Bijlage 1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
600
Brandweer-incidenten (brand)
500
Overlastmeldingen gemeente
400 300 200 Aantal
100 0
2022-2023
2023-2024
Jaar
2024-2025
Bron: document ‘Evaluatie jaarwisseling gemeente Bergen op Zoom 2024-2025’ * Dit is de eerste jaarwisseling waarbij meldingen vuurwerkoverlast niet meer bij de politie zijn gemeld, maar bij de gemeente via de vuurwerktelefoon en het meldingssysteem Signalen.
Afhandeling meldingen boa’s binnen afhandeltermijn
Afgehandelde overlastmeldingen boa’s 2024
6590
2023
3570 2452
2022 0
1000
2000
3000
2024
95%
2023
95% 87%
2022 4000
5000
6000
7000
8000
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Bron: gemeentelijk meldingssysteem Signalen * Vanaf 1 januari 2024 worden alle meldingen parkeeroverlast door de gemeentelijke boa’s afgehandeld. In de jaren daarvoor werd een deel afgehandeld door Parkeerbeheer BV.
Klanttevredenheid afhandeling meldingen boa’s Ontevreden
100
Geen reactie
80
Tevreden
60
Verdeling (%)
40
22
20 0 2022-2023
2023-2024
2024-2025
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Jaar
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 District De Markiezaten
2023
Veiligheidsstrategie “Bergen moet veiliger” (Veiligheidskader)
2023
Pijlervisie Sociaal en Veilig
2024
Regionaal Beleidsplan ZWB 2023-2026 (hele politie-eenheid)
2023
Beleidsplan Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 2023-2027
2023
Convenant Samenwerking tussen ketenpartners in het ZVH De Markiezaten & privacy protocol
2020
Algemene Plaatselijke Verordening
2025
Beleidskader gemeentelijk cameratoezicht 2022
2022
Beleidsregel Bibob 2024
2024
Convenant aanpak drugscriminaliteit 2023-2026 Zeeland-West-Brabant
2023
Convenant ten behoeve van Bestuurlijke en Geïntegreerde Aanpak Georganiseerde Criminaliteit, bestrijding Handhavingsknelpunten en Bevordering Integriteitsbeoordelingen (RIEC-convenant)
2020
Convenant Bondgenootschap van gemeentelijke en provinciale overheden tegen ondermijning in Brabant-Zeeland (aanvulling op RIEC-convenant)
2020
Samenwerkingsafspraken levensloopaanpak De Markiezaten
2025
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
Door afstemming tussen hulpdiensten bereiken we grotere slagkracht en betere dienstverlening.
Bijdrage van de gemeente in 2026 € 5.176.000
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Baten
179
591
593
343
93
93
Lasten
8.266
9.486
9.881
9.571
9.256
9.259
Totaal saldo van baten en lasten programma 2
-8.087
-8.896
-9.288
-9.228
-9.163
-9.166
Onttrekkingen aan reserves
-
-
-
-
-
-
Stortingen in reserves
-
-
-
-
-
-
-8.087
-8.896
-9.288
-9.228
-9.163
-9.166
Resultaat programma 2
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
23
TOELICHTING Beginstand Programma 2 (Bedragen *€1.000)
2026
2027 341
2028
2029
Baten
591
91
91
Lasten
-9.731
-9.439
-9.150
-9.153
Saldo
-9.141
-9.099
-9.060
-9.063
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-69
-64
-59
-59
Kapitaallasten
-255
-260
-258
-256
Personeelskosten
-81
-61
-40
-40
Brandweerkazerne
258
256
253
251
-9.288
-9.228
-9.163
-9.166
Eindtotaal
BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten € 69.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 69.000. Kapitaallasten € 255.000 nadeel (structureel) Eind 2025 hebben we de brandweerkazerne terug overgenomen van de Veiligheidsregio. In de begroting stonden nog geen kapitaallasten voor 2026 en de jaren daarna. Deze zijn nu opgenomen in de begroting. In 2027 stijgen de kapitaallasten. Dit komt doordat we in 2026 een krediet afsluiten voor het vervangen van cameratoezicht. Vanaf 2027 rekenen we hiervoor de kapitaallasten in de begroting. Personeelskosten € 81.000 nadeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Brandweerkazerne € 258.000 voordeel (structureel) Omdat we eind 2024 de brandweerkazerne hebben overgenomen van de Veiligheidsregio, betalen we minder aan de Veiligheidsregio. In plaats daarvan hebben we kapitaallasten (zie toelichting kapitaallasten hierboven).
24
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 3 - BEHEER OPENBARE RUIMTE
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Iedereen moet kunnen wonen in een buurt die goed bereikbaar is en netjes blijft. Daarom zorgen we samen met de buurt voor schone en groene straten. We maken veilige routes naar school en werk. We ruimen zwerfvuil op en zorgen dat parkeren niet moeilijker wordt.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.3.1 De openbare ruimte wordt steeds duurzamer
A.3.1.1 We verwijderen 40.000 tegels in 2026 (Q1 Q4)
A.3.1.2 We gebruiken boombladeren opnieuw (Q1)
A.3.1.3 We verbeteren de biodiversiteit door het herstellen van het coulisselandschap (Q1)
A.3.1.4 We vergroten de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte met het Villes et Villages fleuris concept op onze rotondes (Q2 en Q3)
D.3.2 De gemeente zorgt ervoor dat de openbare ruimte steeds beter wordt
D.3.3 De gemeente helpt de inwoner op een duidelijke en vriendelijke manier
A.3.2.1 We werken het Integraal Maatschappelijk Beheer Kader uit en we maken beheerplannen (Q2)
A.3.3.1 We betrekken de inwoners actief door duidelijke informatie (Q1 Q2)
A.3.2.2 We zorgen voor een veilige openbare ruimte (Q1 - Q4)
A.3.3.2 We voeren het speelruimteplan uit (Q1-Q4)
A.3.2.3 We werken aan een mooiere buitenruimte met een nieuw sierheesterconcept (Q4)
A.3.3.3 We werken aan mobiliteitsproblemen naar aanleiding van de nota Mobiliteit (Q1 - Q2)
A.3.3.4 We maken een Landschapsontwikkelinguitvoeringsplan (Q2 en Q3)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
25
D.3.1 DE OPENBARE RUIMTE WORDT STEEDS DUURZAMER A.3.1.1 We verwijderen 40.000 tegels in 2026 (Q1 - Q4)
A.3.1.3 We verbeteren de biodiversiteit door het herstellen van het coulisselandschap (Q1)
In 2016 heeft de Europese Unie, ook namens Nederland, het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Het doel van dit akkoord is om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2 graden Celsius.
Samen met het parkmanagement van TNP heeft de gemeente een plan gemaakt voor het landschap op het industrieterrein. In dit plan staat dat we de natuur gaan versterken door nieuwe planten en bomen aan te planten. Het gaat om: • Rijen met bomen; • Heggen van elzen; • Kleine bossen voor vogels; • Tiny forests (kleine bossen). Samen met Trees for All en het Werkvoorzieningsschap (WVS) gaan we dit groen planten. We willen 5 kilometer aan heggen, 200 bomen en 20 vogelbosjes planten.
In buurten met veel stenen en weinig groen of water kan het op warme dagen meer dan 5 graden warmer zijn dan in buurten met veel bomen, gras en vijvers. Ook stelt het waterschap strengere regels voor het opvangen van regenwater. Regenwater moet zoveel mogelijk de grond in kunnen zakken. Als er te veel stenen zijn, lukt dat niet. Dan komt er te veel water in het riool, en dat zorgt voor problemen. Tegelijk is het belangrijk dat iedereen de openbare ruimte kan blijven gebruiken. In 2025 hebben we plekken met te veel verharding in kaart gebracht. Deze kaart is nu voor iedereen te bekijken op de website http//data.bergenopzoom.nl. We gaan op de volgende plekken stenen weghalen: • Historisch Centrum Bergen op Zoom; • Rode Schouw in Halsteren; • Borgvliet in Bergen op Zoom.
