CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2023

Beeldvorming 27 oktober 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-203071.761 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

Daarbij kijken we naar verschillende energiedragers, waaronder elektriciteit, waterstof, warmte en groen gas, en naar innovatieve oplossingen. We onderzoeken wat nodig is voor de opwek, opslag, het gebruik, de conversie en de distributie van energie. Deze verkenning geeft ons inzicht in de keuzes en maatregelen die nodig zijn voor een toekomstbestendig energiesysteem en vormt daarmee ook de basis voor onze aanpak van netcongestie. We geven uitvoering aan de warmtetransitie en ontwikkelen het Warmteprogramma We geven uitvoering aan de “Warmtetransitievisie aardgasvrij Bergen op Zoom”. In de verkenningswijken werken we samen met inwoners, woningcorporaties en partners de wijkuitvoeringsplannen verder uit. Zo verkennen we welke oplossingen passen bij welke wijken en buurten en leren hiervan om in toekomstige buurten deze kennis toe te passen. Daarbij zetten we in op het effectief informeren van inwoners over mogelijke oplossingen in hun wijk of buurt. Daarnaast werken we aan de ontwikkeling van het Warmteprogramma, het vervolg op de Warmtetransitievisie, dat eind 2027 wordt opgeleverd. Dit wordt opgesteld conform de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie.

We geven uitvoering aan de Europese Energie- efficiëntierichtlijn (EED) We geven uitvoering aan de Europese Energie- efficiëntierichtlijn (EED). Hiervoor brengen we het energiegebruik van onze gemeentelijke organisatie in beeld, rapporteren we hierover en werken we gericht aan maatregelen om het energiegebruik terug te dringen en ons gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen. D.9.5 Bergen op Zoom heeft een schone leefomgeving Wat willen we bereiken? Een schone leefomgeving en een doelmatige afvalinzameling dragen bij aan een aantrekkelijke en duurzame gemeente. In 2027 voeren we het Grondstoffenbeleidsplan verder uit en zetten we in op een efficiënte inzameling van huishoudelijk afval, een schone openbare ruimte en het stimuleren van hergebruik en afvalscheiding. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.9.5.1 Uitvoering afvalbeleid en onderzoek milieustraat • de afvalinzameling uit te voeren overeenkomstig het Afvalstoffenbeleidsplan; • inwoners te stimuleren afval te scheiden en grondstoffen opnieuw te gebruiken; • de uitvoering van afvalinzameling periodiek te monitoren en waar nodig bij te sturen; • Onderzoek naar de haalbaarheid van een verhuizing van de Milieustraat naar een niet-watergebonden locatie.

D.9.6 Bergen op Zoom heeft een goed functionerend riool- en waterstelsel Wat willen we bereiken? Een goed functionerend rioolstelsel en een klimaatbestendig watersysteem zijn essentieel voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. In 2027 voeren we het Gemeentelijk Waterprogramma verder uit en zorgen we voor een doelmatig beheer van riolering en stedelijk water. Door onderhoud, vervanging en klimaatadaptatie integraal te programmeren, beperken we de overlast voor inwoners en bereiden we de openbare ruimte voor op de gevolgen van klimaatverandering. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.9.6.1 Uitvoering waterprogramma en integraal rioolbeheer • de maatregelen uit het Gemeentelijk Waterprogramma conform de vastgestelde uitvoeringsplanning uit te voeren; • riolering en stedelijk water te onderhouden en te vervangen overeenkomstig de meerjarenplanning; • maatregelen voor klimaatadaptatie zoveel mogelijk te combineren met onderhouds- en vervangingsprojecten; 100 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 101 • | werkzaamheden aan riolering, wegen en de | uitgevoerd en de overlast voor inwoners wordt openbare ruimte integraal te programmeren, zodat | beperkt.

werkzaamheden zoveel mogelijk gelijktijdig worden Welke indicatoren gebruiken we om de voortgang te volgen? Omschrijving indicator | Landelijk* | Realisatie 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Totaal weergecorrigeerd aardgasverbruik woningen | 1.030 | 900 | 920 | 890 | n.n.b. (m3/woning) Totaal bekende hernieuwbare energie (TJ / jaar) | 354 | 427 | 510 | n.n.b. | n.n.b. Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. & www.klimaatmonitor.databank.nl. * | De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Dierenwelzijnsbeleid 2025-2035 | 2025 | RVB25-0051 Het Regionaal Plan Energiesysteem - West-Brabant Energie in Balans (inclusief het | 2025 | RVB25-0029 document 'samengevoegde wensen en bedenkingen RPE-WBWB') Afvalstoffenverordening Bergen op Zoom | 2025 | RVB25-0021 Grondstoffenbeleidsplan 2025-2029 | 2024 | RVB24-0074 Gemeentelijk Waterprogramma 2024-2027, Verordening Hemelwater | 2023 | RVB23-0069 Warmtetransitievisie Aardgasvrij Bergen op Zoom | 2023 | RVB23-0004 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2023-2027 | 2022 | RVB22-0055 Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 West Brabant | 2021 | RVB21-0001 Groenstructuurplan BoZ 2007-2017 | 2006 | RVB06-0144 Verbonden partijen Verbonden partij | Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de | Bijdrage van de gemeente | gemeente in 2027 Energieregio West-Brabant | De gemeente werkt samen met regiogemeenten, provincie | € 11.000 (voorheen RES) | Noord-Brabant, waterschappen en Enexis Netbeheer aan de energietransitie SAVER NV | De uitvoering van afvalinzameling en reinigingsdiensten | N.v.t.

(gemeente is aandeelhouder Belasting samenwerking | Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de | € 492.000 West-Brabant | deelnemende gemeenten en het waterschap op het gebied van de heffing en invordering van belastingen en de uitvoering van de Wet waardering Onroerende Zaken. In dit programma worden de kosten voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing verantwoord. Brabant Water NV | Innemen en levering water in de aangesloten gemeenten. | N.v.t. (gemeente is De gemeente neemt deel in het aandelenkapitaal. | aandeelhouder Omgevingsdienst Midden- | De uitvoering van onderzoek, toetsing en toezicht vanuit publiek | € 1.908.000 en West-Brabant | belang. GBE Aqua BV | Het houden en beheren van aandelen in Evides | N.v.t. (gemeente is aandeelhouder) Enexis Holding NV | Beheer energienetwerk | N.v.t.

(gemeente is aandeelhouder) 100 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 101 Wat mag het kosten? TotaalProgramma9Milieu,Klimaat,EnergieenKlimaatadaptie Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 29.746 | 32.047 | 31.392 | 31.809 | 31.726 | 30.186 Lasten | 25.975 | 27.517 | 29.322 | 29.624 | 29.323 | 27.400 Totaal saldo van baten en lasten programma 9 | 3.772 | 4.530 | 2.070 | 2.185 | 2.403 | 2.786 Onttrekkingen aan reserves | 185 | 151 | 532 | 27 | 26 | 0 Stortingen in reserves | - | 2.319 | - | - | - | - Resultaat programma 9 | 3.957 | 2.362 | 2.602 | 2.212 | 2.430 | 2.786 Beginstand Programma 9 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 31.710 | 32.371 | 32.520 | 31.549 Lasten | -27.285 | -27.874 | -27.982 | -27.026 Saldo | 4.425 | 4.497 | 4.538 | 4.523 Indexeren van uitgaven en inkomsten | 364 | 344 | 341 | 366 Kapitaallasten | 54 | -182 | -304 | -617 Personeelskosten | -530 | -530 | -530 | -530 Afval | -79 | -29 | -29 | -29 Riolering | -360 | 66 | 365 | 1.075 CDOKE | -1.768 | -1.947 | -1.942 | -1.967 Overige | -9 | -7 | -9 | -35 Grote oogst | 205 | - | - | - Onttrekking reserve CDOKE | 300 | - | - | - Eindtotaal | 2.602 | 2.212 | 2.430 | 2.786 Begrotingsmutaties Indexerenvanuitgaveneninkomsten |

€364.000voordeel(structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5%. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 364.000 Kapitaallasten | €54.000voordeel(structureel) In 2027 zijn de kapitaallasten € 54.000 lager dan eerder geraamd. Dit komt omdat lopende investeringen later worden afgerond en er vanaf het jaar na afronding nieuwe kapitaallasten in de begroting komen. Personeelskosten | €530.000nadeel(structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Binnen dit programma hangt de mutatie, naast loonontwikkeling, onder andere samen met uitbreiding van de formatie. Voor een deel van de hiermee samenhangende personeelslasten is dekking beschikbaar vanuit investeringen in riolering.

