Bijlage 4. Nota Ruimtelijke Kwaliteit (2019).
Tekst van het document
te beoordelen aspecten: het gebouw in zijn omgeving, het •
De samenhang tussen de architectonische vormen, de te vervullen functies en de constructieve samenstelling van
de inhoudelijke kant van deze aspecten en vormen een be-
e e n g e b o u w.
langrijke basis voor de welstandsbeoordeling. De principes richten zich op de zeggingskracht en het vakmanschap van
•
De helderheid en afleesbaarheid van het bouwwerk.
het architectonisch ontwerp. In bijzondere situaties wanneer
•
De wijze waarop de architectonische middelen worden
•
De wijze waarop nieuwbouw zich voegt naar de bestaande
ingezet.
d e w e l s t a n d s c r i t e r i a o n t o e r e i k e n d z i j n , k a n w o r d e n t e ruggegrepen op deze algemene principes. Dit kan het geval
ritmiek.
zijn als een bouwplan past binnen de criteria voor objecten of gebieden en toch duidelijk onder de maat blijft of als het afwijkt van de omgeving maar door bijzondere schoonheid
Materiaal, detaillering en kleur
wél aan redelijke eisen van welstand voldoet. De algemene
•
Z o r g v u l d i g e k e u z e v a n m a t e r i a a l , d e t a i l l e r i n g e n k l e u r.
welstandscriteria gelden als uitgangspunt voor iedere wel-
•
De wijze waarop wijzigingen in de bebouwing zijn
standsbeoordeling.
v o r m g e g e v e n q u a m a t e r i a a l , d e t a i l l e r i n g e n k l e u r.
Bebouwing en omgeving •
Aanvaardbaarheid van het bouwwerk in relatie tot zijn omgeving en de bijdrage die het gebouw levert aan de openbare ruimte.
•
De wijze waarop nieuwe gebouwen en grotere uitbreidingen aan bestaande gebouwen binnen de stedenbouwkundige structuren geraliseerd worden.
•
De wijze waarop wijzigingen in de bebouwing blijven passen in de opbouw en ritmiek van de gevels.
•
Het respecteren en herkenbaar houden van het bebouwingstype en de stedenbouwkundige en/of architectonische deeltypen hierbinnen.
| 89
HARDHEIDSCLAUSULE
Onderstaande criteria maken duidelijk wanneer er sprake
De welstandscriteria in deze nota vormen in de eerste plaats
is van een exces. Het college stelt met toepassing van de
een vangnet en dienen om bouwplannen die niet voldoen
welstandscriteria voor excessen op eigen gezag vast, al dan
aan redelijke eisen van welstand, te weren. Bij omgevings-
niet nadat de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit om advies
vergunningplichtige bouwwerken kan het voorkomen dat een
is verzocht, dat een bepaalde situatie ‘in ernstige mate in
plan niet voldoet aan de in deze nota opgenomen uitgangs-
s t r i j d i s m e t r e d e l i j k e e i s e n v a n w e l s t a n d . Wa n n e e r d a t h e t
punten die zien op de redelijke eisen van welstand, maar
geval is, kan het college via het nemen van een handha-
het plan op grond van meer dan gewone eigen kwaliteiten
vingsbesluit afdwingen dat aan de buitensporigheid een eind
een bijdrage levert aan de betreffende omgeving. Gedacht
gemaakt wordt. Overigens is een advies van de Commissie
kan bijvoorbeeld worden aan een plan met gevels van een af-
Ruimtelijke Kwaliteit niet verplicht; het college ook op ei-
wijkend materiaal dat wel perfect past in de maat en schaal
gen gezag vaststellen dat een bepaalde situatie ‘in ernstige
van de omgeving.
mate in strijd is met redelijke eisen van welstand’.
Dat is primair de bedoeling van het welstandstoezicht. Het college kan, na schriftelijk en gemotiveerd advies van de
Er is sprake van in ernstige mate in strijd is met redelijke
Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, afwijken van deze wel-
eisen van welstand bij:
standscriteria. In praktijk betekent dit dat het betreffen-
•
Het visueel of fysiek afsluiten van een bouwwerk van zijn omgeving;
de plan alleen op grond van de algemene welstandscriteria wordt beoordeeld en dat de bijzondere schoonheid van het
•
plan met deze criteria kan worden beargumenteerd. Daarbij
•
Ernstig verval van bouwwerken; Het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden bij aanpassing van een bouwwerk;
geldt de stelregel: het is redelijk dat er hogere eisen worden gesteld aan het architectonisch vakmanschap naarmate een
•
Armoedig materiaalgebruik;
bouwwerk zich sterker van zijn omgeving onderscheidt.
