

•

Inzet van groen bij parkeeroplossingen.

door de openheid en de ligging vaak goed zichtbaar en heeft e e n s t e r k i n d i v i d u e e l k a r a k t e r. Recreatieparken verschillen sterk in opzet, kwaliteit en samenhang in bebouwing. Recreatieparken zijn veelal intern gericht en landschappelijk afgeschermd van de omgeving d o o r o p g a a n d e b e p l a n t i n g . Vo o r d e u i t s t r a l i n g n a a r b u i t e n i s van belang bij vernieuwing en aanvulling voor de welstandstoetsing. Op de volkstuinen staan kleine gebouwtjes zoals kassen en schuurtjes. De gebouwen hebben een eenvoudige opbouw van één tot twee lagen met een flauw hellende kap of plat dak. Hoewel de gebouwen vaak verschillen van uiterlijk is de hoofdvorm vaak helder en de architectuur eenvoudig. Grote vlakken bestaan uit materiaal met een structuur zoals baksteen, houten betimmering of plaatmateriaal. De gevels van de sporthallen zijn op het entreegedeelte na veelal gesloten. Het kleurgebruik is terughoudend.

SPORT- EN RECREATIETERREIN | 67

SPORT- EN RECREATIETEREIN 68 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL ASPECT OMGEVING

Alle bouwwerken zichtbaar vanuit het openbaar gebied en het landschap. Behouden van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke ruimtelijke landschappelijke opbouw en karakteristiek. Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de oorspronkelijke bebouwing richtinggevend. Rekening houden met oorspronkelijke ensemblewerking. De erfinrichting is onderdeel van het architectonisch ontwerp, gebruik streekeigen beplanting.

M A AT / S C H A A L

Bij (vervangende) nieuwbouw is het van belang te streven naar zorgvuldige inpassingen tussen de bestaande bebouwing en dient het bouwwerk wat betreft massa en vormgeving te passen in de omgeving. Recreatiewoningen dienen zorgvuldig in het landschap te worden ingepast.

V O R M / O R I E N TAT I E

Samenhang gebouwen op de kavel met een duidelijke orientatie op de belangrijkste openbare ruimte of de entree van het terrein. Kapvorm is vrij.

S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L

Aansluiten bij oorspronkelijke detaillering van de bebouwing zoals horizontale of verticale geleding, ornamenten, daklijsten e.d.

M AT E R I A A L / K L E U R

Bij verbouwing of renovatie dienen de oorspronkelijke gevelopbouw en het oorspronkelijke materiaal- en kleurgebruik te worden gerespecteerd; Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de groene omgeving: geen felle kleurstellingen. Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen (aarden kleuren), natuursteen, hout, keramische pannen, riet (moderne toepassing goed mogelijk).

SPORT- EN RECREATIETERREIN | 69

BEDRIJVENTERREIN

20171447

70 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

ALGEMENE KARAKTERISTIEK De bedrijventerreinen van Bergen op Zoom liggen verspreid

richting en de openbare ruimte. De inrichting van de open-

over de gemeente en zijn plantmatige opgezette en functi-

b a r e r u i m t e i s z o r g v u l d i g , d o e l m a t i g e n r e p r e s e n t a t i e f . P a r-

oneel ingerichte gebieden met bedrijfspanden van verschil-

keren vindt hoofdzakelijk plaats op eigen terrein. Er bestaat

lende formaten, enkele kantoren en grootschalige detailhan-

een samenhangend beeld met representatieve bedrijfsbe-

del. De gebruikskwaliteit staat voorop. De terreinen hebben

bouwing en kantoren over het algemeen georiënteerd op de

veelal een orthogonale opzet, waarbij de openbare ruimte

weg aan de voorzijde. De bebouwing is in principe individu-

is beperkt tot het strikt noodzakelijke: De ontsluiting van

eel, eenvoudig van opzet en er bestaat een variatie in maat

zowel het terrein als de kavels is doelmatig. De maatvoering

en schaal. De opbouw is eenvoudig en bestaat uit één tot

v a n w e g e n i s g e ë n t o p z w a r e t r a n s p o r t v o e r t u i g e n . Tr o t t o i r s

twee lagen met veelal een plat dak. De panden bestaan uit

ontbreken vaak. Hoofdwegen hebben vaak beplantingsstro-

loodsachtige volumes, waarbij entreepartijen, showrooms en

ken, de bedrijfsstraten zijn vooral verhard. Op bedrijven-

kantoorgedeelten veelal zijn vormgegeven als accent of zelf-

locaties is vaak een veelvoud van reclame-uitingen per

standig volume. Gevels zijn representatief en hebben een

terrein, straat en zelfs kavel (zoals losse borden, zuilen,

heldere opzet en eenvoudige detaillering. Materialen zijn

gevelreclame, vlaggen etc.) te vinden.

overwegend modern en duurzaam. Gevels van plaatmateriaal e n g e v o u w e n s t a a l p l a a t k o m e n v e e l v o o r, n e t a l s g l a s p u i e n

De bedrijventerreinen rondom de Nijverheidsweg in Halsteren

en gladde baksteen. Kleuren zijn terughoudend en per clus-

e n d e d r. i r. v a n Ve e n w e g i n B e r g e n o p Z o o m z i j n o v e r w e g e n d

ter in samenhang.