102 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 103 Afval € 79.000 nadeel (structureel) Afval kent een gesloten systeem waarbij wordt uitgegaan van de werkelijke te verwachten kosten. Een groot deel van de kosten binnen huishoudelijk afval betreft de inzamelkosten van Saver. Saver heeft voor 2027 aangegeven dat de kosten geïndexeerd worden met 4,1% Riolering € 360.000 nadeel (structureel) Riolering is net als afval, een gesloten systeem. Er zijn in 2027 hogere personeelskosten en alle budgetten, waaronder de rioolheffing, zijn met 2,5% geïndexeerd. Net als bij afval worden ook bij riolering aanvullende kosten in het tarief meegenomen CDOKE € 1.768.000 nadeel (structureel) Vanuit het Rijk ontvangen we de CDOKE gelden voortaan via de Algemene Uitkering. Deze ontvangsten worden verantwoord in programma 1 waardoor hier een nadeel ontstaat. Overige mutaties € 9.000 nadeel (structureel) Reserves Grote Oogst € 205.000 voordeel (incidenteel) De uitvoering van het Project Grote Oogst loopt door in 2027 waardoor hier een hogere onttrekking aan de algemene reserve plaatsvindt. De uitgaven verantwoorden we in programma 4 Economie. Onttrekking reserve CDOKE € 300.000 voordeel (incidenteel) In 2026 ontvangen we CDOKE-gelden via de Algemene Uitkering.

Deze middelen verwachten we in 2027 en verder uit te gaan geven en in te zetten in lijn met de gelijknamige regeling en achterlig-gende Klimaatwet, artikel 2. Deze middelen zijn in 2026 gestort in de gevormde bestemmingsreserve CDOKE-gelden. Ter dekking van kosten in 2027 wordt € 300.000 onttrokken aan de reserve. 102 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 103 104 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 105 1.10 Programma 10 – Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling Bergen op Zoom werkt aan voldoende en passende woningen en een leefomgeving waarin inwoners prettig kunnen wonen, leven en groeien. De druk op de woningmarkt is groot en vraagt om gerichte keuzes: meer betaalbare woningen, passende woonruimte voor verschillende doelgroepen en een evenwichtige ontwikkeling van wijken en dorpen. Daarbij kijken we niet alleen naar aantallen, maar ook naar kwaliteit, voorzieningen, bereikbaarheid, groen, klimaatadaptatie en sociale samenhang. Ons doel is om sterke leefbare wijken te creëren, waarbij de woonomgeving onze inwoners helpt om zelfredzaam te zijn en om te zien naar elkaar.

We bouwen voort op lopende gebiedsontwikkelingen en benutten nieuwe mogelijkheden om de woningbouwproductie te versnellen. Daarbij maken we zorgvuldige ruimtelijke keuzes en wegen we wonen, voorzieningen, bereikbaarheid, mobiliteit, economie, zorg, groen, klimaatadaptatie en leefbaarheid in samenhang af. Tegelijk versterken we onze regierol op volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling, in samenwerking met woningcorporaties, ontwikkelaars, zorgpartners, inwoners en de regio. Zo werken we aan een toekomstbestendig Bergen op Zoom, met ruimte om te wonen, te leven en te groeien. 104 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 105 DOELEN EN ACTIES D.10.1 | D.10.2 Bergen op Zoom heeft een passend | De woningnood wordt verkleind woningaanbod A.10.1.1 | A.10.1.5 | A.10.2.1 | A.10.2.5 We stellen het | We maken afspraken | We actualiseren | We onderzoeken Volkshuisvestings- | met de woning- | de woondeal op | mogelijkheden voor programma vast | corporatie over | aantallen woningen | nieuwe woningbouw- woningen in het | en betaalbaarheid | locaties en -projecten sociale segment A.10.1.2 We werken het | A.10.2.2 | A.10.2.6 Volkshuisvestingsplan | A.10.1.6 | We geven prioriteit | We bouwen uit in een uitvoerings- | We stemmen af | aan de uitvoering van | 2350 woningen in programma met |

met zorgpartijen | de focusprojecten | de periode diverse instrumenten | over de bouw van | 2026 t/m 2030 om de woningmarkt | zorggeschikte te sturen | woningen A.10.2.3 We werken samen | A.10.2.7 met de woningbouw- | We beoordelen en A.10.1.3 | A.10.1.7 | corporatie aan de | begeleiden initiatie- We monitoren de | We zorgen voor | woningbouw- | ven van derden woningbouw en | een soepele | projecten van -voorraad | afhandeling van de | Stadlander Startersleningen A.10.1.4 | A.10.2.4 We geven uitvoering | A.10.1.8 | Weverfijnende aan de regionale | We voeren onder- | IPVE’s voor de woonzorgvisie | zoek uit naar | diverse doel- en aan- woningschaarste en | dachtsgroepen -behoefte 106 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 107 DOELEN EN ACTIES D.10.3 | D.10.4 We zorgen voor passende opvang en huisvesting | We maken de omgevingsvisie actueel door voor nieuwkomers | duidelijke kaders te geven voor de ruimtelijke invulling per locatie A.10.3.1 | A.10.3.3 | A.10.4.1 | A.10.4.2 We onderzoeken | We zorgen | We herijken de | We optimaliseren het mogelijkheden voor | voor voldoende | omgevingsvisie en | proces van aanvraag doorstroomlocaties | huisvesting ten | bieden duidelijke | van de omgevings- en arbeidsmigranten | behoeve van | kaders voor de | vergunning de taakstelling

| ontwikkeling van asielzoekers . | initiatieven A.10.3.2 We exploiteren de COA-locatie in de spoorzone t.b.v. 300 asielzoekers 106 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 107 D.10.5 De brandveiligheid van woningen is geborgd A.10.5.1 We werken samen met de brandweer aan bevordering van brandveiligheid A.10.5.2 We spreken VVE’s en woningcorporaties aan op brandveiligheid D.10.6 Er bestaat duidelijkheid over alle snippergronden A.10.6.1 We ronden het project snippergrond af A.10.6.2 We pakken nieuwe snippergronden direct op D.10.7 De infrastructuur is veilig en toekomstbestendig A.10.7.1. We voeren de maatregelen uit op basis van de Nota Mobiliteit A .10.7. 2 . We geven uitvoering aan het plan voor de kruising Westersingel en Van Konijnenburgweg A.10.7.3. We treffen voorbereidingen voor de snelfietsroute F289 A .10.7.4. We peilen de mening van inwoners door middel van een enquête over parkeren in de binnenstad en Bergse Plaat A .10.7.5.

We voeren onderhoud en verkeersveiligheidsmaatregelen uit A .10.7.6 We starten met dynamisch verkeersmanagement DOELEN EN ACTIES 108 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 109 D.10.1 BERGEN OP ZOOM HEEFT EEN PASSEND WONINGAANBOD Watwillenwebereiken? | intern gebruik, een versie die publiekstoegankelijk is is Inwoners van Bergen op Zoom kunnen wonen in | in voorbereiding een passende, betaalbare en toekomstbestendige woning. We versnellen de woningbouw en benutten | A.10.1.4 We geven uitvoering aan de regionale de beschikbare ruimte zorgvuldig door actief te sturen | woonzorgvisie op een divers en evenwichtig woningaanbod voor | Onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma is de alle doel- en aandachtsgroepen in onze wijken en | woonzorgvisie. In het lokale netwerk worden verdere dorpen. Voor de bestaande woningvoorraad zetten we | afspraken gemaakt over woonvormen, doorstroming in op brandveiligheid, samen met de Vereniging van | en toewijzing van woningen aan kwetsbare groepen. Eigenaars (VvE’s) en de woningcorporatie. | Regionaal worden afspraken gemaakt over “fair share” en inzet per gemeente.

