Bijlage 1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
Ook in 2026 blijven we inzetten op het versterken van cultuurdeelname en cultuureducatie. Onze basisinstellingen op het gebied van cultuur spelen hierin een centrale rol. Zij zorgen voor een breed, toegankelijk en kwalitatief aanbod voor onze inwoners. Subsidies vormen verder een belangrijk instrument om lokale initiatieven en samenwerking te ondersteunen. Daarnaast stimuleren we aanvullend (naschools) cultuuraanbod, mede mogelijk gemaakt via de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Ook zetten we onze deelname aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) voort, waarmee we bijdragen aan structurele verbetering van cultuureducatie. Dit programma richt zich op duurzame samenwerking tussen scholen en culturele instellingen, met aandacht voor kwaliteit en verankering in het onderwijs.
A.6.3.2 We implementeren het nieuwe beleidskader en subsidierelatie bouwclubs (Q1-Q4) De gemeente Bergen op Zoom zet zich in voor het behoud van de bouwcultuur, specifiek gericht op carnaval/vastenavend, voor nu én de toekomst, door de kwaliteit, continuïteit en innovatie van de bouwcultuur te bevorderen. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en aantrekkingskracht van de gemeente Bergen op Zoom voor inwoners, lokaal talent en bezoekers. In 2025 is gewerkt aan een nieuw beleidskader voor de bouwcultuur, inclusief de voorbereiding van een nieuwe subsidie- en huurrelatie met de bouwclubs. De uitgangspunten van dit kader zijn via een raadsmededeling (RMD25-0019) aan de raad voorgelegd. Vanaf 2026 starten we de implementatie van het nieuwe beleid, waarin voor het eerst subsidievoorwaarden worden geïntroduceerd. Hierbij wordt onder andere getoetst op maatschappelijke meerwaarde. Hiermee zetten we een belangrijke stap richting een transparante, doelgerichte en toekomstbestendige ondersteuning van de bouwclubs binnen de culturele infrastructuur van Bergen op Zoom.
A.6.3.4 We zorgen ervoor dat de bibliotheek toegankelijk blijft voor alle inwoners (Q1-Q4) In 2026 blijven we inzetten op een toegankelijke en toekomstbestendige bibliotheekvoorziening voor alle inwoners van Bergen op Zoom. De bibliotheek vervult een brede maatschappelijke rol, zoals vastgesteld in de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (Wsob). De wet wordt naar verwachting in 2026 gewijzigd. De belangrijkste wetswijziging betreft de invoering van een wettelijke zorgplicht voor gemeenten en provincies om ten minste één volwaardige openbare bibliotheekvestiging in stand te houden. Daarnaast benoemt de wet vijf kernfuncties: • Het beschikbaar stellen van kennis & informatie; • Het bieden van mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie; • Het stimuleren van lezen voor jong en oud, inclusief anderstaligen; • Het organiseren van ontmoetingen en debat;
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
45
• Het laten kennis maken met kunst en cultuur. We ondersteunen de bibliotheek in het vervullen van deze functies en zorgen ervoor dat deze voor iedereen toegankelijk blijft, met bijzondere aandacht voor laaggeletterden, jongeren en kwetsbare doelgroepen. Hiermee draagt de bibliotheek bij aan persoonlijke ontwikkeling, maatschappelijke participatie
en sociale samenhang. Tegelijkertijd blijft er spanning staan op de beschikbare middelen en de toenemende vraag vanuit de bibliotheek, wat vraagt om een zorgvuldige afweging van prioriteiten en een efficiënte inzet van middelen. Hier wordt in 2026 verder aan gewerkt.
OVERIG ONTWIKKELINGEN (BETREKKING OP MEERDERE PROGRAMMA’S) Met ingang van 1 januari 2026 starten we met de uitvoering van het geactualiseerd vastgoedbeleid. In een periode van drie jaar worden de uitvoeringsmaatregelen ingevoerd. Een van de beleidslijnen hierin is dat maatschappelijk vastgoed (sportaccommodaties, ontmoetingscentra, cultureel vastgoed en dergelijke) kostprijsdekkend verhuurd wordt. Doel is om de verschillende geldstromen transparant te maken en indirecte subsidies/ bijdragen te voorkomen. Voor veel maatschappelijke organisaties is een kostprijsdekkend huurtarief naar verwachting financieel niet haalbaar.
Dit vraagt om een transparante en beleidsinhoudelijke compensatiesystematiek (subsidie of exploitatievergoeding), zodat het gebruik van deze accommodaties betaalbaar blijft en maatschappelijke organisaties in staat worden gesteld bij te dragen aan de beleidsdoelstellingen van de gemeente. Het betreft een budgetneutrale aanpassing en zorgt voor uniformiteit en transparantie. In de tweede helft van 2026 starten we met het verkennen van de consequenties van de huursystematiek, in afstemming met de betrokken beleidsvelden.
INDICATOREN Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2020
2022
2024
2025
52.7%
52.4%
44.9%
-
Het aantal niet sporters, uitgedrukt in een percentage
42.5 %
Personen aangesloten bij een sportvereniging
48.6%
42.6%
-
-
-
Inwoners met overgewicht (18 jaar en ouder)
50%
54.8%
58.4%
55.6%
-
48.9%
49.1%
41.7%
44.3%
-
Inwoners die voldoen aan de beweegrichtlijn (18 jaar en ouder)
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
46
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
AANVULLENDE INDICATOREN In aanvulling op de hiervoor genoemde wettelijk verplichte indicatoren, benoemen we een aantal extra indicatoren. Daarmee geven we inzicht in de ontwikkelingen op het gebied van sport en bewegen. Omschrijving indicator
Beoordeling (cijfer) 2013
2016
2019
2024
Aanbod aan sportvoorzieningen
6,7
6,6
6,8
6,4
Bereikbaarheid van de sportvoorzieningen
6,8
6,7
7,0
6,6
Rapportcijfers
7,0
7,0 6,7
6,8
6,7
6,6
6,5
6,0
6,8
6,6
6,4
2016 2019 2024 Aanbod aan sportvoorzieningen
2013
2013
2016
2019
2024
Bereikbaarheid van sportvoorzieningen
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Beleidsplan Museum Het Markiezenhof 2018-2023
2017
Pijlervisie Sociaal & Veilig
2024
Beleidsregels Cultuur
2024
Doorontwikkeling Binnenschelde ‘Boulevard in Beweging’
2014
Uitvoeringsprogramma Materieel Erfgoed
2015
Visie Materieel erfgoed
2013
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2025
Sportbedrijf Bergen op Zoom B.V.
Het Sportbedrijf Bergen op Zoom is verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie van twee zwembaden en de gemeentelijke binnensportaccommodaties (3 gymzalen en 4 sporthallen). Het is een belangrijke partner bij de uitvoering van het sportbeleid.
€ 2.851.000 € 538.000
GR West-Brabants Archief (GR WBA)
Via de GR bereiken we dat de zorg, het beheer, de bewaring en het ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden tegen beheersbare kosten worden uitgevoerd.