traditionele bedrijventerreinen. De gebieden zijn doelmatig ingericht en er staan gebouwen uit verschillende tijdsperioden. Het bedrijventerrein Geertuidapolder heeft een eenvoudige hoofdstructuur met vrijstaande grootschalige bebouwing met verspringende rooilijnen. Groenelementen komen nauwel i j k s v o o r, m e t u i t z o n d e r i n g v a n g r o e n e b e r m e n e n b r a a k l i g gende terreinen. Grote parkeerterreinen, parkeren langs de weg, verstening van het profiel en opslag in het zicht bepalen het beeld. Gebouwen zijn meestal eenvoudig van opzet met veel afwisseling in vorm. Rondom de Nijverheidsweg in Halsteren is in de loop der jaren een mix aan functies op de bedrijvenlocaties ontstaan (runshopping, kleinschalige bedrijvigheid e n k a n t o r e n ) . D e i n r i c h t i n g v a n d e o p e n b a r e r u i m t e i s s o b e r, gebouwen staan georiënteerd op de openbare weg, ontsluiting is doelmatig en parkeren vindt over het algemeen plaats op eigen terrein. Ook hier zijn de gebouwen afwisselend in vorm en schaal. Recentere terreinen stralen over het algemeen een hoger kwaliteitsniveau uit. Een voorbeeld hiervan is het bedrijventerrein De Oude Molen in Halsteren. Hier is meer gestuurd op de plaatsing en vormgeving van gebouwen, de terreinin-

BEDRIJVENTERREIN | 71

BEDRIJVENTERREIN 72 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN

INSPIRATIE

•

De bedrijventerrein zijn planmatig opgezette en func-

Gebouwen

tioneel ingerichte locaties voor bedrijfsactiviteiten en

•

kantoren. •

recte omgeving als referentiepunt voor alle nieuwe bouw-

Op recentere bedrijventerreinen wordt meer gestuurd op de plaatsing en vormgeving van gebouwen, de terreinin-

werken. •

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de

•

Richt de open zijden van gebouwen naar de openbare

richting en de openbare ruimte. Hierdoor stralen deze terreinen over het algemeen een hoger kwaliteitsniveau

typologie en stijl van het hoofdgebouw op het perceel.

uit dan traditionele bedrijventerreinen. •

weg. Denk hierbij aan showrooms, kantoorgebouwen, en-

De ontsluiting van zowel het terrein als de kavels is d o e l m a t i g . Ve e l v e r h a r d t e r r e i n v o o r s t a l l i n g v a n v o e r-

Neem de bestaande veelal planmatig gestructureerde di-

trees. •

Geef de panden per perceel een individuele uitstraling,

t u i g e n e n o p s l a g v a n g o e d e r e n b e p a l e n h e t b e e l d . Ve e l

maar streef naar eenduidigheid en samenhang op het

hekwerken en omheiningen rond de terreinen, soms groen

perceel.

ingekleed. •

De bebouwing heeft een minder geordend karakter en is

Percelen

opgezet vanuit de bedrijfsspecifieke eisen. De bebouwing

•

gen aan de straat.

t o o r g e d e e l t e o f s h o w r o o m a a n d e s t r a a t z i j d e . Vo o r a l h e t kleuren materiaalgebruik (beton, metaal, glas en plat-

Bewaar zoveel mogelijk de openheid en het overzicht vanuit de openbare ruimte: voorkom dichte erfscheidin-

bestaat vooral uit platte loodsen of hallen met een kan•

Zorg dat opslag in de buitenlucht zoveel mogelijk uit het zicht vanuit de openbare ruimte staat.

te daken) bepaald het beeld, niet de architectuur of de details. •

Ve e l v e r s c h i l l e n d e r e c l a m e - u i t i n g e n p e r t e r r e i n , s t r a a t en zelfs kavel (zoals losse borden, zuilen, gevelreclame,

Openbare ruimte

vlaggen etc.).

•

Behoud zoveel mogelijk bomen en groen in de openbare ruimte ten behoeve van een vriendelijk beeld: geeft status op terreinniveau.

•

De bedrijven dienen ook bij uitbreiding te voorzien in

•

B i j z o n d e r e a a n d a c h t v o o r d e i n p a s s i n g v a n d e p a r k e e r-

parkeren op eigen terrein. opgave (bezoekers) en de stalling van vrachtwagens: een ordelijk openbaar domein wordt gewaardeerd. •

Beperk het aantal reclame-uitingen en neem bij voorkeur de reclame-uiting op in de architectuur van het hoofdgeb o u w.

BEDRIJVENTERREIN | 73

BEDRIJVENTERREIN 74 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL

TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL TOETSING OMGEVING

Alle bouwwerken aan de voorzijde. Behouden van de ruimtelijke identiteit en (functionele) kwaliteit van de o o r s p r o n k e l i j k e r u i m t e l i j k e o p b o u w. Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g r i c h t i n g g e v e n d . Vr i j e l i g g i n g t e n o p z i c h t e van belendende bebouwing en verspringing in de rooilijn is gewenst. Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de hoofdbebouwing geplaatst te worden.

M A AT / S C H A A L

Va r i a t i e z o a l s i n h e t s t r a a t b e e l d m e t h e r k e n b a r e p a n d e n s t r u c t u u r, m a s s a p a s s e n d binnen bebouwingscontext van het betreffende bedrijventerrein.

V O R M / O R I E N TAT I E

Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm (meestal plat) Samenhang gebouwen op de kavel. Representatieve onderdelen richting openbare r u i m t e ( k a n t o o r, s h o w r o o m , e n t r e e s o f o n t v a n g s t r u i m t e n ) . Eenvoudige basisvorm aanvullen met een opvallend bouwdeel of architectonisch accent: bijvoorbeeld een uitkragend bouwdeel, luifel, erker of daklijst. De verbijzondering staat altijd in verhouding tot basisvorm en vormt hierop een aanvulling.

S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L

Nieuwbouw van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in eenvoudige basisvormen. Aanpassingen, wijzigingen en toevoegingen van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in overeenkomst met de bestaande stijl, architectuur en v e r f i j n d e d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r.