Watgaanwedaarvoordoenin2027? A.10.1.1 We stellen het Volkshuisvestings- | A.10.1.5 We maken afspraken met de programma (VHP) vast | woningcorporatie over woningen in het sociale De wettelijke verankering hiervan is geborgd in de | segment Wet versterking regie op de volkshuisvestingregie | In de woondeal en het VHP is afgesproken om (ingangsdatum 1 juli 2026). In het VHP worden de | een voorraad van 30% sociale woningen binnen volgende doelen aangegeven: | de totale woningvoorraad aan te houden. In de • | Hoeveel, waar en voor wie gaan we bouwen | prestatieafspraken maken we afspraken over • | We sturen op de verdeling van woningen over het | nieuwbouw, aantallen en woonprogramma’s binnen het sociale, midden en dure segment (respectievelijk | sociale segment. 30%-40%-30%). • | We bouwen sneller door kortere procedures | A.10.1.6 We stemmen af met zorgpartijen over de • | We zorgen voor een eerlijke verdeling, waarbij | bouw van zorggeschikte woningen urgent woningzoekenden een betere kans krijgen op een passende woning | A.10.1.7 We zorgen voor een soepele afhandeling van Startersleningen A.10.1.2 We werken het Volkshuisvestingsplan | De aanvraag van startersleningen is gedigitaliseerd en uit in een uitvoeringsprogramma met diverse | procesmatig ingericht. Aanvragen kunnen snel worden instrumenten om de woningmarkt te sturen | afgehandeld.

A.10.1.3 We monitoren de woningbouw en | A.10.1.8 We voeren onderzoek uit naar -voorraad | woningschaarste en -behoefte In de regio is een regionaal monitoringsprogramma vastgesteld. Hierin wordt de voortgang bijgehouden van de verschillende bouwopgaven. Deze is nu voor D.10.2 DE WONINGNOOD WORDT VERKLEIND Watwillenwebereiken? | Watgaanwedaarvoordoenin2027? Inwoners van Bergen op Zoom merken voortgang | A.10.2.1 We actualiseren de woondeal op in de woningbouwopgave, doordat we lopende | aantallen woningen en betaalbaarheid gebiedsontwikkelingen en aanvullende locaties gericht | De landelijke woningbouwopgave is doorgelegd naar verder brengen, met aandacht voor tempo, kwaliteit, | de diverse regio’s. Bergen op Zoom maakt onderdeel betaalbaarheid, voorzieningen en een zorgvuldige | uit van de regio West-Brabant; de opgave in de regio ruimtelijke inpassing. | wordt jaarlijks bijgesteld en aangepast aan de hand van de voortgang 108 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 109 A.10.2.2 We geven prioriteit aan de uitvoering | A.10.2.5 We onderzoeken mogelijkheden voor van de focusprojecten | nieuwe woningbouwlocaties en -projecten De woningbouwopgave wordt het snelste gerealiseerd | De opgave vanuit de woondeal is een minimale opgave.

door de grootschalige woningbouwprojecten: Plein | Nieuwe initiatieven voor woningbouw worden getoetst 13, Westersingel, Waterfront, Bravis, Vrederust en | op mogelijkheden en haalbaarheid. Schans IV. Voor deze projecten is voldoende inzet van medewerkers geborgd. Deze projecten bevinden zich | A.10.2.6 We bouwen 2.350 woningen in de in diverse stadia, zodat er de komende jaren veel en | periode 2026 t/m 2030 diverse woningen kunnen worden opgeleverd. | In de regionale woondeal is de opgave voor de regio West-Brabant vastgelegd. Deze afspraken worden met A.10.2.3 We werken samen met | diverse partijen gemaakt; hieraan nemen onder meer de woningbouwcorporatie aan de | gemeenten en woningcorporaties deel. De afspraken woningbouwprojecten van Stadlander | worden jaarlijks bijgesteld. Naast de deelname van de woningcorporatie in de focusprojecten van de gemeente heeft Stadlander | A.10.2.7 We beoordelen en begeleiden ook eigen nieuwbouwprojecten. De gemeente werkt | initiatieven van derden actief mee aan het woonprogramma en omliggende | Initiatieven van derden worden door een breed scala openbare ruimte. | aan vakdisciplines getoetst aan beleid en wettelijke kaders. Op basis daarvan wordt de haalbaarheid en A.10.2.4 We verfijnen de IPVE’s voor de diverse | wenselijkheid per initiatief bepaald.

doel- en aandachtsgroepen Bijdewoningbouwprogrammeringwordtspecifieke aandacht gegeven aan de programmering voor senioren en kwetsbare doelgroepen. Dit komt tot uiting in de woningbouwprogrammering, zoals voldoende geclusterde en nultredenwoningen alsmede betaalbare woningen. In de omgeving is aandacht voor routing, herkenbaarheid, groen en licht. D 10.3 WE ZORGEN VOOR PASSENDE OPVANG EN HUISVESTING VOOR NIEUWKOMERS Watwillenwebereiken? | deze huisvesting voldoet aan de normen van SNF is Nieuwkomers in Bergen op Zoom worden zorgvuldig, | voorheneennette, veiligeenhygiënischewoonplek humaan en evenwichtig opgevangen en gehuisvest. We | gegarandeerd. gevenuitvoering geven aan onze wettelijke taken door opvanglocaties goed in te passen in hun omgeving | A.10.3.2. We exploiteren de COA-locatie in de en in te zetten op tijdelijke huisvestingsoplossingen. | spoorzone t.b.v. 300 asielzoekers We zetten in op doorstroming en en deelname aan de | Op basis van de Spreidingswet worden asielzoekers samenleving. | evenredig over alle gemeenten verspreid. In de spoorzone is passende huisvesting voor 300 Watgaanwedaarvoordoenin2027? | asielzoekers gerealiseerd; deze huisvesting is A.10.3.1 We onderzoeken mogelijkheden voor | voldoende om aan de opgave tot en met 2030 te doorstroomlocaties en arbeidsmigranten | kunnen voldoen.

Om spoedzoekers, statushouders en vluchtelingen (Oekrainers) op korte termijn huisvesting te kunnen | A.10.3.3. We zorgen voor voldoende huisvesting bieden regelen we Doorstroomlocaties: hier kan | ten behoeve van de taakstelling asielzoekers op tijdelijke basis huisvesting worden geregeld wat | Op basis van de Spreidingswet worden asielzoekers de mogelijkheid biedt om in de tussentijd naar een | evenredig over alle gemeenten verspreid. In de passende woning te zoeken. | spoorzone is passende huisvesting voor 300 Voor arbeidsmigranten regelen we grote | asielzoekers gerealiseerd; deze huisvesting is huisvestingslocaties voor shortstay (arbeidsmigranten | voldoende om aan de opgave tot en met 2030 te die voor een paar maanden onderdak zoeken). Omdat | kunnen voldoen. 110 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 111 D. 10.4 WE MAKEN DE OMGEVINGSVISIE ACTUEEL DOOR DUIDELIJKE KADERS TE GEVEN VOOR DE RUIMTELIJKE INVULLING PER LOCATIE Watwillenwebereiken? | beschikbaarheid van voldoende goede woningen en Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners | werkgelegenheid.

Om deze visie actueel te houden weten waar we met de fysieke leefomgeving naartoe | herijken we de uitgangspunten en kaders zodat deze werken, doordat we de Omgevingsvisie actualiseren | blijven aansluiten op nieuwe ontwikkelingen. Tot en concretiseren, ruimtelijke keuzes uitwerken in het | eind 2031/2032 is er een overgangsfase om tot een Omgevingsplan en werken met duidelijke processen, | nieuw omgevingsplan voor de gehele gemeente te samenhang en participatie. | komen. De regels moeten voldoen aan de eisen van de omgevingswet. Watgaanwedaarvoordoenin2027? A.10.4.1 We herijken de omgevingsvisie en | A.10.4.2 We optimaliseren het proces van bieden duidelijke kaders voor de ontwikkeling | aanvraag van de omgevingsvergunning van initiatieven | Voor het indienen van een omgevingsvergunning is een De gemeente Bergen op Zoom heeft haar ambities en | digitale omgeving ingericht. Op deze manier wordt de beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de | initiatiefnemer automatisch op de juiste wijze door het lange termijn vastgelegd in de omgevingsvisie. Deze is | proces van aanvragen geleid. Door middel van toetsing samen met de gemeenschap ontwikkeld; dat betekent | bij gebruikers in de praktijk wordt dit aanvraagproces dat we blijven in een gezonde en veilige leefomgeving, | verbeterd en geoptimaliseerd. D.10.5. DE BRANDVEILIGHEID VAN WONINGEN IS GEBORGD.

