CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Koersdocument Toekomstbestendig CKB

Raadsvergadering 30 oktober 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Realisatie taakstelling & toekomstbestendig CKB19.878 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

De ontwikkeling stopt niet na vandaag. Uit de verkenningen blijkt dat er ruimte is voor verdere verfijning en versterking, in lijn met de gemeentelijke ambities vanuit de pijlervisie Sociaal en Veilig. Denk daarbij aan het verbreden van het bereik, het versterken van verenigingen en stichtingen en het verdiepen van de verbinding met het sociaal domein. Ter ondersteuning van de ingezette ontwikkeling is een strategie opgesteld die verder richting geeft aan een toekomstbestendig CKB passend bij de gemeentelijke opgaven - zie deel 4. Rol gemeente Het CKB vervult een duidelijke publieke taak door cultuureducatie voor kinderen en jongeren binnen het onderwijs aan te bieden. Deze kernactiviteit wordt gezien als gemeentelijke verantwoordelijkheid, omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van kennis, vaardigheden en brede talenten bij jongeren, ongeacht hun achtergrond. Daarnaast levert het CKB maatschappelijke waarde buiten het onderwijs. Door cultuurprojecten, talentontwikkeling en participatie te stimuleren, draagt het CKB bij aan doelen waar de gemeente voor verantwoordelijk is: sociale cohesie, welzijn, gelijke kansen en betrokkenheid bij de samenleving. Hierdoor gaat de betekenis van het CKB verder dan culturele activiteiten; het is een instrument om de sociale basis van de stad te versterken, aansluitend op de Pijlervisie Sociaal en Veilig.

Complementair Wel is het daarbij van belang dat het CKB vanuit de positie van de overheid rekening houdt met haar rol. Dit is daarom opgenomen in de strategisch keuze voor complementariteit binnen de dienstverlening waarbij het CKB inspeelt op de behoeften van inwoners en bezoekers (zie punt 5).

25

8. Voorstel realisatie 8.1 Invulling taakstelling Zoals in de conclusie benoemd heeft het CKB heeft zich vanaf het begin actief verhouden tot de gestelde opgave waarmee de organisatie op dit moment al een niveau opereert waarop de taakstelling volledig in de praktijk incidenteel wordt ingevuld. De combinatie van maatregelen heeft geleid tot een mogelijke structurele bezuiniging van C650.000 op personele inzet (vacatureruimte en inhuur) en C50.000 extra opbrengsten, waarmee de taakstelling van C700.000 in zijn geheel wordt ingevuld. Besparing Personele inzet (vacatureruimte en inhuur)

Realisatie C650.000

Maatregelen In de afgelopen periode is er binnen het CKB geen gebruik gemaakt van vervanging Z opvolging bij opengevallen vacatures. De organisatie is daarmee slimmer omgegaan met de inzet van personeel: ^ Interne coördinerende functies zijn geschrapt en verantwoordelijkheden zijn lager in de organisatie belegd. ^ Technisch personeel dat eerder via het Cultuurbedrijf bij het CKB werd ingezet, is niet langer betrokken. De uitvoering van deze taken is deels overgenomen door conciërges en docenten. ^ Horecapersoneel is niet langer in dienst; horecawerkzaamheden worden sindsdien uitgevoerd door baliemedewerkers en conciërges. ^ Waar mogelijk is gebruik gemaakt van inhuur, deze kosten zijn lager. Verder zijn er ook inhoudelijke keuzes gemaakt: ^ Het CKB is gestopt met erfgoededucatie ^ Gestopt met een aantal samenwerkingsprojecten en activiteiten. Zie bijlage 5 voor een overzicht.

Extra opbrengsten

C50.000

Totaal

C700.000

Het CKB heeft ingezet op het genereren van extra inkomsten door verhoging van lesgelden, samenwerking met scholen te verbeteren en inkomsten uit verhuur structureel voort te zetten. ^ Er is 150.000 euro aan extra inkomsten gegenereerd door middel van een meerjarige samenwerking met de LPSscholen aan te gaan. Tegelijkertijd staan hier ook (deels) nieuwe uitgaven tegenover. ^ Verder zijn de tarieven voor de lesgelden volgens indexatie verhoogd. Tegelijkertijd zien we een lichte afname in cursisten waardoor dit per saldo niet leidt tot een beter resultaat. Een deel van de inkomsten van scholen is al opgenomen in de begroting. Per saldo leveren de maatregelen 50.000 euro aan extra opbrengsten op.

26

8.2 Realisatie structurele taakstelling | borgen en dóórontwikkeling Het voorstel is om de incidenteel gerealiseerde taakstelling structureel te verwerken in de gemeentebegroting. Hiermee blijft het huidige profiel behouden, dat in de kern aansluit bij de beleidsmatige ambities en een solide basis biedt voor verdere doorontwikkeling.

8.2.1 Argumenten voor ^

Volledige invulling van de taakstelling De beoogde structurele besparing van C700.000 is reeds gerealiseerd via een combinatie van personele aanpassingen en extra inkomsten. Er is dus geen aanvullende ingreep meer nodig.

^

Behoud van maatschappelijk relevant profiel Het CKB blijft zich richten op cultuureducatie en cultuurparticipatie voor alle leeftijden waarmee de huidige diensten van het CKB blijven bestaan. Dit sluit aan bij de gemeentelijke visie op een sociaal en veilig Bergen op Zoom. Ook binnen de pijlervisie Economie is cultuur geborgd vanuit de economische waarde van cultuur. Zie ook 5.3.

^

Efficiëntere en slankere organisatie De organisatie is compacter ingericht, met lagere overheadkosten en een efficiëntere inzet van personeel. Dit versterkt de doelmatigheid binnen de gemeentelijke organisatie.

^

Financiële stabiliteit en bestuurlijke duidelijkheid Door de realisatie structureel te maken, ontstaat rust in de organisatie en duidelijkheid richting personeel, partners en gebruikers. Ook voor de gemeentelijke begroting levert dit helderheid op.

^

Ruimte voor verdere profilering binnen bestaande kaders Binnen het huidige profiel kan strategisch worden gestuurd op kwaliteit, bereik en partnerschap.

8.2.2 Argumenten tegen/risico’s Argumenten tegen: ^

Op basis van de zorgvuldige analyse en brede afweging van inhoudelijke, organisatorische en financiële aspecten zijn er geen inhoudelijke bezwaren tegen dit voorstel. De taakstelling van C700.000 wordt op een beheerste en verantwoorde manier gerealiseerd, zonder dat aanvullende ingrepen nodig zijn. Het voorstel sluit aan bij de gestelde kaders en draagt bij aan een toekomstbestendig CKB met maatschappelijke meerwaarde.

Risico: ^

Beperkte ontwikkelruimte, risico op afname flexibiliteit Door het volledig inzetten van de gerealiseerde besparing voor de taakstelling resteert weinig financiële ruimte voor innovatie, productontwikkeling of nieuwe samenwerkingen. Minder personele en inhoudelijke capaciteit kan het inspelen op veranderingen in vraag, trends of beleid bemoeilijken.

8.2.3 Maatregel Hoewel de financiële ruimte beperkt is, is er binnen het huidige profiel van het CKB ontwikkelpotentieel aanwezig. Het gaat daarbij niet altijd om méér doen, maar ook om anders doen, samenwerken en strategisch kiezen. Concreet wordt ingezet op twee sporen:

27

Spoor 1 - Versterking huidige dienstverlening Optimaliseren van het bestaande aanbod van het CKB door methodieken, werkwijzen en rollen aan te scherpen, zodat deze nog beter aansluiten bij gewenste ontwikkelingen in bijvoorbeeld de amateurkunstensector én kostenbewuster zijn. Denk daarbij het onderzoeken van het combineren van individuele en groepslessen. Spoor 2 - Verbinden van cultuur en sociaal domein Binnen de dienstverlening van het CKB is een duidelijk potentieel om cultuur sterker te verbinden met het sociaal domein. Cultuurparticipatie kan een waardevol middel zijn om de sociale basis te versterken, inwoners in kwetsbare posities te bereiken en bij te dragen aan positieve gezondheid en preventie. Denk aan buurtcultuurprojecten, creatieve interventies in de wijk en het inzetten van kunst en cultuur binnen zorg- en welzijnstrajecten. Samen bieden deze sporen aanknopingspunten voor verdere cofinanciering, via samenwerkingen en/of via fondsen op het snijvlak van cultuur, participatie en zorg. Het CKB kan cultureel ondernemerschap daarbij nog meer inzetten als instrument om haar maatschappelijke waarde, publieksbereik en partnerschap te versterken.