M AT E R I A A L / K L E U R

Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de omgeving. Kleurstelling: gedekt / terughoudend: geen signaalkleuren. Materiaalgebruik: gevelpanelen, glas, baksteen, beton, zink, aluminium, roestvast staal, cortenstaal.

BEDRIJVENTERREIN | 75

76 |

4 | MONUMENTEN Monumenten kennen een monumententoets. Dit is een wel-

6. Behoud gaat voor vernieuwing: nieuwe ingrepen dienen

standstoets met bijzondere aandacht voor het behoud van

noodzakelijk en respectvol te zijn ten aanzien van het

h e t m o n u m e n t . D i t i s w e t t e l i j k z o b e p a a l d . Vo o r m o n u m e n ten is het toetsingskader ook vastgelegd in de redengevende

bestaande. 7. De geschiedenis van het bouwwerk moet zichtbaar blij-

beschrijving van het desbetreffende monument. De Erfgoed-

ven.

verordening 2017 geeft nadere procedurele vereisten voor

8. Reconstructie of het toevoegen van “nieuwe” oude ele-

toetsing. Zo dient in een aantal gevallen ook een bouwhis-

menten is in principe niet gewenst. De mogelijkheden

torisch onderzoek te worden verricht. De beoordeling vindt

van reconstructie dienen te worden gewogen ten opzichte

plaats aan de hand van de redengevende beschrijving, het bouwhistorisch onderzoek en hetgeen is bepaald in deze

v a n d e l o g i c a v a n h e t g e b o u w. 9. Hergebruik van historische bouwmaterialen geniet de

nota.

v o o r k e u r. 10.

De bouwconstructie vormt de basis, deze mag in prin-

Wi j z e v a n t o e t s e n v o o r m o n u m e n t e n

cipe niet worden gewijzigd. Details zijn van belang voor

In februari 2008 zijn in de Nota Algemene Uitgangspunten

d e j u i s t e a f w e r k i n g v a n h e t g e b o u w. H e t b e t r e f t d a n h e t

Planbeoordeling Monumenten de uitgangspunten bepaald

gebruik van historische ornamenten met een bijpassend

voor de toets aan monumenten (opgenomen in de bijlage).

kleurgebruik.

De criteria in deze nota worden opnieuw gewogen en geïntegreerd in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. In hoofdzaak betreft het de volgende specifieke toetsingscriteria. 1. Bij een monument wordt het maatschappelijk belang van het behoud voor toekomstige generaties gewogen. 2. Monumenten moeten een toekomstbestendige functie kunnen krijgen. 3. Specifiek wordt gelet op de inpassing in de omgeving, de historische karakteristieken van het bestaande gebouw en de toepassing van materialen, constructie en details. 4. De wijzigingen dienen te passen bij het karakter van de plek: staat het gebouw daar op die wijze logisch? 5. Historische gebouwen hebben vaak een eigen specifieke l o g i c a . B l i j f t d e b e g r i j p e l i j k h e i d v a n h e t g e b o u w o v e reind?

MONUMENTEN | 77

78 |

5 | OBJECTGERICHTE WELSTANDSCRITERIA INLEIDING

kan er wel sprake zijn van een exces, waardoor repressief

De welstandscriteria voor kleine bouwplannen zijn vrijwel

welstandstoezicht nodig is.

absolute, objectieve criteria die vooraf maximale duidelijkheid geven. Deze bouwwerken voldoen aan redelijke eisen

Welstandsvrije bouwwerken

van welstand als:

Bouwwerken op het achtererf hebben meestal beperkt invloed op de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte.

A. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving identiek is

D e b i j b e h o r e n d e b o u w w e r k e n o p h e t a c h t e r e r f w o r d e n d a a r-

aan een bestaand bouwwerk in het betreffende bouwblok of

om niet getoetst aan redelijk eisen van welstand. Ook niet

straat (bij gelijkvormige kap-vorm/ gebouwtype), waarvoor

repressief bij een exces. Bij afwijking van het bestemmings-

een vergunning is verleend, of;

plan of als er sprake is van een monument of beschermd

B. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving voldoet aan

gezicht zal een bouwplan wel getoetst worden aan redelijke

een door een architect vooraf ontworpen exemplaar behoren-

eisen van welstand. Het welstandsvrij bouwen is dus van

de bij een uitbreiding, waarvan het bouwplan deel uitmaakt

toepassing voor een bijbehorend bouwwerk:

en waarvoor een positief welstandsadvies is gegeven, of; C. het bouwwerk voldoet aan de door de gemeente vastge-

•

die past in het bestemmingsplan;

stelde criteria.

•

gebouwd wordt op het achtererfgebied;

•

en niet bij een monument of binnen een beschermd

Welstandsniveau

stads- of dorpsgezicht.

Het welstandsniveau voor kleine bouwwerken wordt bepaald door het gebied waar de (ver)bouw plaatsvindt. Bij wel-

Achtererfgebied

standsvrije gebieden zijn deze criteria voor preventief wel-

Vo o r d e d e f i n t i e v a n h e t a c h t e r e r f s l u i t d e z e n o t a a a n b i j d e

standstoezicht niet van toepassing.

definitie zoals bedoeld in bijlage II van het Besluit omgevingsrecht zoals in werking getreden op 1 november 2014.