Watwillenwebereiken? | A.10.5.2 We spreken VVE’s en woningcorporaties Om de bestaande woningvoorraad veilig te maken | aan op brandveiligheid en te houden versterken we de brandveiligheid van | Om de woningen brandveilig te houden worden zij gebouwen | getoetst aan de wet- en regelgeving. Bij nieuwe eisen worden afspraken gemaakt met de woningcorporatie Watgaanwedaarvoordoenin2027? | om het huidige woningbezit hier op aan te passend. A.10.5.1 We werken samen met de brandweer aan | Bij het gezamenlijke particuliere woningbezit bevordering van brandveiligheid | worden VVE’s geïnformeerd en aangesproken over Iedereen wil brandveilig wonen en werken. Samen | noodzakelijke aanpassingen op het gebied van met de brandweer houdt de gemeente toezicht op de | brandveiligheid. brandveiligheid van gebouwen in de regio. Inspecties van gebouwen worden afgestemd waarbij er wordt gecontroleerd op een aantal vaste inspectiepunten. D. 10.6. ER BESTAAT DUIDELIJKHEID OVER ALLE SNIPPERGRONDEN Watwillenwebereiken? | van Bergen op Zoom rekenen op een zorgvuldige, Sinds 2023 werkt de gemeente aan het project | rechtvaardige en duidelijke omgang met snippergrond, snippergrond. Doel is om met inwoners afspraken te | waarbij de menselijke maat centraal staat en het maken over gemeentegrond die door particulieren | gebruik van kleine groenstroken op een redelijke in gebruik zijn genomen.

Hierbij kunnen inwoners | manier wordt beoordeeld. 110 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 111 Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.10.6.1 We ronden het project snippergrond af In het project snippergronden zijn alle kleine stukjes grondbezit, waarover onduidelijkheid bestond over eigenaarschap en onderhoud, geïnventariseerd en -indien gewenst- overgedragen aan een nieuwe eigenaar. A.10.6.2 We pakken nieuwe snippergronden direct op Bij het ontstaan van nieuwe onduidelijke situaties over kleine stukjes grondbezit worden deze meteen onderzocht en wordt duidelijke gecreëerd over het (nieuwe) eigenaarschap. D.10.7 DE INFRASTRUCTUUR IS VEILIG EN TOEKOMSTBESTENDIG Wat willen we bereiken? Een veilige, bereikbare en toekomstbestendige infrastructuur is essentieel voor de leefbaarheid en economische ontwikkeling van Bergen op Zoom. In 2027 zetten we de uitvoering van de Nota Mobiliteit voort. Daarbij combineren we planmatig beheer en onderhoud met innovatieve oplossingen die bijdragen aan verkeersveiligheid, klimaatadaptatie en een duurzame inrichting van de openbare ruimte.

Wat gaan we daarvoor doen in 2027? A.10.7.1 We voeren de maatregelen uit op basis van de Nota Mobiliteit We continueren de Nota Mobiliteit conform de aan de uitvoeringsprogramma gerelateerde zaken (zie onder programma 3 openbare ruimte). Eind 2025 is de nieuwe Nota Mobiliteit door de gemeenteraad goedgekeurd. Hierin zijn diverse maatregelen aangegeven om de wegen veilig te houden en een optimale verkeerssituatie te creëren. A.10.7.2 We geven uitvoering aan het plan voor de kruising Westersingel en Van Konijnenburgweg Het woningbouwproject Westersingel geeft naast de noodzaak (meer verkeersbewegingen van bewoners) ook kansen om de verkeerssituatie op dit kruispunt te verbeteren. A.10.7.3 We treffen voorbereidingen voor de snelfietsroute F289 De gemeente Woensdrecht en Bergen op Zoom willen samen een snelfietsroute realiseren. Deze route moet fietsers vanaf Bergen op Zoom via Aviolanda en Hoogerheide naar de Belgische grens leiden. De route past bij het beleid waarin gemeenten inzetten op actieve mobiliteit zoals fietsen of wandelen. A.10.7.4 We peilen de mening van inwoners door middel van een enquête over parkeren in de binnenstad en de Bergse Plaat In de binnenstad en de Bergse Plaat wordt een hoge parkeerdruk ervaren. Om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om verbeteringen aan te brengen onderzoekt de gemeente de mening van de inwoners.

A.10.7.5 We voeren onderhoud en verkeersveiligheidsmaatregelen uit Bergen op Zoom zet in op een goede mobiliteit, voor zowel voetgangers, fietsers als automobilisten en openbaar vervoer. Om trottoirs, fietspaden en wegen schoon, heel en veilig te houden wordt onderhoud op basis van de planning uitgevoerd. Hiervoor worden tevens -indien nodig- verkeersveiligheidsmaatregelen getroffen. A.10.7.6 We starten met dynamisch verkeersmanagement Om de doorstroming en de verkeersveiligheid te vergroten maken we in 2027 een start met het in de Nota Mobiliteit benoemde dynamisch verkeersmanagement. 112 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 113 Welke indicatoren gebruiken we om de voortgang te volgen? Omschrijving indicator | Landelijk* | Realisatie 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 1. Aantal nieuwgebouwde woningen | 8,4 | 3,6 | 9,2 | 17,5 | 6,7 | *** | *** (per 1.000 woningen) | (2024) 2.Demografische druk (%)** | 71,3% | 74% | 74,9% | 75,2% | 75,2% | 75,5% | 76,3% (2026) Ad 1. | Met het aantal nieuwgebouwde woningen kunnen we monitoren in hoeverre het benodigde aantal nieuwbouwwoningen per jaar wordt behaald Ad 2. Met dit cijfer weten we hoe te sturen op de nieuw te bouwen woningen: voor welke doelgroepen en typen woningen. Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl.

* | De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen. ** | Demografische druk: geeft de economische draagkracht weer van de bevolking. Het percentage geeft de het aandeel jongeren en ouderen weer ten opzichte van het aantal 20-64-jarigen. Hoe hoger het percentage, hoe groter de demografische druk. *** | nog niet bekend Wat zijn de kaderstellende documenten van dit programma? Document | Vastgesteld | Raadsvoorstel Nota Mobiliteit 2025-2035 | 2025 | RVB25-0077 Eerste wijziging Verordening Parkeerbelasting 2026 | 2025 | RVB25-0077 Nota Parkeernormen 2025 | 2025 | RVB25-0078 Regionale Woonzorgvisie West-Brabant West | 2025 | RVB25-0048 Visie buitengebied Bergen op Zoom | 2024 | RVB24-0088 Verordening Startersleningen Bergen op Zoom 2024 | 2024 | RVB23-0085 Nota kostenverhaal en financiële bijdragen 2024 | 2024 | RVB23-0091 Nota Grondbeleid 2024 | 2024 RVB23-0089 Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Bergen op Zoom i.v.m.

| 2023 | RVB23-0046 inwerkingtreding Omgevingswet Nota Ruimtelijke kwaliteit (2023) | 2023 | RVB23-0023 Omgevingsvisie Bergen op Zoom | 2023 | RVB22-0064 Visie Toekomstbeeld Binnenstad | 2023 | RVB22-0076 Verordening nadeelcompensatie Bergen op Zoom 2022 | 2022 | RVB21-0092 Verordening op de gemeentelijke adviescommissie Commissie Ruimtelijke Kwaliteit | 2022 | RVB22-0001 Bergen op Zoom 2022 Partiele herziening Structuurvisie Bergen op Zoom 2030 | 2020 | RVB20-0060 Woonvisie 2020-2024 Aangenaam wonen in Bergen op Zoom | 2020 | RVB20-0002 Verbonden partijen Verbonden partij | Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de | Bijdrage van de gemeente | gemeente in 2027 Parkeerbeheer Bergen op | Uitvoering van het gemeentelijk parkeerbeleid op basis van een | €2.215.000 Zoom BV | dienstverleningsovereenkomst. De werkzaamheden betreffen onder meer de afgifte van abonnementen, het toezicht op het betaald parkeren, de verwerking van de parkeerinkomsten en het toezicht in gemeentelijke parkeergarages en dergelijke.