€730.000
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
47
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
6.088
5.637
5.338
5.101
5.197
5.188
Lasten
21.481
22.804
20.562
20.341
20.208
19.931
Totaal saldo van baten en lasten programma 6
-15.393
-17.167
-15.224
-15.240
-15.011
-14.744
Baten
Onttrekkingen aan reserves
732
1.458
1.263
177
177
177
Stortingen in reserves
2.571
-
-
-
-
-
Resultaat programma 6
-17.232
-15.709
-13.961
-15.063
-14.834
-14.566
2026
2027
TOELICHTING Beginstand Programma 6 (Bedragen *€1.000)
2028
2029
Baten
6.435
5.180
5.275
5.266
Lasten
-20.537
-20.410
-20.307
-20.307
Saldo
-14.102
-15.230
-15.032
-15.041
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-149
-142
-149
-156
Kapitaallasten
246
-11
-16
267
Personeelskosten
361
405
447
447
Taakstellingen
-129
-97
-97
-97
Transitiekosten Markiezenhof
-200
0
0
0
13
13
13
13
-13.961
-15.063
-14.834
-14.566
Evenementen Eindtotaal
48
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten € 149.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 149.000. Kapitaallasten € 246.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten zijn in 2026 € 246.000 lager dan verwacht in de begroting 2025. Dit wordt vooral veroorzaakt door een structurele verla¬ging van de rekenrente. De rekenrente voor de kapitaallasten is vanaf 1 januari 2025 teruggebracht van 1,5% naar 1,25%, hierdoor vallen de rentelasten lager uit. De kapitaallasten nemen vanaf 2027 toe omdat in 2026 de huisvesting van de bouwkoten wordt afgerond. Vanaf 2027 zitten er voor deze investering kapitaallasten in de begroting. Deze kapitaallasten worden gedekt uit een dekkingsreserve kapitaallasten (zie toelichting reserves). Personeelskosten € 361.000 voordeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Vanaf 2026 wordt 3,5 fte die eerder op recreatie in dit programma stond, overgeheveld naar programma 4 (vrijetijdseconomie). Daarnaast is 1 fte geschrapt voor invulling van de taakstelling Markiezenhof.
Taakstellingen € 129.000 nadeel (structureel) Zoals in programma 1 staat, is de hele taakstelling vastgoed daar opgenomen. Omdat deze uit programma 6 is gehaald, laat dit programma nu een nadeel zien. Per saldo is de wijziging nagenoeg budgetneutraal (zie ook programma 1). Transitiekosten Markiezenhof € 200.000 nadeel (incidenteel) In het raadsvoorstel van juni 2025 stond dat bij verzelfstandiging van het Markiezenhof € 200.000 aan transitiekosten nodig zou zijn. Deze kosten zijn bedoeld voor het oprichten en inrichten van een zelfstandige organisatie (zoals notariskosten en de werving van een bestuurder). Deze eenmalige kosten zijn nu in de begroting opgenomen. Overige bijstellingen Monumentale panden
€ 13.000 voordeel (structureel)
RESERVES De algemene taakstelling op programma 6 is structureel ingevuld vanaf 2027. Voor 2026 is (net als in 2025) de taakstelling ingevuld vanuit de Algemene Reserve. Daarnaast is vanaf 2027 een jaarlijkse onttrekking opgenomen vanuit de nog te vormen reserve voor de kapitaallasten van de bouwkoten.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
49
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 7 - WMO EN JEUGD
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van landelijke wetten die bedoeld zijn om het welzijn te verbeteren van inwoners met wie het wat minder gaat. We hebben hierin grote uitdagingen voor ons liggen. De vorige periode zijn we al begonnen met een andere manier van werken om iedereen de juiste zorg of ondersteuning te bieden. Niemand mag buiten de boot vallen. De menselijke maat staat centraal. We gebruiken begrijpelijke taal en stellen wat de inwoner nodig heeft voorop. Dit doen we bij voorkeur gezinsgericht en in goede samenwerking met andere partijen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, wonen en veiligheid. Tegelijkertijd moet de zorg ook betaalbaar blijven. Inmiddels is de Pijlervisie Sociaal en Veilig uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda waarmee we de transformatie van het sociaal domein verder vorm en inhoud geven. (Deze doelstelling raakt ook programma 8)
TRANSFORMATIE SOCIAAL DOMEIN Met de Pijlervisie en Uitvoeringsagenda Sociaal en Veilig geven we verder vorm en inhoud aan de transformatie sociaal domein. Waarom is de transformatie nodig? In Bergen op Zoom hebben steeds meer mensen hulp nodig. De samenleving verandert, en daar-door stijgt de vraag naar zorg en ondersteuning. Tegelijkertijd worden de kosten hoger en is het huidige systeem niet goed voorbereid op de toekomst. Daarom werkt de gemeente samen met partners aan de transformatie van het sociaal domein. Het doel is om ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden, nu en later. We doen dit door hulp en ondersteuning vroegtijdig en dichtbij inwoners te organiseren. We werken aan stevige lokale teams die verschillende soorten hulp samenbrengen. Ook maken we dagbesteding toegankelijk zonder indicatie, zodat meer mensen mee kunnen doen. Daarnaast versterken we de sociale basis: plekken waar mensen elkaar ontmoeten en elkaar kunnen helpen. We benutten daarbij ook het verenigingsleven en de vele ontmoetingsplekken die er al zijn. Samen met partners werken we bovendien aan een ‘versnelspoor’: initiatieven die
50
op korte termijn kunnen starten en direct bijdragen aan betere en efficiëntere ondersteuning. Voorbeelden van initiatieven binnen het versnelspoor zijn: het project Doelmatiger Huishoudelijke Ondersteuning (gericht op mogelijke besparingen binnen de Wmo), het voeren van stopgesprekken om jeugdhulptrajecten af te schalen of af te sluiten, en Trajectvoorzieningen waarbij jeugdhulp op scholen in het voortgezet onderwijs wordt georganiseerd. Daarnaast zetten we in op datagedreven analyse van zorggebruik en monitoring. Zo kunnen we problemen eerder zien en sneller ondersteunen. De gemeenteraad heeft met de motie ‘Grip op Jeugdzorg’ het belang van de transformatie in het sociaal domein onderstreept. De transformatie die nu wordt ingezet, is een antwoord op de groeiende vraag, stijgende kosten en versnippering van hulp. Voor de benodigde investeringen voor de transformatie sociaal domein is in het tweede concernbericht 2025 voorgesteld om hiervoor de bestemmingsreserve Transformatie Sociaal en Veilig in te stellen. In de doelen en acties geven we weer wat we daarvoor doen in programma 7.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.7.1 De gemeente biedt de juiste zorg en ondersteuning aan haar inwoners
A.7.1.1 We werken aan een toekomstbestendig sociaal domein (Q1-Q4)
A.7.1.2 We zorgen voor Stevige Lokale Teams (Q1-Q4)
A.7.1.3 We normaliseren lichte (jeugd)hulpvragen (Q1-Q4)
D.7.2 Niemand mag buiten de boot vallen
A.7.2.1. We zorgen dat de opvang voor asielzoekers in onze gemeente kan starten in 2026 (Q1-Q2) A.7.2.2 We zorgen voor tijdelijke opvangplekken en voorzieningen voor Oekraïners en vergunninghouders (Q1-Q4)
A.7.2.3. We regelen dagbesteding die voor iedereen beschikbaar is (Q1-Q4)
D.7.3 De menselijke maat staat centraal
A.7.3.1 We werken met de integrale verordening aan een nieuwe manier van werken (Q1-Q4)
A.7.3.2. We werken aan een plan (de Lokale Inclusie Agenda) om onze gemeente toegankelijker en inclusiever te maken (Q1-Q4)
A.7.3.3. We brengen in kaart hoeveel gebruik er is gemaakt van het Doorbraakfonds en wat het effect was (Q2)
D.7.4. De zorg blijft betaalbaar
A.7.4.1 We werken aan een vermindering van het beroep op jeugdhulp, door inzet van de juiste hulp op het juiste moment en niet langer dan nodig (Q1-Q4)
A.7.4.2 We richten de ondersteuning zo in dat mensen zelfredzamer worden in het huishouden (Q1-Q4)
A.7.4.3 We werken aan een gezond, actief en zelfstandig leven voor onze inwoners (Q1 - Q4)
A.7.4.4. We voeren het subsidiebeleid ‘Doen wat Nodig is’ uit (Q1 - Q4)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
51
D.7.1 DE GEMEENTE BIEDT DE JUISTE ZORG EN ONDERSTEUNING AAN HAAR INWONERS A.7.1.1 We werken aan een toekomstbestendig sociaal domein (Q1-Q4) In 2024 zijn de plannen voor het sociaal domein vastgesteld: de Pijlervisie Sociaal en Veilig en de Uitvoeringsagenda. In 2025 is er hard gewerkt aan de Uitvoeringsagenda Pijlervisie Sociaal en Veilig, wat terug te lezen is in het eerste en tweede concernbericht 2025. In 2026 werken we daar verder aan. We willen de ondersteuning voor inwoners beter en slimmer organiseren. Daarom versterken we de sociale basis. Dit betekent dat we meer uitgaan van wat mensen zelf kunnen. We geven aandacht aan hulp in de buurt, dichtbij huis. Zo kunnen we problemen eerder zien en samen aanpakken. Hierdoor is er minder vaak dure, individuele zorg nodig via de Jeugdwet of de Wmo. Ons doel is dat er in 2029 geen structureel tekort meer is in het sociaal domein.