A.3.1.2 We gebruiken boombladeren opnieuw (Q1) Nu brengt de gemeente het bladafval nog naar een erkend afvalbedrijf. Dat bedrijf maakt er compost van en verkoopt het. In de toekomst gaat de gemeente samen met dit bedrijf het bladafval zelf gebruiken. We maken er bladmulch (bodemverbeteraar) van en gebruiken dit in plantvakken in de openbare ruimte. Zo maken we van afval een grondstof. We gaan dit doen op de volgende plekken: • Sierstruiken die we terug snoeien (25% van alle struiken); • Randen rond nieuwe bomen die water krijgen; • Nieuwe plantsoenen. Bladmulch zorgt voor een betere bodem, minder verdamping en minder onkruid. We gaan dit goed volgen, zodat we dit later in de hele gemeente kunnen toepassen.
26
Ook gaan we nieuwe soorten zaadmengsels proberen. We gebruiken zaden uit het gebied zelf en maken daarvoor geulen en wadi’s (lage of diepe plekken in de grond waar water in kan lopen).
A.3.1.4 We vergroten de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte met het Villes et Villages fleuris concept op onze rotondes (Q2 en Q3) In 2025 hebben we viermaal inspecties gedaan naar de 11 rotondes die zijn “geadopteerd” door bedrijven. Uit deze controles bleek dat 9 van de 11 rotondes (82%) niet goed werden onderhouden volgens de afgesproken normen in het IBOR Plan 2023-2027. Eén van de twee rotondes die wél goed waren, is ingeplant met vaste planten. Daarmee zijn we in 2024 begonnen. We kregen hier veel positieve reacties op. Daarom hebben we besloten om alle rotondes op deze manier aan te planten. Tot en met 2028 pakken we de tien overgebleven rotondes fasegewijs aan. De beplanting op de rotondes was ooit overgenomen door bedrijven om kosten te besparen. Omdat het onderhoud niet altijd even goed ging, kiezen we nu voor een nieuwe aanpak. We brengen de rotondes onder in het nieuwe reclamebeleid. Zo kunnen we de kosten voor onderhoud betalen én zorgen we voor een goed onderhouden omgeving.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
D.3.2 DE GEMEENTE ZORGT ERVOOR DAT DE OPENBARE RUIMTE STEEDS BETER WORDT A.3.2.1 We werken het Integraal Maatschappelijk Beheer Kader uit en we maken beheerplannen (Q2) Het IMBK is een uitbreiding van het IBOR-plan. Waar het IBORplan vooral kijkt naar het onderhoud van de buitenruimte, kijkt het IMBK ook naar andere belangrijke thema’s, zoals: • Klimaatverandering; • De overstap naar duurzame energie; • Meer groen in de stad; • Het vervangen van oude onderdelen in de buitenruimte. Door op deze manier te werken, komen we minder snel voor verrassingen te staan. Zo houden we meer controle over het onderhoud van de openbare ruimte. Nieuwe beheerplannen en Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) helpen om beter te plannen wanneer iets vervangen moet worden. Zo krijgen we ook beter inzicht in hoe groot de vervangingsopgave is. In 2026 zorgen we dat alle onderdelen van de buitenruimte een nieuw beheerplan hebben.
A.3.2.2 We zorgen voor een veilige en bereikbare openbare ruimte (Q1 - Q4) We gaan de komende jaren veel armaturen en verlichting vervangen. Bij het vervangen kijken we integraal waar de straatverlichting verbeterd kan worden in verband met de veiligheid.
Deze werkzaamheden worden in ieder geval uitgevoerd in de wijken Oude Stad en Oost en op plaatsen die als knelpunt naar voren komen bij het opstellen van wijkveiligheidsplannen (zie A.2.1.3). Ook zorgen we dat het groen bij oversteekplaatsen en maatschappelijke gebouwen tijdig wordt gesnoeid. Zo blijft alles goed zichtbaar en zorgen we voor meer veiligheid. We gaan achterstallig onderhoud aan de wegen, parkeerplaatsen en stoepen wegwerken Tijdens deze werkzaamheden zullen regelmatig wegen worden afgesloten. We zorgen dan voor omleidingsroutes en communiceren hierover.
A.3.2.3 We werken aan een mooiere buitenruimte met een nieuw sierheesterconcept (Q4) In alle wijken willen we de uitstraling verbeteren. Dit doen we door met sierheesters te werken. Dat zorgt voor een betere kwaliteit van de omgeving én maakt het onderhoud makkelijker en efficiënter. In 2024 en 2025 hebben we al goede ervaringen opgedaan met nieuwe plantvakken met vaste planten. De reacties hierop zijn positief. Deze plantvakken zijn nu vooral in bijzondere gebieden te vinden, zoals parken en de historische binnenstad. We willen dit ook in woonwijken en langs belangrijke wegen toepassen.
D.3.3 DE GEMEENTE HELPT DE INWONER OP EEN DUIDELIJKE EN VRIENDELIJKE MANIER A.3.3.1 We betrekken de inwoners actief door duidelijke informatie (Q1 - Q2)
A.3.3.3 We werken aan mobiliteitsvraagstukken naar aanleiding van de nota Mobiliteit (Q1 - Q2)
In 2025 kregen we klachten over het groot onderhoud aan bosplantsoenen. Vooral de communicatie over de werkzaamheden bleek onvoldoende. Daarom gaan we voortaan eerder en duidelijker communiceren over snoeiwerk. We delen de planning met: • Dorpsraden en wijkraden; • Directe omwonenden; • De Bergen op Zoomse Bode; • Overheid.nl. Zo zorgen we dat inwoners en partners goed weten waar en wanneer we gaan snoeien.
In 2026 werken we onder andere aan oplossingen en bijbehorende budgetten op de volgende gebieden: • Parkeerproblemen in de Jazzbuurt; • Parkeerproblemen op de Bergse Plaat; • Geluidsoverlast op de Randweg; • Doorstromingscontrole.
A.3.3.2 We voeren het speelruimteplan uit (Q1-Q4) Het speelruimteplan zorgt voor een betere inrichting van de speelplekken in de gemeente. Het doel is om de bestaande speelplekken te verbeteren en beter te laten aansluiten bij de wensen van kinderen, jongeren en ouders. We voeren dit plan uit in de tweede helft van 2026 uit.
A.3.3.4 We maken een Landschapsontwikkelinguitvoeringsplan (Q2 en Q3) Begin 2026 presenteren we het Landschapsontwikkelinguitvoeringsplan (LOUP) aan de gemeenteraad. Om dit plan tot een succes te maken, stellen we een duidelijk uitvoeringsplan op. Dit plan laat zien wat we de komende jaren gaan doen. Zo kunnen we de ‘ruimte voor ruimte’-gelden goed inzetten om onze gemeente nog mooier en groener te maken.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
27
INDICATOREN In de tabel hieronder is te zien welk kwaliteitsniveau er is behaald en wat vooraf was afgesproken. • A staat voor de ambitie: wat we willen bereiken; • S staat voor de score: wat we echt hebben behaald; • Is een vakje rood, dan hebben we minder goed gescoord dan de ambitie; • Is een vakje groen, dan hebben we beter gescoord dan de ambitie. Thema’s
Binnenstad
Bijzondere gebieden
Invalswegen
Woongebieden
Industriegebieden
Parken
Recreatiegebieden
Buitengebied
A
S
A
S
A
S
A
S
A
S
A
S
A
S
A
S
Groen
B
B
B
B
B
B
B
B
C
D
B
B
C
C
C
C
Verharding
B
B
B
B
B
B
B
C
C
C
B
B
C
C
C
C
Water
B
A
B
A
B
A
B
A
C
A
B
A
C
A
C
A
Riolering
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
CVK*
B
C
B
C
B
C
B
C
B
B
B
C
B
C
B
C
Meubilair
B
B
B
B
B
B
B
B
C
C
B
B
C
D
C
C
Reiniging
A
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
Bron: De gebruikte bron is www.bergenopzoom.apptimizeplatform.nl CVK* staat voor Civieltechnische Kunstwerken
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Grondstoffenbeleidsplan
2024
Beleidsvisie Materieel erfgoed
2013
Beleidsnota Parkeren
2013
Gebiedsvisie Brabantse Wal – Bergen op Zoom Oost
2010
Gemeentelijk Waterplan 2024-2027
2023
Groenstructuurplan
2006
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2023-2027
2022
Nota Mobiliteit (nog door de raad vast te stellen)
2025
Strategische visie Theodorushaven
2009
Toekomstbeeld binnenstad
2023
Visie Duurzame Ontwikkeling
2014
28
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Baten
1.384
1.188
1.173
1.173
1.173
1.173
Lasten
40.236
23.637
24.056
24.354
24.417
24.614
Totaal saldo van baten en lasten programma 3
-38.852
-22.450
-22.883
-23.181
-23.244
-23.441
4.792
77
77
77
77
77
Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Resultaat programma 3
-
-
-
-
-
-
-34.060
-22.373
-22.806
-23.104
-23.167
-23.364
TOELICHTING Beginstand Programma 3 (Bedragen *€1.000) Baten
2026
2027
990
2028
990
990
2029 990
Lasten
-23.438
-23.473
-23.546
-23.396
Saldo
-22.448
-22.482
-22.556
-22.406
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-310
-313
-316
-312
Kapitaallasten
106
-192
-216
-310
Personeelskosten
36
73
110
110
Arreaalaccress openbare ruimte
-309
-309
-309
-566
Evenementen
119
119
119
119
-22.806
-23.104
-23.167
-23.364
Eindtotaal
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
29
BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten € 310.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 310.000. Kapitaallasten € 106.000 voordeel (structureel) In 2026 zijn de kapitaallasten € 106.000 lager dan eerder geraamd. Dat komt vooral doordat de rekenrente vanaf 1 januari 2025 is verlaagd van 1,5% naar 1,25%. Hierdoor zijn de rentekosten lager. In de jaren daarna lopen de kapitaallasten juist op. Dat komt omdat lopende investeringen worden afgerond en er vanaf het jaar na afronding nieuwe kapitaallasten in de begroting komen.