112 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 113 Wat mag het kosten? TotaalProgramma10WonenenRuimtelijkeOntwikkeling Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Baten | 21.200 | 19.282 | 25.712 | 13.662 | 11.529 | 8.564 Lasten | 22.248 | 18.948 | 22.917 | 12.863 | 11.792 | 8.821 Totaal saldo van baten en lasten programma 10 | -1.047 | 333 | 2.795 | 798 | -263 | -257 Onttrekkingen aan reserves | 3.119 | 465 | - | - | - | - Stortingen in reserves | 779 | 1.649 | 3.162 | 1.105 | - | - Resultaat programma 10 | 1.293 | -851 | -367 | -306 | -263 | -257 Beginstand Programma 10 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 12.717 | 9.747 | 8.087 | 8.087 Lasten | -13.787 | -10.561 | 8.833 | 8.833 Saldo | -1.070 | -814 | -746 | -746 Indexeren van uitgaven en inkomsten | 105 | 105 | 105 | 105 Kapitaallasten | -22 | -11 | -11 | -4 Personeelskosten | 114 | 106 | 106 | 106 Extra parkeeropbrengsten | 250 | 250 | 250 | 250 Oekraïne en GALA | 24 | 24 | - | - Realisatiestimulans | 200 | - | - | - Omgevingsvergunningen | 29 | 29 | 29 | 29 Overig | 5 | 5 | 5 | 5 Eindtotaal | -€ 367 | -€ 306 | -€ 263 | -€ 257 114 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming

2028-2030I | 115 Begrotingsmutaties Indexeren van uitgaven en inkomsten € 105.000 voordeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2026 is opgenomen, bedraagt 2,5%. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 105.000. Kapitaallasten € 22.000 nadeel (structureel) De kapitaallasten zijn gebaseerd op de geactiveerde investeringen, inclusief de kapitaallasten van recent afgesloten kredieten, waarvan de investeringen in 2027 worden geactiveerd. Personeelskosten € 114.000 voordeel (structureel) De personeelslasten zijn ten opzichte van het Beleidskader 2027 geactualiseerd op basis van de herijkte formatie en de actuele personeelsbegroting. De mutatie hangt samen met loonontwikkeling, wijzigingen in de formatie, inhuur, overige personeelscomponenten en de bijbehorende dekking. Voor een nadere toelichting op de totale ontwikkeling van de personeelslasten en de gehanteerde uitgangspunten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Binnen dit programma hangt de mutatie, naast loonontwikkeling, onder andere samen met uitbreiding van de formatie waarvoor dekking beschikbaar is projecten en grondexploitaties en met de verschuiving van externe inhuur naar vast personeel.

Extra parkeeropbrengsten € 250.000 voordeel (structureel) Aan parkeeropbrengsten voor 2027 zien we een totale stijging van € 400.000 ten opzichte van de begroting 2026. Deze stijging kunnen we als volgt verklaren: – Jaarlijks voeren we de indexatie op de parkeertarieven, niet zijnde de straatparkeertarieven, door. Voor 2027 betekent dit een meeropbrengst van € 150.000. (Deze is verwerkt in de regel indexeren van uitgaven en inkomsten) – Bij start van een nieuwe raadsperiode worden de tarieven voor straatparkeren eenmalig geïndexeerd voor de periode 2027-2030. De voorgestelde indexatie van deze tarieven geeft een geschatte meeropbrengst straat- en garageparkeren van € 250.000. Realisatiestimulans € 200.000 voordeel (incidenteel) Voor 2027 wordt op basis van de huidige inzichten een bijdrage uit de Realisatiestimulans van circa € 2.900.000 begroot. De uiteindelijke hoogte van de bijdrage is afhankelijk van de daadwerkelijke realisatie van betaalbare woningen en bijbehorende verantwoording. De middelen zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij de realisatie van betaalbare woningbouw. Tegenover de geraamde bijdrage wordt voor € 2.700.000 rekening gehouden met nog nader uit te werken inzet voor de woningbouwopgave. € 200.000 is ingezet voor reeds in de begroting opgenomen lasten die samenhangen met deze opgave.

Overige mutaties ≤ € 150.000 Oekraïne en GALA € 24.000 voordeel (structureel) Omgevingsvergunningen € 29.000 voordeel (structureel) Overig € 5.000 voordeel (structureel) Reserves De stortingen in de algemene reserve vanuit het grondbedrijf betreffen de (tussentijdse) winstnemingen vanuit de lopende grondexploitaties. In totaal bedraagt de winstneming uit grondexploitaties € 3,162 miljoen in 2027 en € 1,105 miljoen in 2028. 114 I Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 I 115 2. Definanciëlebegroting2027-2030 2.1 Overzichtvanbatenenlasten Meerjarenraming 2028-2030 Bedragen * | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 €1.000 | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Programma's Programma 1 | 15.731 | 24.667 | 8.936 | 19.306 | 31.694 | 12.388 | 11.564 | 24.241 | 12.677 | 12.188 | 24.068 | 11.880 | 13.196 | 23.554 | 10.357 | 14.553 | 23.578 | 9.025 Bestuur, Ondersteuning en Dienstverlening Programma 2 | 9.427 | 442 | -8.985 | 10.486 | 679 | -9.806 | 11.018 | 557 | -10.461 | 10.776 | 307 | -10.470 | 10.789 | 307 | -10.483 | 10.948 | 307 | -10.641 Veiligheid en Weerbaarheid Programma 3 | 22.224 | 1.281 | -20.943 | 24.012

| 1.250 | -22.761 | 25.480 | 1.194 | -24.286 | 25.787 | 1.194 | -24.593 | 26.028 | 1.194 | -24.834 | 25.982 | 1.194 | -24.787 Buitenruimte en Mobiliteit Programma 4 | 9.976 | 5.170 | -4.806 | 14.610 | 10.621 | -3.989 | 10.427 | 5.990 | -4.436 | 8.093 | 2.894 | -5.199 | 7.989 | 2.858 | -5.131 | 7.893 | 2.825 | -5.068 Economie en Recreatie Programma 5 | 13.630 | 4.540 | -9.090 | 17.399 | 7.161 | -10.239 | 15.682 | 4.307 | -11.375 | 15.636 | 4.307 | -11.329 | 15.621 | 4.307 | -11.315 | 15.608 | 4.307 | -11.301 Onderwijs Programma 6 | 22.521 | 6.515 | -16.006 | 26.078 | 8.849 | -17.229 | 22.310 | 6.057 | -16.253 | 22.269 | 6.091 | -16.178 | 21.974 | 6.071 | -15.903 | 21.849 | 6.058 | -15.790 Sport, cultuur en Erfgoed Programma 7 | 103.225 | 9.410 | -93.815 | 118.021 | 13.643 | -104.378 | 117.000 | 9.646 | -107.353 | 113.232 | 10.946 | -102.286 | 104.476 | 6.096 | -98.379 | 104.705 | 6.096 | -98.608 Gezondheid en Meedoen Programma 8 | 66.843 | 37.848 | -28.995 | 72.603 | 40.001 | -32.602 | 71.253 | 39.722 | -31.532 | 70.621 | 39.722 | -30.900 | 70.484 | 39.722 | -30.762 | 70.253 | 39.722 | -30.531 Sociale Zekerheid Programma 9 | 25.975 | 29.749 | 3.774 | 30.148 | 34.517 | 4.370 | 29.322 | 31.392 | 2.070 | 29.624 | 31.809 | 2.185 | 29.323 | 31.726 | 2.403 | 27.400 | 30.186 | 2.786 Milieu, Klimaat, Energie en Klimaatadaptie Programma 10 | 22.248 | 21.200 | -1.048 | 21.062 | 21.395 |