9. Alternatieven Het college heeft diverse alternatieven onderzocht als mogelijke invulling van het beleid rondom cultuureducatie, amateurkunst en cultuurparticipatie. Hoewel deze alternatieven op papier mogelijk kostenbesparingen of andere voordelen bieden, worden zij vanuit beleidsmatig, organisatorisch en maatschappelijk oogpunt niet als wenselijk of haalbaar beoordeeld en vormen ze daarmee geen realistisch of verantwoord alternatief voor het voorgestelde scenario. Wel worden, waar mogelijk, elementen uit deze alternatieven meegenomen in de strategie voor een toekomstbestendig CKB. Voor de volledigheid worden de belangrijkste alternatieven hieronder kort toegelicht. Alternatief 1 - Stoppen met cultuureducatie voor volwassenen (21 jaar en ouder) Potentiële besparing: De kosten van de docenten (in vaste dienst en ZZP) zijn ruim C 100.000 hoger dan de lesgelden. Daarnaast kan op de langere termijn op een deel van de overheadkosten worden bespaard. De frictiekosten zijn hierin nog niet meegenomen. Volledig stoppen met cultuureducatie voor volwassenen lijkt op het eerste gezicht personeelsbesparingen op te leveren, maar brengt nadelen met zich mee. Het veroorzaakt frictiekosten, verlies van specialistische kennis en verhoogt het risico op leegloop van ervaren personeel.

Het leidt ertoe dat dienstverbanden deels boventallig worden, daardoor functies minder aantrekkelijk of te klein worden. Verder ligt de focus bij de pijlervisie Sociaal en Veilig juist op cultuur voor alle leeftijden toegankelijk te houden en te stimuleren. ^

Strategie: In plaats van te stoppen met cultuureducatie voor volwassenen, kiest het college ervoor binnen het huidige aanbod efficiënter te werken door lessen te combineren en nieuwe samenwerkingen aan te gaan - zie deel 4. Belangrijk daarbij is dat de kracht van het CKB niet alleen ligt in de afzonderlijke producten en diensten, maar juist in de onderlinge verbinding daartussen. Deze versterken elkaar, waardoor het geheel meerwaarde creëert voor de samenleving. Bovendien staat het CKB voor inclusiviteit: cultuur is er voor iedereen en niemand wordt uitgesloten.

Alternatief 2 - Stoppen met individuele lessen muziek Potentiële besparing: De kosten van de docenten (in vaste dient en ZZP) zijn ruim C 330.000 hoger dan de lesgelden voor de individuele lessen. Daarnaast kan op de langere termijn op een deel van de overheadkosten worden bespaard. De frictiekosten zijn hierin nog niet meegenomen.

28

Het schrappen van individuele lessen kan mogelijk kosten besparen, maar wetenschappelijk en praktijkonderzoek onderstrepen het cruciale belang van deze lessen voor de kwaliteit van cultuureducatie. Vooral bij muziek zijn individuele lessen vaak noodzakelijk om deelnemers voldoende vaardigheden te laten ontwikkelen, zodat zij vervolgens in groepsverband kunnen meespelen of optreden. Omdat individuele lessen gespecialiseerde docenten vereisen — een klarinetdocent kan bijvoorbeeld niet zonder meer het werk van een trompetdocent overnemen — leidt het schrappen van een deel van deze lessen ertoe dat docenten deels boventallig worden. Dit kan resulteren in frictiekosten en het risico op leegloop, doordat dienstverbanden minder aantrekkelijk of te klein worden. ^

Strategie: Het voorstel is om innovatieve methodieken die individuele en groepslessen combineren te onderzoeken, wat leidt tot betaalbare en kwalitatief hoogwaardige oplossingen. De potentiële besparing biedt ruimte om de doorontwikkeling te realiseren. - zie deel 4.

Alternatief 3 - Overstappen op uitsluitend zzp’ers in plaats van vaste docenten Potentiële besparing: In totaal hebben we afgerond 9 FTE aan docenten in dienst. Hierin zijn niet meegenomen de docenten met een coördinerende rol. Wanneer de 9 FTE aan docenten worden vervangen door ZZP’ers levert dat naar schatting een voordeel op van C 300.000 per jaar. Hoewel werken met zzp’ers flexibiliteit en mogelijke kostenvoordelen kan bieden, brengt deze optie ook risico’s met zich mee. Continuïteit, kwaliteit en personeelsbinding komen hierdoor in gevaar. Vaste medewerkers vervullen vaak meerdere cruciale rollen binnen de organisatie en vormen de stabiele basis die lastig te vervangen is door zzp’ers. ^

Strategie: Het college kiest voor een uitgebalanceerde aanpak waarbij bij natuurlijk verloop eerst wordt gekeken naar inzet van zzp’ers, maar niet wordt overgestapt op een exclusief zzp-model. De potentiële besparing op termijn ruimte op de doorontwikkeling te realiseren.

Alternatief 4 - Stoppen met cultuurparticipatie, amateurkunst en de verbinding met het sociaal domein Potentiële besparing: In hoofdstuk 3 hebben we aangegeven dat de loonkosten van de docenten in vaste dient voor dit onderdeel naar schatting uitkomen op C 230.000. Daarnaast kan er op termijn naar verwachting op een deel van de overheadkosten worden bespaard. Eventuele frictiekosten zijn in de berekening niet meegenomen. Het schrappen van deze onderdelen levert een kostenbesparing op, maar staat haaks op de beleidsambities om de culturele sector te versterken en maatschappelijke doelen te bereiken. Het wegvallen van ondersteuning aan amateurkunstverenigingen en cultuurparticipatie heeft verstrekkende negatieve gevolgen voor verenigingen, stichtingen en de sociale cohesie in de gemeenschap. De verbinding van cultuur met het sociaal domein komt hierdoor onder druk te staan. ^

Strategie: Het college kiest er juist voor om de verbinding met het sociaal domein te versterken zie deel 4.

29

Deel 4 | Strategie toekomstbestendig CKB

DEEL 4 | Strategie toekomstig CKB Het vierde deel stelt de strategie voor de toekomst van het CKB. De strategische pijlers, de focuspunten en de ontwikkelpunten. Daarnaast zijn er nog drie delen: ^ ^ ^

DEEL 1 | Context DEEL 2 | Impact DEEL 3 | Realisatie taakstelling

10. Missie, visie en strategie De strategie zoals beschreven in dit vierde deel vormt het inhoudelijk fundament voor het CKB en sluit aan bij de meegegeven kaders waaronder ook de Pijlervisie Sociaal en Veilig. Door deze strategie als richtinggevend kader te hanteren, wordt een duidelijke koers geborgd voor een toekomstbestendig CKB, waarin artistieke kwaliteit, maatschappelijke relevantie en organisatorische duurzaamheid centraal staan. Wat het CKB nu doet en de maatschappelijke impact die reeds wordt gerealiseerd (zoals uiteengezet in deel 1 en deel 2), vormen daarbij de basis voor verdere ontwikkeling die door het CKB is ingezet. Op die manier wordt voortgebouwd op de bestaande praktijk en wordt deze doorvertaald naar de toekomst. Binnen de uitvoeringsbevoegdheid van het college kan de strategie vervolgens nader worden uitgewerkt en geconcretiseerd, zodat er flexibel kan worden ingespeeld op kansen en uitdagingen in de praktijk.

10.1 Missie | waar het CKB voor staat Een leven lang cultuur en creativiteit voor alle inwoners van de gemeente Bergen op Zoom. CKB biedt mogelijkheden voor iedereen om zich met passie en plezier te ontwikkelen, zowel individueel als samen. Door actieve cultuurbeoefening - op school, in de vrije tijd én in verbinding met het sociaal domein - verwerven deelnemers vaardigheden om zich met verbeeldingskracht uit te drukken, elkaar te ontmoeten en bij te dragen aan een veerkrachtige samenleving. CKB maakt cultuur bereikbaar en toegankelijk, versterkt het amateurkunstveld, cultuureducatie in het onderwijs en levert via samenwerking met culturele en maatschappelijke partners een waardevolle bijdrage aan persoonlijke groei en maatschappelijke vraagstukken.

