CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Raadsvergadering 13 november 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2026 en Meerjarenraming 2027-202941.319 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

BEGROTING 2026

MEERJARENRAMING 2027-2029 (behorende bij het raadsvoorstel RVB25-0063)

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

3

1 PROGRAMMA’S

8

Programma 1 - Bestuur en Ondersteuning 8 Programma 2 - Veiligheid 17 Programma 3 - Beheer openbare ruimte 25 Programma 4 - Economie 31 Programma 5 - Onderwijs 38 Programma 6 - Sport, cultuur en recreatie 43 Programma 7 - Wmo en Jeugd 50 Programma 8 - Werk en inkomen 60 Programma 9 - Milieu 65 Programma 10 - Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 72

2 DE FINANCIËLE BEGROTING 2026-2029 2.1 2.2 2.3 2.4

Overzicht van baten en lasten Incidentele baten en lasten Mutaties in de reserves Taakvelden

80 80 82 84 85

3 PARAGRAFEN

88

Paragraaf 1 - Duurzaamheid Paragraaf 2 - Dienstverlening Paragraaf 3 - Taakstellingen Paragraaf 4 - Lokale heffingen Paragraaf 5 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 6 - Financiering Paragraaf 7 - Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 8 - Verbonden partijen Paragraaf 9 Grondbeleid Paragraaf 10 - Bedrijfsvoering Paragraaf 11 - Openbaarheidsparagraaf

88 92 96 98 103 111 116 122 143 149 155

4 UITVOERINGSPLAN 2026-2029

157

5 AFKORTINGENLIJST

165

2

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

INLEIDING

WERK IN UITVOERING De begroting voor 2026 is de laatste van deze bestuursperiode. Een begroting is er natuurlijk om vooruit te kijken. Maar nu we aan het einde van deze periode staan, kijken we ook even om. Hoe hebben we de dingen gedaan? Wat hebben we geleerd? En als we dan denken aan de titel van het Bestuursakkoord, dan zien we dat we samen Bergen hebben verzet. Wat begon als beleid, is nu volop in uitvoering. Toen we in 2022 begonnen, stond onze stad er financieel kwetsbaar voor. Ruimte om te investeren was er nauwelijks. Nu, bijna vier jaar later, kunnen we zeggen: Bergen op Zoom is weer een gewone, stabiele gemeente. Het werk is nog niet af; we gaan dan ook door met het verder versterken van onze uitvoeringskracht en het realiseren van onze plannen.

Financieel perspectief fors verbeterd In het laatste Beleidskader kondigden we al aan dat de dreiging van het Ravijnjaar 2026 voorlopig was afgewend. Met deze begroting kunnen we nu al aangeven dat ons financieel perspectief voor 2026 en volgende jaren fors is verbeterd. De geslaagde lobby vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wierp zijn vruchten af. De cijfers in de Voorjaarsnota van het Rijk werden in de gunstige zin van het woord aangepast. Dat vertaalde zich vervolgens in een meicirculaire die voor Bergen op Zoom een rooskleuriger beeld gaf. Bovendien heeft de voorzichtige manier waarop we in de afgelopen jaren met gemeenschapsgeld zijn omgegaan ons stap voor stap in een gunstiger financieel vaarwater gebracht. Dankzij deze financiële discipline heeft Bergen op Zoom weer voldoende financieel vlees op de botten om te bouwen aan haar toekomst. Ook zijn de lasten voor onze inwoners op het landelijk gemiddelde gebracht. Waar andere gemeenten in de afgelopen jaren flinke stijgingen lieten zien, is het ons gelukt om dit te beperken.

Structureel sluitende begroting

Taakstellingen

In het Beleidskader zagen we nog wel tekorten vanaf 2028, maar inmiddels zijn ook die jaren sluitend. Van 2026 tot en met 2029 voorzien we dat alle begrotingsjaren structureel sluitend zijn. In 2026 is dat positief structureel saldo € 2,7 miljoen en in 2029 is dat zelfs € 5,3 miljoen. De schuldquote ligt met 49% ruim onder de norm van de provincie (90%). De solvabiliteit is gestegen naar 25% en ook hier is de verwachting dat dat percentage nog verder stijgt. Dat alles overziend betekent dit een stevig fundament. Maar als we één ding geleerd hebben, dan is het wel dat we dat perspectief alleen kunnen behouden als we verder gaan op de weg van financiële degelijkheid.

Wie een beetje de financiële voortgang van onze gemeente heeft gevolgd, weet dat we in het afgelopen decennium te maken hebben gehad met een forse bezuinigingsopgave. Omdat die onmogelijk in een of twee jaar opgelost kon worden, sleepten we die als zogenoemde taakstellingen nog jaren met ons mee. Maar ook op dit punt gloort er nu licht aan de horizon. Van de oorspronkelijke € 13 miljoen uit het Focusakkoord, resteert in 2026 nog € 1,1 miljoen. En met de plannen die we al hebben ingezet, daalt die last in 2029 verder tot € 338.000. Grote stappen zijn hierin met name gezet bij het afronden van de business cases voor het Centrum voor de Kunsten Bergen

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

3

op Zoom (CKB) en het Markiezenhof.

Sociaal Domein In het sociaal domein staan we voor een belangrijke opgave en een heuse transformatie. We zien dat steeds meer mensen een beroep doen op jeugdzorg en op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Om het sociaal domein in Bergen op Zoom toekomstbestendig te maken, moeten we ondersteuning bieden die passend is bij de hulpvraag van de inwoner. Daarom leggen we nadruk op het bevorderen van eigen kracht, versterken van de sociale basis en kijken we kritisch naar de toegang tot hulp. Zo zorgen we voor betaalbare ondersteuning en houden we grip op de uitgaven. Dat is bovendien noodzakelijk omdat vanaf 2028 gemeenten op dit gebied verder worden gekort. Om tot deze noodzakelijke transformatie te komen vragen we in het 2e Concernbericht 2025 een investering van € 4,4 miljoen. Van het Rijk ontvangen we een eenmalige bijdrage van € 3,1 miljoen ter compensatie op de tekorten op Jeugd die in eerdere jaren zijn ontstaan. Dit geld willen we reserveren om deze omslag mogelijk te maken. Voor het overige deel stellen we voor om een gedeelte van het positieve saldo uit het 2e Concernbericht 2025 te gebruiken.

Openbare ruimte We snappen heel goed dat de vele wegwerkzaamheden frustraties bij inwoners op kunnen roepen. We horen dat ook regelmatig terug via onze medewerkers van bijvoorbeeld het Klant Contact Centrum (KCC). Omleidingen, opgebroken straten en tijdelijke verkeersdrukte zijn vervelend. Zeker als je haast hebt of gewoon je dagelijkse route wilt volgen.

4

Maar het is bepaald niet zo dat we deze werkzaamheden uitvoeren uit luxe. Ze zijn nodig omdat er jarenlang gewoonweg te weinig onderhoud is gepleegd. In het Bestuursakkoord spraken we af dat we Bergen op Zoom ook in de buitenruimte weer op orde zouden brengen. Eerder is al € 16 miljoen apart gezet in een voorziening en ook vanuit het investeringsprogramma stellen we extra middelen beschikbaar. Ook voor de komende jaren blijven die investeringen nodig. Dankzij de recent opgestelde meerjaren onderhoudsprogramma’s (MJOP’s) hebben we beter in beeld wat de staat is van bijvoorbeeld onze wegen, rioleringen, trottoirs, bruggen en viaducten. Daar moeten we in de komende jaren verder in investeren om achterstallig onderhoud weg te werken. Het is soms even doorbijten, maar het resultaat moet een gemeente zijn die klaar is voor de toekomst.