333 | 22.917 | 25.712 | 2.795 | 12.863 | 13.662 | 798 | 11.792 | 11.529 | -263 | 8.821 | 8.564 | -257 Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling Subtotaal | 311.801 | 140.820 | -170.978 | 353.724 | 169.811 | -183.913 | 336.973 | 148.818 | -188.155 | 321.091 | 134.999 | -186.092 | 311.673 | 127.363 | -184.310 | 308.010 | 122.837 | -185.174 programma's Taakveld 0109 | - | 204.133 | 204.133 | - | 211.261 | 211.261 | - | 217.952 | 217.952 | - | 212.889 | 212.889 | - | 210.495 | 210.495 | - | 214.556 | 214.556 Uitkeringen gemeentefonds * Taakveld 0104 | 26.758 | 2.831 | -23.927 | 29.154 | 2.694 | -26.460 | 29.058 | 2.925 | -26.133 | 27.106 | 2.925 | -24.181 | 26.967 | 2.925 | -24.042 | 26.476 | 2.925 | -23.551 Overhead * Vennoot- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - schapsbelasting * Onvoorzien * | - | - | - | 200 | -200 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 Totaal saldo van baten en lasten | 338.559 | 347.784 | 9.228 | 383.078 | 383.767 | 688 | 366.206 | 369.695 | 3.489 | 348.372 | 350.813 | 2.441 | 338.815 | 340.784 | 1.968 | 334.662 | 340.317 | 5.656 Onttrekkingen | - | 6.965 | 6.965 | - | 10.406 | 10.406 | - | 9.059 | 9.059 | 0 | 706 | 706 | 0 | 669 | 669 | - | 444 | 444 aan reserves Toevoegingen | 9.630 | - | -9.630 | 11.701 | - | -11.701 | 12.522 | - | -12.522 | 4.105 | - | -4.105 | 3.000 | - | -3.000 | 3.000 | - |

-3.000 aan reserve Begrotingssaldo | 348.189 | 354.749 | 6.561 | 394.780 | 394.173 | -607 | 378.729 | 378.754 | 25 | 352.477 | 351.519 | -958 | 341.815 | 341.452 | -363 | 337.662 | 340.761 | 3.099 * Deze onderdelen zijn onderdeel van programma 1, maar worden in dit overzicht apart weergegeven. 116 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 117 Meerjarenraming 2028-2030 Bedragen * | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 €1.000 | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Programma's Programma 1 | 15.731 | 24.667 | 8.936 | 19.306 | 31.694 | 12.388 | 11.564 | 24.241 | 12.677 | 12.188 | 24.068 | 11.880 | 13.196 | 23.554 | 10.357 | 14.553 | 23.578 | 9.025 Bestuur, Ondersteuning en Dienstverlening Programma 2 | 9.427 | 442 | -8.985 | 10.486 | 679 | -9.806 | 11.018 | 557 | -10.461 | 10.776 | 307 | -10.470 | 10.789 | 307 | -10.483 | 10.948 | 307 | -10.641 Veiligheid en Weerbaarheid Programma 3 | 22.224 | 1.281 | -20.943 | 24.012 | 1.250 | -22.761 | 25.480 | 1.194 | -24.286 | 25.787 | 1.194 | -24.593 | 26.028 | 1.194 | -24.834 | 25.982 | 1.194 | -24.787 Buitenruimte en Mobiliteit Programma 4 | 9.976 | 5.170 |

-4.806 | 14.610 | 10.621 | -3.989 | 10.427 | 5.990 | -4.436 | 8.093 | 2.894 | -5.199 | 7.989 | 2.858 | -5.131 | 7.893 | 2.825 | -5.068 Economie en Recreatie Programma 5 | 13.630 | 4.540 | -9.090 | 17.399 | 7.161 | -10.239 | 15.682 | 4.307 | -11.375 | 15.636 | 4.307 | -11.329 | 15.621 | 4.307 | -11.315 | 15.608 | 4.307 | -11.301 Onderwijs Programma 6 | 22.521 | 6.515 | -16.006 | 26.078 | 8.849 | -17.229 | 22.310 | 6.057 | -16.253 | 22.269 | 6.091 | -16.178 | 21.974 | 6.071 | -15.903 | 21.849 | 6.058 | -15.790 Sport, cultuur en Erfgoed Programma 7 | 103.225 | 9.410 | -93.815 | 118.021 | 13.643 | -104.378 | 117.000 | 9.646 | -107.353 | 113.232 | 10.946 | -102.286 | 104.476 | 6.096 | -98.379 | 104.705 | 6.096 | -98.608 Gezondheid en Meedoen Programma 8 | 66.843 | 37.848 | -28.995 | 72.603 | 40.001 | -32.602 | 71.253 | 39.722 | -31.532 | 70.621 | 39.722 | -30.900 | 70.484 | 39.722 | -30.762 | 70.253 | 39.722 | -30.531 Sociale Zekerheid Programma 9 | 25.975 | 29.749 | 3.774 | 30.148 | 34.517 | 4.370 | 29.322 | 31.392 | 2.070 | 29.624 | 31.809 | 2.185 | 29.323 | 31.726 | 2.403 | 27.400 | 30.186 | 2.786 Milieu, Klimaat, Energie en Klimaatadaptie Programma 10 | 22.248 | 21.200 | -1.048 | 21.062 | 21.395 | 333 | 22.917 | 25.712 | 2.795 | 12.863 | 13.662 | 798 | 11.792 | 11.529 | -263 | 8.821 | 8.564 | -257 Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling Subtotaal | 311.801 | 140.820 | -170.978 |

353.724 | 169.811 | -183.913 | 336.973 | 148.818 | -188.155 | 321.091 | 134.999 | -186.092 | 311.673 | 127.363 | -184.310 | 308.010 | 122.837 | -185.174 programma's Taakveld 0109 | - | 204.133 | 204.133 | - | 211.261 | 211.261 | - | 217.952 | 217.952 | - | 212.889 | 212.889 | - | 210.495 | 210.495 | - | 214.556 | 214.556 Uitkeringen gemeentefonds * Taakveld 0104 | 26.758 | 2.831 | -23.927 | 29.154 | 2.694 | -26.460 | 29.058 | 2.925 | -26.133 | 27.106 | 2.925 | -24.181 | 26.967 | 2.925 | -24.042 | 26.476 | 2.925 | -23.551 Overhead * Vennoot- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - schapsbelasting * Onvoorzien * | - | - | - | 200 | -200 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 | 175 | - | -175 Totaal saldo van baten en lasten | 338.559 | 347.784 | 9.228 | 383.078 | 383.767 | 688 | 366.206 | 369.695 | 3.489 | 348.372 | 350.813 | 2.441 | 338.815 | 340.784 | 1.968 | 334.662 | 340.317 | 5.656 Onttrekkingen | - | 6.965 | 6.965 | - | 10.406 | 10.406 | - | 9.059 | 9.059 | 0 | 706 | 706 | 0 | 669 | 669 | - | 444 | 444 aan reserves Toevoegingen | 9.630 | - | -9.630 | 11.701 | - | -11.701 | 12.522 | - | -12.522 | 4.105 | - | -4.105 | 3.000 | - | -3.000 | 3.000 | - | -3.000 aan reserve Begrotingssaldo | 348.189 | 354.749 | 6.561 | 394.780 | 394.173 | -607 | 378.729 | 378.754 | 25 | 352.477 | 351.519 | -958 | 341.815 | 341.452 | -363 | 337.662 |

340.761 | 3.099 * Deze onderdelen zijn onderdeel van programma 1, maar worden in dit overzicht apart weergegeven. 116 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 117 2.2 Incidentele Baten en Lasten Een belangrijk uitgangspunt is dat de begroting | Incidentele baten en lasten tellen mee in het structureelenreëelinevenwichtis:structurelelasten | begrotingssaldo. Door het begrotingssaldo hiervoor te betalen we met structurele baten. Het BBV gaat ervan | corrigeren, ontstaat het structureel begrotingssaldo. uit dat baten en lasten in beginsel structureel zijn. | Dit geeft inzicht in de mate waarin de structurele lasten Incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. Bij de | worden gedekt door structurele baten. beoordeling is vooral de aard van de baten en lasten bepalend. | In de tabel hieronder staan de incidentele baten en lasten uit de begroting en meerjarenraming. Op basis vandefinanciëleverordeningwordenbedragenvanaf € 150.000 afzonderlijk toegelicht. (bedragen x € 1.000) | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Progr.

| Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten 1 en 8 | Overgehevelde budgetten 2026 | - | 660 | - | - | - | - | - | - Overgevelde | 660 | - | - | - | - | - | - | - budgetten 2026: onttrekking aan algemene reserve 1 | Frictiekosten | - | 480 | - | 165 | - | 145 | - | 50 Frictiekosten: | 480 | - | 165 | - | 145 | - | 50 onttrekking aan algemene reserve 1 | Leidend principe | - | 3.000 | - | 3.000 | - | 3.000 | - | 3.000 begrotingsoverschot toevoeging aan algemene reserve 1 | Virtueel werkplek | 72 | - | 72 | - | 72 | - | 72 | - concept 1 en 6 | Vorming dekkings- | 4.430 | - | - | - | - | - | - | - reserve kapitaallasten bouwkoten: onttrekking aan algemene reserve Vorming dekking- | - | 4.430 | - | - | - | - | - | - reserve kapitaallasten bouwkoten 4 | Grondexploitaties | 1.474 | - | - | - | - | - | - | - bedrijfsinfrastructuur saldo baten en lasten Grondexploitaties | - | 1.474 | - | - | - | - | - | - bedrijfsinfrastructuur: toevoeging reserves 4 | Impulsgelden Binnenstad | - | 204 | - | - | - | - | - | - Impulsgelden | 204 | - | - | - | - | - | - | - Binnenstad: onttrekking reserve 1 en 6 | Vorming | 456 | - | - | - | - | - | - | - bestemmingsreserve RCM Cultuur: onttrekking aan algemene reserve Vorming | - | 456 | - | - | - | - | - | - bestemmingsreserve RCM Cultuur 118 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente

Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 119 (bedragen x € 1.000) | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Progr. | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten 6 | Besteding | - | 90 | - | 168 | - | 151 | - | 48 bestemmingreserve RCM cultuur Besteding | 90 | - | 168 | - | 151 | - | 48 | - bestemmingreserve RCM cultuur: onttrekking aan reserve 7 | Transformatie sociaal domein | - | 1.985 | - | - | - | - | - | - Transformatie | 1.985 | - | - | - | - | - | - | - sociaal domein: onttrekking aan bestemmingsreserve 9 | Project Grote oogst | - | 205 | - | - | - | - | - | - Project Grote oogst: | 205 | - | - | - | - | - | - | - onttrekking aan algemene reserve 9 | Warmtetransitie | - | 27 | - | 27 | - | 27 | - | - Warmtetransitie: | 27 | - | 27 | - | 27 | - | - | - onttrekking aan algemene reserve 9 | Onttrekking Reserve | 300 | - | - | - | - | - | - | - CDOKE 10 | Uitvoerings- | - | 225 | - | - | - | - | - | - programma Volkshuisvestings- programma 10 | Realisatiestimulans | 2.919 | 2.719 | - | - | - | - | - | - betaalbare woningbouw 10 | Grondexploitaties | 3.162 | - | 1.105 | - | - | - | - | - saldo baten en lasten Grondexploitaties: toevoeging reserves | - | 3.134 | - | 1.105 | - | - | - | - 16.464 | 19.089 | 1.537 | 4.465 | 395 | 3.323 | 170 | 3.098 Saldo incidentele baten en lasten | -2.625 | -2.928 | -2.928

| -2.928 Programma1en8 | Programma1 Overgehevelde budgetten 2026 | Leidend principe begrotingsoverschot Zie toelichting bij onderdeel 2.3 Mutaties in de | In het Bestuursakkoord staat dat we elk jaar een reserves: | begrotingsoverschot van € 3 miljoen willen hebben, • | Overheveling uit 2026 Onderhoud stadskantoor | zodatdefinanciëngezondblijven.Ditbedragvoegen € 535.000 | we elk jaar toe aan de algemene reserve. • | Overheveling uit 2026 Armoedeverzachting € 125.000 | Programma1 Virtueel werkplek concept Elk jaar halen we € 72.000 uit de algemene reserve Programma1 | om de afschrijvingen van de investering in de virtuele Frictiekosten | werkplek te betalen. Voor de frictiekosten die voortkomen uit de taakstellingen van het Focusakkoord is € 3,5 miljoen gereserveerd (zonder de WW-verplichtingen). De frictiekosten worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve. 118 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 119 Programma1en6 | Programma 9 Vorming dekkingsreserve kapitaallasten | Warmtetransitie bouwkoten | In 2021 hebben we € 218.000 ontvangen voor de In 2027 wordt de dekkingsreserve kapitaallasten | warmtetransitie. De kosten van € 27.000 worden tot en bouwkoten gevormd vanuit de algemene reserve voor | met 2028 aan de algemene reserve onttrokken.

een bedrag van € 4.430.000. Programma 9 Programma 4 | Onttrekking reserve CDOKE Grondexploitaties bedrijfsinfrastructuur | In 2026 ontvangen we CDOKE-gelden via de Het resultaat binnen de grondexploitaties | Algemene Uitkering. Deze middelen verwachten we bedrijfsinfrastructuur verrekenen we met de algemene | in 2027 en verder uit te gaan geven en in te zetten in reserve. In de begroting en jaarrekening verwerken we | lijn met de gelijknamige regeling en achterliggende het resultaat van het Grondbedrijf budgetneutraal. | Klimaatwet, artikel 2. Deze middelen zijn in 2026 gestort in een bestemmingsreserve CDOKE-gelden. Programma 4 | Ter dekking van kosten in 2027 wordt € 300.000 Impulsgelden Binnenstad | onttrokken aan de reserve. Voor de uitvoering van de visie binnenstad en Impulsaanpak hebben we een bestemmingsreserve | Programma10 gevormd voor de dekking van de kapitaallasten van | Uitvoeringsprogramma volkshuisvesting de uitvoering van de Groene Gids en de aanpak van | Vanuit de nieuwe wet Versterking regie parkeergarage de Parade. | volkshuisvesting moet de gemeente een meerjarig volkshuisvestingsprogramma opstellen. Om te komen Programma1en6 | tot realisatie van de doelen uit het volkshuisvestings- Vorming RCM cultuur | programma moet een uitvoeringsprogramma In 2027 wordt de bestemmingsreserve | opgesteld worden.

Hierin staan acties, maatregelen en Rijkscompensatiemiddelen Cultuur 2027-2030 | instrumenten, waarvoor extra onderzoek en uitwerking gevormd vanuit de algemene reserve voor een bedrag | noodzakelijk is (€ 225.000 in 2027). van € 456.000. Programma10 Programma6 | Realisatiestimulans betaalbare woningbouw Besteding reserve RCM cultuur | Voor 2027 wordt op basis van de huidige inzichten De kosten voor het impulsbudget voor makersklimaat, | een bijdrage uit de Realisatiestimulans van circa buurtcultuur en jongerencultuur worden gedekt vanuit | € 2,9 miljoen begroot. De uiteindelijke hoogte van de bestemmingsreserve Rijkscompensatiemiddelen | de bijdrage is afhankelijk van de daadwerkelijke Cultuur 2027-2030. | realisatie van betaalbare woningen en bijbehorende verantwoording. De middelen zijn bedoeld om Programma 7 | gemeenten te ondersteunen bij de realisatie van Transformatie sociaal domein | betaalbare woningbouw. Tegenover de geraamde Voor de uitvoering van de transformatie van het sociaal | bijdrage wordt voor € 2,7 miljoen rekening domein zijn ook in 2027 extra investeringen nodig. De | gehouden met nog nader uit te werken inzet voor benodigde middelen voor de investeringen worden | de woningbouwopgave. € 0,2 miljoen is ingezet gedekt uit de bestemmingsreserve Transformatie | voor reeds in de begroting opgenomen lasten die Sociaal en Veilig. | samenhangen met deze opgave.