A.7.1.2 We zorgen voor Stevige Lokale Teams (Q1-Q4) Een Stevig Lokaal Team (SLT) is een team van mensen dat samenwerkt in een wijk of gebied. Denk aan welzijnswerkers, vrijwilligers en specialisten in jeugdhulp, Wmo en werk & inkomen. Ze zijn zichtbaar en bereikbaar voor inwoners, luisteren naar vragen of zorgen, geven advies en bieden lichte hulp. Als er meer nodig is, zorgen ze dat de juiste ondersteuning snel geregeld wordt. Doordat het SLT samenwerkt met scholen, huisartsen en andere partners, krijgen inwoners sneller passende hulp zonder steeds hun verhaal opnieuw te hoeven doen. Zo voorkomen we dat problemen groter worden en komt de juiste ondersteuning op tijd. We starten in 2026 met één Stevig Lokaal Team (SLT) in een gebied. In 2027 breiden we dit uit naar de hele gemeente. Met
het SLT voeren we ook het landelijke Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming uit. Dat betekent dat hulp aan gezinnen vroeg, dichtbij en goed afgestemd moet zijn.
A.7.1.3 We normaliseren lichte (jeugd)hulpvragen (Q1-Q4) We willen dat inwoners ervaren dat niet alles een probleem is waarvoor professionele hulp nodig is. Gedrag, gevoelens en situaties horen bij het gewone leven. Daarom volgen we het advies Normaliseren, Verdragen en Vertragen van de Jeugdhulpregio West-Brabant-West. Deze beweging is onderdeel van de bredere transformatie van het sociaal domein waar we de komende jaren aan werken. In 2026 zetten we belangrijke stappen: we versterken de sociale basis, ondersteunen buurtinitiatieven en zorgen dat professionals in de toegang anders leren kijken en handelen. Niet direct doorverwijzen, maar eerst kijken wat mensen zelf kunnen, met hun netwerk. Normaliseren kun je zien als een andere werk- en denkwijze. Een omslag die nodig is om te zorgen dat wij, de toegangsprofessionals en onze maatschappelijke partners op deze andere wijze werken en denken. Daar is wel wat voor nodig. Een voorbeeld hiervan is een training aan toegangsprofessionals, die we in 2026 aanbieden. Maar onze ambitie is breder: we willen een cultuurverandering waarin normaliseren het uitgangspunt is. Dat betekent dat alle acties die wij uitvoeren voor de transformatie gericht zijn op dit uitgangspunt. Zo maken we ondersteuning eenvoudiger, dichterbij en beter passend.
D.7.2 NIEMAND MAG BUITEN DE BOOT VALLEN A.7.2.1. We zorgen dat de opvang voor asielzoekers in onze gemeente kan starten in 2026 (Q2) We geven uitvoering aan de afspraken met het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA). Dit betekent dat het COA vijf jaar lang opvang mag bieden in onze gemeente. De opvang is voor mensen die een vergunning hebben gekregen en voor asielzoekers die nog wachten op een beslissing over hun verblijf of op een huis. De opvangplek is een tijdelijke locatie (Emplacement) waar zij kunnen wonen en begeleiding krijgen totdat ze een vaste woonplek hebben. We verwachten dat deze opvanglocatie in de eerste helft van 2026 klaar is. Zo zorgen we ervoor dat deze mensen een veilige plek hebben terwijl ze wachten op een definitieve oplossing en leveren we als gemeente onze bijdrage aan de asielopvangketen.
52
A.7.2.2 We zorgen voor tijdelijke opvangplekken en voorzieningen voor Oekraïners en vergunninghouders (Q1-Q4) Voor de opvang van Oekraïners en de huisvesting van vergunninghouders werken we aan het maken van één of meerdere tijdelijke opvangplekken. Deze plekken noemen we ook wel tussenvoorzieningen of doorstroomlocaties. De vraag om Oekraïners op te vangen groeit nog steeds, omdat de oorlog doorgaat en steeds meer mensen vluchten. De opvanglocaties die we nu hebben, zijn niet geschikt om lang te blijven gebruiken. Daarom zorgen we er 2026 ook voor dat we vergunninghouders kunnen huisvesten. Dit doen we volgens de afspraken en regels van de provincie, die goed in de gaten houdt of we aan onze taak voldoen. Hiermee geven we als gemeente een bijdrage aan deze opvang.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
A. 7.2.3. We regelen dagbesteding die voor iedereen beschikbaar is (Q1-Q4) We willen dat inwoners zoveel mogelijk zelf hun problemen oplossen, samen met mensen in hun omgeving. Als dat niet lukt, kunnen ze ondersteuning krijgen. Daarom is het belangrijk dat er goede ondersteuning dichtbij is. Dat noemen we de sociale
basis. In 2026 maken we deze sociale basis sterker. We doen dat door passende dagbesteding zonder indicatie mogelijk te maken. Mensen kunnen er dan gebruik van maken zonder eerst een aanvraag te doen of een beoordeling te krijgen. We zorgen ervoor dat we de bestaande plekken voor dagbesteding beter gebruiken. En als dat nodig is, breiden we het aanbod uit.
D.7.3 DE MENSELIJKE MAAT STAAT CENTRAAL A.7.3.1 We werken met de integrale verordening aan een nieuwe manier van werken (Q1-Q4) We willen dat inwoners sneller en makkelijker de juiste ondersteuning krijgen. Daarom zijn we in 2025 gestart met werken volgens de Integrale Verordening Sociaal Domein. Dit is één set duidelijke regels voor hulp vanuit de Wmo, jeugdhulp en werk & inkomen. We kijken niet meer apart naar elke regeling, maar vooral naar wat iemand écht nodig heeft. Dat maakt het overzichtelijker en geeft minder gedoe voor inwoners. In 2026 werken we hiermee verder. Medewerkers passen de nieuwe werkwijze toe in gesprekken met inwoners, bij het maken van plannen en het regelen van ondersteuning. We blijven de verordening verbeteren en passen die aan als wetten veranderen of als de praktijk daarom vraagt. Zo zorgen we dat de ondersteuning vanuit de gemeente steeds beter aansluit op wat inwoners nodig hebben.
verplicht dit te doen volgens het VN-Verdrag voor rechten van personen met een beperking. We richten ons op duidelijke communicatie, inzet van ervaringsdeskundigen, bewustwording en een toegankelijke leefomgeving. Zo zorgen we dat iedereen zich welkom en gelijkwaardig voelt.
A 7.3.3. We brengen in kaart hoeveel gebruik er is gemaakt van het Doorbraakfonds en wat het effect was (Q2) Het Doorbraakfonds is er voor inwoners die vastlopen, bijvoorbeeld door schulden, ziekte of werkloosheid. Het is bedoeld voor situaties waarin snel hulp nodig is. Door goed te kijken naar het gebruik en de resultaten van het fonds, zien we waar inwoners echt behoefte aan hebben. Zo kunnen we ons beleid verbeteren en zorgen dat onze hulp beter aansluit bij wat nodig is.