Omgevingsvergunning vrije bouwwerken Ve e l v o o r k o m e n d e b o u w w e r k e n k u n n e n o n d e r b e p a a l d e v o o rwaarden vergunningvrij zijn (Besluit omgevingsrecht bijlage II). Een vergunningvrij bouwplan wordt niet vooraf getoetst aan redelijke eisen van welstand. Niet voor alle soorten kleine bouwplannen zijn welstandscriteria opgenomen. Het uitgangspunt is dat hetgeen vergunningvrij is in ieder geval niet in strijd is met redelijke eisen van welstand. Uiteraard

OBJECT GERICHTE CRITERIA | 79

RECLAME

advisering voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwali-

Beschrijving

teit. Dit geldt ook bij reclamezuilen in de openbare ruimte

Reclame is een openbare aanprijzing van goederen of dien-

die een afwijkende maatvoering kennen. Het exploiteren van

sten, waarmee kennelijk beoogd wordt een commercieel be-

dit soort reclame is alleen mogelijk met een privaatrechte-

lang te dienen. Reclames op borden, lichtreclames en span-

lijke overeenkomst. Hierin neemt de gemeente o.a. speci-

doeken of vlaggen vormen een belangrijk en beeldbepalend

fieke regels op over het onderhoud en de plaatsing van de

e l e m e n t v a n d e o p e n b a r e r u i m t e . I n g e b i e d e n m e t c o m m e r-

reclamevoorzieningen. De gemeente heeft de wens om op de

ciële functies zijn reclames op zijn plaats en verhogen ze de

invalswegen de bezoekers van de stad welkom te heten en te

visuele aantrekkingskracht van de omgeving, hoewel daar

informeren over evenementen, activiteiten en in voorkomen-

een kritische grens aan verbonden is. In andere gebieden

de gevallen calamiteiten.

zijn (bepaalde) reclame-uitingen ongewenst. Reclame-uitingen langs wegen kunnen voor afleiding zorgen

Beoordelingsniveau

hetgeen verkeersonveilige situaties kan opleveren. Er be-

Het beoordelingsniveau voor een reclame wordt bepaald door

staat dus een relatie tussen reclame-uitingen langs wegen

het gebied waar de plaatsing van de reclame-uiting plaats-

e n v e r k e e r s v e i l i g h e i d . Vo o r d e r e l a t i e t u s s e n r e c l a m e e n

vindt waarbij de algemene criteria te allen tijde gelden. De

verkeersveiligheid is het dan ook niet de vraag of een recla-

volgende criteria zijn van toepassing voor reclameobjecten

meobject aandacht trekt, maar of het (te) lang de aandacht

die een bouwwerk zijn en voor de repressieve beoordeling

trekt. Dit heeft te maken met hoe het eruit ziet, wat en op

als er sprake is van een exces.

welke wijze content getoond wordt en in welke context het reclameobject staat. Hiermee is er dus een directe rela-

Algemeen

tie met de ruimtelijke kwaliteit. Maar ook als reclame niet

•

Het aantal, de grootte en het soort van de per gebouw-

verkeersonveilig is, kan het toch ‘hinderlijk’ zijn. Het kan

toelaatbare reclames is afhankelijk van de afmeting, de-

hierbij dan gaan om negatieve effecten op leefbaarheid en

s c h a a l , d e s t r u c t u u r, d e a a r d v a n h e t g e b o u w e n d e o m g e ving, alsmede van het reclameobject;

ruimtelijke kwaliteit zoals verrommeling van het landschap, vercommercialisering van de openbare ruimte, horizonvervui-

•

Uitgaande van de afmeting, de schaal, de structuur ende

ling enzovoort. In geval van reclame langs wegen wordt de

a a r d v a n h e t g e b o u w, h e t p r o f i e l e n d e b r e e d t e v a n d e

C R O W- b r o c h u r e r e c l a m e l a n g s w e g e n a l s u i t g a n g s p u n t g e n o -

straat wordt van geval tot geval bepaald hoever een recla-

men.

meobject aan een gevel uit het gevelvlak mag steken, met dien verstande dat in het algemeen de reclameobjecten (inclusief bevestiging) ten hoogste 70 cm. (haaks) buiten

Reclame-uitingen zijn omgevingsvergunningplichtig indien

het gevelvlak mogen steken.

de (gemeentelijke) regelgeving dit bepaalt. Reclames zijn toegestaan in de winkelgebieden van kernen

•

den ingepast in de architectuur van het pand en de betref-

en woonwijken, evenals op bedrijventerreinen mits voldaan

fende omgeving.

w o r d t a a n d e h i e r n a v o l g e n d e v o o r w a a r d e n . Vo l d o e t e e n r e c l a me-uiting niet aan onderstaande voorwaarden of is er spra-

•

Geen reclame voor diensten of producten die niet in het-

•

Geen reclame aangebracht op gevels van bouwlagen met

pand plaatsvinden, respectievelijk worden verkocht.

ke van een bijzondere situatie waarbij twijfel bestaat aan de toepasbaarheid van voorwaarden dan wordt het plan ter

80 | OBJECT GERICHTE CRITERIA

H u i s s t i j l r e c l a m e s m o e t e n w o r d e n a a n g e p a s t a a n c . q . w o r-

een woonbestemming of bouwlagen met een bedrijfsbe-

op de gevel onder de bovendorpel van de ramen op de

stemming zonder publieksfunctie. •

Geen reclame-uitingen die het uitzicht op de openba-

eerste verdieping •

reruimte of het open landschap ernstig belemmeren ofontsieren. •

Bij luifels de reclame-uitingen alleen op of onder de luifel plaatsen.

•

Indien er sprake is van meerdere reclame-uitingen op

L o s r e c l a m e o b j e c t b i j d e e n t r e e v a n h e t e r f o f o p e e n p a r-

één gevel dan dienen deze zoveel mogelijk eenduidige te

keerplaats.

worden vormgegeven.

•

Geen mechanisch bewegende delen.

•

Aanlichten van reclameobjecten is niet toegestaan.

Woningen

Op bedrijventerreinen •

Maximaal twee reclameobjecten per gevel.