•
To e p a s s i n g v a n f e l l e e n ( s t e r k ) c o n t r a s t e r e n d e k l e u r e n ;
•
Te o p d r i n g e r i g e r e c l a m e s ; e n
EXCESSENREGELING De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit adviseert het college of
•
Een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is (zie daarvoor de gebiedsgerichte welstandscriteria).
b o u w p l a n n e n v o l d o e n a a n d e c r i t e r i a u i t d e z e n o t a . Ve r g u n ningvrije bouwwerken zijn uitgesloten van deze welstands-
De excessencriteria zijn ook van toepassing voor gebieden of
beoordeling. Formeel moeten deze bouwwerken nog wel
voor bouwwerken, waarvan de gemeenteraad heeft bepaald
voldoen aan redelijke eisen van welstand, er bestaat echter
d a t e r g e e n r e d e l i j k e e i s e n v a n w e l s t a n d g e l d e n . Ve r g u n n i n g -
geen mogelijkheid om sanctionerend op te treden, wanneer
vrije bouwwerken die voldoen aan de welstandscriteria voor
een eigenaar zich niet aan de welstandseisen houdt.
veel voorkomende kleine bouwplannen zijn in elk geval niet
Een bestaand bouwwerk mag nooit ‘in ernstige mate in strijd
in strijd met redelijke eisen van welstand. In een gebied
met redelijke eisen van welstand’ zijn, en dat geldt zowel
waarvoor een hoog welstandsniveau is vastgesteld kan eerder
voor het bouwwerk zelf, als voor het bouwwerk in zijn relatie
sprake zijn van een exces dan in een gebied met een laag
tot de omgeving. Deze bepaling, opgenomen in art.12, lid
niveau.’
1 v a n d e Wo n i n g w e t , i s b e d o e l d o m e x c e s s e n o p h e t g e b i e d van welstand tegen te gaan. Een exces is een ‘evidente en ook voor niet-deskundigen duidelijk kenbare buitensporigheid van het uiterlijk van een bouwwerk’.
90 | BIJZONDERE BEPALINGEN
INBREIDINGS- EN ONTWIKKELLOCATIES De Nota Ruimtelijke Kwaliteit biedt een toetsingskader voor g e w a a r d e e r d e g e b i e d e n . To c h i s d e a a n d a c h t v o o r a l g e r i c h t op bestaande gebieden. Bij inbreidingslocaties wordt een bouwwerk getoetst aan de voorschriften behorende bij het gebiedstype dat geldt voor het perceel waarop het bouwwerk is gesitueerd. Vo o r n i e u w e o n t w i k k e l i n g e n i s e e n s t e d e n b o u w k u n d i g k a d e r meer voor de hand liggend. Een stedenbouwkundig kader wordt gemaakt voor een nieuwe ontwikkeling en bevat criteria die er op zijn gericht bij de nieuwbouw trouw te blijven aan het stedenbouwkundige ontwerp, inclusief openbare ruimte. Deze criteria zijn vaak vrij streng, strenger dan de welstandscriteria. Bovendien zijn deze criteria erg gericht op grootschalige ontwikkeling, en niet of minder geschikt om te gebruiken in bestaande situaties of voor kleinschalige ontwikkelingen. Een stedenbouwkundig kader is daarom bruikbaar bij nieuwe ontwikkelingen, maar niet geschikt ter vervanging van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Het is niet w e n s e l i j k v o o r i e d e r e k l e i n s c h a l i g e o n t w i k k e l i n g ( b i j v o o rbeeld één nieuwe woning) een stedenbouwkundig kader te moeten maken.
Stedenbouwkundige kaders kunnen onderdeel uitmaken van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit zodra deze zijn vastgesteld door de gemeenteraad.
| 91
VERKLARENDE WOORDENLIJST
Bouwwerk E l k e c o n s t r u c t i e v a n e n i g e o m v a n g v a n h o u t , s t e e n ,
Aanbouw Bouwwerk d a t i n d i r e c t e v e r b i n d i n g s t a a t m e t h e t
metaal of ander materiaal die direct of indirect met de
( h o o f d ) g e b o u w, w a a r a a n h e t i s g e b o u w d e n d a t e e n t o e v o e -
grond verbonden is en die direct of indirect steun vindt in
ging van een afzonderlijke ruimte betreft.
of op de grond.