Wonen en werken Net zoals in vele andere gemeenten blijft de woningnood een grote uitdaging. De afgelopen jaren is het gelukt om ongeveer 500 woningen per jaar te bouwen. Dat is een mooie prestatie, maar om dat vol te houden hebben we in de afgelopen jaren hard gewerkt om nieuwe locaties voor woningen te zoeken. We zetten daarbij vooral in op vijf focusprojecten. Dat zijn projecten waarvan we verwachten dat er fundamenteel op de middellange termijn veel woningen gebouwd kunnen worden. Daarnaast zetten we ook in op kleinere woningbouwprojecten, werken we samen met woningcorporatie Stadlander aan nieuwe woningen en faciliteren we de omvorming van kantoorgebouwen en winkels tot woningen. We hebben die woningen hard nodig om bijvoorbeeld onze jongeren in Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat passende huisvesting te bieden. Die jongeren zijn onze toekomst en er is ons veel aan gelegen om

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

ze te behouden voor onze stad en regio. Daarom willen we wachtlijsten zo snel mogelijk terugdringen. Tenslotte werken we ook voor onze ouderen aan een passend woningaanbod. Vooral het tekort aan appartementen vraagt hierbij om aandacht. Omdat we niet bouwen aan een stad, maar aan een samenleving, moet er ook ruimte zijn voor bedrijventerreinen. Het ontwikkelen en onderhouden van deze terreinen is essentieel om voor werkgelegenheid, economische groei en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers te zorgen.

Veiligheid Op het gebied van veiligheid was eveneens een inhaalslag nodig. Sinds 2024 is er jaarlijks € 843.000 extra budget beschikbaar gekomen voor het versterken van het team Openbare Orde en Veiligheid. Dat team is hard aan de slag en is ook zichtbaar in de gemeente. Er is nog wel een weg te gaan, want uit de laatste cijfers uit onderzoeken over veiligheid blijkt dat inwoners zich niet altijd even prettig voelen in hun wijk. Daarom zetten we ook in op het zogenoemde ‘wijkgericht werken’. Daarbij hebben we aandacht voor wat er lokaal speelt en faciliteren we zaken die mensen nodig hebben om zich veilig te voelen. Speciale zorg is er voor mensen met onbegrepen (verward) gedrag.

Voorzieningen In het beleidskader kondigden we al aan dat we zwembad De Melanen kunnen behouden door opnieuw te investeren in onderhoud. Dat onderhoud was in de vorige bestuursperiode geschrapt, maar we hebben daar nu weer budget beschikbaar voor gemaakt. Ook de bibliotheek krijgt extra middelen voor een gezonde exploitatie. De bibliotheken in heel Nederland zijn weer in trek. Meer kinderen en jongeren dan ooit zijn weer lid van de bibliotheek en er worden weer boeken gelezen. Ook het aantal vrijwilligers bij bibliotheken neemt toe. Daarmee vervult de bibliotheek een belangrijke maatschappelijke rol als plek voor ontmoeting en ontwikkeling. We zijn van plan om dit dan ook te ondersteunen en te stimuleren. Nieuw is dat het voor 2026 ook is gelukt om middelen vrij te maken voor een bewaakte fietsenstalling in de binnenstad. Daarmee geven we invulling aan een langgekoesterde wens die breed leeft in zowel de raad als in de samenleving. We stimuleren op die manier het gebruik van de fiets én zorgen ervoor dat mensen hun fiets veilig kunnen stallen als ze naar het centrum komen. Dat is positief voor de bereikbaarheid én voor een (be)leefbare binnenstad.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

5

Uitvoeringskracht Onze begrotingen hebben meer realisme in zich doordat we de ‘lucht’ eruit hebben gelaten en er goed is gekeken hoe we onderuitputting kunnen terugdringen. Bovendien is er ook constant nagedacht of we het werk ook daadwerkelijk wel aan zouden kunnen. Met andere woorden: hoe staat het met onze uitvoeringskracht? We hebben er namelijk ook niets aan om jaar op jaar grote overschotten op onze jaarrekening te noteren. Dat lijkt dan een leuke meevaller, maar het betekent eerder dat je niet de zaken hebt uitgevoerd die je vooraf hebt beloofd uit te zullen voeren. Eén van de leidende principes uit het bestuursakkoord Samen Bergen Verzetten was dat de financiën op orde moesten ko-

men. Daaraan is de afgelopen jaren met veel enthousiasme gebouwd en dat lijkt ook voor de komende jaren zijn vruchten af te werpen. We voeren het werk nu ook daadwerkelijk uit! Dat doen we ook steeds meer met ‘eigen’ mensen die de gemeente ook vaker als een goede werkgever bestempelen. Nadat we enkele jaren achter de rug hebben waarbij het lastig was om geschikt personeel te vinden, merken we nu dat de vervulling van vacatures wat makkelijker gaat. Ook uit het aantal sollicitanten dat op een vacature reageert merken we een groeiend animo om bij de gemeente Bergen op Zoom te werken. Dat neemt niet weg dat het op sommige onderdelen (bijvoorbeeld Duurzaamheid) lastig blijft om alle vacatures in te vullen.

Meerjarig financieel perspectief De onderstaande tabel laat de belangrijkste financiële wijzigingen ten opzichte van het Beleidskader 2026-2029 zien. De tabel start met het begrotingssaldo uit het Beleidskader, gevolgd door de voornaamste wijzigingen. Vervolgens wordt

het nieuwe begrotingssaldo van de Begroting 2026 gepresenteerd, uitgesplitst naar structureel en incidenteel saldo. Nadere toelichtingen op de wijzigingen zijn opgenomen bij de betreffende programma’s.

(Bedragen *€1.000)

2026

2027

2028

2029

Beleidskader 2026-2029

-191

-11

-4.483

-4.006

Wijzigingen ten opzichte van het Beleidskader 2026-2029 Diverse programma's

Algemene uitkering gemeentefonds

6.459

5.937

8.127

10.867

Diverse programma's

Indexeren van uitgaven en inkomsten

-3.253

-3.226

-3.227

-3.218

Diverse programma's

Personeelskosten

-2.215

-1.580

-1.203

-1.203

Diverse programma's

Kapitaallasten

593

-78

-219

-427

Diverse programma's

Overhead

335

334

334

334

Diverse programma's

Overhevelingen 2025

-950

-

-

-

Diverse programma's

Dekking overhevelingen 2025 (alg.reserve)