Personeelskosten € 36.000 voordeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Areaalaccress openbare ruimte € 309.000 nadeel (structureel) Het areaalaccres 2025 ontstaat door meer areaal en hogere marktprijzen. Bijna het hele accres (98%) komt door die hogere prijzen. Deze liggen in 2025 boven de prijsstijging van 2,3% waarmee in de begroting 2025 is gerekend. Evenementenkasten € 119.000 voordeel (structureel) Om de kosten en opbrengsten voor evenementen beter inzichtelijk te hebben, zijn de kosten voor elektra en onderhoud van civieltechnische kunstwerken verplaatst van programma 3 (Beheer Openbare Ruimte) naar programma 4 (Economie). Hierdoor ontstaat in dit programma een voordeel.
RESERVES Een volledige toelichting op alle reservemutaties staat in paragraaf 2.3.
30
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 4 - ECONOMIE
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Wij willen dat het in de gemeente Bergen op Zoom fijn wonen, werken en (be)leven is. Daarvoor moet nog wel wat gebeuren. Van de aanpak van onze historische binnenstad, het aantrekken van meer en diverse werkgelegenheid, het anders inrichten van onze sportieve en culturele infrastructuur (de businesscases cultuur en sport) tot aan Bergen op Zoom op de kaart zetten als (be)leefstad met recreatieve hotspots als de Bergse Heide en de Boulevard (waaronder de Waterschans). De luiken moeten open en zichtbaar worden voor andere overheden in Den Bosch, Den Haag en Brussel. Ook gaan we meer en beter samenwerken met andere steden, bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen om onze campussen (Agro- economie, Biobased, (Podium)Techniek en Zorg) verder te versterken.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.4.1 De gemeente creëert ruimte voor Economie
D.4.2 De gemeente faciliteert de transitie naar een nieuwe economie
A.4.1.1 We bieden ruimte voor het MKB op Schans VI (Q1-Q4)
A.4.2.1 We faciliteren de samenwerking tussen ondernemers via een gemeentebreed ondernemersfonds (Q1-Q4)
A.4.1.2 We verkennen de omvorming van locaties voor woningbouw in Halsteren via schuifpuzzel (Q1-Q4)
A.4.1.3 We versterken het lokale en regionale bedrijfsleven door de ontwikkeling Ster van Lepelstraat (Q1-Q4)
A.4.1.4 We stellen een ruimtelijk-economisch toekomstbeeld op voor het werklandschap Auvergnepolder (Q1-Q4)
A.4.2.2 We vergroenen en verduurzamen onze bedrijventerreinen (Q1-Q4)
D.4.3 De gemeente zet in op een beleefbare binnenstad, dorpskernen en wijkcentra
A.4.3.1 We breiden onze gereedschapskist uit om leegstand aan te pakken (Q1-Q4)
A.4.3.2 We vergroenen ons winkelgebied en maken een plan voor een betere parkeergarage De Parade én bewaakte fietsenstalling (Q1-Q4)
D.4.4. De gemeente faciliteert een veelzijdige en duurzame vrijetijdsbesteding
A.4.4.1 We rollen de positionering van Bergen op Zoom uit en zetten onze gemeente op de kaart (Q1-Q4)
A.4.4.2 We ontwikkelen het VVV door tot een eigentijdse citymarketingorganisatie (Q1-Q4)
A. 4.2.3 We werken aan een veiligere en economische aantrekkelijkere Theodorushaven (Q4)
A.4.2.4 We stimuleren plantbased door onderzoeksfaciliteiten in het DAB-lab (Q1-Q4)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
31
D.4.1 DE GEMEENTE CREËERT RUIMTE VOOR ECONOMIE A.4.1.1 We bieden ruimte voor het MKB op Schan VI (Q1-Q4) Werklandschappen zijn belangrijk voor onze regionale en lokale economie. Het werklandschap ‘Oude Molen’ maakt deel uit van de grotere gebiedsontwikkeling Schans VI. Naast de ontwikkeling van een werklandschap, gaat het om toevoeging van woningen. Het aantal woningen wordt duidelijk na overleg met betrokken partijen en de grondexploitatie. Het werklandschap ‘Uitbreiding Oude Molen’ heeft een oppervlakte van circa 15 ha, waarvan 10 ha netto uitgeefbaar is. Het werklandschap wordt specifiek voor het lokale MKB ontwikkeld. Dit betekent dat de kavels maximaal 0,5 ha zijn. Met deze plek geven we ruimte aan de lokale MKB´er om er zich te vestigen of door te groeien binnen onze gemeentegrenzen. Voor de ontwikkeling van Schans VI (o.a. de ontwikkeling van werklandschap) worden in 2026 de volgende producten opgeleverd: 1. Een vastgesteld integraal programma van eisen; 2. Een vastgesteld gebiedspaspoort; 3. De eerste stap gemaakt met onderzoeken naar water en bodem, flora en fauna en stikstof; 4. De eerste stap gemaakt naar een stedenbouwkundig plan.
op de Theodorushaven, waardoor watergebonden bedrijvigheid zich hier kan vestigen. Hierbij wordt uitgegaan van het bereiken van regionale meerwaarde voor Bergen op Zoom en de regio West-Brabant-West (Stedelijke Regio West-Brabant). Voor de ontwikkeling van de Ster van Lepelstraat worden in 2026 de volgende producten opgeleverd: 1. Een regionale programmastatus binnen het samen werkingsverband van de Stedelijke Regio West-Brabant met Provincie Noord-Brabant; 2. Een eerste start met de uitwerking van een haalbare voorkeursvariant; 3. Een doorlopen participatietraject met als beoogde uitkomst maatschappelijk draagvlak voor deze ontwikkeling; 4. Een vastgesteld gebiedspaspoort; 5. Het maken van samenwerkingsafspraken met de initiatiefnemer voor een zorgvuldige belangenafweging.