Aangekapt B o u w d e e l d a t m e t e e n k a p b e v e s t i g d i s a a n h e t
Bouwperceel E e n a a n e e n g e s l o t e n s t u k g r o n d , w a a r o p k r a c h -
dakvlak.
tens het bestemmingsplan een zelfstandige, bij elkaar beho-
Ambachtelijk‐traditioneel I n h e e m s e o f ‘ s t r e e k e i g e n ’ b o u w t r a n t
rende bebouwing is toegelaten.
die niet aan een bepaalde stijl of periode gebonden is, maar
Bouwlaag E e n d o o r l o p e n d g e d e e l t e v a n e e n g e b o u w d a t d o o r
gebruik maakt van traditionele vormen en motieven zoals
op gelijke of bij benadering gelijke hoogte liggende vloeren
vlechtingen, banden of ruitvormen in contrasterende
of balklagen is begrensd; met inbegrip van de begane grond
kleuren e.d.
e n m e t u i t s l u i t i n g v a n o n d e r b o u w e n z o l d e r.
Arbeiderswoning K l e i n t y p e w o o n h u i s v o o r a r b e i d e r s e n a m -
Bijgebouw E e n o p z i c h z e l f s t a a n d g e b o u w, z o a l s e e n s c h u u r,
bachtslieden; kan zelfstandig gesitueerd zijn, maar staat
e e n g a r a g e o f e e n a n d e r b i j g e b o u w b i j e e n ( h o o f d ) g e b o u w.
veelal twee‐aan‐twee of in een rijtje.
Chaletstijl Vo o r a l b i j v i l l a ’s h o t e l s e n g e s t i c h t e n i n b o s r i j k e
Band H o r i z o n t a l e l a a g v a n n a t u u r s t e e n , e n k e l o f i n v e e l v o u d ,
omgeving voorkomende, op Zwitserse chalets geïnspireerde
a a n g e b r a c h t Te r v e r l e v e n d i g i n g v a n e e n m e e s t a l b a k s t e n e n
bouwtrant (circa 1870‐1910), waarbij vaak overstekende da-
gevel.
k e n m e t h o u t s n i j w e r k , v a k w e r k , h o u t e n e r k e r s e n v e r a n d a ’s
Bedrijfswoning E e n w o n i n g i n o f b i j e e n g e b o u w o f o p e e n
worden toegepast, soms volledig in hout uitgevoerd, doch
t e r r e i n , s l e c h t s b e d o e l d v o o r ( h e t h u i s h o u d e n v a n ) e e n p e r-
veelal in combinatie met (gepleisterde) baksteen en eclecti-
soon, wiens huisvesting daar gelet op de bestemming van
sche elementen.
het gebouw of het terrein noodzakelijk is.
Classicisme B o u w s t i j l i n d e z e v e n t i e n d e e e u w i n N e d e r l a n d
Beschermd stadsgezicht H e t i n g e v o l g e h e t b e s l u i t v a n d e b e -
ontstaan onder invloed van nieuwe architectonische inzich-
v o e g d e M i n i s t e r s a a n g e w e z e n b e s c h e r m d s t a d s g e z i c h t B e r-
ten uit Italië symmetrie en proportie werden benadrukt; ken-
g e n o p Z o o m , S t a a t s c o u r a n t 2 1 m a a r t 2 0 1 2 , n r. 5 8 2 0 .
merkend zijn een eenvoudige hoofdvorm, kolossale pilasters
Blinde gevel G e v e l z o n d e r o p e n i n g e n .
en een fronton boven het middenrisaliet.
Blokverkaveling E e n v o u d i g p a t r o o n v a n r e c h t e s t r a t e n m e t e e n
Commissie Ruimtelijke Kwaliteit C o m m i s s i e a l s b e d o e l d i n a r t i k e l
symmetrisch profiel en bomen op de trottoirs; aan weers-
1 2 b Wo n i n g w e t .
zijden woonblokken, dubbele en/of vrijstaande woningen
Dakkapel B e s c h e i d e n u i t b o u w i n d e k a p , b e d o e l d o m d e l i c h t -
straathoeken zijn veelal open.
i n v a l t e v e r b e t e r e n e n h e t b r u i k b a a r w o o n o p p e r v l a k t e v e r-
Bouwblok D o o r w e g e n e n g r o e n b e g r e n s d e s t e d e n b o u w k u n d i g e
groten.
eenheid, waarop geheel of gedeeltelijk bebouwing staat.