A 7.3.2. We werken aan een plan (de Lokale Inclusie Agenda) om onze gemeente toegankelijker en inclusiever te maken (Q1-Q4) We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen, ook mensen met een beperking. Daarom maken we de Lokale Inclusie Agenda 2026–2029. Hierin staat hoe we onze gemeente toegankelijker en inclusiever maken. Als gemeente zijn we
D.7.4. DE ZORG BLIJFT BETAALBAAR A.7.4.1 We werken aan een vermindering van het beroep op jeugdhulp, door inzet van de juiste hulp op het juiste moment en niet langer dan nodig (Q1Q4) We sturen actief op het gebruik van maatwerkvoorzieningen. Dit zijn vormen van hulp waarvoor een officiële beoordeling nodig is, bijvoorbeeld door een Wmo-consulent of een jeugdprofessional. We zorgen dat inwoners passende ondersteuning krijgen: tijdelijk intensieve hulp als dat nodig is, en lichtere vormen zodra dat kan. Voor inwoners die langdurig hulp nodig hebben, blijft passende ondersteuning beschikbaar. We volgen goed of maatwerkvoorzieningen doelgericht worden ingezet. Zo houden we de hulp effectief en betaalbaar. Deze aanpak draagt bij aan het verminderen van kosten, bijvoorbeeld in
de jeugdzorg, en zorgt ervoor dat ondersteuning beschikbaar blijft voor wie het echt nodig heeft. Dit sluit aan bij onze bredere visie op de transformatie van het sociaal domein.
A.7.4.2 We richten de ondersteuning zo in dat mensen zelfredzamer worden in het huishouden (Q1-Q4) Steeds meer mensen krijgen huishoudelijke ondersteuning. Daardoor zijn de kosten flink gestegen. Ook verwachten we dat er in de toekomst te weinig personeel is om iedereen te helpen. Daarom gaan we het in 2026 anders doen. We willen voorkomen dat mensen hulp nodig hebben. Bijvoorbeeld met reablement: mensen leren om opnieuw zelf huishoudelijke taken te doen door bijvoorbeeld gerichte begeleiding, het
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
53
inzetten van hulpmiddelen en het versterken van hun zelfvertrouwen en vaardigheden. Ook gaan we anders werken bij de toegang tot ondersteuning. En we bieden nieuwe vormen van ondersteuning aan, die beter passen bij wat mensen nodig hebben en wat mogelijk is.
onderwerpen verbeteringen door te voeren. Als deze plannen worden goedgekeurd en er geld beschikbaar komt, starten we in 2026 met de uitvoering. Het doel is zorg die klaar is voor de toekomst: toegankelijk voor iedereen, goed verbonden met het sociaal domein en gericht op het versterken van mensen.
A.7.4.3 We werken aan een gezond, actief en zelfstandig leven voor onze inwoners (Q1 - Q4)
A.7.4.4. We voeren het subsidiebeleid ‘Doen wat Nodig is’ uit (Q1 - Q4)
Sinds 2023 werken we volgens het plan GALA (Gezond, Actief en Zelfstandig leven Akkoord). Met middelen die we van de Rijksoverheid ontvangen, steunen we projecten die helpen om mensen gezonder te laten leven en om de sociale omgeving te versterken. Denk aan projecten tegen overgewicht, ‘Welzijn op Recept’, valpreventie en een goede start voor jonge kinderen. Het geld dat we hiervoor krijgen is tijdelijk en beschikbaar tot en met 2026. Het is bedoeld als een extra impuls om de lokale en regionale samenwerking rond gezondheid en welzijn te versterken. In 2026 kijken we hoe we de projecten die succesvol zijn, kunnen blijven uitvoeren.
We voeren het subsidiebeleid ‘Doen wat Nodig is’ uit. Dit beleid is bedoeld om activiteiten te steunen die kwetsbare inwoners van onze gemeente helpen. Alleen activiteiten die passen bij de doelen van dit beleid komen in aanmerking voor subsidie. In 2024 is besloten om de geplande bezuiniging van 1,5 miljoen euro niet door te voeren. Daardoor blijft het subsidiebedrag in 2026 gelijk aan dat van 2025, zonder aanpassing voor prijsstijgingen. We willen dat de subsidies aansluiten bij de transformatie van het sociaal domein: een sterke sociale basis, laagdrempelige voorzieningen en Stevige Lokale Teams (SLT’s). Een belangrijke rol hierin is weggelegd voor verenigingen en lokale initiatieven. Zij vormen de verbinding, creëren een sociaal netwerk en zorgen ervoor dat inwoners laagdrempelig ondersteuning en activiteiten kunnen vinden. Daarom gaan we het subsidiebeleid voor 2027 herijken. Dat doen we samen met onze maatschappelijke partners en verenigingen, zodat het blijft aansluiten bij wat inwoners nodig hebben.
Ook de IZA-middelen, dat staat voor Integraal Zorg Akkoord, zijn tijdelijk. Samen met andere gemeenten in West-BrabantWest hebben we zes belangrijke thema’s gekozen: mentale gezondheid, kansrijk opgroeien, kwetsbare ouderen, een gezonde leefstijl en gelijke kansen, minder druk op de huisarts en betere spoedzorg. In 2025 maken we plannen om op deze
INDICATOREN De onderstaande indicatoren geven een algemeen beeld van hoe het gaat met jeugd en jongeren in Bergen op Zoom. Ze laten ook zien hoeveel mensen gebruikmaken van een maatwerkvoorziening via de Wmo. Omdat wij Centrumgemeente – dit is
een vorm van een Gemeenschappelijke Regeling zijn voor WMO Beschermd Wonen (BW), geeft dit een hoger percentage dan gemiddeld bij andere vergelijkbare gemeenten zonder BW-functie.
Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2021
2022
2023
2024
Jongeren met een delict voor de rechter (% van 12 t/m 21-jarigen)
1
1
1
1
-
Kinderen in een uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar)
6
9
9
9
8
Werkloze jongeren (% van 16 t/m 22-jarigen)
2
2
1
2
2
13,7
16,5
17,4
17,8
17,1
1
1,2
1,2
1,1
0,9
Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)
0,4
0.4
0.3
0,2
0,3
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (per 10.000 inwoners)
700
950
1.050
1.060
-
Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
54
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
AANVULLENDE INDICATOREN In aanvulling op de hiervoor genoemde wettelijk verplichte indicatoren, benoemen we een aantal extra indicatoren. Daarmee geven we inzicht in de ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Transformatie Sociaal Domein In dit programma geven we aan wat we gaan doen met betrek-
king tot de transformatie van het sociaal domein op het gebied van WMO en Jeugd. Hieronder geven we met de groene lijn weer wat de verwachte ontwikkeling is als we niets zouden doen aan de transformatie. De staven eronder geven weer wat de huidige verwachting is, wanneer we de acties van de transformatie wel uitvoeren.
