Bijlage 1. Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2023
Tekst van het document
Er is een stelpost opgenomen van € 400.000 voor de afname van de geraamde inhuur. Deze stelpost wordt | WMOhuishoudelijkezorg gerealiseerd door een verschuiving van externe inhuur | In het coalitieakkoord van kabinet Jetten is een naar vast personeel. | maatregel opgenomen waarbij de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening met ingang van 1 januari Taakstellingvastgoed | 2029 wordt geschrapt. In de meicirculaire is daarom De resterende taakstelling van € 212.000 op vastgoed | een uitname van € 1,4 miljard uit het gemeentefonds uit de Begroting 2026 is gedeeltelijk ingevuld door | gedaan. Voor de inwoners die niet in staat zijn de een aanbestedingsvoordeel op de brandverzekering. | huishoudelijke hulp zelf te regelen blijft deze taak bij De verdere realisatie zal plaatsvinden door moge- | de gemeente. Voor dit vangnet wordt jaarlijks € 430 lijke verkopen van vastgoed, het verduurzamen van | miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. gebouwen en het beter benutten van beschikbare ruimten in verschillende gebouwen. | Conform de richtlijn van de Provincie hebben we vanaf 2029 een stelpost opgenomen van de netto uitname uit Onderuitputting kapitaallasten | het gemeentefonds (€ 4,3 miljoen). Hierdoor heeft deze In het Beleidskader 2026-2029 hebben we een | maatregel een budgettair neutraal effect op de begroting. stelpost onderuitputting kapitaallasten opgenomen.
De werkelijke kapitaallasten bleken namelijk reeds | TransformatieSociaalDomein verschillende jaren lager uit te komen dan begroot. | Het transformatieplan Sociaal Domein is erop gericht Dit wordt met name veroorzaakt door onderuitputting | (vanaf 2028) een besparing op te leveren van minimaal in de uitvoering van de investeringen en langere | € 250.000 per jaar. Dit doen we door het uitvoeren doorlooptijden van projecten. | van het transformatieplan Sociaal Domein. Deze is inmiddels gestart waarvan de eerste resultaten Ook bij deze begroting bleken de kapitaallasten voor | daadwerkelijk zichtbaar worden. Op basis van de eerste 2027 lager dan opgenomen in de jaarschijf 2027 in de | resultaten is de eerste structurele demping van kosten Begroting 2026-2029. Hiermee kon de stelpost voor | gerealiseerd. 122 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 123 Jeugdzorg Vanaf 2028 neemt het Rijk een financieel voorschot op de nog te nemen maatregelen om het jeugd- zorgstelsel te beheersen. Deze kortingen zijn gebaseerd op: • Het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten (€ 68 miljoen); • De invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg (€ 260 miljoen). De Provincie heeft aangegeven dat gemeenten beide posten budgettair neutraal in hun begroting mogen verwerken.
Omdat deze posten nog onvoldoende door het Rijk zijn uitgewerkt hebben we hiervoor een stelpost van € 1,3 miljoen opgenomen. 124 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 125 2.5 Taakvelden De begroting is ingedeeld in programma’s, waarin | voor een uniforme indeling van de baten en lasten van de beleidsdoelstellingen en de daarvoor beschikbare | gemeenten en maken onderlinge vergelijking mogelijk. middelen zijn opgenomen. Naast deze programma- indeling schrijft het BBV een indeling naar landelijk | Onderstaand overzicht geeft de geraamde baten en vastgestelde taakvelden voor. Deze taakvelden zorgen | lasten voor 2027 per taakveld weer.
Taakveld Bestuur en ondersteuning (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 0.1 | Bestuur | 3.894 | - | -3.894 0.2 | Burgerzaken | 4.750 | 2.279 | -2.471 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | 1.856 | 414 | -1.442 0.4 | Overhead | 29.058 | 2.925 | -26.133 0.5 | Treasury | -450 | 1.149 | 1.599 0.61 | OZB woningen | 1.056 | 9.555 | 8.498 0.62 | OZB niet-woningen | 175 | 10.524 | 10.349 0.63 | Parkeerbelasting | - | 6.434 | 6.434 0.64 | Belastingen overig | - | 321 | 321 0.7 | Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds | - | 217.952 | 217.952 0.8 | Overige baten en lasten | 458 | - | -458 0.10 | Mutaties reserves | 12.522 | 9.059 | -3.464 Totaal | 53.319 | 260.611 | 207.292 Taakveld Veiligheid (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | 6.177 | 1 | -6.177 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 4.841 | 556 | -4.285 Totaal | 11.018 | 557 | -10.461 Taakveld Verkeer, vervoer en waterstaat (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 2.1 | Verkeer en vervoer | 16.011 | 1.015 | -14.996 2.2 | Parkeren | 3.634 | 41 | -3.593 2.4 | Economische havens en waterwegen | 1.932 | 776 | -1.156 2.5 | Openbaar vervoer | 229 | - | -229 Totaal | 21.805 | 1.832 | -19.973 Taakveld Economie (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 3.1 | Economische ontwikkeling | 4.130 | 975 | -3.155 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 2.619 | 3.202 | 583 3.3 | Bedrijvenloket en
bedrijfsregelingen | 329 | 124 | -205 3.4 | Economische promotie | 1.417 | 913 | -504 Totaal | 8.495 | 5.214 | -3.281 124 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 125 Taakveld Onderwijs (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 4.1 | Openbaar basisonderwijs | 554 | 0 | -554 4.2 | Onderwijshuisvesting | 9.339 | 254 | -9.085 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 5.790 | 4.053 | -1.737 Totaal | 15.682 | 4.307 | -11.375 Taakveld Sport, cultuur en recreatie (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 5.1 | Sportbeleid en activering | 987 | 408 | -580 5.2 | Sportaccommodaties | 7.653 | 2.531 | -5.122 5.3 | Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | 6.722 | 1.759 | -4.963 5.4 | Musea | 4.144 | 1.030 | -3.114 5.5 | Cultureel erfgoed | 1.228 | 167 | -1.060 5.6 | Media | 1.576 | 162 | -1.414 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 9.241 | 179 | -9.062 Totaal | 31.551 | 6.237 | -25.315 Taakveld Sociaal domein (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 15.495 | 7.447 | -8.048 6.21 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo | 1.487 | 250 | -1.237 6.22 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 3.271 | - | -3.271 6.23 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 1.080 | - | -1.080 6.3 | Inkomensregelingen | 52.329 | 39.722
| -12.607 6.4 | WSW en beschut werk | 13.989 | - | -13.989 6.5 | Arbeidsparticipatie | 4.936 | - | -4.936 6.60 | Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 5.282 | 192 | -5.090 6.711 | Huishoudelijke hulp (Wmo) | 14.841 | 758 | -14.083 6.712 | Begeleiding (Wmo) | 8.001 | - | -8.001 6.713 | Dagbesteding (Wmo) | 3.991 | - | -3.991 6.752 | Jeugdhulp ambulant regionaal | 19.358 | - | -19.358 6.762 | Jeugdhulp met verblijf regionaal | 6.702 | - | -6.702 6.763 | Jeugdhulp met verblijf landelijk | 4.332 | - | -4.332 6.791 | PGB Wmo | 795 | - | -795 6.811 | Beschermd wonen (Wmo) | 16.745 | 291 | -16.455 6.812 | Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) | 3.621 | - | -3.621 6.821 | Jeugdbescherming | 1.892 | - | -1.892 6.822 | Jeugdreclassering | 229 | - | -229 6.91 | Coördinatie en beleid Wmo | 3.357 | - | -3.357 6.92 | Coördinatie en beleid Jeugd | 1.883 | - | -1.883 Totaal | 183.618 | 48.660 | -134.958 126 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 127 Taakveld Volksgezondheid en milieu (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 7.1 | Volksgezondheid | 4.635 | 708 | -3.927 7.2 | Riolering | 12.496 | 16.921 | 4.424 7.3 | Afval | 9.824 | 12.658 | 2.834 7.4 | Milieubeheer | 6.915 | 1.777 | -5.138 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 87 | 37 | -50 Totaal | 33.957 | 32.100 | -1.857
Taakveld Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | Lasten | Baten | Saldo (x € 1.000) 8.1 | Ruimte en leefomgeving | 1.965 | 270 | -1.694 8.2 | Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 11.060 | 14.222 | 3.162 8.3 | Wonen en bouwen | 6.259 | 4.745 | -1.514 Totaal | 19.283 | 19.237 | -46 Totaal taakvelden (x € 1.000) | Lasten | Baten | Saldo 0 | Bestuur en ondersteuning | 53.319 | 260.611 | 207.292 1 | Veiligheid | 11.018 | 557 | -10.461 2 | Verkeer, vervoer en waterstaat | 21.805 | 1.832 | -19.973 3 | Economie | 8.495 | 5.214 | -3.281 4 | Onderwijs | 15.682 | 4.307 | -11.375 5 | Sport, cultuur en recreatie | 31.551 | 6.237 | -25.315 6 | Sociaal domein | 183.618 | 48.660 | -134.958 7 | Volksgezondheid en milieu | 33.957 | 32.100 | -1.857 8 | Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 19.283 | 19.237 | -46 Totaal | 378.729 | 378.754 | 25 126 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 127 3. Paragrafen 3.1 ParagraafLokaleheffingen Indezeparagraaflichtenwedeheffingenentarieven | – | De ontwikkeling van de gemeentelijke woonlasten; voor 2027 toe. Daarbij gaan we in op: | – | De mate waarin de tarieven kostendekkend zijn; – Onsbeleidtenaanzienvandelokaleheffingen; | – | De mogelijkheden voor kwijtschelding.