•

Maximaal één vrijstaande reclamezuil of andere recla-

•

Uitsluitend bij beroepen aan huis.

•

Maximaal één reclameobject aan de (voor)gevel.

•

Aan de gevel naast de voordeur of entree van de praktijk-

Digitale welkomstborden in de openbare ruimte

ruimte; in ieder geval onder de vloer van de eerst verdie-

•

me-uiting op eigen erf per bedrijf.

•

Maximaal 1.00 meter hoog, 0.60 meter breed.

•

Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-

maximaal 2.25 meter hoog en 3.00 meter breed. •

breed alleen toegestaan op een bedrijventerrein.

Geen daglichtreflecterende reclame. •

Panden met bedrijfs-, winkel - en horecabestemming in woongebieden •

Maximaal één reclameobject per gevel.

•

Geen reclameobject aan of bij de zijgevel, tenzij gekeerd

dan 1 maal per 6 seconden. •

Plaatsing is alleen mogelijk binnen stedelijk gebied en dan bij voorkeur gerelateerd aan een stadsentree of en-

Aan de gevel op begane grond niveau onder raamdorpels

tree van een bedrijventerrein.

van de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrecht

•

Plaatsing niet in het buitengebied of in een woonwijk.

op de gevel onder de bovendorpel van de ramen op de

•

Maatvoering passend bij de maat en schaal van de ge-

•

Maatvoering passend bij de maat en schaal van de open-

eerste verdieping. •

Op het erf maximaal 2.25 meter hoog, 0.60 meter breed.

•

Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-

bouwen in de directe omgeving. bare ruimte en gerelateerd aan de functie en breedte van

ranten, led- schermen e.d.). •

In geval van een digitaal welkomstbord zijn geen bewegende beelden toegestaan en beelden wisselen niet vaker

naar de openbare weg. •

Afwijkende maatvoering van 5.00 meter hoog met een scherm van maximaal 2.75 meter hoog en 3.00 meter

ranten, led- schermen e.d.). •

Maximale hoogte digitaal welkomstbord, inclusief draagconstructie, van 5.00 meter hoog met een scherm van

ping.

Geen daglichtreflecterende reclame.

de weg. •

Vo o r k o m e n v a n l i c h t o v e r l a s t v o o r d e d i r e c t e o m g e v i n g .

•

H e t o b j e c t m a g g e e n b e l e m m e r i n g v o r m e n v o o r d e v e r-

In winkelgebieden

keerveiligheid in verband met het teveel afleiden van de

•

Maximaal twee reclameobjecten per gevel.

aandacht of het belemmeren van de kijkhoek voor wegge-

•

Aan de gevel op begane grond niveau onder raamdorpels-

bruikers.

van de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrecht

| 81

dakkapel).

DAKKAPEL Beschrijving

Maatvoering

Een dakkapel is een bescheiden uitbouw in de kap van een

•

Hoogte maximaal 50% van de in het verticale vlak gepro-

g e b o u w, b e d o e l d o m d e l i c h t t o e t r e d i n g t e v e r b e t e r e n e n h e t

jecteerde hoogte van het dakvlak en maximaal 1.75 m.

bruikbaar oppervlak te vergroten. Dakkapellen zijn in het

gemeten vanaf voet dakkapel tot bovenzijde boeiboord of daktrim.

algemeen een ondergeschikte toevoeging aan een dakvlak. Desondanks zijn dakkapellen, als ze zichtbaar zijn, voor het

•

Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op openbaar toegankelijk gebied breedtemaximaal 50% van de breedte

straatbeeld zeer bepalend.

van het dakvlak met een maximum van 3.00 m., gemeten

Criteria

tussen hart woningscheidende bouwmuren of buitenzijde

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-

gevel aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).

gunningvrij is. Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het bestemmingsplan treden in eerste

•

Op een mansardedak alleen in het onderste deel van het dakvlak, met de bovenkant gelijnd aan de knik in het

instantie regelend op voor wat betreft situering en maximale

dakvlak.

afmetingen. •

Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.

Algemeen •

D a k k a p e l i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.

Vormgeving

•

Op het voordakvlak niet meer dan één dakkapel.

•

•

G e e n d a k k a p e l l e n b o v e n e l k a a r.

Plat dak of passend in architectuurbeeld/bouwstijl en bij een dakhelling groter dan 45° een aangekapte dakkapel met een dakhelling van minimaal 25°.

Plaatsing •

•

G e e n o v e r m a a t a a n d e t a i l l e r i n g e n , d u s b e s c h e i d e n o v e r-

•

Bij gekoppelde dakkapellen gelijke detaillering en kozij-

s e n d b i j d e a r c h i t e c t u u r v a n h o o f d g e b o u w. stek en ornamenten.

Bij individueel hoofdgebouw gecentreerd in dakvlak of in lijn met gevelindeling.

•

A r c h i t e c t u u r, w a a r o n d e r g e l e d i n g e n d e t a i l l e r i n g , p a s -

Bij meer dan één dakkapel regelmatige rangschikking op een horizontale rij.

•

•

nen.

Afstand tot goot/dakvoet minimaal 0.50 m. en maximaal 1.00 m.

•

•

Afstand tot nok minimaal 0.50 m. (bij aangekapte dakka-

Kleur en materiaal

pel gemeten vanaf de aansluiting van de aankapping aan

•

A f g e s t e m d o p k o z i j n e n e n p r o f i e l e n h o o f d g e b o u w.

het dakvlak).

•

Vo o r v l a k g r o t e n d e e l s g e v u l d m e t g l a s , a l l e e n i n o n d e r g e -

•

Zijwanden dakkapel in een in het dakvlak wegvallende

•

Zink als afwerking van de zijwanden van dakkapellen is

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

schikte mate beperkte toepassing van dichte panelen.

Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op openbaar toegankelijk gebied minimaal 1.00 m. vanaf buitenzijde

k l e u r, e e n d o n k e r e n e u t r a l e t i n t o f w i t .

gevel. •

Afstand tot zijkant dakvlak minimaal 0.50 m. gemeten

mogelijk.

tot midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels (bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de

82 | OBJECT GERICHTE CRITERIA

stedenbouwkundig geëigende situatie beargumenteerd

DAKOPBOUW OP EEN KAP

door een stedenbouwkundige (bijvoorbeeld ter accentue-

Beschrijving

ring van een hoek of een bepaald deel van bouwblok).

Aan het begrip dakopbouw kan op meerdere manieren invulling worden gegeven. In deze paragraaf wordt een dakop-

Plaatsing en maatvoering bij nokverhoging

bouw gedefinieerd als:

•

Geen nokverhoging bij kappen met een minimale vrije

‘Een dominante uitbreiding van de kap of opbouw op een

•

Alleen op kappen waar de dakhelling gelijk is aan of

•

Bij tussenpanden moet de nokverhoging van woningschei-

•

De nokverhoging vindt plaats door het verlengen van

hoogte van 2.20 m. minder dan 40° bedraagt.

p l a t d a k v a n e e n g e b o u w, w a a r v a n d e v o e t z i c h b o v e n o f t e r plaatse van de bestaande goot bevindt, en waarbij de con-

dende bouwmuur tot bouwmuur lopen.

structie deels boven de nok kan uitkomen.’

het voordakvlak, waardoor de nok naar achter verschuift

Het gaat dus om een nieuwe verdieping (optoppen) of om

(dakopbouw gericht op achterzijde).

een uitbreiding van een kap door een doorgetrokken gevel, een steiler dakvlak of een nokverhoging. Een dakopbouw kan

•

Hellingshoek dakopbouw gelijk aan bestaande dakhel-

•

Bovenkant kozijn dient onder de oorspronkelijk bestaan-

lingshoek.

grote gevolgen hebben voor de hoofdvorm en het profiel van het gebouw en kunnen leiden tot een onevenwichtig aan-

de nokhoogte te blijven.

zicht.

Criteria

Plaatsing en maatvoering bij plat dak (optoppen)

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-

•

hellend lessenaarsdak.

voor afwijking van het bestemmingsplan treden in eerste instantie regelend op voor wat betreft situering en maximale

•

Hoogte niet meer dan 3.00 m. Indeling evenwichtig en

•

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

•

Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventu-

a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.

afmetingen.

Algemeen •

Vo o r z i j d e m i n i m a a l 1 . 0 0 m t e r u g l i g g e n v a n d e v o o r g e vel bij dakopbouwen uitgevoerd met een plat dak of licht

gunningvrij is. Het bestemmingsplan en de beleidsregels

eel mee optrekken.

Een dakopbouw is in beginsel alleen toegestaan op een hoofdgebouw met een plat dak of zadelkap.

• • •

Vo o r k o m e e n o n s a m e n h a n g e n d e a f w i s s e l i n g t u s s e n d a k o p -

Vormgeving

bouwen en dakkapellen in een bouwblok.

•

I n d e l i n g e v e n w i c h t i g e n a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.

Een dakopbouw mag nooit uit meer dan één bouwlaag

•

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

bestaan.

•

Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventu-

•

Bij plat dak (optoppen) is een opbouw in de vorm van

eel mee optrekken.

In samenhang met eerder vergunde dakopbouwen in hetzelfde bouwblok

een kap mogelijk. De noklijn van de dakopbouw kan zo-

Plaatsing en maatvoering bij doorgetrokken gevel

wel evenwijdig aan de voorgevel als haaks daarop liggen.

•

De kapvorm en nokrichting van de belendende bebouwing

Alleen aan de achterzijde, tenzij er sprake is van een

zijn daarbij richtinggevend.

| 83

• •

Detaillering, materiaal en kleur afgestemd op, of in contrast met het hoofdgebouw vormgeven.

Plaatsing en maatvoering

Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.

•

Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het bestemmingsplan treden regelend op voor wat

Kleur en materiaal •

dekking. •

betreft situering en maximale afmetingen.

M a t e r i a a l o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w, o f d e d a k b e Kleur overeenkomstig met het schilderwerk van het h o o f d g e b o u w, o f i n d e k l e u r v a n d e d a k b e d e k k i n g .

•

Zijwanden ondoorzichtig.

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

BIJBEHOREND BOUWWERK Beschrijving Met een ‘bijbehorend bouwwerk’ wordt bedoeld een functi-

Vormgeving •

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

•

Op het voorerf een plat dak of schuin afgedekt tot maxi-

•

Op het achtererf een plat dak of van het hoofdgebouw

•

G e e n d o o r g e t r o k k e n d a k v l a k k e n v a n a f h e t h o o f d g e b o u w.

•

Een overkapping (carport) minimaal aan twee zijden open

maal 15°. afgeleide kapvorm en -helling.

en eventueel met licht gebogen dakvorm.

oneel met een op hetzelfde perceel bevindend hoofdgebouw verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd op de grond staand gebouw of ander bouwwerk met een dak. Hieronder

Kleur en materiaal

vallen aan- en uitbouwen, bijgebouwen,

•

O v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w. E e n a f w i j k e n d e k l e u rstelling wordt toegestaan indien de kleurstelling elders

overkappingen en overige bouwwerken met een dak. Zonder

in de straat/wijk voorkomt.

hoofdgebouw kan er op het perceel geen sprake zijn van een bijbehorend bouwwerk. Er is onderscheid gemaakt in:

•

Een serre hoofdzakelijk van glas, al dan niet in combina-

Aangebouwd bouwwerk

•

Bij achteraanbouw over de volle breedte van aaneenge-

•

Geen golfplaat, betonplaten of damwandprofielen.