A.4.1.4 We stellen een ruimtelijk-economisch toekomstbeeld op voor het werklandschap Auvergnepolder (Q1-Q4)
A.4.1.3 We versterken het lokale en regionale bedrijfsleven door de ontwikkeling Ster van Lepelstraat (Q1-Q4)
Op basis van de Pijlervisie Economie wordt in 2026 gewerkt aan een plan voor een nieuw en toekomstbestendig werklandschap in de Auvergnepolder. De Auvergnepolder krijgt namelijk steeds meer te maken met uitdagingen op het gebied van netcongestie, natuur- en waterkwaliteit en economische potentie. Denk hierbij aan ruimtelijke claims zoals windturbines en het hoogspanningsstation. Om hierop grip te krijgen, willen we een ruimtelijk-economisch toekomstbeeld opstellen voor het werklandschap Auvergnepolder. Dit profiel richt zich specifiek op duurzame ondernemingen die zich bezighouden met plantaardige productie en circulaire bedrijfsvoering – in lijn met de Pijlervisie Economie. Daarbij kijken we ook naar andere functies, zoals milieuzonering, bereikbaarheid en de inrichting van het landschap. Hierdoor kan het gebied meerwaarde bieden voor de toekomst van onze gemeente. Het toekomstbeeld stellen we in afstemming met diverse partners op, zoals: Delta Agrifood Business, bedrijvennetwerken, onderwijsinstellingen en de Provincie Noord-Brabant – en vanzelfsprekend ook met omwonenden en de gemeenteraad. Tegelijkertijd kijken we naar de betrokkenheid van potentiele gebruikers, zodat de plannen aansluiten bij de vraag uit de markt. Door deze gezamenlijke aanpak willen we komen tot een gedragen en onderbouwd toekomstbeeld om grip te krijgen op de uitdagingen in de polder.
Het werklandschap Ster van Lepelstraat is in de Omgevingsvisie aangemerkt als strategische reserve en kan daardoor als logistieke hub perspectief bieden aan het lokale bedrijfsleven. Door het ontwikkelen van het werklandschap Ster van Lepelstraat ontstaat er schuifruimte op andere bedrijfskavels in de gemeente. Een voorbeeld hiervan is het vrijspelen van kavels
Voor het opstellen van een ruimtelijk-economisch profiel voor werklandschap Auvergnepolder wordt in 2026 het volgende product opgeleverd: 1. Een profiel en Toekomstbeeld voor het werklandschap Auvergnepolder.
A.4.1.2 We verkennen de omvorming van locaties voor woningbouw in Halsteren via schuifpuzzel (Q1-Q4) Met de ontwikkeling van het werklandschap Schans VI komt een nieuwe behoefte scherp in beeld: wonen. Halsteren groeit, en die groei vraagt om een toekomstvisie waarin werken, wonen en leefbaarheid hand in hand gaan. Uitbreidingslocaties als Schans VI ontstaan door functies op de juiste plek te combineren, wat voor zowel woningzoekenden en MKB´ers kansen biedt. Daarom gaan we een ‘ruimtelijke schuifpuzzel’ leggen met een specifiek toekomstbeeld voor Halsteren. Hierin verkennen we hoe wonen en werken elkaar kunnen versterken. In 2026 delen we de resultaten met de raad. Met het verkennen van woningbouw via schuifruimte leveren we in 2026 het volgende product op: 1. Een Toekomstbeeld voor Halsteren met nieuwe woningbouwlocaties via schuifruimte
32
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
D.4.2 DE GEMEENTE FACILITEERT DE TRANSITIE NAAR EEN NIEUWE ECONOMIE A.4.2.1 We faciliteren de samenwerking tussen ondernemers via een gemeentebreed ondernemersfonds (Q1-Q4) Lokale ondernemers krijgen met steeds meer uitdagingen te maken. Grote vraagstukken zoals verduurzaming, arbeidsmarktontwikkeling en bereikbaarheid zijn uitdagingen die bijna iedere ondernemer aangaan. Om de problemen op te lossen, is steeds intensievere samenwerking nodig tussen ondernemers. Een succesvol middel om die samenwerking te organiseren, is een gemeentebreed ondernemersfonds. Onder andere Leiden, Utrecht en Helmond hebben hier goede ervaringen mee. Afhankelijk van de mate van draagvlak bereiden we een raadsvoorstel voor om het ondernemersfonds per 1 januari 2027 in te voeren. Voor de totstandkoming van het ondernemersfonds wordt in 2026 het volgende product opgeleverd: 1. Een raadsvoorstel tot in werking treden van het ondernemersfonds per 1 januari 2027 mits hiervoor voldoende draagvlak bestaat.
A.4.2.2 We vergroenen en verduurzamen onze bedrijventerreinen (Q1-Q4) In 2026 bouwen we verder aan het programma Grote Oogst voor het verduurzamen, vergroenen en toekomstbestendig maken van bedrijventerrein TNP. De aanpak hiervoor richt zich op de drie deelopgaven Energie, Klimaatadaptie en Circulaire Economie. Met deze deelopgaven gaan we een aantal concrete stappen maken door: het onderzoeken van collectieve afvalinzameling op onze bedrijventerreinen, het vergroenen van de buitenruimte met het aanleggen van wandel- en fietspaden op bedrijventerrein TNP (lees: voor een gezonde werk- en leefomgeving voor werknemers) en een haalbaarheidsonderzoek naar een energiehub en potentieel gebruik van restwarmte. Via deze aanpak maken we van TNP een meer energieneutraal en duurzaam werklandschap voor ondernemers en werknemers. Op basis van deze aanpakken via Programma Grote Oogst leveren we in 2026 de volgende producten op: 1. De resultaten uit het onderzoek voor de mogelijkheid tot collectieve afvalinzameling op TNP; 2. Wandel- en fietspaden die op TNP aangelegd zijn met extra vergroening voor (en door) ondernemers en werknemers; 3. De resultaten uit de onderzoeken voor een circulair energy hub en potentieel gebruik van restwarmte op TNP.
A. 4.2.3 We werken aan een veiligere en economische aantrekkelijkere Theodorushaven (Q4) In 2026 zet de gemeente zich verder in voor het verduurzamen en toekomstbestendig maken van de Theodorushaven. Een
belangrijke stap in dit proces is het verbeteren van de stroomvoorziening voor elektrische scheepvaart. Daarom brengen we samen met de netbeheerder en havengebruikers de huidige en gewenste capaciteit voor walstroom in kaart. De technische verkenning hiervan willen we in Q4 terugkoppelen aan de raad. Daarnaast willen we onze watergebonden kavels juridisch beter beschermen. Deze kavels zijn schaars en strategisch belangrijk, zeker in het licht van de economische koers waarin vervoer over water een grotere rol speelt. Samen met Brabant Ports onderzoeken we hoe we deze kavels juridisch optimaal kunnen benutten, volgens de uitgangspunten van de Pijlervisie Economie. Ook de veiligheid in de haven krijgt extra aandacht. Binnenhavens worden steeds kwetsbaarder voor ondermijning. Om hier grip op te krijgen, zetten we samen met watergebonden bedrijven, Brabant Ports en ondernemersvereniging TNP een bewustwordingscampagne op. Deze richt zich op het personeel dat actief is in de haven, met als doel hen beter te laten signaleren en melden bij verdachte situaties. Zo werken we gezamenlijk aan een veilige havenomgeving, als onderdeel van de bredere Veiligheidsaanpak van de gemeente. Met het inzetten op de havensamenwerking voor de versterking van de Theodorushaven leveren we in 2026 de volgende producten op: 1.
De raad via een raadsinformatiebrief bijpraten over de technische verkenning naar walstroomcapaciteit, de juridische mogelijkheden voor het beschermen van watergebonden kavels en de resultaten van de bewustwordingscampagne tegen ondermijning in de binnenhaven.
A.4.2.4 We stimuleren plantbased door onderzoeksfaciliteiten in het DAB-lab (Q1-Q4) Via de Pijlervisie Economie willen we onze plantbased ambities op een aantal manieren vormgeven. Met het raadsbesluit van december 2024 heeft de raad besloten om via het spoor van het DAB-lab de plantbased economie te versterken. Dat betekent dat het DAB de komende drie jaar op de huidige basis wordt voortgezet waarbij eigendom en beheer van het gebouw en perceel bij de gemeente blijft. Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe het DAB in 2027 over kan gaan in een nieuwe governance, waarbij het bezit van het gebouw toegankelijker wordt voor alle gebruikers. Hierdoor krijgen verschillende bedrijven en onderzoekers toegang tot geavanceerde apparatuur en technologieën voor plantbased innovaties. Deze faciliteiten worden mogelijk aangevuld met kansrijke onderdelen uit het GCC, dat momenteel zorgvuldig
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
33
ontbonden wordt. Met deze faciliteiten wil de gemeente het lokale en regionale bedrijfsleven verder versterken.