10.2 Visie | waar het CKB voor gaat Het CKB wil dat iedereen in Bergen op Zoom de kans heeft om cultuur en creativiteit te ontdekken, te beleven en te beoefenen - van eerste kennismaking tot talentontwikkeling. We zien een gemeente waarin cultuur een vanzelfsprekend onderdeel is van het dagelijks leven, waarin kunst en creativiteit bijdragen aan welzijn, inclusie, sociale verbinding en economische vitaliteit. Dit realiseren we vanuit onze kernwaarden: verbindend, met kwaliteit, met plezier en passie, voor iedereen en vraaggericht.

10.3 Strategie CKB | de richting Er wordt gewerkt volgens 4 strategische pijlers die elkaar aanvullen en versterken: 1. Cultuureducatie in het onderwijs - versterken van kunst- en cultuuronderwijs in samenwerking met scholen en partners. 2. Cultuureducatie in de vrije tijd - een breed, toegankelijk en vraaggericht aanbod voor alle inwoners. 3. Amateurkunst - ondersteunen, versterken en zichtbaar maken van het lokale amateurkunstveld. 4. Cultuurparticipatie - verbinden van cultuur met maatschappelijke thema’s, waaronder welzijn, inclusie, gezondheid en leefbaarheid. In de planperiode 2026-2035 versterken we deze pijlers en bouwen we ze uit. Dat doen we voor bestaande en nieuwe doelgroepen. Wij willen immers álle inwoners de kans geven om in aanraking te komen met kunst en cultuur. En al helemaal als de toegang tot cultuur voor hen nu niet vanzelfsprekend is.

10.4 Focus 2026-2035 In de periode 2026-2035 werkt het CKB vanuit drie focuspunten die elkaar versterken en in samenhang worden uitgevoerd.

31

1.

Cultuureducatie voor iedereen We bieden inwoners van alle leeftijden en achtergronden de kans om hun creatieve talenten te ontdekken en te ontwikkelen - van eerste kennismaking tot verdieping. Dit doen we zowel in het onderwijs als in de vrije tijd, waarbij we inspelen op de vraag van de deelnemers en vernieuwende vormen van leren en beleven aanbieden.

2.

Versterken van de culturele infrastructuur We ondersteunen en versterken het lokale netwerk van amateurkunst, verenigingen en culturele makers. Door kennis te delen, samenwerking te stimuleren en nieuwe initiatieven te verbinden, bouwen we aan een vitale en veerkrachtige culturele sector die bijdraagt aan de identiteit van Bergen op Zoom.

3.

Cultuur als (preventie)middel voor een sterkere samenleving We zetten kunst en cultuur in om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. Samen met partners in het sociaal domein dragen we bij aan inclusie, welzijn, gezondheid, talentontwikkeling en leefbaarheid. Cultuur is zo niet alleen een bron van plezier, maar ook een middel om mensen dichter bij elkaar te brengen en hun persoonlijke veerkracht te versterken.

11. Strategische pijlers De strategische pijlers bouwen voort op het huidige profiel van het CKB, zoals beschreven in de voorgaande delen. Zij zijn ingegeven door de analyses vanuit deel 1 t/m 3 en geven richting aan de doorontwikkeling van het CKB in lijn met de Pijlervisie Sociaal en Veilig van de gemeente Bergen op Zoom. Per pijler wordt een korte propositie van de dienstverlening geformuleerd, waarbij steeds de koppeling wordt gemaakt met de gemeentelijke ambities. Daarnaast worden de belangrijkste speerpunten voor doorontwikkeling benoemd, zodat duidelijk is hoe het CKB zich kan blijven ontwikkelen tot een toekomstbestendige organisatie.

11.1 Cultuureducatie in het onderwijs 11.1.1 Propositie

Cultuureducatie in het onderwijs | Ontwikkelen en inspireren Met cultuureducatie in het onderwijs richt het CKB zich op de creatieve en kunstzinnige ontwikkeling van leerlingen en studenten. Binnen het formele onderwijs biedt het CKB lessen en projecten die aansluiten bij de leerdoelen en het curriculum. Daarbij fungeert het CKB als aanbieder, verbinder en expert, bijvoorbeeld door scholen te adviseren, samen leerlijnen te ontwikkelen en docenten te ondersteunen. Het CKB stimuleert talentontwikkeling door leerlingen in aanraking te brengen met verschillende kunstdisciplines en hen te begeleiden in hun creatieve groei.pit gebeurt zowel binnenschools als via buitenschoolse activiteiten in samenwerking met culturele partners en wijkinitiatieven.

11.1.2 Relatie tot gemeentelijke ambities De pijlervisie sociaal en veilig benadrukt het gezamenlijk investeren in cultuureducatie en een toekomstbestendig cultuurinfrastructuur voor talentontwikkeling. Daarin staat dat talent zich kan ontwikkelen via breedtekunst in het onderwijs. De visie is gericht op de transformatie van het sociaal domein en benoemt het belang van een sterke, inclusieve sociale basis. Cultuureducatie draagt hier direct aan bij door kinderen en jongeren vroegtijdig binnenschools in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Het bevordert creativiteit, zelfvertrouwen, expressie en sociale vaardigheden bouwstenen voor persoonlijke ontwikkeling én voor samenleven. Daarnaast kan het bijdragen aan kansengelijkheid en het verkleinen van sociale achterstanden, wat past binnen het streven naar een veerkrachtige samenleving. 32

11.1.3 Speerpunten dóórontwikkeling 1.

Structurele samenwerking met scholen versterken Het CKB bouwt voort op bestaande relaties met scholen en zet in op het versterken van meerjarige, structurele afspraken. Daarbij wordt de ingezette beweging van aanbodgericht naar dialooggestuurd werken verder doorgezet.

2. Regionale samenwerking uitbouwen Naast de lokale samenwerking met scholen, werkt het CKB actief aan het versterken van regionale samenwerking met culturele partners, onderwijsinstellingen en andere relevante partijen. De gemeente vervult daarbij de regierol voor een breed gedragen regionale aanpak voor cultuuronderwijs als onderdeel van een bredere regionale cultuuragenda. Het CKB sluit hierop aan als uitvoerende kracht binnen het netwerk. 3.

Curriculumherziening benutten voor versterking cultuureducatie Het CKB benut de landelijke curriculumherziening en de nieuwe kerndoelen richting 2028 als kans om cultuureducatie steviger in het curriculum te verankeren. In nauwe samenwerking met scholen ondersteunt het CKB bij het maken van inhoudelijke keuzes en het formuleren van leeropbrengsten die passen bij hun onderwijsvisie.

11.2 Cultuureducatie in de vrije tijd 11.2.1 Propositie

Cultuureducatie in de vrije tijd | Ontwikkelen en verdiepen Met cultuureducatie in de vrije tijd richt het CKB zich op de creatieve en kunstzinnige ontwikkeling van mensen van alle leeftijden buiten het schoolverband. Het CKB biedt een breed aanbod aan cursussen, workshops en activiteiten, waarin deelnemers hun artistieke talenten kunnen ontdekken en verdiepen. Als aanbieder, verbinder en expert werkt het samen met culturele partners en verenigingen om een inspirerend vrijetijdsaanbod te creëren. Zo stimuleert het CKB persoonlijke ontwikkeling en maakt het kunst en cultuur toegankelijk voor iedereen, ongeacht ervaring of achtergrond. 11.2.2 Relatie tot gemeentelijke ambities De Pijlervisie benadrukt dat ieder cultureel talent telt en de ruimte moet krijgen om tot bloei te komen. Cultuureducatie in de vrije tijd sluit hier direct op aan: het biedt ruimte voor persoonlijke expressie, brede talentontwikkeling en betekenisvolle vrijetijdsbesteding. Juist in de vrije tijd kunnen mensen zich verdiepen, verbreden of ontdekken wat bij hen past - ongeacht of ze toptalent zijn of niet. Daarmee draagt dit aanbod bij aan een sterke sociale basis, het vergroten van veerkracht en het stimuleren van sociale verbinding. Als het vrije-tijdaanbod goed aansluit bij én aanvullend is op het bestaande veld, versterkt het de culturele infrastructuur. 11.2.3 Speerpunten doorontwikkeling 1.