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

tie met andere materialen. E e n t o e v o e g i n g a a n d e b e g a n e g r o n d g e v e l v a n e e n g e b o u w, z o a l s e e n a a n - o f u i t b o u w, e r k e r, g a r a g e e . d .

bouwde woningen de zijgevels op de erfgrens van steen.

Losstaand bouwwerk Een bouwwerk met (af)dak dat los van het hoofdgebouw op h e t e r f s t a a t z o a l s e e n s c h u u r, t u i n h u i s , c a r p o r t , d i e r e n v e rblijf, planten- of groentenkas, e.d.

Criteria Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet vergunningvrij is. Bouwwerken op het achtererfgebied zijn welstandsvrij als deze passen in het bestemmingsplan. Het

KOZIJN- OF GEVELWIJZIGING Beschrijving Va n e e n k o z i j n - o f g e v e l w i j z i g i n g i s s p r a k e b i j h e t t o e v o e gen, vergroten of verplaatsen van een kozijn, kozijninvulling, luik of gevelpaneel. Dit kan zowel plaatsvinden bij een hoofdgebouw als bij een bijbehorend bouwwerk. Het vervangen van bestaande kozijnen door hetzelfde type kozij-

bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het

nen (met gelijkwaardige indeling, aard en uitstraling) valt

bestemmingsplan treden regelend op voor wat betreft situe-

onder het normale onderhoud en is daarmee vergunningvrij.

ring en maximale afmetingen.

Dat geldt ook indien houten kozijnen worden vervangen door

Algemeen

kunststof kozijnen met een gelijkwaardige (houtachtige) uit-

• B o u w w e r k i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.

straling.

84 | OBJECT GERICHTE CRITERIA

ZONNEPANELEN EN -COLLECTOREN Criteria

Algemeen

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-

• Alleen op daken (in principe niet aan gevels en wanden).

gunningvrij is. De criteria zijn hoofdzakelijk van toepassing

• De installatie dient zo onopvallend mogelijk in het ge

op de voorgevel van gebouwen.

bouw te worden geïntegreerd.

Algemeen

Schuine daken

•

Samenhang en ritmiek van het hoofdgebouw en/of de

• Op schuine daken vlak aanbrengen met een hellingshoek

straatwand worden niet verstoord.

gelijk aan die van het dak en niet laten uitsteken. • Meerdere exemplaren regelmatig rangschikken op horizon-

Plaatsing en maatvoering

tale of verticale lijn.

•

Een nieuwe of het vergroten van een bestaande gevelope-

• Geen zonnepanelen en –collectoren toepassen in het on-

ning in lijn met de bestaande geleding en indeling van

d e r- d a k v l a k v a n e e n m a n s a r d e k a p .

de gehele gevel. •

•

Plaatsing binnen gevelvlak. Geen uitstekende onderde-

Platte daken

l e n , m e t u i t z o n d e r i n g v a n r a a m d o r p e l s t e n e n ( v e n s t e r-

• Op platte daken binnen het dakvlak en op een afstand tot

bank).

de dakrand die minstens gelijk is aan de hoogte van het

In voorgevel binnen bestaande gevelopeningen indien er

z o n n e p a n e e l o f – c o l l e c t o r.

(nog) samenhang en ritmiek aanwezig is in het straat•

beeld.

Vorm en kleur

In zij- en achtergevel zijn nieuwe gevelopeningen moge-

• Te r u g h o u d e n d d e t a i l l e r e n .

l i j k . Vo o r e e n z i j g e v e l i s d a t v a n t o e p a s s i n g v o o r z o v e r

• Kleurstelling dient passend te zijn met het achterliggende

deze niet naar openbaar gebied gekeerd is.

dakvlak. • lichte en te sterk reflecterende constructie-onderdelen

Vormgeving •

(metaaldelen) en randprofielen zijn niet toegestaan

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

Kleur en materiaal

Zonnepanelen- collectoren binnen het beschermd stadsgezicht

•

O v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

Zichtbaarheid

•

Te r u g h o u d e n d m e t h e t g e b r u i k v a n k u n s t s t o f , a l l e e n t o e -

• De zonnepanelen -collectoren dienen niet zichtbaar te

pasbaar indien dimensioneringen en aansluitingen zijn

zijn vanaf het openbaar toegankelijk gebied en niet ge-

a f g e s t e m d o p d e g e v e l a r c h i t e c t u u r.

plaatst in historische tuin, park of boerenerf.

•

G e v e l o p e n i n g e n n i e t b l i n d e r e n m e t p a n e l e n o f s c h i l d e rwerk.

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

Zonnepanelen- collectoren op gemeentelijke of rijksmonumenten binnen of buiten het beschermd stadsgezicht • Zonnepanelen- collectoren zijn niet toegestaan op een To p - 1 0 0 m o n u m e n t , i n h e t g e v a l v a n B e r g e n o p Z o o m , h e t Markiezenhof.

| 85

Plaatsing:

-

0,5 meter uit de zijgevels of scheidingswanden ge

kan. Plaatsing op een ondergeschikt plat dak of bijgebouw

-

uit daktoevoegingen of dakdoorbrekingen gehouden.

gaat boven plaatsing op een schuin dakvlak van de hoofd-

• Indien er voldoende dakvlak resteert, wordt de collector

kap.

zoveel mogelijk richting achtergevel/goot , en horizontaal in

2. Plaatsing kan uitsluitend op het onderdeel van de kap dat

het midden, gepositioneerd.

houden;

1. Niet op of aan het monument zelf tenzij het niet anders

bouwtechnisch het minst kwetsbaar is; 3. Indien 1 en 2 geen mogelijkheden bieden kan eventueel een andere locatie onderzocht worden; dit

ERF- EN PERCEELAFSCHEIDING

in overleg met en ter goedkeuring door de Commissie Ruim-

Beschrijving

telijke Kwaliteit.