2.
Met het versterken van de onderzoeksfaciliteiten in het DABlab, en het toevoegen van mogelijk kansrijke GCC-onderdelen, gaan we in 2026 de volgende producten opleveren: 1. De resultaten uit het governance-onderzoek voor het DAB-lab;
3.
Het realiseren van gedeelde voorzieningen om plant based innovaties gerichter te ondersteunen voor bedrijven en onderzoekers; Inzicht in kansrijke onderdelen van het GCC die – indien mogelijk - geïntegreerd worden in het DAB-lab in 2027.
D.4.3 DE GEMEENTE HEEFT EEN BELEEFBARE BINNENSTAD, DORPSKERNEN EN WIJKCENTRA A.4.3.1 We breiden onze gereedschapskist uit om leegstand aan te pakken (Q1-Q4) In 2023 is de visie ‘Toekomstbeeld Binnenstad 2030’ vastgesteld. In deze visie staan vijf ambities en ontwikkelprincipes om van de binnenstad een beleefstad te maken; een place to be. Voor de uitvoering van de visie hebben we specifiek beleid voor de binnenstad gemaakt, waaronder de Beleidsregels Binnenstad Bergen op Zoom. Het in 2025 op te leveren afweegkader ‘commerciële voorzieningen’ geeft ons ruimte om innovatief, divers en duurzaam ondernemerschap beter te faciliteren. Daarnaast faciliteren we via de eerder vastgestelde beleidsregels de omvorming naar woningen. In het verlengde daarvan verkennen wij of een revolverend vastgoedfonds deze beweging kan helpen versnellen. Met het bestrijden van de leegstand in de binnenstad, en het bieden van meer mogelijkheden voor ondernemerschap, leveren we in 2026 de volgende producten op: 1. Het toepassen van het afweegkader ‘commerciële voorzieningen’; 2. Het toepassen van een leegstandsverordening om ondernemers en inwoners financieel te prikkelen om leegstand tegen te gaan;
3.
Verkenning naar een revolverend vastgoedfonds om transformatie te versnellen.
A.4.3.2 We vergroenen ons winkelgebied en maken een plan voor een betere parkeergarage De Parade én bewaakte fietsenstalling (Q1-Q4) In december 2024 hoorden we dat we een subsidie voor de Impulsaanpak Winkelgebieden hebben ontvangen. Met deze subsidie willen we onze binnenstad omvormen tot een beleefbaar gebied. In 2026 gaan we hiervoor straten vergroenen via het programma De Groene Gids. Ook gaan we een toekomstplan opstellen voor de parkeergarage De Parade en het gebied eromheen. Met deze stappen verbeteren we het wonen, werken en beleven in de binnenstad. Met het faciliteren van de omvorming in de binnenstad gaan we in 2026 de volgende producten opleveren: 1. Op basis van De Groene Gids vergroenen we straten in de binnenstad; 2. Er is een plan opgesteld voor de toekomst van par keergarage De Parade en een bewaakte fietsenstalling.
D.4.4. DE GEMEENTE FACILITEERT EEN VEELZIJDIGE EN DUURZAME VRIJETIJDSBESTEDING A.4.4.1 We rollen de positionering van Bergen op Zoom uit en zetten onze gemeente op de kaart (Q1-Q4) In 2026 brengen we de nieuwe positionering van Bergen op Zoom tot leven met een duidelijke en doelgerichte aanpak. We vertalen onze merkwaarden naar heldere communicatie, herkenbare evenementen, aantrekkelijke toeristische producten en passend gemeentelijk beleid, zodat wonen, werken en recreëren met elkaar verbonden is volgens de Pijlervisie Economie. Daarmee laten we inwoners, ondernemers en bezoekers duidelijk zien waar Bergen op Zoom voor staat. We zorgen dat we op koers blijven door te investeren in een goede merkbeheerstructuur. We volgen de impact van de positionering nauwkeurig.
34
In 2026 leveren we het volgende product op: 1. We stellen een meerjarenplan op om de positionering van Bergen op Zoom te borgen en op de kaart te zetten.
A.4.4.2 We ontwikkelen het VVV door tot een eigentijdse citymarketingorganisatie (Q1-Q4) In 2026 bouwen we verder op de vastgestelde scenariokaart VVV, die duidelijke keuzes aanreikt voor de stimulering van toerisme en vrijetijdseconomie in Bergen op Zoom. Samen met een positioneringsanalyse smeden we één krachtig, gezamenlijk verhaal. Daarmee vergroten we actief de aantrekkingskracht van de stad, versterken we het lokale ondernemerschap en realiseren we concrete, aantrekkelijke
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
initiatieven die inspelen op toekomstige behoeften en beleving van bezoekers en (toekomstige) bewoners in de stad en dorpen.
In 2026 leveren we het volgende product op: 1. Een raadsvoorstel voor een citymarketingorganisatie gebaseerd op de scenariokaart VVV en het positioneringsprofiel van Bergen op Zoom.
INDICATOREN Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2021
2022
2023
2024
Economie: functiemenging (verhouding tussen banen en woningen), als percentage
54,2 (2023)
50,0
50,4
50,9
n.n.b.
Economie: Vestigingen (van bedrijven), aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
181,8 (2023)
145,3
151,6
163,3
n.n.b.
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Toekomstbeeld binnenstad
2023
Pijlervisie economie
2024
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2026
Regio West-Brabant (RWB)
De Regio West-Brabant (RWB) is een alliantie van zestien gemeenten met als doel de regio te versterken en stimuleren op het gebied van onder andere economie en arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid en onderwijs. Daarnaast is de RWB een strategische gesprekspartner voor onder andere de provincie, de nationale overheid en Europa, waar het gaat om de toekomst van de regio en beschikbare fondsen.
€ 431.000
Rewin NV
Versterken van de regionale economie door bedrijven te stimuleren in West-Brabant te investeren. De begroting van het Rewin maakt onderdeel uit van de Begroting RWB.
€ 277.000
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
35
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
Baten
6.388
5.271
4.879
2.186
2.225
2.225
Lasten
7.534
9.518
9.343
7.051
7.012
6.993
Totaal saldo van baten en lasten programma 4
-1.146
-4.247
-4.464
-4.865
-4.787
-4.768
Onttrekkingen aan reserves
B 2029
610
187
-
-
-
-
Stortingen in reserves
1.617
541
727
-
-
-
Resultaat programma 4
-2.153
-4.600
-5.191
-4.865
-4.787
-4.768
TOELICHTING Beginstand Programma 4 (Bedragen *€1.000)
2026
2027
2028
2029
Baten
3.358
2.009
2.046
2.046
Lasten
-7.805
-6.132
-6.112
-6.112
Saldo
-4.447
-4.123
-4.066
-4.066
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-10
6
8
8
Kapitaallasten
139
137
134
153
Personeelskosten
-825
-801
-779
-779
Grondbedrijf
399
0
0
0
Evenementen
-132
-132
-132
-132
Snippergroen
268
0
0
0
Grote oogst
-234
0
0
0
49
49
49
49
Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant Subtotaal
-4.792
-4.865
-4.787
-4.768
Reservemutaties grondexploitaties
-399
0
0
0
Eindtotaal
-5.191
-4.865
-4.787
-4.768
BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten € 10.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 10.000. Kapitaallasten € 139.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten in 2026 komen € 139.000 lager uit dan geraamd in de begroting 2025. Dit wordt vooral veroorzaakt door een structurele verla¬ging van de rekenrente. De rekenrente voor de kapitaallasten is vanaf 1 januari 2025 teruggebracht van 1,5% naar 1,25%, hierdoor vallen de rentelasten lager uit. Personeelskosten € 825.000 nadeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Daarnaast is er 3,5 FTE aan formatie van programma 6 recreatie overgeheveld naar programma 4 vrijetijdseconomie. Grondbedrijf € 399.000 voordeel (structureel) Dit betreft een winstneming op bedrijventerrein Oude Molen. Deze wordt in de Algemene reserve gestort.