Dakopbouw E e n t o e v o e g i n g a a n d e b o u w m a s s a d o o r h e t v e r h o -
- Gesloten a a n a l l e z i j d e n d o o r g e v e l w a n d e n o m s l o t e n b o u w -
g e n v a n d e n o k v a n h e t d a k , d i e h e t s i l h o u e t v a n h e t o o r-
blok, waarbij het binnenterrein vaak bestaat uit tuinen.
spronkelijke dak verandert.
- Halfopen d o o r o p e n r u i m t e n , p o o r t e n o f d o o r g a n g e n o n d e r-
Dakraam E e n d a k r a a m v e r v a n g t e e n g e d e e l t e v a n h e t g e s l o t e n
broken blokbebouwing, soms met particuliere binnentuinen,
d a k v l a k d o o r e e n i n h e t z e l f d e v l a k l i g g e n d v e n s t e r, t e r v e r-
soms met (half)openbaar binnenterrein, al dan niet met
groting van de lichtinval.
groen.
Dakvlak Z i e D a k s c h i l d .
- Open z i e S t r o k e n b o u w.
Detaillering E e n k l e i n t o e g e v o e g d o n d e r d e e l w a t e e n b i j z o n derheid aangeeft.
92 | VERKLARENDE WOORDENLIJST
Dienstwoning Z i e B e d r i j f s w o n i n g .
Kroonlijst H o r i z o n t a l e u i t s p r i n g e n d e e n m e e s t a l g e p r o f i l e e r d e
Eigentijds H e d e n d a a g s , m o d e r n .
band, die de bekroning vormt van een muur onder het dak of
Ensemble A r c h i t e c t o n i s c h e n s t e d e n b o u w k u n d i g c o m p o s i t o -
boven een ander belangrijk bouwonderdeel is geplaatst, zo-
risch geheel
a l s e e n v e n s t e r, p o r t i e k o f d a k k a p e l ; i n o o r s p r o n g d e b o v e n -
Erf‐ of perceelafscheiding Tu i n m u r e n , s c h u t t i n g e n v a n b e t o n o f
ste, uitspringende lijst van een hoofdgestel, een element uit
hout, vlechtschermen en andere kant‐en‐klare afscheidin-
de Klassieke bouwkunst.
gen.
Kozijn O m l i j s t i n g v a n s t e e n , h o u t o f i j z e r, b e s t a a n d u i t d e
Façade G e v e l .
onder‐ of bovendorpel en twee of meer stijlen, om een in-
Galerijflat H o o g b o u w, w a a r b i j d e w o n i n g e n w o r d e n o n t s l o t e n
gang of lichtopening te omlijsten en er een raam, deur of
door middel van (half)open gangen die over de hele breedte
luik in te bevestigen
aan een buitenzijde van het gebouw liggen.
Kwalitatief G e w a a r d e e r d b e e l d , w a a r n a a r m e n z i j n h a n d e l e n o f
Gevelgeleding E l e m e n t e n v a n e e n g e b o u w d i e d e i n d e l i n g v a n
denken kan richten.
wanden of gevels bepalen of accentueren zoals pilasters,
Latei e e n d r a a g c o n s t r u c t i e d i e d i e n t o m b e l a s t i n g e n b o v e n
gevelbanden, vensterpartijen etc.
wanddoorbrekingen over te brengen op de gedeelten van de
Gevelindeling C o m p o s i t i e v a n d e g e v e l .
w a n d n a a s t d e z e w a n d d o o r b r e k i n g e n . Wa n d d o o r b r e k i n g e n
Herenhuis H e t h e r e n h u i s i s t e b e s c h o u w e n a l s h e t b a s i s t y p e
zijn bijvoorbeeld een raam of deur
voor de vele buitenplaatsen die in de 18de en 19de eeuw
Landgoed E e n g e h e e l o f g e d e e l t e l i j k m e t n a t u u r t e r r e i n e n ,
zijn gebouwd; kenmerkend is de blok‐ of kubusvormige
bossen of andere houtopstanden bezette onroerende zaak
hoofdvorm met een symmetrisch ingedeelde voorgevel en
–daaronder begrepen die manier waarop een buitenplaats
plattegrond; in verschillende varianten is dit type woonhuis
of andere, bij het karakter van het landgoed passende op-
tot in de 20ste eeuw gebouwd; door zijn statige uiterlijk was
stallen voorkomen‐ voor zover het blijven voortbestaan van
het herenhuis bij uitstek geschikt voor gebouwen met een
die onroerende zaak in zijn karakteristiek verschijningsvorm
representatieve functie.
voor het behoud van het natuurschoon wenselijk is.