WMO Huishoudelijke Ondersteuning
40.000
Begeleiding Voorzieningen
35.000
Deeltaxi
30.000 25.000
Bedragen x € 1.000
20.000 15.000 10.000 5.000 0 Realisatie
2020
2021
2022
2023
Prognose
2024
2025
obv % Begroting toename
2026
2027
obv % toename
2028
Jeugd Jeugdprofessionals
50.000
Niet vrij toegankelijke voorzieningen
45.000
Jeugdbescherming
40.000
Uitvoeringskosten, PGB, Regionaal
35.000 30.000 25.000
Bedragen x € 1.000
20.000 15.000 10.000 5.000 0 Realisatie
2020
2021
2022
2023
Prognose
2024
2025
obv % Begroting toename
2026
2027
obv % toename
2028
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
55
Aantal verstrekte voorzieningen Jeugdzorg Onderstaand overzicht laat zien hoeveel voorzieningen er binnen de hoofdgroepen verstrekt zijn binnen een bepaalde periode. Het gaat dus niet over lopende voorzieningen. Over de periode 2022, 2023 en 2024 zien we steeds een lichte stijging van het aantal verstrekkingen per jaar. Aantal verstrekte voorzieningen jeugdzorg
Realisatie 2022
2023
2024
Pleegzorg
99
91
88
Jeugdreclassering
14
11
32
Jeugdbescherming
159
134
192
Maatwerkvoorziening niet Vrij Toegankelijke Zorg (NVTZ)
1.494
1.711
1.766
Maatwerkvoorziening -niet gecontracteerde zorg
72
75
78
LTA (landelijk transitie arrangement)
21
71
92
3.881
4.116
4.272
Totaal
Maatwerkvoorziening Niet Vrij Toegankelijke Zorg (NVTZ) jeugd Hieronder zien we het aantal verstrekkingen van gecontracteerde jeugdhulp uitgelicht, vanuit het regionale jeugdhulpstelsel West Brabant West en PGB. We zien in deze categorie dat met name laag-complexe jeugdhulp (hulp voor kinderen, jongeren en gezinnen met lichte tot matige problemen) ieder jaar licht stijgt. Categorieën
Realisatie 2022
2023
2024
15
23
13
Laagcomplex
1.315
1.477
1.551
Hoogcomplex
83
112
76
PGB
Woonzorg
24
26
26
Overige
57
73
100
Totaal
1.494
1.711
1.766
Wie verwijst naar jeugdzorg? Er zijn verschillende mensen en organisaties die jongeren kunnen doorverwijzen naar jeugdzorg. Ongeveer de helft van deze verwijzingen in 2024 (48%) komt via de gemeentelijke toegang. Dit is het team van medewerkers van de gemeente dat hulpvragen beoordeelt en passende hulp regelt. De andere helft van de verwijzingen (52%) komt van mensen of instanties buiten de gemeente, zoals huisartsen of medisch specialisten. Zij hebben wettelijk het recht om jeugdhulp voor te schrijven. Als zij
56
verwijzen naar zorgaanbieders waarmee onze regio een contract heeft, kan de gemeente deze verwijzingen niet tegenhouden of aanpassen. Door de inzet op samenwerking tussen huisartsen en onze toegangsprofessionals jeugd (POH jeugd), én transformatie van het sociaal domein, streven we naar een efficiëntere inzet van ondersteuning. Zo willen we de dalende trend van verwijzingen via huisartsen verder versterken en meer hulpvragen via de POH jeugd en via de toekomstige stevige lokale teams laten verlopen.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Verwijzer
Realisatie 2022
2023
2024
Gemeentelijke toegang
45%
48%
49%
Huisarts
40%
38%
37%
Rechter, Raad van de Kinderbescherming of Officier van Justitie
8%
8%
0%
Gecertificeerde instelling
7%
8%
7%
Geen verwijzer / zelfverwijzer
6%
6%
6%
Medisch specialist
5%
5%
5%
Jeugdarts
3%
4%
4%
Aantal cliënten Wmo Hieronder het aantal cliënten dat gebruik maakt van de verschillende maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo. Dit is vooral bedoeld om wat meer beeld te geven bij het gebruik van de verschillende voorzieningen Wmo,
Wmo 2024
Aantal cliënten Per 1-1-2024
Per 1-1-2025
212
181
Woon leef en vervoersvoorzieningen
4.812
4.826
Begeleiding en dagbesteding
1.155
1.079
Huishoudelijke hulp
2.736
2.896
Beschermd Wonen
KADER STELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Pijlervisie Sociaal & Veilig
2024
Regiovisie jeugdhulp West Brabant West 2022-2025
2021
Integrale Verordening Sociaal Domein
2025
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg (GROGZ) West Brabant
De uitvoering van de wettelijk aan de gemeente opgedragen taken binnen de Wet Publieke Gezondheid, collectieve gezondheidspreventie (o.a. Gezond en Actief Leven Akkoord) en inhoud geven aan de voor de deelnemende gemeenten noodzakelijke en gewenste samenwerking op het terrein van de openbare en de preventieve gezondheidszorg.
Bijdrage van de gemeente in 2026 €2.044.000
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
57
Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2026
Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV)
Het instellen en in stand houden van een Regionale Ambulancevoorziening; • Het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg; • Het vaststellen en (doen) uitvoeren van regionale ambulanceplannen; • Het (doen) leveren van een bijdrage aan de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen ten behoeve van de Veiligheidsregio.
€0
Kleinschalig Collectief Vervoer
Het regelen van het vervoer voor mensen vanuit de WMO in West-Brabant. De begroting van het Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) maakt onderdeel uit van de Begroting RWB.
€ 1.382.000
GR Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt crisiszorg West-Brabant (GIA)
Verankeren van samenwerking tussen West-Brabantse gemeenten bij de aanpak van het voorkomen en bestrijden van GIA en de zorg voor één Meldpunt Crisiszorg in de regio West-Brabant.
€ 1.005.000
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Baten
13.995
8.619
8.272
2.372
3.672
3.672
Lasten
98.068
99.881
110.830
103.226
99.716
99.692
Totaal saldo van baten en lasten programma 7
-84.073
-91.261
-102.558
-100.854
-96.045
-96.020
Onttrekkingen aan reserves
346
190
2.790
1.860
-
-
Stortingen in reserves
190
4.650
-
-
-
-
-83.917
-95.721
-99.768
-98.994
-96.045
-96.020
Resultaat programma 7
TOELICHTING Beginstand Programma 7 (Bedragen *€1.000)
2026
2027
2028
2029
Baten
2.824
2.824
2.824
2.824
Lasten
-98.554
-98.658
-98.377
-98.377
Saldo
-95.730
-95.834
-95.553
-95.553
Algemene uitkering
-509
-96
1.204
1.204
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-1.795
-1.795
-1.787
-1.776
Kosten Jeugd en Wmo
-1.580
-1.211
119
119
Personeelskosten
-162
-66
-35
-35
Kapitaallasten
8
7
7
21
-250
0
0
0
Overhevelingen 2025 Transformatie sociaal domein Subtotaal
-2.540
-1.860
0
0
-102.558
-100.854
-96.045
-96.020
Overhevelingen 2025 uit Algemene reserve
250
0
0
0
Transformatie sociaal domein uit reserve
2.540
1.860
0
0
-99.768
-98.994
-96.045
-96.020
Eindtotaal
58
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
BEGROTINGSMUTATIES Algemene uitkering € 509.000 nadelig (structureel) Het Rijk had het voornemen om in 2026 de eigen bijdrage voor huishoudelijke ondersteuning te verhogen. Dat plan blijkt niet uitvoerbaar. Gemeenten hadden hier al minder geld voor gekregen via de algemene uitkering, maar dit is gecorrigeerd in de meicirculaire. De eerder verwachte extra inkomsten uit eigen bijdragen komen hierdoor te vervallen. Dit financiële nadeel wordt binnen programma 1 opgevangen. Vanaf 2028 wil het Rijk een eigen bijdrage invoeren voor de jeugdzorg. Dat betekent dat de algemene uitkering in programma 1 omlaag gaat. Tegelijkertijd begroten we in dit programma de verwachte inkomsten uit die eigen bijdragen, zodat dit budgettair neutraal blijft. Verder zijn er enkele kleinere aanpassingen in de bedragen die we als centrumgemeente ontvangen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze middelen lopen via een decentralisatie-uitkering in de algemene uitkering. We passen deze bedragen 1-op-1 aan het regionale budget voor deze taken aan. Indexeren van uitgaven en inkomsten € 1.795.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 1.795.000.
Kosten Jeugd en Wmo € 1.580.000 nadeel (structureel) Het Rijk heeft via een algemene maatregel van bestuur (AMvB) vastgelegd dat gemeenten “reële prijzen” moeten betalen voor zorg en ondersteuning. De landelijke indexering hiervoor wordt jaarlijks door de VNG vastgesteld. Voor 2026 is dit vastgesteld op 5,13%. Dit betekent een extra stijging van 2,43%, bovenop de al voorziene 2,7%. Naast de prijsstijging zien we ook dat het aantal inwoners dat gebruikmaakt van voorzieningen groeit. Bij de Jeugd zien we een groei door meer complexe problematiek (zoals stress, armoede, scheidingen en multiproblematiek), een toename van psychische klachten onder jongeren en doordat het taboe op hulpvragen afneemt. Om de kosten beheersbaar te houden werken we aan de transformatie van het sociaal domein. Hiermee verwachten we vanaf 2026 al een lagere kostenstijging te realiseren, in 2027 verdere doorwerking te zien en vanaf 2028 structureel effect te bereiken. Waar mogelijk versnellen we deze inzet om eerder tot besparingen te komen. Personeelskosten € 162.000 nadeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Overige bijstellingen Lagere kapitaallasten
€ 8.000 Voordelig (structureel)
Overhevelingen 2025 € 250.000 nadeel (incidenteel) In het 2e Concernbericht 2025 is € 250.000 overgeheveld naar 2026 voor de Transformatie van het sociaal domein. Transformatie sociaal en veilig € 2.540.000 nadeel (incidenteel) Eerder in dit programma lichtten we toe waarom de transformatie nodig is, wat we ermee willen bereiken en welke stappen we gaan zetten. Voor de uitvoering zijn in 2026 en 2027, met een mogelijke uitloop naar 2028, extra investeringen nodig. Vanaf 2029 verwachten we dat de opbrengsten van deze aanpak groter zullen zijn dan de kosten: de interventies leveren dan structurele besparingen op. De benodigde middelen voor de investeringen worden gedekt uit de bestemmingsreserve Transformatie Sociaal en Veilig, zoals opgenomen in het voorstel van het 2e concernbericht 2025.