36
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Evenementenkasten € 132.000 nadeel (structureel) Voor een duidelijker beeld van de kosten en opbrengsten voor evenementen zijn de kosten voor elektra en onderhoud van evenementenkasten budget neutraal verplaatst van programma 3 Beheer Openbare Ruimte naar programma 4 Economie. Dit levert in programma 4 een nadeel op. Daarnaast is op basis van het werkelijk verbruik het budget voor energiekosten met € 13.000 verhoogd. Bekeken wordt of dit ook leidt tot een hogere doorbelasting van energiekosten. In het 2e Concernbericht van 2026 komen we hierop terug. Snippergroen € 268.000 voordeel (structureel) De opbrengsten uit snippergroen zijn € 100.000 hoger. Dit komt vooral omdat inkomsten die voor 2025 gepland waren, verschuiven naar 2026. Door nieuwe afspraken met de marktpartij die dit werk doet, verwachten we € 168.000 minder kosten. Grote oogst € 234.000 nadeel (Incidenteel) Voor het project Grote Oogst verwachten we € 234.000 aan kosten te maken. Dit project richt zich op de verduurzaming van bedrijventerreinen. Dit wordt betaald uit de reserve Duurzaamheid. De onttrekking aan deze reserve vindt plaats in programma 9 Milieu.
Overige bijstellingen Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant
€ 49.000 voordeel (structureel)
RESERVES De winstneming op bedrijventerrein Oude Molen wordt in de Algemene Reserve gestort.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
37
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 5 - ONDERWIJS
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Bergen op Zoom is een gemeente waar de kinderen, maar ook de kinderen van de omliggende gemeenten, goed onderwijs kunnen volgen. Het aanbod van het onderwijs is divers; van voorschoolse educatie, primair onderwijs, voortgezet onderwijs tot het MBO. Binnen het onderwijs willen we dat alle kinderen dezelfde kansen krijgen. Het onderwijs is op elkaar afgestemd in een doorlopende leerlijn en afgestemd op de behoeften van de lokale en regionale arbeidsmarkt. De scholen zijn goed onderhouden, veilig en duurzaam. Het onderwijs moet inclusief zijn en toegankelijk voor alle kinderen, passend bij hun mogelijkheden. Daarnaast wordt via volwassenenonderwijs ingezet op digitale vaardigheden en de ontwikkeling van taalvaardigheid van inwoners die de Nederlandse taal willen leren en/of verbeteren. De gemeente heeft extra aandacht voor overheidscommunicatie, om deze begrijpelijker te maken voor de inwoners.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.5.1 In Bergen op Zoom zijn scholen heel, veilig, inclusief, toegankelijk en duurzaam
A.5.1.1 We geven kinderen op school en in de opvang op tijd hulp (Q1-Q4)
A.5.1.2 We geven kinderen in kwetsbare situaties meer onderwijskansen (Q1-Q4)
D.5.2 In Bergen op Zoom hebben we een robuust onderwijsaanbod
A.5.2.1 We helpen scholen en en bedrijven om beter met elkaar samen te werken (Q1-Q4)
A.5.2.2 We zorgen ervoor dat leerlingen vaker op school zijn (Q1-Q4)
A.5.1.3 We maken scholen klaar voor de toekomst (Q1-Q4)
38
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
D.5.3 In Bergen op Zoom is zo min mogelijk sprake van laaggeletterdheid bij ouders/volwassenen
A.5.3.1 We pakken laaggeletterdheid samen aan in Bergen op Zoom (Q1-Q4)
A.5.3.2 We helpen gezinnen om thuis meer met taal bezig te zijn (Q1-Q4)
D.5.1 IN BERGEN OP ZOOM ZIJN SCHOLEN HEEL, VEILIG, INCLUSIEF, TOEGANKELIJK EN DUURZAAM A.5.1.1 We geven kinderen op school en in de opvang op tijd hulp (Q1-Q4) We willen kinderen op tijd helpen als ze problemen hebben. Daarom geven we jeugdhulp op school en in de opvang. Zo voorkomen we dat ze later zwaardere en duurdere hulp nodig hebben. We zorgen dat er jeugdhulp beschikbaar is in de opvang. Op alle basisscholen en middelbare scholen werkt een jeugdprofessional. Deze persoon helpt kinderen en jongeren met hun problemen. Op meerdere middelbare scholen krijgen leerlingen extra hulp. Dit gebeurt via een speciale voorziening, samen met het samenwerkingsverband Brabantse Wal.
A.5.1.2 We geven kinderen in kwetsbare situaties meer onderwijskansen (Q1-Q4) We zorgen dat kinderen die thuis minder kansen hebben, goede peuteropvang krijgen en in het onderwijs meer ondersteuning krijgen. Zo voorkomen we problemen zoals criminaliteit en onnodige jeugdzorg. We werken samen met scholen, opvang, jeugdzorg, gezondheidszorg, welzijnsinstellingen en de Bibliotheek. We voeren de plannen uit die in de uitvoeringsagenda Sociaal en Veilig staan. Daarbij sluiten we aan bij de ontwikkeling van stevige lokale teams. In 2026 maken we een nieuw onderwijskansenplan voor de periode 2027 tot en met 2030.
A.5.1.3 We maken scholen klaar voor de toekomst (Q1-Q4) We zorgen dat schoolgebouwen goed zijn voorbereid op de toekomst. Daarom vernieuwen we het huisvestingsplan voor scholen. Het BVG-gebouw (op Plein 13) wordt verbouwd zodat
het tijdelijk gebruikt kan worden als school. Basisschool De Grebbe krijgt een nieuw gebouw en De Aanloop krijgt een extra lokaal. In het IHP was hier al rekening mee gehouden. We onderzoeken of en waar een tweede locatie kan komen voor Islamitische Basisschool El Feth. Voor middelbare scholen is er geen speciaal huisvestingsplan zoals het IHP. De verantwoordelijkheid voor deze gebouwen ligt niet meer bij de gemeente. Toch moet de gemeente volgens de wet zorgen voor goede schoolgebouwen. Daarom maken we afspraken over nieuwbouw met Curio voor hun scholen en met OMO voor de scholen Roncalli en MollerJuvenaat. Samen met schoolbesturen kijken we of schoolgebouwen en gymlokalen ook gebruikt kunnen worden voor andere activiteiten, zoals kunst, sport, ontmoeting en zorg. Dit is een opdracht vanuit het uitvoeringsprogramma pijlervisie Sociaal Domein. We maken een duidelijk verschil tussen kosten voor voorbereiding en kosten voor de bouw zelf. We doen onderzoek naar mogelijke locaties voor de Krabbenkooi. Voor de scholen Springplank en St. Maarten zijn nog twee mogelijke locaties. Het college moet hieruit een keuze maken. Daarvoor is eerst extra onderzoek nodig, zodat er een goede beslissing genomen kan worden. We bekijken of Auris Montaal en Marco Polo een extra impuls kunnen krijgen voor een beter klimaat in het gebouw.
Tot slot wordt het bestaande gebouw van El Feth gerenoveerd en duurzamer gemaakt. Bij het verbouwen en bouwen van scholen zorgen we ervoor dat de gebouwen energie-neutraal zijn. We letten ook op duurzaam vervoer van leerlingen.
D.5.2 IN BERGEN OP ZOOM HEBBEN WE EEN ROBUUST ONDERWIJSAANBOD A.5.2.1 We helpen scholen en bedrijven om beter met elkaar samen te werken (Q1-Q4) We willen dat jongeren goed worden voorbereid op werk. Daarom stellen we een regisseur aan die onderwijs en bedrijven beter met elkaar verbindt. Hoe de gemeente dat kan doen, wordt in de laatste maanden van 2025 onderzocht. Hier wordt in 2026 een plan voor gemaakt. De Pijlervisie Economie en het uitvoeringsprogramma van de Pijlervisie Sociaal en Veilig zijn het vertrekpunt voor het onderzoek. De gemeente helpt mee aan de ontwikkeling van een campus voor vmbo en mbo. Ook maken we een plan voor de toekomst van het beroepsonderwijs.