Historiserende stijl O o k w e l n i e u w h i s t o r i s e r e n d e s t i j l g e n o e m d ,
Landhuis R o y a a l o p g e z e t w o o n h u i s i n d e r e g e l v r i j s t a a n d o f
ontstaan als reactie op de Art Nouveau en het rationalis-
als twee‐onder‐één kap gebouwd.
me (circa1905‐1925); ook wel Um 1800‐stijl genoemd; op
Lintbebouwing L a n g g e r e k t e r e e k s v a n , v e e l a l v r i j s t a a n d e g e -
traditionele wijze toegepaste historische stijlmotieven uit de
b o u w e n a a n e e n o f b e i d e z i j d e n v a n e e n w e g e n / o f w a t e r-
barok en het classicisme werden gecombineerd met moderne
loop.
constructies in bijvoorbeeld gewapend beton; vooral toege-
Mansardedak G e b r o k e n d a k w a a r b i j d e d a k s c h i l d e n v a n g o o t
past bij warenhuizen, kantoorpanden en landhuizen.
t o t n o k n i e t u i t e e n p l a t v l a k , m a a r t w e e p l a t t e v l a k k e n v o r-
Hoofdgebouw E e n g e b o u w d a t o p e e n b o u w p e r c e e l d o o r z i j n
men die elkaar onder een stompe hoek ontmoeten; door de
constructie of afmetingen, dan wel gelet op de bestemming
Fransman Mansard (circa 1660) ontwikkeld ten behoeve van
als belangrijkste gebouw valt aan te merken.
meer zolderruimte voor slaapvertrekken; in eenvoudige vorm
Hoogbouw To e p a s s i n g v a n m e e r d a n v i e r b o u w l a g e n b o v e n
veel toegepast bij kleine woningen vanaf de tweede helft van
e l k a a r.
d e 1 9 d e e e u w.
Kappenkaart k a a r t b e h o r e n d e b i j h e t b e s t e m m i n g s p l a n “ B i n -
Nok H o r i z o n t a l e s n i j l i j n v a n t w e e d a k v l a k k e n , b o v e n s t e r a n d
nenstad” en het Beeldkwaliteitplan Binnenstad.
van een dak.
Kaprichting R i c h t i n g w a a r n a a r d e l a n g e z i j d e v a n e e n k a p g e o -
Nota Ruimtelijke Kwaliteit B e l e i d s r e g e l s a l s b e d o e l d i n a r t i k e l
riënteerd is.
1 2 a Wo n i n g w e t .
| 93
Ondergeschikt Vo e r t n i e t d e b o v e n t o o n .
Situering P l a a t s v a n e e n b o u w w e r k i n z i j n o m g e v i n g .
Orthogonaal stratenpatroon P a t r o o n w a a r b i j d e s t r a t e n e l k a a r
Speklaag N a t u u r s t e n e n b a n d t e r v e r l e v e n d i g i n g v a n b a k s t e n e n
onder een rechte hoek kruisen.
muurwerk.
Openbaar toegankelijk gebied G e b i e d a l s b e d o e l d i n a r t i k e l 1 v a n
Stucwerk I n p l e i s t e r k a l k u i t g e v o e r d w e r k .
Bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht.
Tentdak D a k w a a r v a n d e v i e r d a k s c h i l d e n i n e e n p u n t b i j e e n -
Overkapping E e n o v e r k a p p i n g i s e e n b i j g e b o u w ( z i e B i j g e b o u w )
komen en waarbij de nok ontbreekt.
dat het aan twee of meerdere zijden open is; bij overkappin-
Traditioneel Z o a l s d e g e w o o n t e d a t m e e b r e n g t , v a n o u d s h e r ;
gen gaat het vrijwel altijd om carports.
onder traditionele kleuren worden in de meeste gevallen
Overstek B o u w d e e l d a t v o o r u i t s t e e k t t e n o p z i c h t v a n h e t e r o n -
(crème)witte en donkere tinten verstaan, zoals (donker)
der gelegen deel.
groen, (donker)bruin, (donker)rood, antraciet e.d.
Parcellering D e m a t e v a n i n d e l i n g v a n p e r c e l e n ; d e z e i n d e l i n g
Uitbouw B o u w w e r k d a t i n e e n d i r e c t e v e r b i n d i n g s t a a t m e t
van breedtes en hoogtes van bouwwerken bepaalt het straat-
h e t ( h o o f d ) g e b o u w, w a a r a a n h e t i s g e b o u w d , e n d a t e e n v e r-
beeld.
groting van een bestaande ruimte betreft.