– Debegroteengerealiseerdeinkomstenperheffing; Beleidlokaleheffingen 1. Delastendrukvoorlokalebelastingenenheffingen | 2. Voordelegesenoverigegemeentelijkeheffingen mag jaarlijks stijgen met maximaal de inflatie, | wordt uitgegaan van een indexatie van 2,5%, tenzij een verhoging noodzakelijk is vanwege | voor zover de kostenontwikkeling daartoe de kostendekkendheid. Voor de bepaling van | aanleiding geeft. Bij kostendekkende tarieven de inflatie wordt het prijspeil van het bruto | wordt kritisch gekeken naar het verloop van de binnenlands product (bbp) gehanteerd. | kosten. In het bestuursakkoord is vastgelegd dat De prijsontwikkeling van het bbp voor 2027 | deleges, rioolheffingenafvalstoffenheffingop bedraagt 2,5%. | kostendekkende basis worden geheven. Hetzelfde uitgangspunt geldt voor de overige retributies. Degeraamdeopbrengstenperheffingzijnopgenomeninonderstaandetabel.
Inkomsten per heffing (Bedragen * €1.000) | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Algemene belastingen • OZB | 18.516 | 19.476 | 19.966 • Parkeerbelasting | 5.730 | 6.033 | 6.434 • Precariobelasting | 293 | 245 | 320 • Toeristen- en watertoeristenbelasting | 623 | 658 | 674 Bestemmingsbelastingen • Afvalstoffenheffing | 11.171 | 11.303 | 11.834 • Rioolheffing | 15.447 | 16.067 | 16.881 Retributies • Leges | 3.517 | 3.752 | 4.041 • Haven- en kadegelden | 514 | 612 | 800 • Marktgelden | 25 | 31 | 32 • Lijkbezorgingsrechten | 38 | 36 | 37 128 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 129 Ontwikkeling gemeentelijke woonlasten Gemeente | Gemiddelde woonlasten 2025 (Rang) | Gemiddelde woonlasten 2026 (Rang) Etten-Leur | 804 (7) | 820 (5) Breda | 891 (35) | 899 (22) Tholen | 848 (17) | 900 (23) Rucphen | 918 (53) | 938 (40) Oosterhout | 1.014 (155) | 974 (69) Woensdrecht | 960 (85) | 1.002 (89) Halderberge | 997 (129) | 1.022 (106) Roosendaal | 1.014 (156) | 1.038 (123) Moerdijk | 1.016 (157) | 1.045 (134) Steenbergen | 999 (131) | 1.051 (145) Bergen op Zoom | 1.057 (197) | 1.095 (190) Zundert | 1.246 (312) | 1.262 (291) Loon op Zand | 1.233 (309) | 1.330 (310) Gemiddeld landelijk | 1.053 | 1.095 Bron: COELO Atlas 2026 De Atlas van de lokale lasten van het
Centrum voor | De gemiddelde woonlasten in Bergen op Zoom blijven Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden | vergelijkbaar met die van omliggende gemeenten. (COELO) laat zien hoe gemeenten zich tot elkaar | Binnen de regio liggen de woonlasten lager dan in verhouden op het gebied van woonlasten. In 2026 staat | Zundert (€ 1.262) en Loon op Zand (€ 1.330), maar Bergen op Zoom op plaats 190 met een gemiddelde | hoger dan in onder meer Etten-Leur (€ 820), Tholen woonlast van € 1.095. Ten opzichte van 2025 is dit een | (€ 900) en Breda (€ 899). stijging van € 38. Ondanks deze stijging verbetert de positie van Bergen op Zoom ten opzichte van andere | De ontwikkeling van de woonlasten sluit aan bij het gemeenten, aangezien de gemeente in 2025 nog op | uitgangspunt uit het Bestuursakkoord dat de lokale plaats 197 stond. | lasten jaarlijks worden aangepast met maximaal de inflatie, tenzij kostendekkendheid aanleiding geeft tot een afwijking. Omschrijving indicator | Bergen op Zoom 2026 | Bergen op Zoom 2027 OZB-tarief woningen | 0,0791% | 0,0734% Afvalstoffenheffing | 378 | 398 meerpersoonshuishouden Rioolheffing meerpersoonshuishouden | 369 | 382 Woonlasten meerpersoonshuishouden | 1.095 | 1.123 Kosten overhead De kosten voor overhead zijn kosten die samenhangen | 1).
Bij de berekening van de tarieven mogen de kosten met de sturing en ondersteuning van de medewerkers | van overhead worden meegenomen. Het bedrag voor in het primaire proces. Deze kosten zijn verantwoord | overhead is een uniforme opslag per fulltime equivalent op taakveld 104 Overhead (onderdeel van programma | (fte) en bedraagt voor 2027 € 64.000 per fte. 128 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 129 Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 9.908.000 | € 9.528.000 | € 9.879.000 Baten taakveld(en) | € 1.285.000 | € 800.000 | € 800.000 Netto kosten | € 8.623.000 | € 8.728.000 | € 9.079.000 Overige toe te rekenen kosten · BTW compensatiefonds | € 1.941.000 | € 1.877.000 | € 1.956.000 · Kwijtschelding | € 774.000 | € 800.000 | € 750.000 · Overhead (2 fte) | € 128.000 | € 130.000 | € 128.000 Totale kosten | € 11.466.000 | € 11.535.000 | € 11.913.000 Opbrengst heffing | € 11.171.000 | € 11.303.000 | € 11.834.000 Storting/onttrekking in/aan de voorziening | -€ 295.000 | -€ 232.000 | -€ 79.000 Rioolheffing | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 9.457.000 | € 10.344.000 | € 10.964.000 Baten taakveld(en) | € 119.000 | - | - Netto kosten | € 9.338.000 | €
10.344.000 | € 10.964.000 Overige toe te rekenen kosten · Rente | - | € 553.000 | € 688.000 · Kwijtschelding | € 834.000 | € 1.000.000 | € 1.000.000 · Overhead (15,07fte voor 25/26 en 16,27fte vanaf | € 988.000 | € 951.000 | € 1.041.000 27) BTW compensatiefonds | € 1.442.000 | € 1.612.000 | € 1.695.000 Totale kosten | € 12.602.000 | € 14.460.000 | € 15.388.000 Opbrengst heffing | € 15.447.000 | € 16.067.000 | € 16.881.000 Storting/onttrekking aan/in de voorziening | € 2.845.000 | € 1.607.000 | € 1.493.000 Leges omgevingsvergunningen | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 1.295.000 | € 1.372.100 | € 1.015.000 Overhead (9,75fte in 25/26 en 10,22 fte vanaf 27) | € 442.000* | € 632.800* | € 654.080* Totale kosten | € 1.737.000 | € 2.004.900 | € 1.669.000 Opbrengst heffing | € 1.424.000 | € 1.600.000 | € 1.669.000 Dekkingspercentage | 82% | 80% | 100% Havengeld, kadegeld en liggeld | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 1.861.000 | € 1.849.000 | € 1.931.000 Overhead (3,55 fte) | € 227.000 | € 227.000 | € 227.000 Totale kosten | € 2.088.000 | € 2.075.000 | € 2.158.000 Opbrengst heffing | € 514.000 | € 612.000 | € 800.000 Dekkingspercentage | 25% | 29% | 37% 130 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming
2028-2030I | 131 Marktgeld | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 34.000 | € 36.000 | € 37.000 Overhead (0 fte) | - | - Totale kosten | € 34.000 | € 36.000 | € 37.000 Opbrengst heffing | € 25.000 | € 31.000 | € 32.000 Dekkingspercentage | 74% | 86% | 87% Lijkbezorgingsrechten | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten taakveld(en) | € 59.000 | € 75.000 | € 87.000 Overhead (0 fte) | - | - Totale kosten | € 59.000 | € 75.000 | € 87.000 Opbrengst heffing | € 38.000 | € 36.000 | € 37.000 Dekkingspercentage | 64% | 48% | 43% Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid is een instrument om | 100%- norm: huishoudens met een inkomen tot aan inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. | de bijstandsnorm en zonder of met weinig eigen Inwoners kunnen kwijtschelding aanvragen voor | vermogen komen in aanmerking voor volledige deonroerendezaakbelasting,rioolheffingeneen | kwijtschelding.