Aanbieder én regisseur van cultuureducatie in de vrije tijd Het CKB blijft een stabiele aanbieder/uitvoerder van lessen cultuureducatie in de vrije tijd, met focus op toegankelijkheid, kwaliteit en continuïteit. Het CKB wordt daarnaast ook meer regisseur binnen de lokale culturele infrastructuur. Het herijkt periodiek haar aanbod, met oog voor maatschappelijke relevantie, publieksbereik en de verhouding tot andere aanbieders, in lijn met het uitgangspunt van complementariteit. Daarbij werkt het CKB vraaggericht en adaptief: het voert periodiek een inventarisatie uit van behoeften, kansen en hiaten in het vrije-tijdsdomein. Op basis daarvan speelt het gericht in op actuele ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven, en ontwikkelt het aanbod dat aansluit bij veranderende behoeften 33

van inwoners en het culturele veld. 2.

Programmatisch en doelgroepgericht werken Het vrije-tijdsonderwijsaanbod wordt expliciet verbonden aan maatschappelijke doelen, doelgroepkeuzes en programmatische uitgangspunten. Het CKB ontwikkelt aanbod dat aansluit bij uiteenlopende doelgroepen, met specifieke aandacht voor inwoners die nu onvoldoende bereikt worden. Daarbij wordt een inclusieve benadering gehanteerd, zonder strikte leeftijdsgrenzen bij 21 jaar. Het CKB stimuleert zo een doorlopende leerlijn, waarin inwoners op verschillende momenten in hun leven kunnen instappen en zich blijvend cultureel en creatief kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd wordt het aanbod expliciet gepositioneerd en gelegitimeerd: het CKB maakt inzichtelijk vanuit welke maatschappelijke doelen, doelgroepkeuzes en programmatische uitgangspunten het aanbod wordt ontwikkeld en aangeboden.

3.

Vernieuwende werkvormen voor toegankelijkheid en betaalbaarheid Het CKB onderzoekt en ontwikkelt flexibele werkvormen, zoals combinaties van individuele en groepslessen, modulaire trajecten en andere formats. Hiermee wordt ingezet op het vergroten van toegankelijkheid en betaalbaarheid, zonder concessies te doen aan inhoudelijke en artistieke kwaliteit.

11.3 Amateurkunst 11.3.1 Propositie

Amateurkunst | Versterken en verbinden Een bloeiende amateurkunstsector is essentieel voor een veerkrachtige en toekomstbestendige culturele sector. Het CKB faciliteert een sterk netwerk voor amateurkunstverenigingen en stichtingen, biedt ondersteuning, organiseert kennisdeling en stimuleert samenwerking en kruisbestuiving. Door deskundigheidsbevordering en innovatie wordt de sector versterkt en toekomstbestendig gemaakt. het stimuleren van innovatie wordt een duurzame sector opgebouwd.

11.3.2 Relatie tot gemeentelijke ambities De Pijlervisie schetst dat het cultuursysteem onderhevig is aan meerdere veranderingen. Zo wordt onder andere de publieke financiering en het vrijwilligers- en verenigingsleven genoemd, die onder druk zijn komen te staan. Het CKB onderschrijft dat de visie benadrukt dat het van belang is te sturen op een weerbare, toekomstbestendige sector door onderlinge samenwerking, kennisdeling, innovatie en kruisbestuiving te stimuleren. Dit vraagt om een sterk cultuurnetwerk dat zich uitstrekt over zowel beleids- als gemeentegrenzen heen. Culturele verenigingen, stichtingen en informele initiatieven worden hierin erkend als maatschappelijk waardevol. Ze zijn niet alleen essentieel voor het culturele ecosysteem, maar dragen ook bij aan belangrijke doelen binnen het sociaal domein, zoals ontmoeting, welzijn, zingeving en het voorkomen van eenzaamheid. Het CKB onderschrijft hierin een directe verbinding met het versterken van de sociale basis, zoals ook beoogd in de Pijlervisie. Door de actieve cultuurbeoefening binnen verenigingen, informele netwerken en initiatieven wordt op een laagdrempelige manier gewerkt aan sociale cohesie, participatie en gemeenschapsvorming. 11.3.3 Speerpunten voor doorontwikkeling 34

1.

Focus op vergroten van de weerbaarheid en versterken van het netwerk Het CKB richt zich op het versterken van de organisatorische en inhoudelijke weerbaarheid van verenigingen, stichtingen en informele netwerken. De focus ligt op het bevorderen van zelfstandigheid en samenwerking binnen de sector, onder andere door het delen van kennis, het organiseren van netwerkactiviteiten en het ondersteunen van organisatorische ontwikkeling. Vanuit een faciliterende en verbindende rol ontwikkelt het CKB zich verder tot een herkenbaar expertisecentrum voor amateurkunst. Het biedt praktische ondersteuningstrajecten aan, zoals workshops over fondsenwerving, marketing & communicatie, vrijwilligersbeleid of bestuurlijke ontwikkeling. Zo wordt het veld versterkt zonder de afhankelijkheid van het CKB te vergroten, en wordt de balans herijkt ten opzichte van directe inhoudelijke ondersteuning.

2.

Projectmatige impulsen voor groei en verbinding Binnen deze focus blijft er ruimte voor het CKB om als aanjager op te treden. Door tijdelijke, doelgerichte projecten te initiëren die als opstap kunnen dienen voor nieuwe deelnemers, of juist verdieping en artistieke groei bieden aan bestaande beoefenaars, wordt bijgedragen aan motivatie, zichtbaarheid en verbinding binnen het veld. Deze initiatieven zijn aanvullend en gericht op het versterken van de amateurkunstsector als geheel, niet op het vervangen van bestaande initiatieven.

3.

Zichtbaarheid en maatschappelijke erkenning vergroten vanuit platformfunctie Het CKB vervult een platformfunctie door initiatieven binnen de amateurkunst zichtbaar te maken en hun maatschappelijke waarde te onderstrepen. Daarmee draagt het bij aan de erkenning van amateurkunst als essentieel onderdeel van het culturele én sociale weefsel van de gemeente.

11.4 Cultuurparticipatie 11.4.1 Propositie

Cultuurparticipatie | Verbinden en meedoen Bij cultuurparticipatie draait het bij het CKB om het actief betrekken van inwoners bij kunst en cultuur, met speciale aandacht voor maatschappelijke impact. Door middel van projecten en initiatieven op wijk- en buurtniveau wordt sociale cohesie versterkt, welzijn bevorderd en draagt cultuur bij aan mentale en fysieke gezondheid. De focus ligt op het toegankelijk maken van cultuur voor iedereen, met aandacht voor kwetsbare groepen en samenwerking met welzijns- en zorgpartners

11.4.2 Relatie tot gemeentelijke ambities De Pijlervisie benoemt cultuur als een verbindende kracht die bijdraagt aan leefbaarheid en gezondheid. Meedoen aan cultuur maakt het leven prettiger en de omgeving aantrekkelijker en stelt daarbij dat cultuur voor iedereen toegankelijk moet zijn. De visie benadrukt daarom het belang van laagdrempelig aanbod voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, achtergrond of sociaaleconomische situatie. In het bijzonder vraagt de visie aandacht voor kwetsbare groepen, zoals jongeren, ouderen, mensen met een beperking, mensen met een migratieachtergrond of een kleinere portemonnee. Voor hen kan cultuurparticipatie niet alleen een vorm van expressie zijn, maar ook een weg naar ontmoeting, zingeving en welzijn. Daarnaast benoemt de visie expliciet de positieve effecten van kunst en cultuur op gezondheid. Cultuur kan een preventieve werking hebben op thema’s als eenzaamheid, depressie, armoede of 35

burn-out. Daarom pleit de visie voor sterkere verbindingen tussen cultuur, zorg en welzijn - in samenwerking met onder andere het onderwijs en het bedrijfsleven. 11.4.3 Speerpunten voor dóórontwikkeling 1.

Positionering als expertisecentrum op het snijvlak van cultuur en sociaal domein Het CKB ontwikkelt zich tot een herkenbare en logische partner voor welzijnsorganisaties, zorginstellingen, onderwijs en andere maatschappelijke spelers, door zich expliciet te positioneren als expertisecentrum dat cultuur inzet voor maatschappelijke impact.

2.