We organiseren bijeenkomsten waarin onderwijs en werk samenkomen. De gemeente Bergen op Zoom helpt scholen en bedrijven om opleidingen in techniek, horeca, podiumkunst en evenementen te verbeteren. Ze werken samen, geven advies en zorgen voor goede regels en ondersteuning. Zo krijgen jongeren betere kansen op werk en leren ze in de praktijk. Tot slot zetten we ons in om het voor mbostudenten makkelijker te maken een woning te vinden.
A.5.2.2 We zorgen ervoor dat leerlingen vaker op school zijn (Q1-Q4) We willen dat leerlingen vaker op school zijn. Daarom werken we met de MAS-aanpak (Methodische Aanpak Schoolverzuim).
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
39
Deze aanpak helpt om problemen vroeg te herkennen en biedt leerlingen positieve begeleiding. We richten ons op het stimuleren van aanwezigheid, in plaats van het straffen van verzuim. We bereiden ons voor op een nieuwe wet: Van school naar duurzaam werk. Deze wet gaat waarschijnlijk in op 1 januari 2026. De wet zorgt ervoor dat jongeren tot 27 jaar hulp krijgen. Vooral jongeren die extra ondersteuning nodig hebben. Doorstroomcoaches gaan jongeren langer begeleiden. Dat doen zij samen met scholen en hulpverleners.
Daarnaast voeren we de acties uit het uitvoeringsplan 2026– 2028 uit. In dit plan werken wij samen met de gemeenten Roosendaal, Halderberge, Steenbergen en Woensdrecht. Samen zorgen we dat jongeren vaker op school zijn. We helpen jongeren die uitvallen. We begeleiden hen naar onderwijs, werk of zorg. De uitvoering gebeurt lokaal. We werken met één gezamenlijke aanpak en een centrale coördinatie. Het uitvoeringsplan bevat een aantal voorgenomen acties die bijdragen aan het voorkomen van schooluitval. De precieze uitvoering stemmen we nog af met de betrokken gemeenten en partners. De focus ligt op samenwerking, maatwerk en het versterken van schoolaanwezigheid.
D.5.3 IN BERGEN OP ZOOM IS ZO MIN MOGELIJK SPRAKE VAN LAAGGELETTERDHEID BIJ OUDERS/VOLWASSENEN A.5.3.1 We pakken laaggeletterdheid samen aan in Bergen op Zoom (Q1-Q4)
A.5.3.2 We helpen gezinnen om thuis meer met taal bezig te zijn (Q1-Q4)
In 2026 gaan we verder met onze brede aanpak tegen laaggeletterdheid. We vinden het belangrijk dat inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om mee te doen in de samenleving, Daarom helpen we inwoners om beter te worden in taal, rekenen en digitale vaardigheden. Ook willen we voorkomen dat laaggeletterdheid van ouder op kind wordt doorgegeven. Dit doen we samen met onze vaste partners: Bibliotheek West-Brabant, Curio, VIV, WijZijn en het Digi-Taalhuis.
In 2026 blijven we als gemeente de regie voeren op de Gezinsaanpak Geletterdheid. We helpen ouders om thuis een taalrijke omgeving te creëren en ondersteunen hen in hun rol als eerste taalonderwijzers van hun kinderen. We maken een digitale praatplaat voor professionals. Hierin staan alle taalinitiatieven in Bergen op Zoom duidelijk bij elkaar. Zo kunnen professionals ouders beter informeren en doorverwijzen, en wordt samenwerking makkelijker.
We passen ons lokale plan aan op het nieuwe regionale plan voor 2026–2029. We versterken de gezinsaanpak, waarbij we ouders helpen om thuis een taalrijke omgeving te bieden. We werken hierbij samen met kinderopvang, scholen en consultatiebureaus.
We stimuleren samenwerking tussen jeugd, participatie en educatie, op basis van de verordening sociaal domein. Met het onderwijskansenbudget betalen we voor drie interventies: Lezen op Recept (voorlezen aan kinderen van 0–4 jaar), Thuis in Taal (taal aanbieden aan de ouders van kinderen van 2–6 jaar) en de VoorleesExpress (voor kinderen van 2 tot en met 8 jaar). We gebruiken de subsidie van de Gelijke Kansen Alliantie voor het LeesFeest in het Huis van de Wijk, voor extra inzet van de VoorleesExpress en voor uitbreiding van de DoorleesExpress voor kinderen vanaf 8 jaar.
We bereiden ons voor op veranderingen in de financiering, zoals de overgang van de SPUK-regeling naar een fondsuitkering en mogelijke decentralisatie via het Gemeentefonds. We blijven ons inzetten om meer inwoners te bereiken en te ondersteunen.
INDICATOREN Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2021
Absoluut verzuim, per 1.000 leerlingen
6,7 (2024)
1,8
2022 5,3
2023 8,4
2024 8,8
Relatief verzuim, per 1.000 leerlingen
16 (2024)
17
21
25
28
Voortijdige schoolverlaters zonder Startkwalificatie (vsv’ers) (percentage)
2,3 (2024)
2,1
3,2
2,2
2,6
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website: www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
40
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Onderwijsagenda Brabantse Wal 2019-2022
2019
Onderwijskansenplan 2024-2026
2023
Verordening leerlingenvervoer (onderdeel integrale verordening)
2025
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs
2015
Subsidieregels voorschoolse educatie 2026
2025
LMC Uitvoeringsplan West-Brabant West 2021-2025
2021
Herziene Uitwerkingspact
2024
Beleidsregels last onder dwangsom bij handhaving van de Leerplicht 1969
2024
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2026
Leerplicht regionaal bureau
Regionale centrale leerlingadministratie; centralisering van €70.000 het gegevensbeheer RMC en leerplicht (wettelijke taak) ten behoeve van betere controle op voortijdige schoolverlaters en schoolverzuim, eenduidige cijfers en werkwijze in regio en betere aansluiting bij (regionaal georganiseerde) partners als het Voortgezet Onderwijs/MBO zelf, maar ook Zorg en Veiligheidspartners.
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Baten
4.184
4.465
4.298
4.298
4.298
4.298
Lasten
12.827
13.919
14.159
15.009
15.031
15.332
Totaal saldo van baten en lasten programma 5
-8.643
-9.454
-9.861
-10.711
-10.733
-11.034
90
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-9.454
-9.861
-10.711
-10.733
-11.034
Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Resultaat programma 5
-8.553
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
41
TOELICHTING Beginstand Programma 5 (Bedragen *€1.000)
2026
2027
2028
2029
Baten
4.200
4.200
4.200
4.200
Lasten
-14.125
-14.470
-14.657
-14.657
Saldo
-9.925
-10.270
-10.457
-10.457
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-441
-440
-440
-440
Kapitaallasten
260
-253
-95
-396
Personeelskosten
245
252
259
259
-9.861
-10.711
-10.733
-11.034
Eindtotaal
BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten € 441.000 nadeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een nadeel van € 441.000. Kapitaallasten € 260.000 voordeel (structureel) De kapitaallasten zijn in 2026 € 260.000 lager dan verwacht in de begroting 2025. Dit wordt vooral veroorzaakt door een structurele verla¬ging van de rekenrente. De rekenrente voor de kapitaallasten is vanaf 1 januari 2025 teruggebracht van 1,5% naar 1,25%, hierdoor vallen de rentelasten lager uit. De nadelen in latere jaren komen door de afronding van lopende investeringen in scholen en de investeringsbudgetten die in het Uitvoeringsplan zijn opgenomen voor het IHP (Integraal Huisvestingsplan) die leiden tot hogere kapitaallasten. Personeelskosten € 245.000 voordeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent.
42
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 6 - SPORT, CULTUUR EN RECREATIE
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Wij willen dat het in de gemeente Bergen op Zoom fijn wonen, werken en (be)leven is. Daarvoor moet nog wel wat gebeuren. Van de aanpak van onze historische binnenstad, het anders inrichten van onze sportieve en culturele infrastructuur tot Bergen op Zoom op de kaart zetten als (be)leefstad. Bij sport en cultuur blijven de huidige financiële kaders leidend. Op de inhoudelijke kaders is bijsturing mogelijk. Daarbij betrekken we sportclubs, sportverenigingen, culturele verenigingen en makers om tot een goede en gelijkwaardige samenwerkingsrelatie en aanpak te komen. Met als uitgangspunt gezond leven, het stimuleren van bewegen, cultuurdeelname en cultuureducatie.