deelvandeafvalstoffenheffing.Wehanterende Kaderstellendedocumentenvoordezeparagraaf Beleidsnota | Vastgesteld Belastingmaatregelen 2027 | 2026 130 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 131 3.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft een actueel overzicht van de risico’s voor de gemeente Bergen op Zoom en de maatregelen om die risico’s te beheersen. Na de toelichting op de risico’s beschrijven we hoe onze weerstandscapaciteit is bepaald en wat ons weerstandsvermogen is. Ook berekenen we de financiële kengetallen. Dat zijn de netto schuldquote, solvabiliteit, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit en investeringsquote. Risico’s Van de in totaal 106 risico’s richten we ons op de 10 grootste risico’s om meer focus en scherpte in de risicobeheersing te brengen. Dit zijn de meest urgente risico’s. Door te focussen op de top 10 kan het bestuur gerichter en effectiever besluiten nemen om deze risico’s te beperken. Voor het grondbedrijf gebruiken we een andere werkwijze. Hiervoor is een langetermijnvisie Grondbedrijf vastgesteld. In die visie staan verschillende scenario’s en de daarbij behorende risico’s. Daarom lichten we die risico’s van het grondbedrijf apart toe in paragraaf Grondbeleid.
Risicomatrix De risicomatrix hieronder laat de 10 grootste risico’s zien en hoe deze verdeeld zijn. Elk getal in de matrix staat voor één risico uit de top 10. Het belang van het risico blijkt uit de kleurindeling: • Groen: geen direct gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering; • Oranje: vraagt om aandacht. Nog geen direct gevaar, maar kan op termijn wel een bedreiging vormen; • Rood: vereist directe actie om de continuïteit van de bedrijfsvoering te beschermen. De omvang van het risico bepalen we door de netto kans te vermenigvuldigen met de gevolgen (=impact). De netto kans is de kans dat het risico zich voordoet inclusief de genomen beheersmaatregelen. De impact is het gevolg of de schade die ontstaat als een risico zich daadwerkelijk voordoet. Dit gaat verder dan alleen het financiële risico: we kijken naar vijf impactcategorieën¹. Beide worden ingeschat op een schaal van één tot vijf: van zeer laag tot zeer hoog. ¹ 5 impactcategorieën: netto financiële gevolgen, maatschappe - lijke gevolgen, bestuurlijke en juridische gevolgen, gevolgen voor de dienstverlening, gevolgen voor de organisatie. De risico top 10 Impact Verdeling van de top 10 risico's naar risico-omvang 5. Zeer hoog 2, 3 4. Hoog 5, 6, 7, 8, 9, 10 1 3. Gemiddeld 4 2. Laag 1. Zeer laag Netto kans 1. Zeer laag 2. Laag 3. Gemiddeld 4. Hoog 5. Zeer hoog 1.
Fluctuaties in de algemene uitkering Het risico dat de gemeentelijke begroting onder druk komt te staan, omdat de hoogte van de algemene uitkering vanuit het gemeentefonds wijzigt. Dit kan het gevolg zijn van landelijke politieke keuzes, aanpassingen in verdeelmaatstaven of wijzigingen in rijksbeleid. Hierdoor ontstaat onzekerheid over de beschikbare financiële middelen. • Kans: 5, Impact: 4 • Onderdeel van de begroting: Programma 1 • Beheersmaatregelen: Als gemeente is er beperkte invloed op het gemeentefonds. In de begroting is een klein budget voor onvoorziene zaken opgenomen, waaruit kleine schommelingen gedekt kunnen worden. De rest moet binnen de begroting opgelost worden. 132 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 133 2. Onvoldoende rendement en tijdelijke dubbele kosten bij de transformatie van het sociaal domei n Het risico dat de transformatie van het sociaal domein onvoldoende maatschappelijk en financieel rendement oplevert. Investeringen in de sociale basis, preventie en het voorliggend veld kunnen pas op langere termijn effect hebben en leiden mogelijk niet of onvoldoende tot een afname van het gebruik van maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdwet en Wmo.
Daarnaast kan tijdens de transformatie tijdelijk sprake zijn van dubbele kosten, doordat overgangstermijnen nodig zijn bij de verschuiving van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen. Hierdoor kunnen de kosten voor jeugdhulp en Wmo-begeleiding aanhouden of toenemen, waardoor de financiële ruimte binnen de gemeentelijke begroting verder onder druk komt te staan. • Kans: 3, Impact: 5 • Onderdeel van de begroting: Programma 5, 6, 7 en 8 • Beheersmaatregelen: Uitvoering van de uitvoeringsagenda sociaal domein, met structurele monitoring van effecten en kosten en waar nodig bijsturing om het maatschappelijk en financieel rendement te vergroten. 3. Toenemend zorggebruik en financiële druk door openeindfinanciering in het sociaal domein (Wmo, Jeugdwet en Participatie) Het risico dat de uitgaven binnen de Wmo, Jeugdwet en Participatie toenemen en de beschikbare budgetten worden overschreden, omdat deze regelingen een openeindfinanciering kennen en een toenemend aantal inwoners een beroep doet op voorzieningen. De vergrijzing en het daarmee samenhangende toenemende gebruik van collectieve en individuele voorzieningen kunnen deze ontwikkeling versterken, terwijl preventieve en leefstijlinterventies veelal pas op langere termijn effect hebben.
Dit kan leiden tot hogere structurele lasten binnen het sociaal domein, financiële tekorten en verminderde begrotingsruimte voor andere beleidsdoelen. • Kans: 3, Impact: 5 • Onderdeel van de begroting: Programma 7 en 8 • Beheersmaatregelen: Inzetten op de transformatie van het sociaal domein middels de uitvoeringsagenda sociaal domein om het gebruik van (dure) maatwerkvoorzieningen te beperken en daarmee de kosten te dempen. 4. Prijsstijgingen door ontwikkelingen in de wereldeconomie Het risico dat de gemeentelijke begroting onder druk komt te staan, omdat de prijzen van grondstoffen, met name oliegerelateerde producten, sterker stijgen dan waarmee in de begroting en bij aanbestedingen rekening is gehouden. Dit kan het gevolg zijn van internationale ontwikkelingen, zoals oorlogen, conflicten, natuurrampen of verstoringen in de wereldwijde toeleveringsketens. Hierdoor kunnen aanbestedingen duurder uitvallen dan begroot en kunnen voor hetzelfde budget minder werken worden uitgevoerd. • Kans: 4, Impact: 3 • Onderdeel van de begroting: Programma 1 tot en met 10 • Beheersmaatregelen: Als gemeente is er beperkte invloed op de ontwikkeling van grondstofprijzen en de wereldeconomie. In de ramingen wordt rekening gehouden met actuele prijsontwikkelingen en waar mogelijk met verwachte prijsstijgingen.