Actieve netwerkvorming en domeinoverstijgende samenwerking Het CKB bouwt aan duurzame netwerken tussen cultuur, zorg, welzijn en andere relevante domeinen en gaat strategische partnerschappen aan om cultuurparticipatie structureel te verankeren in het sociaal-maatschappelijke veld.

3.

Initiërende, aanjagende en regierol in participatieprojecten Het CKB neemt initiatief in het opzetten en faciliteren van projecten waarin kunstprofessionals mensen activeren, verbinden of ondersteunen — met speciale aandacht voor kwetsbare groepen en maatschappelijke opgaven. Het CKB zet daarbij professionele expertise in waar nodig, zonder per definitie zelf uitvoerder te zijn. Het zorgt voor een passende match tussen opdracht, doelgroep en professional, en vervult een regisserende rol in de uitvoering.

4.

Deskundigheidsbevordering binnen het team Het CKB investeert in de deskundigheidsontwikkeling van het eigen team, zodat kunstprofessionals toegerust zijn om met impact te opereren binnen het sociaal domein en kunnen inspelen op veranderende maatschappelijke behoeften.

5.

Gebiedsgericht werken Het CKB sluit cultuurparticipatie-aanbod aan op lokale behoeften en bewoners, versterkt sociale verbindingen en vergroot de maatschappelijke impact in wijken en buurten.

12. Uitwerking De uitvoering van de voorgestelde koers is primair een aangelegenheid van het college en vraagt om een verdere uitwerking. Binnen de gemeentelijke organisatie wordt het CKB gepositioneerd als uitvoeringsorganisatie/basisinstelling binnen de culturele infrastructuur. Daarbij wordt gewerkt vanuit een inhoudelijke lijn die is gebaseerd op actuele inzichten over de rol, het aanbod en de positionering van het CKB. Met dit koersdocument wordt een belangrijke stap gezet richting een eenduidig strategisch kader dat richting geeft aan de rol van het CKB binnen het bredere culturele veld. Dit biedt een gezamenlijke basis voor sturing en verantwoording en maakt het mogelijk om de dienstverlening van het CKB samenhangend en transparant te legitimeren richting samenwerkingspartners, inwoners en gemeentelijke gremia zoals raad en college. De verder uitwerking vraagt om: ^

^ • »

Een heldere opdracht waarin kaders, doelen en verantwoordelijkheden expliciet worden gemaakt. Deze opdracht vormt de basis voor het uitvoeringsplan, waarin het aanbod en de rol van het CKB worden gekoppeld aan maatschappelijke en economische doelstellingen, doelgroepen en gewenste impact. Het ontwikkelen van sturingsinformatie in de vorm van indicatoren en resultaatgebieden (KPI’s), zodat uitvoering, effectiviteit en impact meetbaar en bespreekbaar worden. Het reflecteren op doelen, rol en maatschappelijke waarde wordt periodiek georganiseerd, als basis voor beleidsontwikkeling, legitimering en doorontwikkeling. Heldere communicatie over de opdracht en positionering van het CKB — zowel binnen de gemeentelijke organisatie als richting samenwerkingspartners en inwoners — is essentieel om draagvlak te creëren en te behouden.

Door gezamenlijk scherp te blijven op opdracht, positionering en toegevoegde waarde, ontstaat er blijvend ruimte voor een sterk en toekomstgericht profiel van het CKB — financieel houdbaar, maatschappelijk relevant, veerkrachtig en breed gedragen.

36

Bijlage 1 | Toelichting projecten 1. Cultuureducatie Binnen de inzet van het CKB op het gebied van cultuureducatie in het onderwijs wordt een verscheidenheid aan projecten uitgevoerd. Deze projecten vinden plaats naast de reguliere lessen en dienstverlening en zijn vaak gericht op thematisch werken, verdieping of kennismaking met verschillende kunstdisciplines. Ze worden veelal in samenwerking met scholen en/of culturele veld ontwikkeld en uitgevoerd. In deze bijlage worden enkel de projecten uitgelicht die het CKB de afgelopen periode heeft gerealiseerd binnen het primair en voortgezet onderwijs. Het betreft in totaal 7 projecten. Cultuureducatie in het onderwijs 1. Het Voorleesféést | primair onderwijs (vanuit CuMeNu) Het Voorleesféést is een jaarlijkse activiteit tijdens de Vastenavend in Bergen op Zoom, speciaal gericht op kinderen om hen te betrekken bij dit traditionele volksfeest. O.b.v. een gekozen boek maakt het CKB een voorstelling, die wordt uitgevoerd in samenwerking met de samenwerkingspartners Stichting Vastenavend, bibliotheek West-Brabant en dialectgenootschap De Berregse Kamer. CKB is artistiek leidend en verbinder in de samenwerking. Impact ^ Het project brengt verschillende organisaties en gemeenschappen samen, wat de sociale banden versterkt.

Zo’n 1200 kinderen uit groep 1, 2 en 3, verdeeld over 17 scholen uit alle wijken van Bergen op Zoom vieren gezamenlijk het Voorleesféést en leren over lokale tradities. ^ Evaluaties uit de KCE-gids door leerkrachten: “Fantastisch rijk aanbod rondom feest en cultuur”; “Veel kinderen binnen de groep die geen Vastenavend vieren, maar door de keuze van dit boek wel zeer betrokken waren. Boek en liedjes ook al van te voren met de kinderen doorgenomen en gezongen.” “Sluit heel goed aan bij de culturele en talige ontwikkeling van de kinderen.” “De kinderen waren vanaf het eerste tot het laatste moment geboeid door dit stukje Bergse Vastenavend voor kleuters. Super leuk, complimenten!” 2. Samen Muziek Maken Geblazen | primair onderwijs (vanuit CuMeNu) Samen Muziek Maken Geblazen is een project samen met diverse muziekverenigingen uit Bergen op Zoom. Kinderen uit groep 5 maken met dit project kennis met harmonie- en fanfaremuziek, leren over verschillende muziekinstrumenten en muziekstijlen en ontwikkelen hun luistervaardigheden en muzikale expressie. Het project brengt mensen van verschillende leeftijden en achtergronden samen. Impact ^ Door meer dan 500 kinderen uit groep 5 kennis te laten maken met harmonie- en fanfaremuziek, biedt het project een unieke muzikale educatie.

Het project biedt vrijwilligers van muziekverenigingen en jonge cursisten van het CKB de kans om hun passie voor muziek te delen en een positieve bijdrage te leveren aan de gemeenschap. 3. Jazz schoolproject | primair onderwijs, speciaal (basis) onderwijs (vanuit CuMeNu) Het Jazz schoolproject wordt in samenwerking met de stichting JazzBoZ georganiseerd en richt zich op kinderen uit groep 7 van zowel het Primair Onderwijs (PO) als het Speciaal Basisonderwijs (SBO) en Speciaal Onderwijs (SO). Het project richt zich op de verkenning van de oorsprong en evolutie van jazzmuziek. Het project brengt kinderen, lokale muzikanten en professionele artiesten samen. Impact ^ Door ruim 700 kinderen uit verschillende onderwijsniveaus (PO, SBO, SO) te betrekken, bevordert het project inclusiviteit en gelijke kansen. Alle kinderen, ongeacht hun achtergrond of leerbehoeften, krijgen de kans om deel te nemen aan een waardevolle culturele ervaring. ^ Wil Soffers, muzikant, over het Jazz schoolproject: “Liefde voor muziek overdragen aan nieuwe generaties is voor mij altijd een passie geweest, thuis en met de schoolconcerten. Door het enthousiasme van al die kinderen heb ik meer dan 40 jaar lang meegespeeld met de schoolconcerten in Bergen op Zoom. De kinderen inspireerden mij en hopelijk inspireerde ik hen.” 37

4. ABBO Leerorkest | primair onderwijs Het ABBO leerorkest is een orkest bestaande uit leerlingen van groep 5 en 6 van zeven Abboscholen. Leerlingen maken kennis met het samen maken van livemuziek op het grote podium. Inzet is talentontwikkeling: kinderen krijgen de kans om hun muzikale talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Samenwerking Abbo Leerorkest en CKB. Impact ^ Het ABBO Leerorkest biedt kinderen uit groep 5 en 6 van alle 8 de scholen van ABBO kindcentra de kans om symfonische instrumenten te leren bespelen. Jaarlijks spelen meer dan 400 kinderen twee voorstellingen in een vol theater De Maagd. ^ Door in een tijd van smartphones samen muziek te maken, leren kinderen samenwerken en respecteren ze elkaars vaardigheden. Dit bevordert een gevoel van verbondenheid en gemeenschapszin. ^ Het Leerorkest biedt alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, de kans om deel te nemen aan muzieklessen en optredens, wat bijdraagt aan gelijke kansen en inclusiviteit. 5. Yourtime Programma | Kwadrant, school voor Praktijkonderwijs Betreft talentontwikkeling en geeft “jongeren een gestructureerde en zinvolle invulling van hun vrije tijd”. Inzet van professionele docenten in verschillende kunstdisciplines, om jongeren de kans te geven hun creatieve talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Impact ^ De lessen hebben met name impact op op jongeren tussen de 13 en 20 jaar oud.