RESERVES Er wordt € 250.000 onttrokken aan de algemene reserve voor de transitie van het sociaal domein. Dit betreft een overgeheveld budget van 2025 naar 2026. De investeringen in de transformatie van € 2.540.000 worden betaald uit de bestemmingsreserve transformatie sociaal en veilig.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
59
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 8 - WERK EN INKOMEN
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van landelijke wetten die bedoeld zijn om het welzijn te verbeteren van inwoners met wie het wat minder gaat. We hebben hierin grote uitdagingen voor ons liggen. De vorige periode zijn we al begonnen met een andere manier van werken om iedereen de juiste zorg of ondersteuning te bieden. Niemand mag buiten de boot vallen. De menselijke maat staat centraal. We gebruiken begrijpelijke taal en stellen wat de inwoner nodig heeft voorop. Dit doen we bij voorkeur gezinsgericht en in goede samenwerking met andere partijen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, wonen en veiligheid. Tegelijkertijd moet de zorg ook betaalbaar blijven. Onderstaande tekst moet volledig in samenhang worden gelezen met de tekst onder programma 7 – WMO en Jeugd. Werk en inkomen maakt namelijk integraal onderdeel uit van het beleidsproces binnen het Sociaal Domein.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.8.1 Alle inwoners doen mee
D.8.2 Bestaanszekerheid van kwetsbare inwoners versterken
A.8.1.1 We ondersteunen inwoners bij werken en meedoen aan de samenleving (Q1-Q4)
A.8.1.2 We versterken de samenwerking tussen de ISD Brabantse Wal, de WVS en het Werkplein Hart van West Brabant (Q1-Q4)
A.8.2.1 We werken er aan dat minder mensen schulden hebben (Q1-Q4)
A.8.2.2 We werken samen om schulden vroeg te signaleren (Q1-Q4)
A.8.2.3 We werken er aan dat minder inwoners in armoede leven (Q1-Q4) A.8.2.4 We maken het makkelijker om gebruik te maken van regelingen (Q1-Q4) A.8.2.5 We gaan door met het aanpakken van energiearmoede (Q1-Q4)
60
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
D.8.1 ALLE INWONERS DOEN MEE A.8.1.1 We ondersteunen inwoners bij werken en meedoen aan de samenleving (Q1-Q4) We willen dat iedereen kan meedoen. Daarom helpt de ISD Brabantse Wal inwoners bij werk, inkomen, schulden en deelname aan de samenleving. We kijken daarbij ook naar andere dingen die belangrijk zijn, zoals gezondheid en wonen. Lukt betaald werk niet? Dan bieden we inwoners met sociale activering andere activiteiten om mee te doen in de maatschappij. Dit doen we samen met andere organisaties. Als mensen aan het werk gaan, blijven we ze begeleiden. Werkgevers krijgen van ons informatie over regelingen, zoals loonkostensubsidie of proefplaatsing. Vooral bij nieuwe werkgevers maken we de loonkostensubsidie extra bekend. Nieuwkomers helpen we met inburgeren en het vinden van werk. We volgen het aantal personen in de bijstand en welke groepen in- en uitstromen, Om beter te kunnen bepalen welke hulp we moeten bieden. We hebben daarom de indicator aantal personen in de bijstand aan de begroting toegevoegd.
A.8.1.2 We versterken de samenwerking tussen de ISD Brabantse Wal, de WVS en het Werkplein Hart van West-Brabant (Q1-Q4) Steeds meer inwoners zijn langdurig afhankelijk van een bijstandsuitkering. Deze mensen hebben vaak meerdere problemen tegelijk, zoals schulden, slechte gezondheid, geen
diploma of moeite met de taal. Voor hen is meedoen in de samenleving al een grote stap. Tot nu toe kregen zij niet altijd de aandacht die ze nodig hebben. Dat willen we veranderen. Om beter te helpen werkt de ISD Brabantse Wal nauwer samen met het Werkplein Hart van West-Brabant en de WVS. Hiervoor doen wij het volgende: 1. We brengen alle inwoners in beeld die langer dan twee jaar in de bijstand zitten. Gestart wordt met een pilot in de gemeenten Zundert en Woensdrecht. Hierna wordt een werkwijze ontwikkeld voor alle negen West Brabantse gemeenten met een intake en diagnose op locaties van WVS of bij de gemeenten. 2. We bieden maatwerk, zoals: o Loonkostensubsidie voor wie dit passend is; o Werkplekken bij WVS als opstap of vangnet; o Een gezamenlijke aanpak voor speciale doelgroepen, zoals statushouders; o Een pilot op scholen om leerlingen van VSO- en praktijkscholen direct naar werk te begeleiden; o Een gezamenlijke aanpak voor bemiddeling naar werk; o Passende nazorg na elke plaatsing, met een pilot om dit goed te organiseren. 3. Werken aan een verandertraject. We kiezen voor een manier van werken die uitgaat van de inwoner, in plaats van regels en processen.
D.8.2 BESTAANSZEKERHEID VAN KWETSBARE INWONERS VERSTERKEN A.8.2.1 We werken er aan dat minder mensen schulden hebben (Q1-Q4)
A.8.2.3 We werken er aan dat minder inwoners in armoede leven (Q1-Q4)
In het voorjaar van 2026 leggen we het nieuwe Beleidsplan Schuldhulpverlening aan de gemeenteraad voor. Hierin staat hoe we inwoners helpen om schulden te voorkomen en als je in schulden zit dit op te lossen. We verwerken hierin de uitkomsten van de bespreking van de gevoelens peilende raadsmededeling over het concept Beleidsplan Schuldhulpverlening.
We blijven armoede samen met andere organisaties aanpakken. Bestaande projecten gaan door, zoals: • gratis menstruatieproducten; • een kledingbank op school (Curio ISK).
A.8.2.2 We werken samen om schulden vroeg te signaleren (Q1-Q4) We willen schulden voorkomen. Daarom werken we samen met woningcorporaties en energieleveranciers. Als iemand niet betaalt, krijgen wij een seintje. We nemen dan snel contact op, bijvoorbeeld door middel van een huisbezoek. Dit doen we samen met WijZijn. Met deze aanpak is in de afgelopen periode het bereik vergroot. Daarom zetten we deze aanpak voort.
Regelingen maken we beter vindbaar via de website en de Kwikstart-app. Daarnaast: • verlengen we de regelingen voor baby- en menstruatieproducten; • onderzoeken we hoe we projecten behouden; • bouwen we aan een netwerk van scholen, bedrijven en overheid; • en volgen cijfers om te weten wat werkt.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
61
A.8.2.4 We maken het makkelijker om gebruik te maken van regelingen (Q1-Q4) We helpen inwoners met een laag inkomen om gebruik te maken van regelingen. Inwoners maken om verschillende redenen geen gebruik van de bestaande regelingen. Daarom maken we dit makkelijker. Naast het vereenvoudigen van formulieren en een nieuwe website, realiseren we een webshop. Via deze webshop kunnen inwoners zien welke regelingen er zijn en hiervoor een aanvraag doen. Bijvoorbeeld voor een bijdrage voor sport of culturele activiteiten voor volwassenen en kinderen. Zo is de hulp beter bereikbaar, met minder papierwerk en sneller geregeld.