Door tijdige aanbesteding en het benutten van concurrentie wordt geprobeerd de kosten beheersbaar te houden. Waar mogelijk worden werkzaamheden gefaseerd, verduurzaamd of geprioriteerd. 5. Onvoorziene kosten aan vastgoed Het risico dat de gemeente wordt geconfronteerd met onvoorziene en niet begrote kosten voor gemeentelijk vastgoed, omdat gebreken of noodzakelijke werkzaamheden, zoals asbestsanering of constructiefouten, pas na de garantietermijn worden ontdekt. Dit kan leiden tot financiële tegenvallers, budgetoverschrijdingen en mogelijke vertraging van onderhoudswerkzaamheden. • Kans: 3, Impact: 4 • Onderdeel van de begroting: Programma 1 • Beheersmaatregelen: Bij onverwachte gebreken of noodzakelijke werkzaamheden aan gemeentelijk vastgoed wordt onderzoek gedaan naar de oorzaak en wordt beoordeeld of de kosten kunnen worden verhaald op of doorgelegd naar derden. 6. Projectkosten zijn hoger dan begroot, omdat we sturen op optimale maatschappelijke meerwaarde Het risico dat budgetten onvoldoende toereikend zijn om de gewenste kwaliteit inclusief nieuw beleid, zoals duurzaamheid en klimaatadaptatie, te realiseren. Dit kan ontstaan doordat levenscycluskosten, omgevingsmanagement en maatschappelijke kosten-baten nog onvoldoende zijn verwerkt in de systematiek en kentallen van de meerjarenbegroting.
Dit kan leiden tot kwaliteitsverlies, bijsturingsopgaven en financiële tekorten bij projecten. • Kans: 3, Impact: 4 • Onderdeel van de begroting: Programma 1 en 3 • Beheersmaatregelen: Verbeteren van kostenbeheersing door duidelijke scopeafspraken bij projectstart, realistische ramingen en structurele aandacht voor omgevingsmanagement, duurzaamheid en kwaliteit (o.a. bij het beleidskader). 132 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 133 7. Verbonden partijen | de mogelijkheden om de subsidie, binnen de Het risico dat verbonden partijen hun taken of | voorwaarden, flexibel in te zetten. dienstverlening niet (volledig) kunnen uitvoeren of extra middelen nodig hebben. Dit kan het gevolg | 10. Kostenstijgingdooraanzuigendewerking zijn van onvoldoende governance, sturing en regie | wijkteams(StevigeLokaleTeams,SLT) op verantwoordelijkheden die op afstand zijn | Het risico dat de kosten voor georganiseerd.Ditkanleidentotfinanciëlerisico’s | maatwerkvoorzieningen op korte termijn stijgen. Dit voor de gemeente, verstoring van de bedrijfsvoering | kan het gevolg zijn van een aanzuigende werking en mogelijk het overnemen van taken door de | door de implementatie van de aanbevelingen uit gemeente zelf of een andere partij. | het Radar-rapport en de vorming van wijkteams.
• | Kans: 3, Impact: 4 | Dit kan leiden tot hogere uitgaven voordat de • | Onderdeel van de begroting: Programma 1 tot en | beoogde kostenverlaging en verschuiving naar met 10 | het voorliggend veld op langere termijn worden • | Beheersmaatregelen: Verschillende maatregelen | gerealiseerd. zijn getroffen om het risico te beperken. Zo zijn | • | Kans: 3, Impact: 4 kaders vastgelegd in de Nota verbonden partijen, | • | Onderdeel van de begroting: Programma 5 tot en wordt regie gevoerd op de verbonden partijen | met 8 via regiefunctionarissen en zijn er ambtelijke en | • | Beheersmaatregelen: De invoering van de bestuurlijke overleggen met deze partijen. | wijkteams wordt gefaseerd uitgevoerd. Daarnaast monitoren we de instroom, het volume en de 8. Onvoldoende kwantitatieve en kwalitatieve | | kosten van maatwerkvoorzieningen. Op basis van personele bezetting | deze monitoring sturen we waar nodig tijdig bij. Het risico dat de uitvoeringskracht, kwaliteit en continuïteit van de organisatie onder druk komen te | Weerstandsvermogen staan. Krapte op de arbeidsmarkt, personeelsverloop | OpbasisvandeNAR-methodeenonsrisicoprofiel en beperkte middelen bemoeilijken het aantrekken, | berekenen we de benodigde weerstandscapaciteit.
behouden en ontwikkelen van voldoende en passend | Deze vergelijken we met de beschikbare gekwalificeerd personeel. Dit kan leiden tot hogere | | weerstandscapaciteit: de vrije reserve die kan werkdruk en verzuim, verminderde productiviteit, | worden ingezet om de risico’s op te vangen. Het vertraging van projecten, financiële risico’s en het | | weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen niet (volledig) realiseren van beleidsdoelen en | debeschikbareweerstandscapaciteitenfinanciële ambities. | risico’s waarvoor geen maatregelen zijn genomen, of • | Kans: 3, Impact: 4 | waarvoor na maatregelen nog restrisico’s bestaan. • | Onderdeel van de begroting: Programma 1 tot en met 10 • | Beheersmaatregelen: De arbeidsmarkt- | Benodigde weerstandscapaciteit communicatie wordt verbeterd en de | Opbasisvanhetrisicoprofielberekenenwehoeveel recruitmentfunctie wordt strategisch ingevuld. | weerstandscapaciteit nodig is. Hierbij gebruiken we Daarnaast wordt gewerkt met strategische | een statistische methode die ervan uitgaat dat niet personeelsplanning (SPP) en wordt ingezet op goed | alle risico’s tegelijk en in maximale omvang optreden. werkgeverschap, leren en ontwikkelen. | Daardoor hoeven we minder weerstandscapaciteit aan te houden dan wanneer we simpelweg alle risico’s 9. Onvoldoende cofinanciering voor de Visie | zouden optellen.
De risico’s van het grondbedrijf Binnenstad | tellen we niet mee, omdat hiervoor een blokkering in Het risico dat de ontvangen subsidie moet | de algemene reserve is opgenomen – zie hiervoor worden terugbetaald en onderdelen van de Visie | paragraaf Grondbeleid. Binnenstad niet kunnen worden uitgevoerd. Dit kan zich voordoen wanneer de benodigde | Als alle 106 risico’s zich volledig voordoen, zouden cofinancieringnietwordtgerealiseerd. Ditkan | definanciëlegevolgenkunnenoplopentot€292 leidentotfinanciëleschadeenvertragingofafstel | miljoen. Dit is echter een theoretisch maximum. De van geplande maatregelen. | kans dat alle risico’s zich volledig voordoen is zeer • | Kans: 3, Impact: 4 | klein. Daarom wordt bij de bepaling van de benodigde • | Onderdeel van de begroting: Programma 4 | weerstandscapaciteit rekening gehouden met zowel • | Beheersmaatregelen: We blijven de mogelijkheden | dekansdateenrisicozichvoordoetalsdefinanciële onderzoeken om, met aanvullende financiering | omvang ervan. Op basis hiervan is € 25,1 miljoen aan of aanpassingen binnen het project, aan | weerstandscapaciteitnodigomdefinanciëlerisico’s de cofinancieringsvoorwaarden te voldoen. | op te kunnen vangen.
Deze is gestegen ten opzichte Ook blijven we met de Rijksdienst voor | van zowel de Jaarstukken 2025 (€ 13,4 miljoen) als de Ondernemend Nederland (RVO) afstemmen over | Begroting 2026 (€ 11,5 miljoen). 134 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 135 De stijging naar € 25,1 miljoen wordt voornamelijk | wordt hierbij geen rekening gehouden met stille veroorzaakt door de toename van het risico van | reserves: meerwaarde van activa die lager dan nazettingen van de ondergrond van de Bergse Plaat. | de marktwaarde zijn gewaardeerd. Een algemeen Dit risico betreft de mogelijkheid dat structurele | kenmerk van stille reserves is dat men er om problemen en hoge kosten ontstaan in de openbare | allerlei redenen niet direct over kan beschikken. ruimte als gevolg van verzakking van het maaiveld, | Om deze reden worden stille reserves niet tot de de riolering en de openbare ruimte. Dit kan leiden | beschikbare weerstandscapaciteit gerekend. Het tot omvangrijke investeringsopgaven, hogere | weerstandsvermogen bestaat uit de algemene onderhoudskosten en overlast voor inwoners. | reserve minus een aantal blokkeringen.