Door professionele docenten in verschillende kunstdisciplines in te zetten, krijgen jongeren de kans om hun creatieve talenten te ontdekken en te ontwikkelen. ^ Het programma biedt jongeren een gestructureerde en zinvolle invulling van hun vrije tijd, wat hen helpt om positieve keuzes te maken en hun tijd productief te besteden. Dit is de voornaamste reden dat ’t Kwadrant het programma is gestart: dit zijn jongeren die het moeilijk vinden vrije tijd aan zichzelf te besteden. Door jongeren te betrekken bij positieve activiteiten, helpt het programma bij het voorkomen van probleemgedrag en het bevorderen van een gezonde levensstijl. 6. TOV! Lessen | Aventurijncollege, school voor Voortgezet Speciaal Onderwijs. Inzet: creatieve ontwikkeling. Popbandlessen en andere talentontwikkelingsvakken ter stimulatie van de creatieve expressie van leerlingen. Het Aventurijncollege biedt een veilige omgeving waarin leerlingen met complexe sociaal-emotionele, psychiatrische en/of gedragsproblematiek hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Aan het einde van het jaar organiseren ze een festival dag waar leerlingen hun prestaties kunnen tonen aan ouders en de gemeenschap. CKB als partner, CKB docenten samen met Aventurijn-docenten. Impact ^ De lessen hebben met name impact op op jongeren tussen de 13 en 20 jaar oud.

Door professionele docenten in verschillende kunstdisciplines in te zetten, krijgen jongeren de kans om hun creatieve talenten te ontdekken en te ontwikkelen. ^ Het programma biedt jongeren een gestructureerde en zinvolle invulling van hun vrije tijd, wat hen helpt om positieve keuzes te maken en hun tijd productief te besteden. ^ Cynthia Martens, vakdocent muziek Aventurijncollege: “Een prachtig voorbeeld om muziek in te zetten om een positieve en veilige omgeving te creëren, waar kinderen en jongeren met een trauma samen (leren) spelen en empathie en het zelfvertrouwen groeit. Waar zorgen en nare herinneringen plaatsmaken voor succesmomenten en een glimlach.” 7. Popchallenge-project | Speciaal onderwijs i.s.m. verschillende scholen voor Speciaal Onderwijs: ISK, Kwadrant, Aventurijn. Met 5 bandjes van 6 à 7 leerlingen. Door samen te werken met VMBO, VSO en PRO, biedt het project een vertrouwde omgeving waarin jongeren zich veilig voelen. De expertise van schoolprofessionals zorgt ervoor dat de popschool-coaches beter kunnen aansluiten bij de behoeften van de jongeren. Impact ^ Het Popchallenge-project heeft haar grootste impact voor kwetsbare jongeren tussen 12 en 20 jaar. Het project creëert een veilige omgeving waarin jongeren samen leren spelen, wat 38

^

hun empathie en zelfvertrouwen versterkt. Dit helpt hen om succesmomenten te ervaren en negatieve herinneringen te vervangen door positieve ervaringen. M. Akkaya, Wijzijn Traverse: “We hebben de lessen als zeer positief ervaren en de jongeren vonden het geweldig. Het was mooi om te zien hoe de docenten de lessen hadden vormgegeven. Grote complimenten! Ik zou het ook mooi vinden als we door kunnen gaan met de samenwerking. ”

2. Cultuurparticipatie De cultuurparticipatieprojecten van het CKB - waaronder projecten op het gebied van amateurkunst variëren per cursusjaar. Het aanbod sluit aan op de vraag van samenwerkingspartners en is daarom per definitie maatwerk. Sommige projecten zijn eenmalig, andere keren jaarlijks terug. De projecten ontstaan op initiatief van externe partners, waarbij het CKB uitvoerend of coördinerend optreedt. Binnen de huidige praktijk zijn grofweg twee hoofdlijnen te onderscheiden: projecten gericht op amateurkunst en projecten binnen het sociaal domein. In deze bijlage worden enkel een aantal van de projecten uitgelicht die het CKB de afgelopen periode heeft gerealiseerd binnen het domein van cultuurparticipatie. De incidentele maatwerkworkshops die daarnaast worden verzorgd, zijn hierin niet meegenomen. In totaal gaat het om zeven projecten. Amateurkunst 1.

2.

3. 4.

NTO (Nieuw Talent Orkest), betreft samenwerking tussen 2 muzikale harmonieën met als doel: aanwas van nieuwe leden harmonie. o Rol CKB: CKB geeft inhoudelijk advies op het gebied van subsidies en begrotingen, en faciliteert door het uitlenen van instrumenten en lessenaars. Inzet vanuit het CKB: sectie repetities. Vierschaar, openluchttheater door 400 vrijwilligers met 10.000 bezoekers per jaar. o Rol CKB: professionaliseren van choreografieën. Dansdocent CKB is onderdeel van het artistieke team. Bergse ambtenarenrevu, een revu (musical) van en voor ambtenaren van de gemeente Bergen op Zoom. o Rol CKB: met het artistieke team (arrangementen, orkestbegeleiding) vanuit het CKB. Tweestrijd, participatietraject i.s.m. stichting Bevrijding Brabantse Wal. Historische gebeurtenissen worden voor het voetlicht gebracht door samenwerkingen met diverse samenwerkingspartners: ’t Rijks scholengemeenschap, jeugdtheater Rotonde, Roncalli scholengemeenschap, tamboerkorps Olides Rapid. o Rol CKB: CKB levert artistiek advies, invulling door afdeling dans en slagwerk.

Kunst en het sociaal domein 5. Cultuur met de Buur, met S+L Zorg en basisschool De Borghoek. Voor de cliënten van het Lambertijnenhof (24 cliënten S&L Zorg, 50 leerlingen gr. 3 en gr. 4 BS De Borghoek, 4 CKB vakdocenten muziek, theater en dans + technicus CKB, 800 bezoekers), die fysieke en/of verstandelijke beperkingen hebben, biedt het project een kans om actief deel te nemen aan een culturele activiteit. Door samen te werken met basisschoolkinderen en ouderen, bevordert het project wederzijds begrip en respect tussen verschillende generaties en gemeenschappen. Opdrachtgever. S+L Zorg. Rol CKB: vakdocenten van het CKB verzorgen theater-, muziek- en danslessen. CKB draagt zorg voor de ontwikkeling en uitwerking van het script en het scenario, zorgt voor de technische ondersteuning die nodig is voor dit project en is een van de locaties waar het project wordt gepresenteerd. Impact: ^ Het project Cultuur met de Buur brengt verschillende groepen in de Bergse samenleving samen. Voor de cliënten van het Lambertijnenhof, die fysieke en/of geestelijke beperkingen hebben, biedt het project een kans om actief deel te nemen aan een culturele activiteit. Dit bevordert hun autonomie, sociale participatie en algeheel welzijn. ^ Door samen te werken met basisschoolkinderen en ouderen, bevordert het project wederzijds begrip en respect tussen verschillende generaties en gemeenschappen.

Dit helpt vooroordelen te verminderen en een inclusievere samenleving te creëren. 39

^

•

^

Voor de kinderen van basisschool De Borghoek biedt het project een unieke leerervaring. Ze ontwikkelen sociale competenties door samen te werken met ouderen en mensen met beperkingen. Voor de ouderen van verzorgingshuis Moermont biedt de voorstelling een bron van plezier en betrokkenheid. Het helpt eenzaamheid te verminderen en bevordert hun mentale welzijn door hen deel te laten uitmaken van een levendige culturele activiteit. Wendy Tempelaars, S+Lzorg; “Deelnemers ontwikkelen nieuwe talenten, waarvan ze niet eens weten dat ze die bezitten. Dat is écht heel mooi en waardevol om te zien.”