Pleisteren E e n m u u r o f p l a f o n d b e d e k k e n m e t e e n l a a g m e t -
Villa A a n d u i d i n g v o o r e e n v r i j s t a a n d e , a a n z i e n l i j k e w o n i n g ;
selspecie van kalk en zand of portlandcement.
de stadsvilla is ontwikkeld in de tweede hel van de 19de
Plint E e n d u i d e l i j k t e o n d e r s c h e i d e n h o r i z o n t a l e l i j n a a n d e
eeuw toen het voor een grotere groep stedelingen financieel
o n d e r z i j d e v a n e e n g e b o u w.
mogelijk werd huizen te laten bouwen te midden van veel
Portiek N a a r d e s t r a a t z i j d e g e o p e n d o v e r d e k t ( t r a p ) p o r t a a l ,
groen.
leidend naar de deur van een huis (trapportiek).
Wolfdak Z a d e l d a k w a a r v a n é é n o f b e i d e d a k s c h i l d e n o p d e
Pui G e v e l .
kop is afgeknot (= wolfeind).
Rollaag R e e k s v a n g e m e t s e l d e s t e n e n o p h u n k a n t , b i j v o o r-
Wolfeind Z i e Wo l f d a k .
beeld als strek‐ of ontlastingsboog boven vensters, als
Woning E e n c o m p l e x v a n r u i m t e n , u i t s l u i t e n d b e d o e l d v o o r
kantlaag van een punt‐ of tuitgevel of als afdekking van een
de huisvesting van één afzonderlijke huishouding.
m u u r.
Woonblok E e n a a n t a l a a n e e n g e b o u w d e w o n i n g e n , v e e l a l o n -
Rooilijn R i c h t l i j n w a a r i n g e b o u w e n w o r d e n g e p l a a t s t e n d i e
der een doorlopende nok.
de grens aangeeft met de openbare weg; ook wel de plaats
Woonerf E e n a u t o l u w e w o o n s t r a a t m e t e e n m e a n d e r e n d v e r-
die de lijn van de voorgevel bepaalt.
loop, vaak eindigend in een hofje of doodlopend; kwam in
Rijtjeshuis S e r i e a a n e e n g e s c h a k e l d e e e n g e z i n s w o n i n g e n g e -
de jaren zeventig in zwang als voortvloeisel van het gedach-
dekt door een kap.
tegoed van de Forumbeweging in reactie op de strokenbouw;
Samengesteld U i t v e r s c h i l l e n d e b e s t a n d d e l e n g e v o r m d , b i j -
aan weerszijden bebouwing met verspringende rooilijnen.
voorbeeld een groot venster gevormd door middel van een
Zadeldak D a k g e v o r m d d o o r t w e e g e l i j k h e l l e n d e d a k v l a k k e n
aantal kleine samengevoegde vensters.
die samenkomen in een nok.
Samengesteld dak U i t v e r s c h i l l e n d e k a p v o r m e n , b i j v o o r b e e l d
Zonnecollector M e t e e n z o n n e c o l l e c t o r w o r d t w a r m t e o p g e w e k t
zadel‐ en schilddak, gevormd dak.
die via een warm wateropslag meestal gebruikt wordt voor
Schilddak D a k d a t u i t v i e r s c h u i n e n d a k v l a k k e n b e s t a a t .
het verwarmen van water voor huishoudelijk gebruik.
Serre U i t b o u w s e l a a n e e n ( w o o n ) h u i s v o o r n a m e l i j k u i t g l a s
Zonnepaneel M e t e e n z o n n e p a n e e l w o r d t e l e k t r i c i t e i t o p g e w e k t
bestaand en met deuren in direct contact met de tuin; in de
voor de elektriciteitsvoorziening.
loop van de 19de eeuw was de serre – het Franse woord voor
Zonwering Vo o r z i e n i n g o m g e b o u w e n t e g e n z o n l i c h t e n w a r m t e
broeikas – een zeer geliefd onderdeel van zomerhuizen.
te beschermen, zoals markiezen en uitvalschermen.
Sierband Z i e S p e k l a a g .
Zuil Vr i j s t a a n d e d r a g e n d b o u w d e e l , d o o r s n e d e i s r o n d .
94 | VERKLARENDE WOORDENLIJST
| 95