De belangrijkste factoren voor de toename van het weerstandsvermogen vormen de jaarlijkse storting in Beschikbare weerstandscapaciteit | de algemene reserve van € 3 miljoen en de storting in De weerstandscapaciteit wordt berekend door de | dezelfde reserve vanuit winstnames bij algemene reserve af te zetten tegen de risico’s. Er | het grondbedrijf. Omschrijving (bedragen x € 1,000) | R 2025 | 2eCB 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Stand Algemene Reserve per 31/12 | € 71.695 | € 75.943 | € 77.274 | € 80.157 | € 82.550 | € 88.528 Blokkeringen: Stedelijke Vernieuwing | € 3.760 | - | - | - | - | - Grondbedrijf | € 4.600 | € 2.300 | € 2.400 | € 500 | € 1.000 | - Weerstandsvermogen | € 63.336 | € 73.643 | € 74.874 | € 79.657 | € 81.550 | € 88.528 Ratio weerstandsvermogen | bepaald. In deze paragraaf wordt een relatie gelegd Voor de ratio weerstandsvermogen is zowel de | tussen beide, om de ratio van het weerstandsvermogen benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit | te bepalen en deze te kunnen beoordelen.
Bedragen * 1 miljoen | R 2025 | 2eCB 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A: Beschikbare weerstandscapaciteit | € 63,3 | € 73,6 | € 74,9 | € 79,7 | € 81,6 | € 88,5 B: Benodigde weerstandscapaciteit | € 13,4 | € 25,1 | € 25,1 | € 25,1 | € 25,1 | € 25,1 Ratio weerstandsvermogen (=A/B) | 4,73 | 2,93 | 2,98 | 3,17 | 3,25 | 3,53 Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen | Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die in samenwerking tussen NAR en | A | > 2 | Uitstekend de Universiteit Twente is opgesteld. De raad heeft zich | B | 1,4 – 2 | Ruim voldoende geconformeerd aan deze waarden. C | 1 – 1,4 | Voldoende D | 0,8 – 1 | Matig De ratio bedraagt voor de gemeente Bergen op Zoom | E | 0,6 – 0,8 | Onvoldoende 2,93. Dit betekent dat de gemeente Bergen op Zoom op dit moment beschikt over een vermogenspositie die | F | < 0,6 | Ruim onvoldoende gekwalificeerdwordtalsuitstekendomderisico’sin financiëlezinaftedekken.Deuitkomstiswelforslager dan bij de jaarrekening 2025 wat vooral veroorzaakt wordt door een hogere omvang van de risico’s zoals eerder aangegeven in deze paragraaf.
134 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 135 Kengetallen | toe. Indegrafiekenwordendekengetallenafgezet In lijn met hetgeen is bepaald door het BBV (Besluit | tegen de norm die hiervoor is opgenomen in het Begroting en Verantwoording), nemen wij in deze | bestuursakkoord. paragraafzesfinanciëlekengetallenop. Dekengetallen hebbenalsdoelmeerinzichttegevenindefinanciële | In de tabellen die we gebruiken nemen we de positie van de gemeente. | kengetallen voor de jaren 2025 tot en met 2030 op. 2025 betreft de jaarrekening 2025, 2026 is inclusief Hieronder geven we per kengetal de berekening | het 2e concernbericht en 2027 tot en met 2030 betreft in een tabel en laten we het verloop zien in een | de begrotingscijfers.
grafiek.Welichtendeontwikkelingenvervolgens Bedragen *1 miljoen | R 2025 2eCB ‘26 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Netto schulden | € 165,90 | € 175,00 | € 184,80 | € 199,60 | € 211,20 | € 219,50 B | Totaal baten begroting | € 347,80 | € 354,10 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 Netto schuldquote (=(A/B)*100%) | 47,7% | 49,4% | 50,0% | 54,0% | 57,1% | 59,4% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte | 46,7% | 48,9% | 49,5% | 53,5% | 56,6% | 58,9% leningen Netto schuldquote 100% 90% | Norm provincie Norm bestuursakkoord 80% | Netto schuldquote 70% 60% 50% 40% | 47,7% | 49,4% | 50,0% | 54,0% | 56,6% | 59,4% 30% 20% 10% 0% | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dit kengetal laat zien hoeveel druk de schulden en | circa € 219 miljoen eind 2030. In het bestuursakkoord bijbehorende rentelasten leggen op de jaarlijkse | is afgesproken om de ontwikkeling van het begroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto | investeringsvolume tegen het licht te houden. Dit wordt schuldquote. | in 2027 uitgevoerd. Daarnaast tonen we ook de netto schuldquote zonder | Door de oplopende schuld neemt ook de schuldquote de verstrekte leningen mee te tellen. Zo wordt | vanaf 2027 toe. De schuldquote over de gehele zichtbaar welk deel van de schuld samenhangt met | begrotingsperiode tot 2030 blijft onder de norm van deze leningen en wat dit betekent voor de schuldenlast.
| 60 procent uit het Bestuursakkoord en iets boven het landelijk gemiddelde van 45% voor gemeenten met De verwachting was dat de schuld in 2026 zou oplopen | een vergelijkbare grootte (50.000-100.000 inwoners). tot € 172 miljoen. Deze toename lijkt met € 175 miljoen | In 2019 zat de schuldquote van de gemeente Bergen ietshogeruittevallen.Indefinancieringsparagraaf | op Zoom nog boven de 100%. is toegelicht wat hiervan de oorzaken zijn. De belangrijkste oorzaak voor de stijging van de schuld in de komende jaren zijn de investeringen. Omdat deze hoger zijn dan de afschrijvingen is nieuwe financieringnodigdieleidttoteenhogereschuldvan 136 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 137 Solvabiliteit Bedragen *1 miljoen | R 2025 2eCB 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Eigen vermogen | € 81,26 | € 87,90 | € 91,30 | € 93,80 | € 95,80 | € 101,40 B | Balanstotaal | € 366,80 | € 366,80 | € 366,80 | € 366,80 | € 366,80 | € 366,80 Solvabiliteit (=(A/B)*100%) | 22,2% | 24,0% | 24,9% | 25,6% | 26,1% | 27,6% Solvabiliteit 35% Norm provincie 30% | Norm bestuursakkoord Solvabiliteit 25% 20% | 22,2% | 24,0% | 24,9% | 25,6% | 26,1% | 27,6% 15% 10% 5% 0% | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de | De solvabiliteit vertoont een
stijgende tendens. De gemeenteinstaatisaanhaarfinanciëleverplichtingen | belangrijkste oorzaken daarvan zijn winstnemingen te voldoen. Het laat de verhouding zien tussen | van het grondbedrijf en de jaarlijkse storting in de het eigen vermogen (de algemene reserve en de | algemene reserve van 3 miljoen. bestemmingsreserves) en de totale balansomvang. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de | In het bestuursakkoord is de wens opgenomen van een financiëleweerbaarheidvandegemeente. | solvabiliteit van 30%. Dat niveau wordt nog niet bereikt maar het gaat wel die richting op. De grens van 20% waar de provincie op stuurt wordt wel gehaald.
Grondexploitatie Bedragen *1 miljoen | R 2025 2eCB ‘26 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Totaal van alle bouwgronden (wel of niet in exploitatie) | € 18,10 | € 15,40 | € 10,30 | € 10,80 | € 8,50 | € 8,50 B | Totaal baten begroting | € 347,80 | € 354,10 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 Grondexploitatie (=(A/B)*100%) | 5,3% | 4,3% | 2,8% | 2,9% | 2,3% | 2,3% Grondexploitatie 20% Norm grondexploitatie Grondexploitatie 15% 10% 5% | 5,3% | 4,3% 2,8% | 2,9% | 2,3% | 2,3% 0% | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 136 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 137 Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot | ruimschoots voldaan aan de norm. In bovenstaande de grondpositie (de waarde van de gronden) is | cijfers zijn nog geen grondexploitaties verwerkt vanuit ten opzichte van de totale (geraamde) baten van | de woningbouwversnelling. Die zullen het percentage de gemeente. In het algemeen geldt: hoe lager | de komende jaren doen toenemen. dit percentage hoe beperkter het risico.