6.

Allerzielen, i.s.m. uitvaartorganisatie Zoomstede. Workshops voor bezoekers voor het creëren van een tastbare herinnering vaan hun dierbare overledene. Inzet op het gebied van dans, beeldend, muziek. Trekt jaarlijks 100-en bezoekers.

7.

Bergse Actieve Senioren, dit betreft een stichting die aan haar leden van 55+ (1400 leden) 60 cursussen aanbiedt (ook taallessen, kooklessen) waarvan er 15 door het CKB worden verzorgd.

40

Bijlage 2 | Overzicht cursusaanbod CKB Cultuureducatie in de vrije tijd (kunst naar keuze) Het CKB biedt een breed aanbod aan cultuureducatie voor inwoners van alle leeftijden in de vrije tijd, gericht op het ontwikkelen van creatieve en kunstzinnige vaardigheden. Binnen het aanbod wordt gewerkt vanuit vier kunstdisciplines: muziek, dans, theater en beeldende kunst. Daarnaast is er ruimte voor cross-overs met digitale media, mode en techniek. Lesaanbod Muziek Type Individuele Z duolessen*

Categorie Zang Snaar

Slag Toetsen

Blaas

Groepslessen

Jaarcursussen

Korte cursussen

Product Zang à balans Zang Pop/Jazz/Musical Gitaar Basgitaar Contrabas Ukelele Viool Altviool Cello Harp Percussie (slagwerk) Djembé Beiaard Piano Keyboards Klavecimbel Orgel Blokfluit Dwarsfluit Klarinet Hobo Hoorn Saxofoon Trombone Trompet Cornet Bugel Bastuba Euphonium Bariton Kinderkoor Jongerenkoor After-8 Popschool Strijkersensemble CKB Popkoor Musical4All Seniorenkoor Score Seniorenkoor MemoryLane Seniorenkoor C-score Percussie-ensemble Koperensemble Seniorenorkest Young-4-ever

c21 jaar x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Muzikale peuterpret

x

Muzikale ontdekkingsreis

x

Kamermuziek

21 jaar c x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x

x 41

* Er zijn meerdere varianten voor het volgen van een les: o Individueel of duoles | 30 min. - les wekelijks (totaal 36 lessen) o Individueel of duoles | 30 min - les 2-wekelijks (totaal 18 lessen) o 10-lessenkaart | 30 min o 10-lessenkaart met korting als lid van een muziekvereniging | 30 min Lesaanbod Beeldend Type

Categorie

Product

Groepslessen

Jaarcursussen

Jeugdatelier 6-8 jaar Jeugdatelier 8-10 jaar Jeugdatelier 10-12 jaar Jeugdatelier Tekenen en Schilderen Jongerenatelier/Academieklas Keramiek en Pottenbakken* Tekenen en schilderen* Glasatelier Naaiatelier Maaklab Aquarel Modeltekenen en schilderen Portret/figuur boetseren Tech-Lab Teken je kleinkind

Korte cursussen

Aantal lessen 30 30 30 30 30 33 30 15 10 10 10 10 8 5 5

^1 jaar

21jaar <

x x x x x x x x x x x x x x x

* Wordt ook aangeboden als variant voor deelname met een 10-lessenkaart.

Lesaanbod Dans Type

Categorie

Product

Groepslessen

Jaarcursussen

CKBeentjes Grondwerk Klassieke Dans* Kleuterdans Moderne dans Pre-Ballet Piloxing Barre* Zumba* Caribbean Dance à Showdance Dansimprovisatie Tapdance Peuterdans

Korte cursussen

Aantal lessen 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 10 8

^1 jaar x x x x x x

21jaar <

x x x x x x

X x

* Wordt ook aangeboden als variant voor deelname met een 10-lessenkaart. Lesaanbod Theater Type

Categorie

Product

Groepslessen

Jaarcursussen

Musical Kids Theaterlab Jeugd Theaterlab Jongeren

Aantal lessen 30 30 30

^1 jaar

21jaar <

x x x

42

Bijlage 3 | Rol CKB via leerlijn muziek Ter illustratie is in deze bijlage een voorbeeld opgenomen waarin een senior docent van het CKB, aan de hand van een doorlopende leerlijn muziek, de rol van het centrum binnen de culturele infrastructuur toelicht.

Kennismaking op school De leerling leert onder schooltijd de basisbeginselen van het spelen op een instrument. Dit stimuleert op vele manieren de breinontwikkeling van het kind. We kennen allemaal de enthousiaste verhalen van professor Erik Scherder over dit onderwerp, waarbij hij o.a. alle positieve effecten op de cognitieve ontwikkeling benoemd. Kinderen kunnen door deze lessen ontdekken wat hun talent en passie is. Omdat het CKB de intermediair is voor alle kunst en cultuuractiviteiten op de scholen, komen alle kinderen daarmee in aanraking. De interesse is gewekt Het kind gaat lesnemen op het CKB en krijgt daar les van dezelfde docent als de lessen op school. Door het leren bespelen van een instrument ontwikkelt hij doorzettingsvermogen, leert uitdagingen aangaan, ontwikkelt de creativiteit. Het kind ontwikkelt de motoriek, krijgt meer zelfvertrouwen, leert zich beter concentreren en het geheugen wordt beter ontwikkeld.

43

Samen Muziek Maken Geblazen (SMMG) De cursist wordt door de docent gestimuleerd om mee te doen met het SMMG project. Dit is een samenwerkingsproject van het CKB en alle muziekverenigingen in Bergen op Zoom voor de kinderen van de groepen 5 van de basisscholen. Die basisschoolkinderen maken kennis met alle instrumenten van het harmonie orkest en ter afsluiting komen ze in de CKB theaterzaal luisteren naar het SMMG projectorkest, waarin mensen uit alle verschillende muziekverenigingen zitten, samen met cursisten van het CKB. Ruim 500 kinderen van groep 5 op een interactieve manier kennis met de blaasmuziek en de verenigingen. De cursisten die meespelen in het projectorkest leren door samen te spelen beter samenwerken, goed naar elkaar te luisteren en voelen zich trots op wat ze hebben bereikt. Bovendien wordt door dit project de samenwerking tussen de muziekverenigingen versterkt. Dan: van harmonie naar dweilband Enthousiast geworden door dit project wordt de CKB-cursist lid van een harmonie. Hij wordt daarbij gestimuleerd en ondersteund door de docent. In de harmonie maakt de cursist nieuwe vrienden en ze besluiten samen in een dweilband te gaan spelen. Het aantal sociale contacten wordt vergoot en hij heeft een zinvolle tijdsbesteding gevonden. Door de concerten die gegeven worden, wordt de betrokkenheid bij de Bergse evenementen vergroot.

Tegelijkertijd zorgt dit ervoor dat de bezoeker, de toerist kan genieten van mooie evenementen, waardoor er heel veel mensen worden bereikt die er plezier aan beleven. Op die manier stimuleert het de sociale cohesie in de stad en blijft Bergen op Zoom een aantrekkelijke beleefstad. Ook zijn de inmiddels meer gevorderde cursisten beschikbaar voor het verzorgen van muziek bij bijvoorbeeld de 4 mei viering en de Jeugdmonumentendag, waar ook zo’n 800 basisschoolkinderen aan deelnemen. Als volwassene Als volwassene gaat hij meespelen in het orkest van de BOV en The MusiCompany. Dit geeft zinvolle tijdbesteding en ontspanning naast zijn werk, waardoor hij minder stress ervaart. Hij voelt zich een completer mens, en bouwt aan zijn sociale netwerk. Hij heeft zijn plaats in het leven gevonden en blijft een leven lang leren. Daarnaast genieten duizenden mensen van de voorstellingen, waar ze met vrienden of familie naartoe gaan, waardoor er veel meer mensen worden bereikt dan alleen de mensen die meewerken in de vereniging.. Als senior Bergenaar Op oudere leeftijd houdt hij zijn brein actief door muziek te blijven maken, bv in het seniorenorkest of het seniorenkoor, een activiteit die zij overdag kunnen doen, in tegenstelling tot de verenigingen. Hij blijft op die manier in contact met gelijkgestemden en houdt zijn sociale netwerk op peil.