950

-

-

-

Programma 1

Rentekosten

-457

-446

-397

-629

Programma 1

Bijstelling reisdocumenten

-166

-126

-180

-360

Programma 1

Onroerendezaakbelasting

334

334

334

334

Programma 2

Brandweerkazerne

258

256

253

251

Programma 3

Areaalaccres openbare ruimte

-309

-309

-309

-566

Programma 4

Snippergroen

268

-

-

-

Programma 6

Transitiekosten Markiezenhof

-200

-

-

-

Programma 7

Kosten Jeugd en Wmo

-1.580

-1.211

119

119

Programma 9

Duurzaamheid

782

778

774

774

Programma 9

Riolering

88

313

337

367

Programma 10

Fietsenstalling

-150

-150

-150

-150

Programma 10

Woonwagenstandplaatsen

-135

-135

-135

-135

Programma 10

Omgevingsvergunningen

435

435

435

435

Diverse programma's

Diverse mutaties

-117

-280

-286

-286

Saldo structurele baten en lasten

2.716

3.658

2.947

5.324

Saldo incidentele baten en lasten

-1.937

-2.823

-2.823

-2.823

Saldo begroting 2026-2029

779

835

124

2.501

6

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Hoewel het meerjarenbeeld positieve cijfers laat zien, zijn er wel enkele kanttekeningen te plaatsen. Een aantal projecten staat nog niet in het huidige uitvoeringsplan. Het gaat bijvoorbeeld om locaties waar de riolering in slechte staat is. In aanloop naar het Beleidskader 2027 worden ook de investeringen voor de langere termijn inzichtelijk gemaakt, wat naar verwachting leidt tot hogere investeringsvolumes in latere jaren. Daarnaast is de septembercirculaire recent verschenen. De uitwerking daarvan op de gemeentebegroting is nog niet afgerond; de raad wordt hierover vóór de begrotingsbehan-

deling nader geïnformeerd. Een eerste indruk is dat gemeenten minder compensatie ontvangen voor inflatie dan eerder verwacht, wat de begrotingsruimte in 2026 en de jaren daarna kan beperken. Verder staan er in 2026 en latere jaren nog taakstellingen open die nog gerealiseerd moeten worden. Daarbij geldt dat de provincie bij haar beoordeling kijkt of deze taakstellingen concreet en realistisch zijn onderbouwd. Tot slot zijn in de begroting extra investeringen opgenomen voor de transformatie van het sociaal domein. Vanaf 2028 is rekening gehouden met de verwachte besparingseffecten, maar of die volledig worden gerealiseerd, moet in de praktijk blijken.

LEESWIJZER De begroting start met de programma’s in hoofdstuk 1. In dit hoofdstuk beschrijven we per programma: • Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode; • Wat we daarvoor in 2026 gaan doen; • En wat dit mag kosten in 2026, vertaald in wijzigingen van de begroting ten opzichte van het Beleidskader 2026-2029. Elk programma is uitgewerkt in een doelenboom. Deze doelenboom laat in één oogopslag zien welke doelen we hebben en welke acties we ondernemen in 2026 om deze doelen te halen. Als het kan, geven we per actie ook aan wanneer we die uitvoeren. Vervolgens leest u in hoofdstuk 2 alles over de financiële begroting. In hoofdstuk 3 vindt u alle 11 paragrafen. Nadere toelichting bij de paragraaf Duurzaamheid: Het college heeft in 2025 het eerste Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid, Energie en Klimaat (DEK) vastgesteld en gedeeld met de

gemeenteraad. Het programma helpt bij het uitvoeren van de duurzaamheidsdoelen uit het bestuursakkoord en bij het werken aan de langetermijndoelen van het Duurzaamheidskompas. Vanaf de begroting 2026 zijn de duurzaamheidsdoelen opgenomen in de verschillende programma’s. Daar liggen de middelen en het mandaat. Omdat duurzaamheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het college is, is zichtbaar welke portefeuille waarvoor verantwoordelijk is. In de paragraaf Duurzaamheid is in één oogopslag te zien hoe de programma’s samen bijdragen aan de langetermijndoelen en aan het Uitvoeringsprogramma DEK. Dit versterkt de integrale en programmatische manier van werken. Hoofdstuk 4 geeft het uitvoeringsplan weer voor 2026 en tot slot is in hoofdstuk 5 de afkortingenlijst opgenomen. Tenslotte danken wij iedereen die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van deze begroting voor 2026.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

7

1

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 1 - BESTUUR EN ONDERSTEUNING

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? SAMENWERKING

Wij voelen de noodzaak onze blik naar buiten te vergroten. Daarom gaan we al bestaande samenwerkingen activeren. Bij het aangaan van nieuwe samenwerkingen maken we een goede afweging op basis van de voor- en nadelen.

FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Financiën We gaan door met het op orde houden van de gemeentelijke financiën. Vanuit een duurzaam financieel beleid zorgen we dat de schuldenlast niet te veel oploopt en zorgen we voor een betere solvabiliteit. We waken voor een passend risicoprofiel bij de grondexploitaties en houden de renteontwikkeling goed in de gaten. Achterstallig onderhoud werken we weg. En over onze financiële positie rapporteren we transparant.

Bedrijfsvoering We zijn bezig met het verder opbouwen van de organisatie en hard op weg naar een normale bedrijfsvoering. Dit betekent dat we stappen zetten om in control te komen, dat we de organisatie aandacht geven. De komende jaren beweegt de bedrijfsvoering mee met de realisatie van de taakstellingen, maar blijven we ook nog steeds in ontwikkeling om aan de huidige standaard te kunnen blijven voldoen. Dit vraagt ook het komend jaar extra inspanning om de doelstellingen waar te kunnen maken. Daarbij is niet alleen aandacht voor het financiële beleid belangrijk, maar zeker ook het blijven volgen van technologische ontwikkelingen, personele ontwikkelingen, ontwikkelingen op gebied van communicatie, facilitair en dienstverlening.

8

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES

D.1.1 De gemeente werkt samen met andere overheden

A.1.1.1 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q1-Q4)

A.1.1.2 We zetten onze lobbykracht in voor Bergen op Zoom (Q1-Q4)

D.1.2 De gemeente voert een duurzaam financieel beleid

D.1.3 De bedrijfsvoering is in control

D.1.4 Het vastgoed is voldoende onderhouden

A.1.2.1 We verbeteren de leesbaarheid en relevantie van Planning & Controldocumenten (Q1–Q4)

A.1.3.1 We implementeren procesen risicomanagement (Q1-Q4)

A.1.4.1 We voeren het juiste onderhoud uit op het juiste moment (Q1-Q4)

A.1.2.2 We optimaliseren de opbouw en omvang van P&C-documenten (Q1–Q4)

A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4)

A.1.4.2 We actualiseren periodiek de meerjaren onderhoudsplannen (Q1-Q4)

A.1.2.3 We gaan door met realistisch en onderbouwd begroten (Q1-Q4)

A.1.2.4 We bewaken het structurele evenwicht en versterken onze financiële positie (Q1–Q4)

A.1.4.3 We onderhouden ons vastgoed en buitensportaccommodaties op basis van een meerjaren onderhoudsplan (Q1-Q4)

A.1.4.4 We richten het onderhoud in op duurzame instandhouding (Q1-Q4)

A.1.4.5 We voeren het vastgoedbeleid uit (Q1-Q4)

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

9

D.1.1 DE GEMEENTE WERKT SAMEN MET ANDERE OVERHEDEN A.1.1.1 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q1-Q4) We blijven inzetten op samenwerking over grenzen heen. Daarbij versterken we in 2026 juist de kracht van bestaande samenwerkingsverbanden verder. De grote maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, netcongestie en arbeidsmarktontwikkeling, vragen om een gezamenlijke aanpak die we steeds meer integraal op het niveau van de Stedelijke Regio West-Brabant benaderen. Dit zijn vraagstukken die alleen op regionale of grotere schaal kunnen worden opgepakt vanwege de complexiteit. We blijven daarom actief deelnemen aan (boven)regionale en grensoverschrijdende netwerken. Daarbij focussen we op de ambtelijke en bestuurlijke bemensing, effectiviteit en schaalgrootte van samenwerkingsverbanden. De voortgang van de regionale samenwerking komt terug in: 1. de Planning & Controlcyclus van de gemeente; 2. de jaarlijkse raadsledenbijeenkomst over Verbonden Partijen.