Een erf- en perceelsafscheiding is een bouwwerk, bedoeld

4. De ingreep moet reversibel (omkeerbaar) zijn, en regulier

om het erf/perceel af te bakenen van een ander perceel, een

onderhoud niet in de weg staan.

buurerf of openbaar toegankelijk gebied. Erf- en perceels-

5. De ingreep moet gebaseerd zijn op voldoende cultuurhis-

afscheidingen aan de openbare weg zijn van grote invloed

torische en ruimtelijke analyse van het monument en zijn

op de ruimtelijke kwaliteit. De gemeente streeft ernaar een

omgeving.

rommelige indruk door een te grote verscheidenheid aan

6. Bijzondere (decoratieve) dakpanpatronen in de dakbedek-

erfafscheidingen te voorkomen. Erfafscheidingen moeten

king mogen niet doorbroken worden.

daarom op een zorgvuldige en professionele manier worden

7. Alternatieve, monument-sparende oplossingen dienen,

geplaatst en worden gemaakt van duurzame materialen. De

a a n t o o n b a a r, o n d e r z o c h t t e z i j n .

gemeente geeft de voorkeur aan natuurlijke erf- en perceel-

8. De dakconstructie moet het geheel kunnen dragen zonder

afscheidingen.

v e r s t e r k i n g e n . H e t d a k m o e t z i c h i n , a a n w i j s b a a r, t e c h n i s c h goede staat bevinden.

Criteria D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-

Uiterlijk een maatvoering:

gunningvrij is. Het bestemmingsplan en de beleidsregels

• D e z o n n e p a n e l e n o f - c o l l e c t o r e n v o r m e n e e n g e s l o t e n v i e r-

voor afwijking van het bestemmingsplan treden regelend op

hoekig vlak;

voor wat betreft situering en maximale afmetingen. Een erf-

• Het geheel van bestaande dakdoorbrekingen inclusief de

of perceelsafscheiding voldoet aan redelijke eisen van wel-

zonnepanelen of -collectoren levert geen onrustiger dakvlak

stand als:

op dan voorheen; de wens zonnepanelen of -collectoren toe te passen kan dus leiden tot sanering/integratie van overige

A. de erf- of perceelsafscheiding qua plaatsing en vormge-

dakdoorbrekingen;

ving identiek is aan een bestaande erf- of perceelsafschei-

• De zonnepanelen of -collectoren worden minimaal:

ding in het betreffende bouwblok of straat (bij gelijkvormige

-

¼ van de dakbreedte (gemeten aan de dakvoet) uit de

k a p v o r m / g e b o u w t y p e ) , w a a r v o o r e e n v e r g u n n i n g i s v e r-

voorgevel gehouden met een minimum van 0,5 meter;

leend, of;

-

Minimaal 0,5 meter uit de achtergevel gehouden;

B. de erf- of perceelsafscheiding qua plaatsing en vormge-

-

0,5 meter uit de nok en gootconstructie/dakvoet ge

ving voldoet aan een door een architect vooraf ontworpen

houden;

exemplaar behorende bij een uitbreiding, waarvan het bouw-

86 | OBJECT GERICHTE CRITERIA

plan deel uitmaakt en waarvoor een positief welstandsadvies is gegeven, of; C. de erf- of perceelsafscheiding voldoet aan de volgende criteria:

Algemeen •

Samenhang wordt niet verstoord.

Plaatsing en maatvoering •

Hoogte maximaal 1.00 m.

•

Hoogte maximaal 2.00 m. achter de voorgevelrooilijn op het erf of perceel waar het hoofdgebouw staat.

•

Bij hoekwoningen mag op het naar de openbare ruimte gekeerde zijerf de erfafscheiding 2.00m hoog zijn. De e r f a f s c h e i d i n g m a g t o t 6 0 c m h o o g t e g e s l o t e n z i j n , d a a rboven mag een open hekwerk geplaatst worden dat mag worden dichtgezet met groen, bijvoorbeeld een klimplant. Daarnaast mogen afscheidingen tot een meter volledig gesloten worden.

Vormgeving •

Extra zorg voor erfafscheidingen direct gelegen aan openbaar toegankelijk gebied.

Kleur en materiaal •

Aansluitend op erfafscheiding van naburig perceel of karakter omgeving.

•

M a t e r i a a l a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w, o f u i t g e v o e r d in natuurlijk materiaal zoals steen of hout.

•

O p e n h e k w e r k e n v a n b i j v o o r b e e l d h o u t o f ( s m e e d ) i j z e r.

•

Geen toepassing van kunststof, golfplaat, damwandprofielen, rietmatten of vlechtschermen.

•

K l e u r o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w, o f a a r d k l e u r e n , groen of zwart.

| 87

88 |

BIJZONDERE BEPALINGEN

6 | BIJZONDERE BEPALINGEN ALGEMENE WELSTANDSCRITERIA

Bebouwing op zich

De welstandstoets vindt plaats aan de hand van een aantal

•

lende delen daarvan.

g e b o u w o p z i c h z e l f , d e d e t a i l l e r i n g e n h e t k l e u r- e n m a t e r i aalgebruik. De algemene welstandscriteria geven inzicht in

De samenhang in het bouwwerk of de bouwwerken voor wat betreft de onderlinge relatie tussen de samenstel-

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=e886c834-ba5b-4b8b-8e66-eefaefa64f37