Dit alles heeft een positieve invloed op zijn mentale en fysieke gezondheid en het werkt preventief op hersenziektes zoals dementie. Vooral het onzichtbare stuk van het CKB maakt dat alle onderdelen van het CKB niet los van elkaar werken. Een stuk wegknippen maakt dat de voedingsbodem onvoldoende is om de vegetatie in zijn geheel te bedienen. En dat leidt weer tot een veel lagere maatschappelijke impact.

44

Bijlage 4 | Advies van externe deskundigen 1.

Context en achtergrond

De gemeente Bergen op Zoom wil bepalen welke activiteiten van het Centrum voor de Kunsten Bergen op Zoom (CKB) passend zijn om aan te bieden binnen de Pijlervisie Sociaal en Veilig (de Pijlervisie). Daarnaast staat de gemeente Bergen op Zoom voor de opgave om minimaal C700.000 te besparen op het Centrum voor de Kunsten Bergen op Zoom (CKB). Het college heeft daarbij aangegeven dat cultuureducatie tot 21 jaar het uitgangspunt vormt voor het toekomstige basisaanbod. Voor het bereiken van de besparing hebben al meerdere onderzoek plaatsgevonden, die niet tot een passende oplossing hebben geleid. Om nu tot een zorgvuldige afweging te komen, is een externe adviesgroep ingesteld. Deze groep bestaat uit vier experts op het gebied van cultuureducatie, cultuurparticipatie, talentontwikkeling, professionele kunsten en beleid: Josje de Regt (directeur-bestuurder stichting Cultuurkwadraat), Evelien Nelemans (zelfstandig adviseur cultuur), Machteld Postma (studieleider Fontys Conservatorium Tilburg) en Eveline Extra (zakelijk leider Stichting Jeugdtheaterhuis Zuid Holland).

2.

Doel adviesgroep

Het formuleren van een inhoudelijk en strategisch onderbouwd advies over de dienstverlening voor het Centrum voor de Kunsten Bergen op Zoom - passend binnen de uitgangspunten en ambities van de Pijlervisie Sociaal en Veilig - met als doel richting te geven aan een toekomstbestendige dienstverlening. Een financiële vertaling van het advies behoort nadrukkelijk niet tot de opdracht van de adviesgroep.

3.

Conclusie van de adviesgroep

Op basis van de Pijlervisie concludeert de adviesgroep dat het CKB een profiel vraagt dat recht doet aan zowel de intrinsieke waarde van cultuur als aan de maatschappelijke opgaven die in de visie zijn benoemt. Cultuur wordt daarin gezien als waarde op zichzelf én als middel voor maatschappelijke ontwikkeling, kansengelijkheid en brede welvaart. De adviesgroep adviseert dan ook om het profiel van het CKB nadrukkelijk breder te positioneren dan alleen cultuureducatie tot 21 jaar. Naast deze basis acht zij het essentieel dat het CKB activiteiten aanbiedt die bijdragen aan cultuurdeelname voor iedereen, brede talentontwikkeling, een sterke sociale basis en het bevorderen van gezondheid en leefbaarheid - in lijn met de ambities van de Pijlervisie. De adviesgroep ziet daarnaast een belangrijke rol voor het CKB in de versterking van de culturele infrastructuur. Niet alleen als aanbieder, maar ook als netwerker, verbinder, aanjager, expert, adviseur en regisseur. De visie benadrukt immers het belang van een weerbare en toekomstbestendige culturele sector, gebaseerd op samenwerking, kennisdeling, innovatie en kruisbestuiving. Als een van de basisinstellingen in de lokale infrastructuur acht de adviesgroep het passend dat het CKB een rol vervult in het realiseren van de geformuleerde ambities en medeuitvoering geeft aan het cultuurbeleid.

De adviesgroep onderschrijft daarbij het in de visie benoemde van belang dat het culturele aanbod complementair moet zijn aan elkaar en moet aansluiten bij de behoeften van inwoners en bezoekers. Ook hier acht de adviesgroep een rol voor het CKB. Samenvattend De adviesgroep acht een profiel passend waarin cultuureducatie tot 21 jaar de kern vormt, zoals reeds door het college benoemt, maar waarbij deze kern wordt aangevuld met dienstverlening die: ^ Cultuurdeelname voor iedereen mogelijk maakt, dus ook voor volwassenen en ouderen;

45

^ Brede talentontwikkeling stimuleert, op verschillende niveaus en voor uiteenlopende doelgroepen; ^ Bijdraagt aan maatschappelijke doelen, zoals sociale cohesie, gezondheid, leefbaarheid en gelijke kansen; ^ Verbindend werkt in de culturele infrastructuur, door het CKB te positioneren als netwerkorganisatie, verbinder, adviseur en expert; ^ Complementair is aan het bestaande aanbod in de stad en inspeelt op de behoeften van inwoners en bezoekers. Doorontwikkeling Het profiel van het CKB geeft in grote lijnen al invulling aan de elementen die de adviesgroep passend acht binnen de Pijlervisie. Tegelijkertijd ziet de adviesgroep ruimte voor verdere versterking en verfijning. Deze opgave vraagt om een strategische heroriëntatie binnen de bestaande dienstverlening en manier van werken, gericht op duurzame doorontwikkeling. Tegelijkertijd erkent de adviesgroep dat deze beweging plaatsvindt binnen een context van een taakstelling. Dit vraagt niet alleen om visie, maar ook om realiteitszin: het gaat dan ook niet om méér doen, maar juist om anders doen, samenwerken en strategisch kiezen. Het CKB kan cultureel ondernemerschap daarbij als instrument inzetten om haar maatschappelijke waarde, publieksbereik en partnerschap te versterken. Een dergelijke heroriëntatie vereist tijd, rust en duidelijkheid.

Het is daarom van belang dat de gemeente een duidelijke beleidsopdracht voor het CKB opstelt en daarbij ook keuzes maakt over de taakstelling, zodat het CKB vanuit een stabiele basis de gewenste ontwikkeling in gang kan zetten en gericht vooruit kan kijken. In dat kader doet de adviesgroep enkele aanbevelingen ter ondersteuning van deze ontwikkeling, zoveel mogelijk benaderd vanuit de huidige dienstverlening.

4.

Adviezen

De adviesgroep heeft haar adviezen opgesteld op basis van strategische reflectie op hoofdlijnen. Daarbij is niet voor elk onderdeel beoordeeld in hoeverre het CKB de genoemde elementen momenteel al in de praktijk brengt en heeft geen doorrekening plaatsgevonden op de financiële effecten van de adviezen. De concrete adviezen dienen daarom nadrukkelijk te worden geïnterpreteerd als richtingen voor doorontwikkeling en niet als oordeel over de huidige stand van zaken.

4a. Adviezen op inhoudelijke dienstverlening uitgelicht Algemeen De huidige profilering van het CKB legt de nadruk op cultuureducatie, terwijl het aanbod in de praktijk ook cultuurparticipatie en amateurkunst (kunstbeoefening) omvat. In lijn met de Pijlervisie adviseert de adviesgroep om deze bredere maatschappelijke rol sterker te profileren. Het CKB zou zich nadrukkelijker moeten positioneren als centrum voor cultuureducatie, cultuurparticipatie én amateurkunst.

Cultuureducatie Cultuureducatie binnenschools - (huidig kunst en school) Advies

Vernieuw en versterk

Relatie Pijlervisie Sociaal en Veilig

De visie benadrukt het gezamenlijk investeren in cultuureducatie en een toekomstbestendig cultuurinfrastructuur voor talentontwikkeling. Daarin staat 46

dat talent zich kan ontwikkelen via breedtekunst in het onderwijs. De visie benoemt het belang van een sterke, inclusieve sociale basis. Cultuureducatie draagt hier direct aan bij door kinderen en jongeren vroegtijdig binnenschools in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Het bevordert creativiteit, zelfvertrouwen, expressie en sociale vaardigheden - bouwstenen voor persoonlijke ontwikkeling én voor samenleven. Daarnaast kan het bijdragen aan kansengelijkheid en het verkleinen van sociale achterstanden, wat past binnen het streven naar een veerkrachtige samenleving. Advies rol CKB

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=4fb51720-f8ac-4905-bced-980c5e8fe3ea