A.1.1.2 We zetten onze lobbykracht in voor Bergen op Zoom (Q1-Q4) We blijven lobbyen voor de belangen van Bergen op Zoom. We brengen onze opgaven onder de aandacht bij andere overheden en netwerken. Zo zorgen we dat Bergen op Zoom zichtbaar en invloedrijk blijft in besluitvorming. De vorming van een nieuw kabinet na de verkiezingen van oktober 2025 biedt kansen. We benutten dit moment om onze prioriteiten opnieuw te positioneren. Ook de gemeenteraadsverkiezingen markeren een overgang. We zorgen voor continuïteit in onze inzet. We volgen de adaptieve lobbyaanpak die eerder met de raad is gedeeld. Deze aanpak helpt ons flexibel in te spelen op actuele ontwikkelingen. De lobbyagenda blijft ons kompas. Onze inzet richt zich op: • het versterken van relaties; • het benutten van strategische momenten; • het helder overbrengen van onze lokale en regionale opgaven. We houden oog voor nieuwe kansen uit rijksbeleid, provinciale ontwikkelingen en grensoverschrijdende samenwerking.

D.1.2 DE GEMEENTE VOERT EEN DUURZAAM FINANCIEEL BELEID A.1.2.1 We verbeteren de leesbaarheid en relevantie van P&C-documenten (Q1–Q4) We zorgen ervoor dat onze Planning & Controldocumenten (P&C) beter aansluiten bij de informatiebehoefte van de raad. We vermijden ambtelijke en technische taal en kiezen voor heldere, toegankelijke formuleringen. We zijn kritisch op wat we opnemen. Zo maken we onze documenten begrijpelijker en effectiever.

A.1.2.2 We optimaliseren de opbouw en omvang van P&C-documenten (Q1–Q4) We onderzoeken of de huidige opbouw van programma’s en paragrafen logisch en overzichtelijk is. Daarbij kijken we naar mogelijkheden om dubbelingen te voorkomen en het aantal pagina’s terug te brengen, zonder verlies van essentie. Zo maken we onze documenten compacter en doelgerichter.

A.1.2.3 We gaan door met realistisch en onderbouwd begroten (Q1-Q4)

de realisatie op maandbasis. Bij over- en onderschrijdingen onderzoeken we de oorzaken, sturen we actief bij en zetten we waar nodig gerichte acties uit. Wanneer bijsturing niet meer mogelijk is, nemen we de over- en onderschrijdingen op in de concernberichten.

A.1.2.4 We bewaken het structurele evenwicht en versterken onze financiële positie (Q1–Q4) We zorgen voor een duurzaam financieel beleid door het evenwicht te bewaken tussen onze kosten en opbrengsten. Dit doen we door: • ervoor te zorgen dat structurele opbrengsten groter zijn dan structurele kosten; • jaarlijks €3 miljoen te reserveren voor het verlagen van onze schuldpositie; • onze investeringen binnen de bandbreedte van 2 tot 5% van de totale begroting te houden. Zo houden we ruimte voor beleidsmatige keuzes én zorgen we voor financiële stabiliteit op de lange termijn.

We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie door verder te gaan met realistischer en onderbouwd begroten. De afwijkingen in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren onderstrepen het belang van deze aanpak. In het beleidskader is hiervoor al een eerste stap gezet. In 2026 gaan we hiermee verder. We gaan steeds meer budgetten van nul opbouwen, zodat we precies weten waar ze uit bestaan en waarvoor ze bedoeld zijn. Gedurende het jaar volgen we

10

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

D.1.3 DE BEDRIJFSVOERING IS IN CONTROL In het Bestuursakkoord wordt onderkend dat de gemeentelijke organisatie niet volledig ‘in control’ is. Daarop is onderzoek uitgevoerd wat er moet gebeuren om dit te verbeteren. Het onderzoek noemt een breed spectrum aan maatregelen die de komende jaren geïmplementeerd worden. Als organisatie ‘in control’ zijn betekent dat we op het juiste moment, met de juiste informatie en op het juiste niveau de juiste discussie voeren. Zo realiseren we onze doelstellingen en kunnen we, indien nodig, tijdig bijsturen. Voor dit doel zijn ook acties opgenomen in paragraaf 10 Bedrijfsvoering.

A.1.3.1 We implementeren proces- en risicomanagement (Q1-Q4) We koppelen risico’s direct aan processen, zodat duidelijk is waar ze ontstaan en wie verantwoordelijk is voor beheersing van de risico’s. Voor grote risico’s formuleren we passende beheersmaatregelen, die we verbinden aan normenkaders zoals wet- en regelgeving, interne richtlijnen en beleidsafspraken. Hierdoor kunnen we ook aantonen of we als organisatie handelen binnen de geldende regels en afspraken. Daarnaast zetten we acties uit voor periodieke controles door de eerste lijn. Dit betekent dat medewerkers zelf actief toetsen of beheersmaatregelen worden nageleefd, effectief zijn en of risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Zo maken we risicobeheersing onderdeel van het dagelijks werk.

A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4)

We werken toe naar een aantoonbaar hoger niveau van digitale weerbaarheid, mede in lijn met het landelijke programma van de VNG. We implementeren een Information Security Management System (ISMS) op basis van de Plan-Do-CheckAct-cyclus (PDCA) en versterken onze beheersmaatregelen. Daarbij leggen we nadrukkelijk ook de koppeling met privacy en de bescherming van persoonsgegevens. Daarnaast starten we met bedrijfscontinuïteitsmanagement. Hiervoor is het nodig dat andere maatregelen zijn geïmplementeerd, zoals een volledig en actueel softwareoverzicht, benoemd eigenaarschap per applicatie en standaardprocedures voor veilige uitfasering van systemen. Dit zijn randvoorwaarden voor een effectief en betrouwbaar crisisplan. Onze aanpak sluit aan op de eisen uit de NIS2-richtlijn en de aankomende Cyberbeveiligingswet (Cbw). Dit vraagt om versterkte governance, risicomanagement, leveranciersafspraken en een heldere rolverdeling. We meten onze voortgang onder andere via: • een jaarlijkse verplichte training informatieveiligheid & privacy voor alle medewerkers; • volledig benoemd eigenaarschap en actuele risicoanalyse van applicaties; • jaarlijkse onafhankelijke toetsing via één IT-audit en één penetratietest; • het opstellen en oefenen van een bedrijfscontinuïteitsplan.

Informatieveiligheid is essentieel voor het vertrouwen in onze dienstverlening en de continuïteit van onze bedrijfsvoering.