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES
D.6.1 We hebben een toekomstbestendige sport- en beweeginfrastructuur
D.6.2 D.6.2 Bewegen en sport zijn voor iedereen toegankelijk
A 6.1.1 we werken aan toekomstbestendige en vitale sportverenigingen (Q1-Q4)
A.6.2.1 We zetten ons in om de openbare ruimte beweegvriendelijk in te richten (Q1 - Q4)
A.6.3.1 We voltooien de Businesscases CKB en Markiezenhof (Q1-Q4)
A.6.1.2 We werken aan toekomstbestendige, duurzame en toegankelijke sportaccommodaties (Q1-Q4)
A.6.2.2 We stimuleren bewegen en sportdeelname onder onze inwoners (Q1- Q4)
A.6.3.2 We implementeren het nieuwe beleidskader en subsidierelatie bouwclubs (Q1-Q4)
A.6.1.3 We ronden de Businesscase Sport af (Q1-Q4)
A.6.2.3 We zorgen voor een divers sport en activiteiten aanbod voor iedereen (Q1- Q4)
D.6.3 Bergen op Zoom heeft een toekomstbestendige culturele infrastructuur
A.6.3.3 We stimuleren cultuurdeelname en cultuureducatie (Q1-Q4)
A.6.3.4 We zorgen ervoor dat de bibliotheek toegankelijk blijft voor alle inwoners (Q1-Q4)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
43
D.6.1 WE HEBBEN EEN TOEKOMSTBESTENDIGE SPORT- EN BEWEEGINFRASTRUCTUUR A 6.1.1 We werken aan toekomstbestendige en vitale sportverenigingen (Q1-Q4) In 2025 hebben we via de Sportclub APK aan verenigingen gevraagd welke behoefte zij hebben aan ondersteuning. In 2026 gaat de verenigingsondersteuner samen met de gemeente en sportbonden ondersteuning aanbieden om te werken aan de toekomstbestendigheid van de lokale sportverenigingen. Daarnaast stellen we een plan van aanpak op voor een sociaal veilige sportomgeving en gaan aan de slag met implementatie zodat de sportverenigingen voldoen aan de 4 V’s (VOG, vakkundig geschoolde trainers, vertrouwenspersoon, verenigingsbrede gedragscode) van NOC*NSF voor een veilige sportomgeving.
A.6.1.2 We werken aan toekomstbestendige, duurzame en toegankelijke sportaccommodaties (Q1-Q4) Naast de maatregelen uit de businesscase Sport willen we duidelijkheid creëren over hoe we omgaan met onze binnen-/ en buitensportaccommodaties. Om een eenduidige en toekomstbestendige aanpak te waarborgen, is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken. Deze afspraken gaan over het gebruik, het beheer en de ontwikkeling van sportaccommodaties. Ze zorgen voor:
• • •
Sturing en regie op de fysieke sportinfrastructuur; Rechtvaardige en transparante besluitvorming bij toewijzing, investeringen en onderhoud; Duurzame en verantwoorde keuzes in lijn met maatschappelijke en financiële doelstellingen.
Zo ontstaat een stevige basis voor sportbeleid dat goed op elkaar is afgestemd en klaar is voor de toekomst. Zowel Sportverenigingen als de gemeente weten dan precies wat hun taken en verantwoordelijkheden zijn. Op deze manier ontstaat een stevige basis voor een samenhangend en toekomstbestendig sportbeleid.
A.6.1.3 We ronden de Businesscase Sport af (Q1Q4) In 2026 ronden we het laatste deelproject van de businesscase Sport af. Het nieuwe beheer en exploitatiemodel voor de buitensportaccommodaties is geïmplementeerd. In de nieuwe huurovereenkomsten zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente en sportverenigingen met betrekking tot beheer en onderhoud vastgelegd. Het streven is dat alle aangepaste huurovereenkomsten begin 2026 worden ondertekend en per juli/ augustus 2026 in werking treden.
D.6.2 BEWEGEN EN SPORT ZIJN VOOR IEDEREEN TOEGANKELIJK A.6.2.1 We zetten ons in om de openbare ruimte beweegvriendelijk in te richten (Q1 - Q4) We willen dat alle inwoners hun hele leven blijven sporten en bewegen. Daarom kijken we niet alleen naar sportclubs, maar ook naar het ongeorganiseerde sport- en beweegaanbod (in de openbare ruimte). Vanuit het perspectief van een gezonde leefomgeving, gaan we aan de slag met een beweegvriendelijke omgeving en onderzoeken we welke plekken en verbindingsroutes in de openbare ruimte beweegvriendelijker (en/ of uitdagender) ingericht kunnen worden. Deze inzet draagt bij aan het creëren van een gezonde leefomgeving en sluit aan bij de gemeentelijke mobiliteitsvisie. Bestaande speel- en sportvoorzieningen worden hierop aangepast. We starten met het inrichten van de ruimten rondom Zwembad de Schelp zodat hier spelen, bewegen en ontmoeten gestimuleerd worden. Dit sluit aan op de ambities uit de visie ‘Boulevard in beweging’.
A.6.2.2 We stimuleren bewegen en sportdeelname onder onze inwoners (Q1- Q4) Met het lokaal Sportakkoord helpen we mee aan het uitvoeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We stimuleren sport- en beweegactiviteiten die inwoners helpen om zich persoonlijk te ontwikkelen, anderen te ontmoeten en gezond
44
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
te blijven, zowel lichamelijk als mentaal. Dit doen we samen met organisaties uit de sport, cultuur, zorg en welzijn sector. In 2026 geven we hier uitvoering aan door middel van de subsidieregeling GALA/ Sportakkoord II. We richten ons op het bereiken van kwetsbare doelgroepen en het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken, zoals het terugdringen van gezondheidsachterstanden, armoede en eenzaamheid. Het is nog onzeker of de subsidie vanuit het Rijk na 2026 blijft bestaan. Indien noodzakelijk anticiperen wij op de ontwikkeling van het Rijk om de maatschappelijke vraagstukken ook in 2027 aan te kunnen blijven pakken.
A.6.2.3 We zorgen voor een divers sport en activiteiten aanbod voor iedereen (Q1- Q4) De Fitfabriek helpt ons met de uitvoering van het sportbeleid. De medewerkers van de Fitfabriek voeren de gemeentelijke opdracht uit op basis van de uitvoeringskaders en de ambities uit de Pijlervisie Sociaal & Veilig. Zij organiseren wijkgericht (naschools) sportaanbod, leggen verbindingen tussen sport, onderwijs, cultuur en andere maatschappelijke organisaties en ondersteunen sportverenigingen bij het verder professionaliseren. Met deze activiteiten zorgen wij ervoor dat meer inwoners deelnemen aan sport en bewegen. Daarbij werken we aan sterke (sport)aanbieders waarbij kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid op orde is. We monitoren en evalueren de uitvoering van de opdracht en sturen bij als dat nodig is.
D.6.3 BERGEN OP ZOOM HEEFT EEN TOEKOMSTBESTENDIGE CULTURELE INFRASTRUCTUUR A.6.3.1 We voltooien de Businesscases CKB en Markiezenhof (Q1-Q4)
A.6.3.3 We stimuleren cultuurdeelname en cultuureducatie (Q1-Q4)
De gemeentelijke taakstelling op cultuur bedraagt in totaal 1,9 miljoen euro en is gericht op het realiseren van een duurzame en toekomstbestendige culturele infrastructuur. In 2023 is € 500.000 aan taakstelling gerealiseerd op Theater de Maagd. Hierbij is het theater losgemaakt van de gemeentelijke organisatie en ondergebracht in een zelfstandige stichting. In 2025 behandelt de gemeenteraad het voorstel voor de invulling van de resterende taakstelling van 1,4 miljoen. In 2026 richten wij ons op de implementatie van deze besluitvorming. Daarmee wordt de resterende taakstelling gerealiseerd en worden de businesscases voor het CKB en het Markiezenhof afgerond. Deze afronding is een belangrijke stap richting een toekomstbestendige culturele infrastructuur.