Er wordt Structurele exploitatieruimte Bedragen *1 miljoen | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Structurele baten -/- structurele lasten | € 9,50 | € 3,60 | € 6,20 | € 5,60 | € 4,10 | € 8,50 B | Totaal baten begroting | € 347,80 | € 354,10 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 | € 369,70 Structurele exploitatieruimte (=(A/B)*100%) | 2,7% | 1,0% | 1,7% | 1,5% | 1,1% | 2,3% Structurele exploitatieruimte 3,0% Norm provincie 2,5% | 2,7% | Structurele exploitatieruimte 2,3% 2,0% 1,5% | 1,7% 1,5% 1,0% | 1,0% | 1,1% 0,5% 0,0% | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 In dit kengetal komt tot uitdrukking of een gemeente | de structurele | lasten | (waaronder | de financieringslasten) over voldoende structurele baten beschikt om de | te dekken. Een percentage van 0% is de norm van structurele lasten te dekken. Een positief percentage | de provincie. Structurele baten en lasten zijn dan in betekent dat de structurele baten toereikend zijn om | evenwicht. Belastingcapaciteit Bedragen *1 miljoen | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Woonlasten per gezin | € 1.057 | € 1.095 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. B | Woonlasten landelijk gemiddelde | € 1.053 | € 1.095 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. Belastingcapaciteit (=(A/B)*100%) | 100,4% | 100,0% | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b.
Dit kengetal geeft inzicht in hoe de woonlasten voor | enafvalheffingenkostendekkendzijnenhoehetOZB- een gezin bij een gemiddelde WOZ-waarde zich | tarief zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. verhouden tot het landelijk gemiddelde. Bij 100% ligt de gemeente op het landelijk gemiddelde. | De woonlasten voor een gemiddeld huishouden bedragen in Bergen op Zoom € 1.095. Daarmee liggen Om te bepalen of er nog ruimte is om belastingen te | deze op hetzelfde niveau als het landelijk gemiddelde verhogen, wordt gekeken naar de mate waarin de riool- | van € 1.095. 138 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 139 Investeringsquote De netto investeringsquote geeft inzicht in de mate | Een uitkomst tussen de 2 en 5% wordt als ‘groen’ waarin een gemeente investeert om een aanvaardbaar | beschouwd. Bij een negatief percentage en bij een voorzieningenniveau in stand te houden. | uitkomst groter dan 7% is sprake van ‘rood’. Voor waarden tussen 0% en 2% en tussen 5% en 7% geldt In de praktijk zijn de investeringsuitgaven meestal | ‘oranje’. hoger dan de afschrijvingslasten. Dit komt onder andere door inflatie en stijgende lonen. Daarnaast | De investeringsquote kijkt terug in de tijd.
Van de zorgen inwonersgroei en economische groei voor | investeringen over de afgelopen vier jaar (exclusief een behoefte aan meer en hoogwaardigere publieke | financiëleactivaengesaldeerdmetdeafschrijvingen) voorzieningen, zoals wegen en scholen. De uitkomst | wordt een vierjaarsgemiddelde berekend, zodat grote van de netto investeringsquote is daarom doorgaans | schommelingen worden afgevlakt. gematigd positief. Bedragen *1 miljoen | R2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 A | Mutatie investeringen over voorafgaande 4 jaar | € 17,8 | € 31,7 | € 50,7 | € 47,0 | € 60,2 | € 53,9 B | Begrotingstotaal * 4 | € 1.381 | € 1.416 | € 1.479 | € 1.479 | € 1.479 | € 1.479 Investeringsquote (=(A/B)*100%) | 1,3% | 2,2% | 3,4% | 3,2% | 4,1% | 3,6% Investeringsquote 8% Maximum investeringsquote 7% 7% | Minimum investeringsquote 0% 6% | Investeringsquote 5% 4% | 4,1% 3% | 3,4% | 3,2% | 3,6% 2% | 2,2% 1% | 1,3% 0% | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 De investeringsquote bedraagt 3,4% in 2027 en blijft in de daaropvolgende jaren op een niveau tussen ongeveer 3% en 4%. Dat is een gezond niveau binnen de normen.
Kaderstellende documenten voor deze paragraaf Beleidsnota | Vastgesteld Nota Reserves en voorzieningen | 2020 Nota Investeren en afschrijven | 2024 138 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 139 3.3 ParagraafFinanciering Financiering gaat over hoe de gemeente geld | treasurystatuutvormtdezefinancieringsparagraaf aantrekt en tijdelijk overtollige middelen belegt. | een belangrijk instrument. Deze draagt bij aan Dit gebeurt binnen de kaders van de Wet | transparantie en ondersteunt het sturen, beheersen, financieringdecentraleoverheden(wetFido). | controleren en verantwoorden van Samenmetdefinanciëleverordeningenhet | definancieringsfunctie. Geld - en Kapitaalmarktrente 6,00 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 -1,00 3 mnds Euribor | 10 jrs Staat | Herfinancieringsrente ECB Ontwikkeling van de rentepercentages | onzeker omdat zij van meerdere (internationale) Degrafieklaatzienhoedekapitaalmarktrente(lange | factoren afhankelijk is. Een aanhoudend hoge of rente) en de geldmarktrente (korte rente) zich hebben | verder stijgende kapitaalmarktrente kan risico’s ontwikkeld. | metzichmeebrengenvoordeherfinancieringin landen met hoge schulden.
De ECB houdt dergelijke De geldmarktrente hangt vooral samen met de | marktontwikkelingen nauwlettend in de gaten om de herfinancieringsrentevandeEuropeseCentrale | stabiliteit binnen de eurozone te waarborgen Bank (ECB). Omdat de inflatie in de eurozone medio 2026 weer onverwacht opveerde richting de 3%, voornamelijk door hardnekkige prijsdruk in de | Ontwikkeling van de schuldpositie dienstensector en stijgende energieprijzen, heeft | De schuld van de gemeente bestaat uit geldleningen deECBhaarherfinancieringsrenteinjuniverhoogd | en het saldo op de rekening-courant. Eind 2025 was naar 2,40% en in september kwam daar nog een keer | de schuld € 166 miljoen. In het 1e concernbericht is 0,25% bij. De verwachting is dat de komende maanden | aangegeven dat dit saldo naar verwachting in 2026 de ECB de rente verder verhoogt. Pas wanneer de | zou stijgen tot € 177 miljoen. Op basis van de huidige inflatiedruk structureel afneemt, ontstaat er, volgens | cijfers komt de schuld eind 2026 uit op ongeveer € 175 analisten, vanaf 2027 weer ruimte voor eventuele | miljoen. Dat is licht lager dan eerder voorzien. Hierbij renteverlagingen. | past de opmerking dat het exact voorspellen van de hoogte van de schuld nagenoeg onmogelijk is. De De kapitaalmarktrente laat de afgelopen tijd een | afgelopen jaren waren er grote schommelingen, vooral duidelijke stijging zien.
De Nederlandse 10-jaarsrente | door het rekeningresultaat en de bevoorschotting door is inmiddels opgelopen tot 3,3% medio augustus. | het Rijk. Hoe deze lange rente zich verder ontwikkelt, blijft 140 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 141 Vanaf 2027 wordt, vooral door de investeringen en | De aangepaste verwachting heeft ook invloed op de zonder aanvullende maatregelen, een verdere stijging | netto schuldquote. Die neemt in 2027 toe tot 50% en van de schuld verwacht oplopend tot € 219 miljoen in | stijgt daarna door tot 59% in 2030. 2030. In het bestuursakkoord is daarom opgenomen om te komen tot een nadere uitwerking van de | In de tabel hieronder staat hoe de schuld zich naar ontwikkeling van het investeringsvolume, waarbij een | verwachting ontwikkelt per onderdeel. Bij enkele schuldquote van maximaal 60% en een solvabiliteit van | onderdelen volgt een korte toelichting. 30% als streefwaarden worden betrokken.