D.1.4 HET VASTGOED IS VOLDOENDE ONDERHOUDEN A.1.4.1 We voeren het juiste onderhoud uit op het juiste moment (Q1-Q4) Voor het gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties werken we met meerjaren onderhoudsplannen. Per gebouw en sportpark is zo’n plan aanwezig waaruit afgeleid kan worden welk onderhoud gepland is met bijhorende kosten. Vanuit deze onderhoudsplannen wordt jaarlijks bepaald welk onderhoud we gaan uitvoeren. Dit is het uitvoeringsplan. Op deze wijze gaan we gestructureerd en efficiënt om met de beschikbare middelen.

A.1.4.2 We actualiseren periodiek de meerjaren onderhoudsplannen (Q1-Q4) Voor het gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties werken we met een onderhoudsvoorziening. Op basis van de meerjaren onderhoudsplannen wordt over een periode van 10 jaar bepaald hoeveel geld er gemiddeld jaarlijks nodig is. Dit geld wordt jaarlijks toegevoegd aan de onderhouds-

voorziening. De benodigde budgetten zijn opgenomen in de begroting. Elke 5 jaar moeten de meerjarige onderhoudsplannen geactualiseerd worden. Afhankelijk van het daadwerkelijk benodigde onderhoud om te voldoen aan de normen stellen we de planning jaarlijks bij.

A.1.4.3 We onderhouden ons vastgoed en buitensportaccommodaties op basis van een meerjaren onderhoudsplan (Q1-Q4) Voor het groot onderhoud van ons gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties zijn voor de periode 2026 - 2035 meerjarige onderhoudsplannen opgesteld. Voor het gemeentelijk vastgoed hanteren we, zoals door de gemeenteraad vastgesteld, de NEN2767-systematiek waarbij we de gebouwen onderhouden op conditieniveau 3. Uitzondering hierop zijn de monumentale panden. Die onderhouden we op conditieniveau 1-2 en de installaties op minimaal conditiescore 3.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

11

De buitensportaccommodaties moeten voldoen aan de eisen van de NOC*NSF en de betreffende sportbonden. Voor de ondersteunende infrastructuur hanteren we voor het bepalen en beoordelen van het kwaliteitsniveau de CROW systematiek. Voor de buitensportaccommodaties zijn we uitgegaan van niveau B/C (sober en doelmatig).

voering aan de beleidsregels. Door een uitvoeringsprogramma wordt een verdere aanpak uitgewerkt. Dit uitvoeringsprogramma heeft een implementatietijd van circa 3 jaar. Aandachtspunt is onder andere de lopende huurovereenkomsten. Wat zijn de looptijden en de natuurlijke momenten om de overeenkomsten open te breken?

A.1.4.4 We richten het onderhoud in op duurzame instandhouding (Q1-Q4)

De Wet Markt en Overheid vereist dat gemeenten bij economische activiteiten zoals de verhuur van gemeentelijk vastgoed, ten minste de integrale kosten doorberekenen. Het hanteren van een kostprijsdekkende of marktconforme huur zorgt voor transparantie en inzicht waarbij publieke (subsidies) en private (vastgoed) geldstromen worden gescheiden. In bepaalde situaties kan dit tot gevolg hebben dat subsidies of exploitatievergoedingen die worden verstrekt, opnieuw bekeken moeten worden. Dit moet zorgvuldig afgestemd worden met de huurder(s) en vraagt, rekening houdend met de wetgeving, in bepaalde situaties om maatwerk. Dit zorgt ervoor dat de implementatietijd 3 jaar is.

Het beheer en onderhoud van ons gemeentelijk vastgoed en de buitensportaccommodaties is gericht op duurzame instandhouding van de (voldoende) kwaliteit van de voorzieningen. Het beheer en onderhoud bestaat uit zowel regulier onderhoud als groot onderhoud. In de financiële spelregels voor gemeenten (BBV), is opgenomen dat voor het groot onderhoud van gemeentelijk vastgoed en buitensportaccommodaties jaarlijks het benodigde bedrag in de begroting wordt opgenomen of dat jaarlijks een bedrag in een voorziening voor groot onderhoud wordt gestort. Met de hiervoor beschreven werkwijze (zie 1.4.1 tot en met 1.4.3) geven we hier invulling aan.

A.1.4.5 We voeren het vastgoedbeleid uit (Q1-Q4) Na vaststelling van de nota Vastgoedbeleid 2025 geven wij uit-

Naast bovenstaande thema’s komen ook het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed, de visie op verduurzaming, aan- en verkoop van vastgoed, contractbeheer en de beleidscyclus van de vastgoedafdeling aan bod.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk* 2025

Realisatie 2021

2022

2023

2024

2025

Gemiddelde WOZ-waarde, per €1.000

398

249

270

304

312

333

Gemeentelijke woonlasten éénpersoons-huishouden, in €

957

848

919

956

982

1.006

Gemeentelijke woonlasten meerpersoons-huishouden, in €

1.050

888

963

1.003

1.030

1.057

Gemeentelijke woonlasten meerpersoons-huishouden 1200

Gemeentelijke woonlasten meerpersoons-huishouden

1000

Landelijk gemiddelde 2025

800 600 400 200 0

2021

2022

2023

2024

2025

Jaar

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

12

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Omschrijving indicator

Realisatie R2022

R2023

R2024

B2025

B2026

Formatie per 1.000 inwoners

8,1 fte

7,6 fte

7,7 fte

7,8 fte

7,8 fte

Bezetting per 1.000 inwoners

7,0 fte

6,8 fte

7,0 fte

7,2 fte

7,4 fte

Apparaatskosten per inwoner

€ 668

€ 678

€ 657

€ 769

€ 795

Inhuurkosten als % van de totale loonsom en inhuurkosten

19,7%

23,2%

20,8%

7,0%

21%

Overheadpercentage van de totale lasten

7,7%

7,8%

6,8%

8,1%

7,8%

Verzuimpercentage Omvang lasten taakveld 0.4 Overhead (x €1.000)

6,4%

5,2%

7,7%

5,2%

6,2%

€ 25.677

€ 26.168

€ 26.620

€ 27.282

€ 27.576

Noot: Het aantal inwoners in de gemeente Bergen op Zoom is per 1 januari 2025 70.194. * Het percentage inhuurkosten ten opzichte van de loonsom en inhuurkosten bij B2025 wijkt af van de andere jaren. Dit komt doordat dit percentage gebaseerd is op de begrote inhuurkosten, uitgedrukt als percentage van de totale loonsom plus inhuurkosten uit de beginbalans.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet

2023

Financiële verordening ex artikel 213 Gemeentewet (Controleverordening)

2023

Nota Investeren en Afschrijven

2024

Nota Reserves en Voorzieningen

2020

Toekomstvisie Bergen op Zoom

2021

Vastgoedbeleid

2025

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2026

Belgisch-Nederlands grensoverleg (BENEGO)

Grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederlandse en Vlaamse gemeenten in onze regio.

€ 3.090

Belastingsamenwerking West-Brabant De uitvoering van de heffing en invordering waterschapsbe(BWB) lasting, van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. De kosten voor het opleggen van de afvalstoffen-heffing en riool-heffing zijn hierin niet meegenomen.

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.

NV Bank Nederlandse Gemeenten

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.

PZEM NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.

GBE Aqua NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.

Enexis Holding NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.