Programma 9 | Programma10 Project Grote Oogst | Grondexploitaties De kosten voor het project Grote Oogst worden betaald | Het resultaat binnen de grondexploitaties verrekenen uit de reserve Duurzaamheid. Dit project richt zich op | we met de algemene reserve. In de begroting en de verduurzaming van bedrijventerreinen. | jaarrekening verwerken we het resultaat van het Grondbedrijf budgetneutraal. 120 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 121 2.3 Mutaties in de reserves Structurele onttrekkingen aan de reserve | Begroting | MJB 2028 | MJB 2029 | MJB 2030 (bedragen in € 1.000) | 2027 Programma 1: Kapitaallasten DAB | 20 | 20 | 20 | 20 Programma 6: Kapitaallasten bouwkoten | 177 | 177 | 177 | 177 Programma 3: Investeringen openbare ruimte | 77 | 77 | 77 | 77 Incidentele stortingen in de reserve Programma 1: Leidend principe begrotingsoverschot | 3.000 | 3.000 | 3.000 | 3.000 Programma 4: Grondexploitaties bedrijfsinfrastructuur | 1.474 | - | - | - Programma 6: Vorming reserve Bouwkoten | 4.430 | - | - | - Programma 6: Vorming reserve RCM Cultuur | 456 | - | - | - Programma 10: Grondexploitaties | 3.162 | 1.105 | - | - Incidentele onttrekkingen aan de reserve Programma 1: Frictiekosten en WW-verplichtingen | 480 | 165 | 145 | 50 Programma 1: Virtueel werkplek concept |

72 | 72 | 72 | 72 Programma 1: Overheveling 2026 Onderhoud Stadskantoor | 535 | - | - | - Programma 1: Onttrekking AR tbv vorming reserve RCM Cultuur | 456 | - | - | - Programma 1: Onttrekking AR tbv vorming reserve Bouwkoten | 4.430 | - | - | - Programma 4: Binnenstad | 204 | - | - | - Programma 6: Onttrekking RCM Cultuur | 90 | 168 | 151 | 48 Programma 7: Transformatie sociaal domein | 1.860 | - | - | - Programma 8: Overheveling uit 2026 Armoedeverzachting | 125 | - | - | - Programma 9: CDOKE-middelen | 300 | - | - | - Programma 9: Uitvoeringsbudget klimaatakkoord Grote oogst | 205 | - | - | - Programma 9: Warmtetransitie | 27 | 27 | 27 | - Totaalsaldo van stortingen in en onttrekking aan reserves | -3.464 | -3.399 | -2.331 | -2.556 Kapitaallasten DAB | Leidend principe begrotingsoverschot Elk jaar halen we € 20.000 uit de algemene reserve | In het Bestuursakkoord staat dat we elk jaar een om de afschrijvingen van de investering in het DAB te | begrotingsoverschot van € 3 miljoen willen hebben, betalen. | zodatdefinanciëngezondblijven.Ditbedragvoegen we elk jaar toe aan de algemene reserve. Kapitaallasten bouwkoten In 2027 is de reserve gevormd vanuit de algemene | Grondexploitaties bedrijfsinfrastructuur reserve voor een bedrag van € 4.430.000.

| De winstnemingen op bedrijventerrein Oude Molen en Vanaf 2027 is een jaarlijkse onttrekking opgenomen uit | Stationsgebied worden in de algemene reserve gestort. deze reserve voor de kapitaallasten van de bouwkoten. Storting RCM Cultuur Investeringen openbare ruimte | Via raadsvoorstel RVB26-0001 is besloten de Voor een gedeelte van de IBOR-investeringen uit 2017, | resterende Rijkscompensatiemiddelen Cultuur uit de 2018 en 2019 is een kapitaallastenreserve gevormd. | jaren 2024 en 2025 te reserveren via een te vormen Hieruit wordt jaarlijks € 77.000 onttrokken ter dekking | bestemmingsreserve RCM Cultuur. Het gaat om een van de afschrijvingskosten van de investeringen. | bedrag van € 456.000 te onttrekken uit de algemene reserve. 120 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 121 Grondexploitaties | Onttrekking RCM Cultuur De winstnemingen uit grondexploitaties van | Via raadsvoorstel RVB26-0001 is een € 3,1 miljoen in 2027 en € 1,1 miljoen in 2028 worden | bestemmingsreserve RCM Cultuur gevormd van in de algemene reserve gestort. | € 456.000. Hieraan wordt jaarlijks onttrokken.

Frictiekosten en ww-verplichtingen | Kapitaallasten bouwkoten Voor de frictiekosten die voortkomen uit de | Vanaf 2027 is een jaarlijkse onttrekking opgenomen taakstellingen van het Focusakkoord is € 3,5 miljoen | uit de gevormde reserve voor de kapitaallasten van de gereserveerd (zonder de WW-verplichtingen). Op | bouwkoten. basis van de kosten tot nu toe hebben we ingeschat wat er in 2027 en de jaren daarna nog aan frictiekosten komt. | Transformatie sociaal domein Voor de uitvoering van de transformatie van het sociaal domein zijn in 2027 extra investeringen nodig. De Virtueel werkplekconcept | benodigde middelen voor de investeringen worden Elk jaar halen we € 72.000 uit de algemene reserve | gedekt uit de bestemmingsreserve Transformatie om de afschrijvingen van de investering in de virtuele | Sociaal en Veilig. werkplek te betalen. Overheveling uit 2026 Armoedeverzachting Overheveling uit 2026 Onderhoud Stadskantoor | Er wordt €125.000 onttrokken aan de algemene Voor het uitvoeren van achterstallig onderhoud aan | reserve voor het actieplan armoedeverzachting. Dit het stadskantoor wordt vanuit 2026 een bedrag van | betreft een overgeheveld budget van 2026 naar 2027. € 535.000 overgeheveld naar 2027. De werkzaam- heden worden vanaf 2027 uitgevoerd.

Uitvoeringsbudget klimaatakkoord Grote Oogst De kosten voor het project Grote Oogst worden betaald Onttrekking algemene reserve ten gunste van | uit de reserve Duurzaamheid. Dit project richt zich op Binnenstad | de verduurzaming van bedrijventerreinen. Voor de uitvoering van de visie binnenstad en de Impulsaanpak hebben we een bestemmingsreserve gevormd voor de dekking van de kapitaallasten voor | Warmtetransitie de uitvoering van de Groene Gids en de aanpak van | In 2021 hebben we € 218.000 ontvangen voor de parkeergarage de Parade. | warmtetransitie. De kosten van € 27.000 worden tot en met 2029 hiervoor aan de algemene reserve onttrokken. 122 | I | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 | Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030I | 123 2.4 Stelposten In de tabel hieronder staan de stelposten uit de | ciëleverordeningwordenbedragenvanaf€150.000 begrotingenmeerjarenraming.Opbasisvandefinan- | afzonderlijk toegelicht.

StelpostenBedragen * € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 P01 | BTW compensatiefonds | -880 | -880 | -880 | -880 P01 | Inhuur | -400 | -400 | -400 | -400 P01 | Taakstelling vastgoed | -61 | -61 | -61 | -61 P01 | Onderuitputting kapitaallasten | - | -500 | -500 | -500 P06 | Taakstelling Sport | -214 | -214 | -214 | -214 P07 | WMO Huishoudelijke hulp | - | - | -4.309 | -4.309 P07 | Transformatie Sociaal Domein | - | -250 | -250 | -250 P07 | Jeugdzorg | 0 | -1.300 | -1.300 | -1.300 Totaalsaldo Taakstellingen | -1.555 | -3.605 | -7.914 | -7.914 BTW-compensatiefonds | 2027 wederom ingevuld worden. Voor de komende Gemeenten kunnen in de ramingen in hun begroting | jaren wordt bij het opstellen van de begroting bekeken en meerjarenraming rekening houden met de ruimte | of deze stelpost in de eerste jaarschijf van de begroting onder het plafond van het BTW-compensatiefonds | wordt gerealiseerd. (BCF). De richtlijn van de Provincie is dat deze maximaal gelijk mag zijn aan de laatst gerealiseerde | TaakstellingSport ruimte die bekend is gemaakt in de meicirculaire 2026. | Het laatste gedeelte van de taakstelling sport wordt Voor Bergen op Zoom komt dit uit op een bedrag van | met name ingevuld door de betaling van de ener- € 880.000. | gielasten voor veldverlichting gefaseerd over te dragen aan de verenigingen. Dit start vanaf het seizoen Inhuur | 2027/2028.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bergenopzoom.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/53b5e634-dd6f-41d5-b7b4-edea11e43d54?agendaItemId=2923cdeb-15a3-405f-8bf7-a8104d44b6af