We verwachten dat hierdoor meer inwoners gebruik maken van de regelingen. De kosten van deze regelingen kunnen hierdoor stijgen. Dit volgen we.
A.8.2.5 We gaan door met het aanpakken van energiearmoede (Q1-Q4) We gaan door met de aanpak van energiearmoede. We helpen inwoners hun woning te verduurzamen en bieden tegelijk sociale hulp.
INDICATOREN Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2021
2022
2023
2024
Banen (per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar)
836,6 (2023)
725,3
744,7
759,2
759,2
Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de (potentiële) beroepsbevolking)
73,1 (2023)
67,6
69,5
70,3
73,4
Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners)
344,8 (2023)
.505,3
426,4
407,4
409
Lopende reintegratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15-64 jaar)
191,5 (2023)
107,9
119,7
123,3
123,0
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
AANVULLENDE INDICATOREN We ondersteunen inwoners bij werken en meedoen aan de samenleving. Dit doen we door te ondersteunen bij het inkomen. We gebruiken cijfers om beter te begrijpen wat er gebeurt met het aantal mensen die we met bijstand ondersteunen in het inkomen. Met de cijfers kunnen we: • • •
duidelijk maken welke groepen mensen de bijstand in- en uitgaan, sneller zien of er een probleem of trend is, betere keuzes maken om mensen te helpen, bijvoor beeld jongeren of oud-ondernemers.
Welke trend zien we? In het eerste kwartaal van 2025 is het aantal mensen in de bijstand gestegen met 25 personen. In januari waren er 1.816
62
mensen met een bijstandsuitkering. Eind maart waren dat er 1.841. Ook landelijk is er sprake van een lichte stijging van het aantal bijstandontvangers. Dit wordt veroorzaakt door een combinatie van een lagere uitstroom naar werk en een hogere instroom van met name statushouders en jongeren. Hieraan werken we onder andere door de inzet van sociale activering, de inzet van loonkostensubsidie en door de inwoners met een bijstandsuitkering beter te leren kennen De meeste nieuwe mensen in de bijstand zijn tussen de 18 en 35 jaar. Zij hebben net hun baan, onderneming of andere inkomsten verloren. Mensen die uit de bijstand gaan, zijn vaak ouder en stoppen vanwege hun pensioen (AOW), gaan weer aan het werk of verhuizen.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Aantal personen in de bijstand 1860 1840 Aantal personen
1820 1800 1780 1760 1740 1720 1700 1680 1660
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
2023
Q2
Q3
Q4
2024
Q1 2025
Jaar en kwartaal
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024
2020
Pijlervisie Sociaal & Veilig
2024
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2026
Werkvoorzieningsschap West-Brabant (WVS)
Integrale uitvoering van de Participatiewet, onderdeel voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, en activiteiten ten behoeve van arbeidsintegratie en aangepaste arbeid voor personen uit de deelnemende gemeenten, die op afstand van de reguliere arbeidsmarkt staan.
Doorbetaling Rijksbijdrage wsw € 11.485.000 Aanvullende bijdrage € 1.518.000
Intergemeentelijke Sociale Dienst Brabantse Wal (GR ISD)
De uitvoering van het takenpakket van een afdeling Sociale Zaken van een gemeente en het afstemmen van beleid ter zake van de uitvoering van de in de regeling benoemde wet- en regelgeving en het bevorderen van de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening.
€ 9.423.000
Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Baten
34.864
35.246
35.983
35.983
35.983
35.983
WAT MAG HET KOSTEN?
Lasten
64.217
65.442
68.945
68.186
68.236
68.231
Totaal saldo van baten en lasten programma 8
-29.353
-30.196
-32.962
-32.203
-32.253
-32.248
Onttrekkingen aan reserves
1.057
846
700
-
-
-
Stortingen in reserves
846
700
-
-
-
-
Resultaat programma 8
-29.142
-30.050
-32.262
-32.203
-32.253
-32.248
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
63
TOELICHTING Beginstand Programma 8 (Bedragen *€1.000)
2026
2027
2028
2029
Baten
35.958
35.958
35.958
35.958
Lasten
-66.130
-66.088
-66.135
-66.135
Saldo
-30.173
-30.130
-30.178
-30.178
Algemene uitkering
-896
-872
-865
-861
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-1.176
-1.183
-1.192
-1.192
Overhevelingen 2025
-700
0
0
0
ISD
-18
-18
-18
-18
-32.962
-32.203
-32.253
-32.248
700
0
0
0
-32.262
-32.203
-32.253
-32.248
Subtotaal Overhevelingen 2025 uit Algemene reserve Eindtotaal
BEGROTINGMUTATIES Algemene uitkering Algemene uitkering (kosten WVS) € 896.000 nadelig (structureel) In de algemene uitkering ontvangen we geld voor participatie. Daarvan betalen we kosten van de WVS voor de ondersteuning en begeleiding van inwoners bij werk. Bijstand levensonderhoud € 0 (incidenteel) Naast de algemene uitkering die in programma 1 is opgenomen, ontvangen we in dit programma geld om bijstandsuitkeringen te betalen. Dit heet het BUIG-budget. De gemeente hoort drie keer per jaar van de Rijksoverheid hoeveel dit budget is: • In oktober, vóór het nieuwe jaar, hoort de gemeente het voorlopige budget; • In mei hoort de gemeente het nader voorlopige budget; • In oktober van datzelfde jaar hoort de gemeente het definitieve budget. In oktober 2025 wordt door het Rijk het voorlopige BUIG-budget voor 2026 bekendgemaakt. Deze wijziging wordt met een apart besluit voorgelegd. De BUIG is een openeindregeling. Dit betekent dat wanneer inwoners in aanmerking komen voor een uitkering, dat deze verleend moet worden. De afgelopen jaren hebben we minder uitgegeven dan we ontvingen van het Rijk. We verwachten dat het BUIG-budget in de komende jaren niet toereikend is voor de kosten die we maken voor de uitkeringen.
Indexeren van uitgaven en inkomsten € 1.176.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 1.176.000. Overhevelingen 2025 € 700.000 nadeel (incidenteel) In het 2e Concernbericht 2025 is € 700.000 overgeheveld naar 2026 voor het actieplan armoedeverzachting. Met het actieplan armoedeverzachting werken we aan minder inwoners in armoede. Het actieplan heeft een loop- en ontwikkeltijd tot 2027. Overige bijstellingen Kosten ISD
€ 18.000 nadeel (structureel)
RESERVES Er wordt € 700.000 onttrokken aan de algemene reserve voor het actieplan armoedeverzachting. Dit betreft een overgeheveld budget van 2025 naar 2026.