Publiek belang Elektriciteitsproductie BV en Claim Staat Vennootschap BV

Deze 2 NV’s zijn opgericht voor het vertegenwoordigen van de 136 verkopende aandeelhouders (diverse gemeenten en provincies) bij het beheer en de uitoefening van rechten en verplichtingen als gevolg van het aandelenpakket Essent nv.

€ 1.764.000

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

13

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

Baten

217.689

229.811

232.564

233.703

230.257

232.792

Lasten

37.666

41.483

40.129

39.917

40.571

40.641

Totaal saldo van baten en lasten programma 1

180.023

188.328

192.435

193.786

189.686

192.151

Onttrekkingen aan reserves

1.374

891

522

332

332

332

Stortingen in reserves

4.655

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Resultaat programma 1

176.742

186.220

189.957

191.118

187.018

189.483

TOELICHTING Beginstand Programma 1 (Bedragen *€1.000)

2026

2027

2028

2029

Baten

225.091

227.073

222.807

222.884

Lasten

-42.360

-42.860

-43.467

-43.205

Saldo

182.731

184.213

179.339

179.679

7.864

6.904

7.788

10.524

Kapitaallasten

37

460

192

-7

Rentekosten

-457

-446

-397

-630

Indexeren van uitgaven en inkomsten

258

259

260

261

Algemene uitkering

Personeelskosten

-1.251

-896

-733

-733

Overhead

388

388

388

388

Verschuiving Bijdrage BWB

529

529

529

529

Onroerende ZaakBelasting

334

334

334

334

Bijstelling reisdocumenten

-166

-126

-180

-360

Taakstellingen

145

145

145

145

Onderzoeks- en advieskosten

-100

-100

-100

-100

Beveiligingsdiensten

-98

-98

-98

-98

Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant

-49

-49

-49

-49

Proceskosten BWB

-33

-33

-33

-33

Presentiegelden burgerleden

-25

-25

-25

-25

Schoonmaakkosten

-25

-25

-25

-25

Vennootschapsbelasting

-25

-25

-25

-25

190.058

191.410

187.312

189.776

-101

-292

-294

-294

189.957

191.118

187.018

189.483

Subtotaal Lagere onttrekking Algemene reserve Frictiekosten Eindtotaal

14

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

BEGROTINGMUTATIES Algemene uitkering € 7.864.000 voordeel (structureel) Het Rijk heeft in de Voorjaarsnota gemeld dat de Algemene Uitkering stijgt. De effecten hiervan staan beschreven in het Beleidskader 2026 en de raadsinformatiebrief Meicirculaire gemeentefonds 2025 (1 juli 2025 U25-003602). De wijzigingen uit de meicirculaire 2025 zijn in dit programma verwerkt. De algemene uitkering bevat daarnaast ook taakmutaties. Deze zorgen voor aanpassingen in andere programma’s. Kapitaallasten € 37.000 voordeel (structureel) De rekenrente voor de kapitaallasten is vanaf 1 januari 2025 teruggebracht van 1,5% naar 1,25%. Hierdoor vallen de rentelasten in 2026 € 75.000 lager uit. Doordat de investeringsbudgetten op programma 1 worden verantwoord loopt dit rentevoordeel komende jaren op. Ook hebben we investeringsbudgetten uit eerdere jaren die nog niet beschikbaar waren gesteld, niet meer opgenomen. De kapitaallasten worden hierdoor structureel ruim € 200.000 lager. In het Beleidskader 2026-2029 is een voordeel van € 500.000 op de kapitaallasten opgenomen. In 2026 realiseren we dit voordeel, omdat investeringen later worden afgesloten. Daardoor hebben we voor deze investeringen nog geen kapitaallasten vanaf 2026. Voor 2027 tot en met 2029 is deze stelpost nog wel opgenomen.

Het voordeel op de kapitaallasten neemt de komende jaren af omdat vanaf 2027 de kapitaallasten van de investeringsbudgetten 2026 tot en met 2028 voor bedrijfsvoering, vastgoed en openbare ruimte zijn opgenomen in programma 1. Rentekosten € 457.000 nadeel (structureel) Het renteresultaat is lager doordat de interne rente is verlaagd van 1,5% naar 1,25%. Hierdoor worden er minder rentekosten aan de investeringen toegerekend. Dit nadeel wordt gecompenseerd door lagere rentekosten op de andere programma’s. Het nadeel op dit programma wordt gecompenseerd door lagere rente die we betalen voor leningen. Dit komt omdat de rente is gedaald. Daarnaast lenen we ook minder omdat we minder investeerden dan voorzien. Ook kunnen we meer uit eigen middelen betalen omdat onze reservepositie is verbeterd. Indexeren van uitgaven en inkomsten € 258.000 voordeel (structureel) Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2025 is opgenomen, bedraagt 2,7 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 258.000. Personeelskosten € 1.251.000 nadeel (structureel) De personeelskosten zijn berekend op basis van de nieuwe CAO. De personeelskosten stijgen daardoor met 1,43 procent. Ook is er een bedrag van € 141.000 opgenomen voor de oprichting van de afdeling Duurzaam, Energie en Klimaat (DEK).

Deze kosten worden betaald uit de beschikbare CDOKE-gelden (klimaat en energie). Deze middelen zijn opgenomen in programma 9. Overhead € 388.000 voordeel (structureel) De doorbelasting van de overheadkosten naar de grondexploitaties en kredieten levert een voordeel op van € 388.000. Vanwege hogere personeelskosten en hogere overige kosten is de doorbelasting toegenomen. Verschuiving Bijdrage BWB € 529.000 voordeel (structureel) De bijdrage die we betalen voor de diensten van de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) is verdeeld over programma 1 (onroerende zaakbelasting) en programma 9 (afvalstoffen- en rioolheffing). Er vindt een verschuiving plaats tussen programma 1 en programma 9. Onroerende ZaakBelasting (OZB) € 334.000 voordeel (structureel) De OZB-opbrengsten zijn geactualiseerd op basis van de halfjaarcijfers van de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB), de inflatiecorrectie (2,7%) én de verwachte waardestijging van onroerende zaken (WOZ). Per saldo verwachten we een hogere opbrengst van € 334.000.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

15

Bijstelling reisdocumenten € 166.000 nadeel (structureel) De prognose voor reisdocumenten is geactualiseerd. Inwoners worden eerder geïnformeerd over het verlopen van hun paspoort of identiteitskaart. Daardoor worden aanvragen meer verspreid en zijn minder spoedaanvragen nodig. Ook kiezen inwoners vaker voor één document in plaats van twee, omdat de kosten hoog zijn. Hierdoor vallen de legesopbrengsten lager uit. Taakstellingen € 145.000 voordeel (structureel) De taakstelling voor vastgoed was eerder verdeeld over de begroting, op basis van een oude lijst met te verkopen panden. Met het nieuwe vastgoedbeleid kijken we welke panden verkocht kunnen worden. Daarom is de taakstelling nu voorlopig volledig in programma 1 gezet. Per saldo betreft het hier nagenoeg een budget neutrale wijziging (zie ook programma 6). Onderzoeks- en advieskosten € 100.000 nadeel (structureel) Extra accountantswerkzaamheden voor de SiSa-verantwoording en de rechtmatigheidsverantwoording zorgen voor hogere kosten. Daarnaast zijn ook de kosten voor fiscale adviezen hoger. Dit komt vooral door de complexiteit van de vennootschapsbelasting en de opvolging van het boekenonderzoek dat in de voorgaande jaren heeft plaats gevonden. Beveiligingsdiensten € 98.000 nadeel (structureel) Het contract voor beveiligingsdiensten dat in juni 2024 is gestart, kost vanaf 2025 jaarlijks € 98.000 meer.