2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1/1 | -160,7 | -165,9 | -175,0 | -184,8 | -199,6 | -211,2 Saldo (Investeren/Afschrijven) Riolen | -4,6 | -5,7 | -3,5 | -4,7 | -5,3 | -3,7 Saldo (Investeren/Afschrijven) Investeringen | -6,0 | -7,2 | -5,9 | -5,2 | -4,7 | -4,6 Saldo (Ontrekkingen/Reserveringen)Reserves | 3,4 | -2,7 | -5,0 | -4,0 | -1,6 | -2,0 Saldo Begroting/rekening | 6,6 | 0,5 | 0,0 | -1,0 | -0,4 | 3,0 Grondbedrijf | 0,2 | 4,3 | 7,6 | 1,1 | 1,4 | 0,0 Overige mutaties vlottende activa/passiva | -4,8 | 1,7 | -3,0 | -1,0 | -1,0 | -1,0 Netto schuld | -165,9 | -175,0 | -184,8 | -199,6 | -211,2 | -219,5 Schuldquote | 47,7% | 49,4% | 50,0% | 54,0% | 57,1% | 59,4% • | Bij de investeringen worden deze gesaldeerd met de | financieringverlooptviadittypeleningen.Hetoverige afschrijvingen. Als de investeringen groter zijn dan | deelwordtgefinancierdmetkortlopendeleningen. de afschrijvingen dan neemt de schuld toe. | Het rentepercentage daarvan ligt rond de 2,3%. De • | De omvang van investeringen is gebaseerd op | verwachting is dat dit percentage iets op kan lopen, het uitvoeringsplan. Daarbij is een correctie van 5 | omdat de Europese Centrale Bank (ECB) haar tarieven miljoen toegepast, omdat in de praktijk blijkt dat de | waarschijnlijk dit jaar nog verder verhoogt. uitvoering vaak achterblijft bij de planning.
• | Het saldo van onttrekkingen en toevoegingen aan | Uit onderstaande tabel blijkt dat de rentelasten in reserves gaat over het gebruik van of het storten | de gemeentelijke begroting de komende jaren gaan in een reserve of voorziening. Als een reserve of | toenemen. Dat komt enerzijds doordat de schulden voorziening wordt aangesproken, moet dit worden | oplopen, maar vooral door de gestegen rente. gefinancierd. Ditleidttoteenhogereschuld. | De komende jaren dient een aantal langlopende • | In de planning is nog geen rekening gehouden met | leningengeherfinancierdteworden.Datzalopbasis nieuwe grondexploitaties die voortkomen uit de | van de huidige rentepercentages tegen een hoger woningbouwversnelling. | percentage zijn dan wat we nu op die leningen betalen. De omvang van de rentelasten neemt dus toe door Rentelasten | eenhogererentebijherfinancieringvanbestaande De tabel hieronder laat zien welke rentelasten horen bij | leningen en door rentelasten van nieuwe leningen die de schuldenlast van de gemeente. Daarbij is zichtbaar | de schuld verhogen. Dat neemt niet weg dat we de hoeveel rente in het verleden werd betaald en hoe dit | komendejarennogsteedsprofiterenvanlanglopende zich naar verwachting de komende jaren ontwikkelt.
| laagrentende leningen waardoor de gemiddeld te Het gaat hier om de rentelasten op langlopende | betalen rente slechts beperkt oploopt tot 2,27% in geldleningen. Ongeveer 90% van de | 2030. Jaar | Omvang Langlopende Schuld | Betaalde Rente | Rente Percentage 2026 | 150.343.000 | 2.656.000 | 1,77% 2027 | 157.508.000 | 2.899.000 | 1,84% 2028 | 164.659.000 | 3.241.000 | 1,97% 2029 | 171.789.000 | 3.529.000 | 2,05% 2030 | 173.689.000 | 3.935.000 | 2,27% 140 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 141 Kasgeldlimiet | langer dan drie kwartalen achter elkaar worden De gemeente mag haar activiteiten niet onbeperkt | overschreden. In 2027 bedraagt de kasgeldlimiet financierenmetkortlopendeleningen(looptijdkorter | € 31.127.000. Als deze grens langdurig wordt dan één jaar). In de wet Fido is hiervoor een grens | overschreden, wordt overgestapt op langlopende vastgesteld: de kasgeldlimiet. Deze limiet mag niet | financiering. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingstotaal (lasten) 2027 | 366.200 | 366.200 | 366.200 | 366.200 Kasgeldlimiet 8,5% van begrotingstotaal | 31.127 | 31.127 | 31.127 | 31.127 Renterisiconorm | norm is gekoppeld aan het totale begrotingstotaal.
De wet Fido schrijft ook voor dat in de | Uit onderstaand overzicht blijkt dat de financieringsparagraaf,naastdekasgeldlimietaandacht | gemeente in de komende jaren ruim binnen deze wordt besteed aan de renterisiconorm. Ook deze | norm blijft. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingstotaal (lasten) 2027 | 366.200 | 366.200 | 366.200 | 366.200 Renterisiconorm 20% van begrotingstotaal | 73.240 | 73.240 | 73.240 | 73.240 Aflossingen vaste schuld | 350 | 10.370 | 388 | 20.415 Ruimte onder de renterisiconorm | 72.890 | 62.870 | 72.852 | 52.825 De komende jaren moeten aflossingen deels opnieuw | Schatkistbankieren gefinancierdwordenmetnieuweleningen.Tot2022 | De wet Fido stelt verder dat decentrale overheden is, vanwege de lage rente, bij nieuwe leningen meestal | en hun samenwerkingsverbanden al hun overtollige gekozen voor een looptijd van minimaal tien jaar. Dit | geld en beleggingen onderbrengen bij het ministerie zorgde voor spreiding van het renterisico en een lagere | vanFinanciën,hetzogenaamdeschatkistbankieren. gemiddelde rente. Sinds 2022 zijn er nauwelijks nieuwe | Er geldt een vrijstellingsgrens. Dat is het bedrag dat langlopende leningen afgesloten. De schuld daalde en | de gemeente wél op de eigen bankrekeningen mag omonnodigefinancieringtevoorkomen,isgekozen | houden.
Als het gemiddelde bedrag aan positieve voor leningen met een korte looptijd van één tot twee | tegoeden per kwartaal lager is dan 2% van de totale jaar. | begroting, hoeft dit geld niet te worden afgestort. Voor 2027 is de voorlopige vrijstellingsgrens afgerond € 7,3 In 2027 zijn er met € 350.000 nauwelijks leningen | miljoen. Dit is 2% van een begroting van € 366 miljoen. diegeherfinancierdmoetenworden.Tochlooptde schuldnaarverwachtingwatopwaarvoorfinanciering benodigd is, naar schatting € 5 miljoen. In 2028 is de herfinancieringmetruim10miljoenwatgroter,2029 valt met 0,4 miljoen mee maar in 2030 dient weer ruim 20miljoentewordengeherfinancierd. 142 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 143 Renteschema | Daartegenover staat de rente die intern wordt In het overzicht hieronder staat hoe het renteresultaat | toegerekend. Dit betreft een percentage van 1,25% tot stand komt. Eerst wordt gekeken naar de | over investeringen en over de boekwaarde van lopende rentekosten. Dit zijn de bedragen die worden betaald | grondexploitaties. Het verschil tussen deze kosten aanexternefinanciers(zoalsbanken)voorkortlopende | en opbrengsten noemen we het renteresultaat. Dit en langlopende leningen.
Ook de rente die wordt | resultaat vloeit naar de algemene middelen en vormt toegevoegd aan verliesvoorzieningen binnen de | daarmee een opbrengst binnen de exploitatie. Zie ook grondexploitatie telt mee. | de renteomslag in het bijlagenboek. Renteschema a. | De externe rentelasten over lange financiering | 2.899 Rentelasten verwacht financieringstekort | 853 b. | De externe rentebaten | -/- | - Saldo rentelasten en rentebaten | 3.752 c1. | De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend | -/- | 236 -/- | 236 Aan taakvelden toe te rekenen rente | 3.516 d1. | Rente over eigen vermogen | - d2. | Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) | 239 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | 3.755 e. | De aan taakvelden (investeringen toegerekende rente) | 4.258 f. | Renteresultaat op het taakveld treasury | 503 Uit bovenstaand schema valt het volgende op te maken: | vereiste die stelt dat de toegerekende rente aan • | De totale rentelasten worden voor 2027 begroot op | investeringen niet meer dan 0,5% mag afwijken € 3.752.000 | dan de rente die de gemeente kwijt is over haar • | Een bedrag van € 236.000 wordt toegerekend aan | financieringsmiddelen. Zoals aangegeven rekenen de grondexploitaties. Tegelijkertijd wordt € 239.000 | wij aan de investeringen 1,25% rente toe.