64
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 9 - MILIEU
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid. Als gemeente geven wij het goede voorbeeld. Onze duurzaamheidsdoelen gaan wij bereiken door intensief samen te werken met onze inwoners, partners en leveranciers.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.9.1 Inwoners scheiden hun afval
A.9.1.1 We verlagen de hoeveelheid restafval
D.9.2 Inwoners leven in een gezonde leefomgeving
D.9.3 Bergen op Zoom is een duurzame gemeente
A.9.2.1 We sturen actief op verbetering van de luchtkwaliteit
A.9.3.1 We voeren het Uitvoeringsprogramma DEK 2025–2026 uit
A.9.2.2 We borgen de bodemkwaliteit en actualiseren bodembeleid
A.9.3.2 We voeren DEK-scans uit
A.9.3.3 We ontwikkelen structurele CO₂-monitoring
A.9.3.4 We stellen beleidsregels op voor biobased bouwen en ontwikkelen een kansenkaart voor duurzame gebiedsontwikkeling
A.9.3.5 We versterken duurzaamheidseducatie in de regio
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
65
DOELEN EN ACTIES
D.9.4 De gemeente heeft een toekomstbestendige leefomgeving door de energietransitie
A.9.4.1 We voeren een verkenning uit voor energietransitiebreed gemeentelijk beleid
A 9.4.2 We werken aan de uitvoering van de warmtetransitie en stellen nieuw beleid op
D.9.5 We werken toe naar een klimaatrobuuste leefomgeving
A.9.5.1 We stellen een gemeentelijk Kader Richtlijn Wateractieplan op
A.9.5.2 We stellen een natuurherstelplan op
A.9.5.3 We geven uitvoering aan de Bergse Adaptatie Strategie 2.0
A.9.4.3 We geven uitvoering aan de RES 1.0 en het Regionaal Plan Energiesysteem 0 West-Brabant Energie in Balans (RPE-WBEB)
A.9.4.4 We ondersteunen de verduurzaming van woningen en het bestrijden van energiearmoede
D.9.1 INWONERS SCHEIDEN HUN AFVAL A.9.1.1 We verlagen de hoeveelheid restafval In december 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Grondstoffenbeleidsplan. Daarin staan volgende doelstellingen: a. Verlagen van de hoeveelheid restafval naar maximaal 100 kilogram restafval per inwoner. b. Minimaal 60% van het huishoudelijk afval in 2030 recyclen Om deze doelen te bereiken is er een Uitvoeringsplan voor 2025-2030. Hierin staan maatregelen die vanaf 2026 worden ingevoerd. Belangrijkste veranderingen zijn: • De inzamelfrequentie van minicontainers restafval wordt vanaf 1-1-2026 verlaagd naar 1 x per 4 weken; • We voeren een progressief tarief in voor het aanbieden van restafval bij de ondergrondse restafvalcontainer;
66
•
Het aanbieden van grondstoffen (zoals GFT, PMD en oud papier) maken we makkelijker. Denk aan: - extra inzamelvoorzieningen bij hoogbouw; - een gemeentebrede containerwissel; - het op vrijwillige basis verstrekken van minicontainers voor de huis-aan-huis inzameling van plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken (PMD); - een aanpassing van de milieustraat waar meer stromen in de gratis route vallen en alleen voor dakleer en grof restafval een tik moet worden ingeleverd.
Verder zetten we in op begeleiding en bewustwording, met onder andere een afvalcoach, een mobiele milieustraat in de wijken en een uitgebreide communicatie- en voorlichtingscampagne over het aanleveren en scheiden van afval.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
D.9.2 INWONERS LEVEN IN EEN GEZONDE LEEFOMGEVING A.9.2.1 We sturen actief op verbetering van de luchtkwaliteit
A.9.2.2 We borgen de bodemkwaliteit en actualiseren bodembeleid
We nemen geactualiseerd lucht- en geurbeleid op in het omgevingsplan. We werken in lijn met het schone luchtakkoord. Daarvoor nemen we deel aan de landelijke monitoring luchtkwaliteit.Structureel voeren we luchtmetingen uit en bij overschrijdingen van emissies bij bedrijven en/of klachten, worden acties ondernomen vanuit VTH.
In 2026 borgen we de actuele bodemkwaliteit in onze gemeente. Naast de algemene bodemkwaliteit (bodemkwaliteitskaart in samenwerking met de provincie Noord-Brabant) kijken we ook naar (opkomende) stoffen zoals PFAS, diffuus lood, rubbergranulaat en asbest.
D.9.3 BERGEN OP ZOOM IS EEN DUURZAME GEMEENTE We vertalen duurzaamheidsambities en beleid naar concrete acties en meetbare resultaten met het Duurzaamheidskompas en het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid, Energie en Klimaatadaptatie (DEK). Het Duurzaamheidskompas helpt om duurzaamheid structureel in beleid en uitvoering te verankeren. Het Uitvoeringsprogramma DEK bewaakt de voortgang, monitort acties en zorgt voor samenhang tussen projecten. Zo werkt de gemeente datagestuurd, transparant en organisatiebreed aan haar duurzaamheidsdoelen.
A.9.3.1 We voeren het Uitvoeringsprogramma DEK 2025–2026 uit Met het Uitvoeringsprogramma DEK 2025–2026 zetten we in op tastbare en merkbare resultaten op het gebied van Duurzaamheid, Energie en Klimaatadaptatie. In 2026 ligt de focus op de uitvoering en monitoring van deze acties én op de voorbereiding van de vervolgeditie voor 2026–2027. Rapportage vindt plaats via de reguliere planning- en controlcyclus, waarbij alle begrotingsprogramma’s terugkoppelen aan het Uitvoeringsprogramma DEK. We geven inzicht in de rol en ontwikkeling van afdeling DEK en de inzet van de beschikbare CDOKE-middelen. Communicatie is hierbij een essentieel onderdeel: we zorgen dat resultaten niet alleen gehoord, maar vooral merkbaar zijn. Binnen én buiten het stadskantoor. Zo vergroten we betrokkenheid van collega’s, inwoners en samenwerkingspartners, en versterken we de integrale werkwijze binnen de organisatie.
A.9.3.2 We voeren DEK-scans uit Het doel is om Bergen op Zoom aantoonbaar en merkbaar duurzamer te maken. Dat betekent dat er binnen de organisatie behoefte aan praktische ondersteuning bij het structureel toepassen van duurzaamheid in beleid en uitvoering. Daarom voeren we DEK-scans uit met behulp van het Duurzaamheidskompas en de OGSM-methodiek. Dit biedt een uniforme werkwijze waarmee we samen met afdelingen
zichtbaar maken waar zij al bijdragen aan duurzaamheid, waar kansen liggen en welke vervolgstappen nodig zijn. De uitkomsten van deze scans worden opgenomen in het Uitvoeringsprogramma DEK en meegenomen in de reguliere planning- en control cyclus. In 2026 voeren we minimaal 10 DEK-scans uit. Zo versterken we de integraliteit binnen de organisatie en maken we concreet en meetbaar waar we staan.
A.9.3.3 We ontwikkelen structurele CO₂-monitoring De duurzaamheidstransitie vraagt om datagedreven werken. In 2025 hebben we voor het eerst de CO₂-voetafdruk van de gemeentelijke organisatie over 2023 in kaart gebracht: circa 1,226 kiloton CO₂-uitstoot, met een onzekerheidsmarge van 40%. In 2026 richten we ons op het verder ontwikkelen van de monitoring, de aansluiting bij het door het ministerie van I&W geleide DMI-ecosysteem met gebruik van bestaande kennis en tools, het beschikbaar maken van data en het opstellen van CO₂-reductiedoelen voor de organisatie om te voldoen aan wettelijke doelstellingen. We betrekken hierbij alle duurzaamheidsthema’s waar kansen liggen om integraliteit te versterken.
A.9.3.4 We stellen beleidsregels op voor biobased bouwen en ontwikkelen een kansenkaart voor duurzame gebiedsontwikkeling De gemeente wil duurzaamheid vanaf de start meenemen in woningbouw- en gebiedsontwikkelingen. Met een kansenkaart brengen we vroegtijdig in beeld waar kansen liggen voor natuurinclusief bouwen, biobased bouwen en energiemaatregelen. Ook bredere thema’s uit het Duurzaamheids-kompas, zoals CO₂-reductie, klimaatadaptatie en circulaire economie, worden hierin meegenomen. De kaart heeft een strategische functie: ze geeft richting aan lopende en toekomstige projecten. We stellen de kaart samen op met marktpartijen, belanghebbenden en experts, zodat deze breed gedragen wordt. De uitkomst vormt de basis voor beleidsregels die we opnemen in de kwaliteitseisen voor (bouw)projecten.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
67
A.9.3.5 We versterken duurzaamheidseducatie in de regio We zetten in op duurzaamheidseducatie voor kinderen en jongeren, omdat bewustwording en gedragsverandering op jonge leeftijd essentieel zijn voor de lange termijn. In samenwerking met de gemeenten Woensdrecht en Steenbergen ondersteu-
nen we het Natuurpodium bij het ontwikkelen en aanbieden van lessen over thema’s zoals klimaat, water, energie en biodiversiteit. Samen met scholen, bedrijven en overheden versterken we dit programma en zorgen we voor betere aansluiting op het curriculum.