Overige bijstellingen Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant

€ 49.000 nadeel (structureel)

Proceskosten BWB

€ 33.000 nadeel (structureel)

Presentiegelden burgerleden

€ 25.000 nadeel (structureel)

Schoonmaakkosten

€ 25.000 nadeel (structureel)

Vennootschapsbelasting

€ 25.000 nadeel (structureel)

RESERVES Lagere onttrekking Algemene reserve voor Frictiekosten Voor de frictiekosten die voortkomen uit de taakstellingen van het Focusakkoord is € 3,5 miljoen gereserveerd (zonder de WW-verplichtingen). Op basis van de kosten tot nu toe hebben we ingeschat wat er in 2026 en de jaren daarna nog aan frictiekosten komt. Deze kosten betalen we uit het geblokkeerde deel van de algemene reserve voor frictiekosten. Storting begrotingsoverschot in Algemene reserve In het Bestuursakkoord staat dat we elk jaar een begrotingsoverschot van € 3 miljoen willen hebben, zodat de financiën gezond blijven. Dit bedrag voegen we elk jaar toe aan de algemene reserve. Dekking kapitaallasten uit Algemene reserve Elk jaar halen we € 72.000 uit de algemene reserve om de afschrijvingen van de investering in de virtuele werkplek te betalen. Hiervoor was eerder € 360.000 gereserveerd. Ook halen we elk jaar € 20.000 uit de reserve voor de investering in het DAB. Een volledige toelichting op alle reservemutaties staat in paragraaf 2.3.

16

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 2 - VEILIGHEID

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Onze inwoners behoren zich veilig te voelen. Zichtbare handhaving kan hier een bijdrage aan leveren.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? DOELEN EN ACTIES

D.2.1 . Inwoners wonen in een veilige wijk én voelen zich veilig

A.2.1.1 We stellen een nieuw veiligheidsplan op voor district De Markiezaten met veiligheidsdoelen voor 2027-2030 (Q1-Q4)

A.2.1.2 Het veiligheidsonderzoek laat zien hoe veilig inwoners zich voelen, we bespreken de resultaten met de gemeenteraad (Q1-Q2)

A.2.1.3 We willen dat inwoners zich veilig voelen, daarom voeren we het plan voor wijk Oost uit en maken we plannen voor andere wijken (Q1-Q4) A.2.1.4 We vergroten het veiligheidsgevoel door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijken (Q1-Q4)

D.2.2 Criminaliteit wordt daadkrachtig aangepakt

A.2.2.1 We maken het criminelen moeilijker door het sluiten van panden en het uitvoeren van controles (Q1-Q4)

A.2.2.2 We maken onze inwoners bewust van de gevaren van criminaliteit door training, communicatie en voorlichting (Q1-Q4)

A.2.2.3 We willen dat iedereen zich veilig voelt op straat en beginnen daarom met de aanpak van straatintimidatie (Q1-Q4)

D.2.3 De verbinding tussen Zorg en Veiligheid wordt versterkt

D.2.4. De gemeente zorgt voor veiligheid in de leefomgeving

A.2.3.1 Samen met het Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten en onze partners verminderen we overlast op straat met opvang en zorg voor kwetsbare personen (Q1-Q4)

A.2.4.1 We houden een grote crisisoefening om beter voorbereid te zijn op noodsituaties (Q4)

A.2.3.2 Wij werken actief om geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen en te voorkomen, ook het doden van vrouwen omdat ze vrouw zijn (femicide) (Q1-Q4) A.2.3.3 We voeren Preventie met Gezag uit om jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast te voorkomen of verminderen (Q1-Q4)

A.2.4.2 We maken een plan om incidenten rond de jaarwisseling te beperken (Q3–Q4)

A.2.4.3 We versterken de weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners bij verstoringen (Q1–Q4)

A.2.4.4 We werken aan een duurzame en klimaatbestendige toekomst door voorbereiding op hitte en wateroverlast, eisen aan evenementen en minder gebruik van dienstvoertuigen (Q1-Q4)

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

17

D.2.1 INWONERS WONEN IN EEN VEILIGE WIJK ÉN VOELEN ZICH VEILIG A.2.1.1 We stellen een nieuw veiligheidsplan op voor district De Markiezaten met veiligheidsdoelen voor 2027-2030 (Q1-Q4) In district De Markiezaten werken acht gemeenten samen aan veiligheid. We hebben vaak met dezelfde problemen te maken. Daarom maken we samen één plan: het Integraal Veiligheidsplan (IVP). In dit plan staan de belangrijkste onderwerpen en doelen voor veiligheid. Het huidige plan geldt van 2023 tot en met 2026. Voor de periode 2027 tot en met 2030 maken we een nieuw plan. In het tweede kwartaal van 2026 vragen we de gemeenteraden om hun mening. Zo bepalen we wat lokaal extra belangrijk is. In december 2026 willen we het nieuwe plan klaar hebben en vaststellen.

A.2.1.2 Het veiligheidsonderzoek laat zien hoe veilig inwoners zich voelen, we bespreken de resultaten met de gemeenteraad (Q1-Q2) We doen mee aan het landelijke onderzoek: de Veiligheidsmonitor. Dit is een onderzoek onder inwoners over veiligheid, leefbaarheid en of mensen slachtoffer zijn geweest van veelvoorkomende criminaliteit. De Veiligheidsmonitor vindt elke twee jaar plaats. In 2026 worden de resultaten van het onderzoek uit 2025 gepresenteerd. Deze resultaten gebruiken we bij het opstellen van wijkveiligheidsplannen.

A.2.1.3 We willen dat inwoners zich veilig voelen, daarom voeren we het plan voor wijk Oost uit en maken we plannen voor andere wijken (Q1-Q4) Een wijkveiligheidsplan helpt om een wijk veiliger te maken. In het plan staat welke problemen er zijn, wat we willen bereiken en welke acties we gaan doen. In het najaar van 2025 maken

we het plan voor wijk Oost. In 2026 gaan we dit plan uitvoeren. Voor de andere wijken maken we ook nieuwe plannen. Daarbij gebruiken we de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor. Zo krijgen we een goed beeld van wat er leeft in elke wijk en welke acties nodig zijn.

A.2.1.4 We vergroten het veiligheidsgevoel door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijken (Q1-Q4) We willen dat iedereen in Bergen op Zoom zich veilig kan voelen. We reageren snel op overlastmeldingen en zorgen ervoor dat onze boa’s en veiligheidsadviseurs vaak zichtbaar in de wijk aanwezig zijn. Ook lopend en op de fiets. Zo kunnen inwoners de boa’s makkelijk aanspreken. Onze veiligheidsregisseurs helpen bij het oplossen van moeilijke veiligheidsproblemen in kwetsbare wijken. Als andere manieren niet goed werken, zorgen zij voor nieuwe ideeën en samenwerking. Zij werken ook mee aan de Stevige Lokale Teams (SLT), die zich richten op veiligheid en ondersteuning in de wijk. Op plekken waar vaak overlast is, zetten we regelmatig de mobiele keet van Openbare Orde en Veiligheid neer. Na grote incidenten zijn we ook aanwezig in de wijk, zodat mensen zich weer veilig kunnen voelen. De medewerkers van Openbare Ruimte zijn en zien veel op straat en geven belangrijke informatie aan ons door. Ook dragen zij bij aan de veiligheid in de wijk door betere straatverlichting en het laag houden van groen (zie A.3.2.2). Daarnaast werken we veel samen met de politie, welzijnsorganisaties en buurtpreventieteams.