Met een rente bijgeschreven op de verliesvoorziening van het | renteresultaat van € 503.000 valt dit gehanteerde grondbedrijf (2,0%). | percentage binnen deze marge van maximaal 0,5% • | Aan overige activa wordt € 4.258.000 toegerekend | afwijking. (1,25%). | • | De komende jaren zal het saldo op het rentebedrijf, • | Het saldo van het rentebedrijf bedraagt € 503.000 | door de opgelopen rente, dalen. positief. Hiermee wordt voldaan aan de BBV Kaderstellende documenten voor dit programma Beleidsnota | Vastgesteld Treasurystatuut | 2020 Financiële Verordening ex artikel 212 | 2025 142 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 143 3.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente is verantwoordelijk voor het goed | het eerste. Het totaal van gegunde en te gunnen beheren van kapitaalgoederen. Dit zijn bijvoorbeeld | opdrachten in 2026 komt hiermee op € 9,4 miljoen, wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Goed | waarmee de in 2025 opgelopen achterstand in onderhoud voorkomt dat deze bezittingen hun waarde | programmering volledig wordt ingelopen. Momenteel verliezen en dat er onverwacht hoge kosten ontstaan. | zijn zes civieltechnische aannemers in de openbare In deze paragraaf leggen we per categorie uit wat ons | ruimte aan het werk op groot onderhoud wegen.
beleidis,hoehetfinancieelzitenwelkerisico’serzijn. In 2026 wordt nog niet al het werk dat aanbesteed is Omdat we een onderscheid maken tussen de openbare | volledig uitgevoerd, een deel van het gegunde werk ruimte en gemeentelijk vastgoed, lichten we deze twee | wordt in 2027 afgerond. In de exploitatiebegroting groepen apart toe. | wordt de jaarlijkse mutatie van de voorziening begroot. Naast voorstaande geldstromen is aan het eind van de technische levensduur sprake van noodzakelijke Openbare ruimte | vervanging. Deze kosten worden opgenomen in het In de openbare ruimte vormen kapitaalgoederen | investeringsplan en conform het BBV gekapitaliseerd (de gemeentelijke eigendommen) een belangrijk | (afgeschreven). onderdeel. Dit geldt voor alle objecten in de openbare ruimte, zoals wegen, een brug, een speeltoestel maar | Voor riolering geldt dezelfde structuur met het grote ook voor bomen en gras. | verschil dat bij riolering sprake is van een gesloten financiering.Metanderewoordenalleuitgavenen De uiteindelijke kwaliteit van de te beheren onderdelen | kosten op basis van het gemeentelijk Waterplan in de openbare ruimte wordt mede bepaald door de | moetenwordengedektuitdeheffingdiedoorde combinatie van dagelijks onderhoud, groot onderhoud | gemeente wordt opgelegd bij inwoners en bedrijven. en de vervangingsinvesteringen.
Als deze mix de juiste | Een positief of een negatief jaarresultaat wordt omvang kent kan de kwaliteit op een gelijk niveau | opgevangenbinnendegeslotenfinanciering. worden gehandhaafd en wordt kapitaalvernietiging voorkomen. Voor wegen, water en groen geldt | Vanuit wetgeving heeft de gemeente een aantal dat het dagelijks onderhoud is opgenomen in de | belangrijke zorgplichten voor de openbare ruimte. exploitatiebegroting van de gemeente. Voor het groot | Om deze zorgplichten te kunnen uitvoeren is onderhoud zijn voorzieningen in het leven geroepen | het noodzakelijk dat goed is vastgelegd wat we zodat fluctuaties in het uitgavepatroon niet direct van | beheren. De registratie van de kapitaalgoederen invloed zijn op de exploitatiebegroting. Conform de | voor de openbare ruimte vindt plaats in een digitaal BBV-regels is een MJOP (Meerjarenonderhoudsplan) | beheerpakket. Deze registratie is de basis voor het opgesteld voor het wegonderhoud en voor de | beheer en onderhoud en vormt daarmee ook de civieltechnische kunstwerken. | basis onder onze begroting. In het IBOR-plan heeft de gemeenteraad haar ambitie uitgesproken over het In 2024 is het MJOP Wegen 2025-2029 vastgesteld | gewenste beeldkwaliteitsniveau. met een totale omvang van € 22,4 miljoen met een jaarlijkse programmering van circa € 4,5 miljoen | Het inzicht in de staat van onderhoud van een per jaar.
In 2025 is de uitvoeringskracht sterk | object op basis van inspectie of kwaliteitsmeting is achtergebleven ten opzichte van de programmering. In | belangrijk voor het blijvend veilig kunnen gebruiken 2026 is daarom besloten om de uitvoeringscapaciteit | vandeobjectenenhetkostenefficiëntinplannen te verhogen om invulling te geven aan het MJOP. | van noodzakelijk onderhoud en het voorkomen van kapitaalvernietiging: daarom inspecteert de gemeente Er is voor een bedrag van € 4,8 miljoen aanbesteed | periodiek haar areaal. aan herstraatwerk en er is één asfaltbestek aanbesteed van € 1,8 miljoen. Dit jaar volgt nog een aanbesteding | Onderstaand een overzicht waarin wordt aangegeven voor herstraten van circa € 1 miljoen en een tweede | welke inspectie frequentie wordt gehanteerd per asfaltbestek met een gelijkwaardige omvang van | onderdeel.
144 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 145 Inspectieoverzicht Onderdeel | Frequentie | Norm/kader Riolering | Jaarlijks 10% van het stelsel | Rioned Wegen | 2-jaarlijks een visuele weginspectie van het totale areaal | CROW Civieltechnische kunstwerken | 4-jaarlijks van het totale areaal | NEN 2767 Bomen | Jaarlijks 30% van het areaal | Boomveiligheidscontrole Naast de vervanging van onze eigen kapitaalgoederen | belangrijke ontwikkeling gestart. Tot nu toe hebben we in de openbare ruimte ook te maken | werkte Bergen op Zoom sectoraal: elke groep met andere partijen die te maken hebben met | kapitaalgoederen werd apart beheerd. Nu willen we vervangingsinvesteringen. We werken toe naar een | overstappen naar integraal beheer. Daarom gaan we situatie waar we in financieel opzicht 10 jaar vooruitkijken, | werken met een IMBK. Dit kader verbindt het beheer dit om te komen tot een optimale afstemming met als | van kapitaalgoederen met maatschappelijke doelen. doel de maatschappelijke kosten en de maatschappelijke | Zo zorgen we dat onze basis op orde is. overlast zoveel als mogelijk te beperken.
Om goed te kunnen plannen en begroten, is het Bij de planning van de vervanging van de gemeentelijke | belangrijk dat we weten wat de kwaliteit is van onze eigendommen in de openbare ruimte wordt in eerste | kapitaalgoederen. Met het IMBK krijgt Bergen op Zoom instantie gekeken naar de noodzakelijke rioolvervanging. | meer grip op het beheer van onze assets. Door deze programmering leidend te laten zijn, kan werk met werk gemaakt worden. Immers bij het vervangen van de riolering moet veelal ook de bovenliggende verharding | Vervangingswaarde worden verwijderd dus een goede afstemming is | De totale vervangingswaarde voor de openbare ruimte essentieel om extra kosten te voorkomen. | bedraagt (per 1-1-2026) circa 1,33 miljard euro. Hiervan betreft circa 767 miljoen euro de vervangingswaarde voor riolering en voor de overige openbare ruimte Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) | (wegen, groen, openbare verlichting, etc.) een In het beheer van de openbare ruimte is een | vervangingswaarde van circa 559 miljoen.