D.2.2 CRIMINALITEIT WORDT DAADKRACHTIG AANGEPAKT A.2.2.1 We maken het criminelen moeilijker door het sluiten van panden en het uitvoeren van controles (Q1-Q4)

A.2.2.2 We maken onze inwoners bewust van de gevaren van criminaliteit door training, communicatie en voorlichting (Q1-Q4)

We blijven hard werken aan het tegengaan van ondermijning. Dat betekent dat we proberen te voorkomen dat criminelen invloed krijgen op onze samenleving. Dit doen we samen met de politie, het Openbaar Ministerie, de RIEC’s (Regionale Informatie en Expertise Centra) en andere organisaties.

We willen dat inwoners, ondernemers en medewerkers van de gemeente zichzelf kunnen beschermen tegen criminaliteit en dat zij weten waar ze iets verdachts kunnen melden. Daarom geven we trainingen en voorlichting. Ook organiseren we speciale trainingen voor de leden van het college. In deze trainingen leren zij hoe ze kunnen omgaan met druk, dreiging en moeilijke situaties die te maken hebben met ondermijnende criminaliteit. Naast trainingen geven we ook voorlichting en informatie om mensen bewust te maken van deze risico’s. Zo maken we samen onze gemeente veiliger.

Als we een concreet probleem zien, pakken we dat aan met passende maatregelen. Soms sluiten we bijvoorbeeld een pand of weigeren we een vergunning. Zo maken we het criminelen moeilijker. Daarnaast controleren we op verschillende plekken. We voeren plannen uit voor het buitengebied, de industrieterreinen en recreatieparken. Ook gaan we verder met de veiligheidsaanpak voor de haven.

18

Daarnaast voeren we het Bibob-beleid uit. Dit beleid helpt ons om te voorkomen dat criminelen via vergunningen, subsidies of vastgoed zaken kunnen doen met de gemeente. Verder maken

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

we een plan om beter te kunnen omgaan met digitale dreigingen, zoals cybercriminaliteit en online misleiding.

A.2.2.3 We willen dat iedereen zich veilig voelt op straat en beginnen daarom met de aanpak van straatintimidatie. (Q1-Q4) Straatintimidatie is gedrag op straat waardoor mensen zich onveilig of ongemakkelijk voelen. Sinds 1 juli 2024 is seksuele intimidatie op straat strafbaar. Dit betekent dat het verboden is om iemand op straat lastig te vallen met seksuele opmerkingen

of gedrag. Bijvoorbeeld: naroepen, sissen, achternalopen of ongewenste opmerkingen maken. Iedereen moet zich veilig kunnen voelen in de openbare ruimte. De recente incidenten in ons land laten zien hoe belangrijk dit thema is. In het najaar van 2025 maken we een plan om straatintimidatie aan te pakken. De politie is verantwoordelijk voor de handhaving. Als gemeente zetten wij vooral in op preventie, bewustwording en samenwerking. Het plan moet mede bijdragen aan een cultuur waarin straatintimidatie niet normaal is. In 2026 beginnen we met het uitvoeren van dit plan.

D.2.3 DE VERBINDING TUSSEN ZORG EN VEILIGHEID WORDT VERSTERKT A.2.3.1 Samen met het Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten en onze partners verminderen we overlast op straat met opvang en zorg voor kwetsbare personen (Q1-Q4) Samen met het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH) De Markiezaten en onze partners zorgen wij voor een beter zorgaanbod voor inwoners met complexe problemen en een hoog veiligheidsrisico. Zo verkleinen we de overlast, versterken we de veiligheid en bouwen we stap voor stap aan meer passende zorg in 2026. De aanpak bestaat uit de volgende maatregelen en initiatieven: Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag In 2026 gaan we verder met de Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag (RKOG) in West-Brabant. Dankzij subsidie kunnen we dit doen. We werken samen met gemeenten, zorgorganisaties, politie, woningcorporaties en anderen. Zo verbeteren we de hulp aan mensen met onbegrepen gedrag en delen we kennis via bijeenkomsten en trainingen. Vroegsignalering en wijk GGD/GGZ We blijven inzetten op vroegtijdige hulp in de wijk. WijkGGD’ers en GGZ’ers zoeken in de wijk actief contact met mensen die hulp nodig hebben. Zo voorkomen we dat problemen erger worden. In 2025 evalueren we deze aanpak. We proberen deze aanpak in 2026 een vaste plek te geven in onze manier van werken.

Meldpunt voor acute hulpvragen We blijven werken aan goede hulp bij acute situaties rond onbegrepen gedrag. We willen dat iedere inwoner met een acute vraag over verward gedrag 24/7 terecht kan bij het Meldpunt Crisiszorg West-Brabant. We werken daarom toe naar een vaste crisisdienst, een meldkamer en betere samenwerking in de zorg. Of we dit volledig kunnen uitvoeren hangt af van het behoud van subsidie of van structurele middelen vanuit de overheid. Levensloopaanpak We gaan verder met het uitvoeren van de levensloopaanpak. Deze aanpak richt zich op betere ondersteuning en zorg

voor mensen met psychische problemen, verslaving of een verstandelijke beperking, die een hoog risico vormen voor de veiligheid. Door deze aanpak worden de risico’s voor de openbare orde en veiligheid beperkt. In 2026 zetten we deze persoonsgerichte aanpak voort en sluiten we aan bij de landelijke doorontwikkeling van deze aanpak. Aanpak designerdrugs We gaan door met de aanpak van designerdrugs, zoals Flakka. We bieden hulp aan gebruikers en werken samen om overlast en criminaliteit te verminderen. Dit doen we met financiële steun van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Skaeve Huse We ontwikkelen woningen voor mensen die niet goed passen in gewone woonwijken. In 2026 werken we dit verder uit en starten we met de bouw van prikkelarme woningen. Zo bieden we een veilige woonplek voor mensen met onbegrepen gedrag. Inloopvoorziening dak- en thuislozen We realiseren een inloopvoorziening voor dak- en thuislozen. In 2025 is alles hiervoor voorbereid. We streven ernaar dat de inloopvoorziening uiterlijk in 2026 in gebruik kan worden genomen. Deze inloopvoorziening is een plek waar dak- en thuisloze mensen terechtkunnen voor eten, douchen, contact met hulpverleners en doorverwijzing naar bijvoorbeeld opvang, zorg of huisvesting.

A.2.3.2 We werken actief om geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen en te voorkomen, ook het doden van vrouwen omdat ze vrouw zijn (femicide) (Q1-Q4) We zetten ons actief in om geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen en te voorkomen, inclusief femicide (het opzettelijk doden van vrouwen of meisjes omdat zij vrouw zijn). Femicide vindt vaak plaats door een (ex-)partner of vanuit de overtuiging dat vrouwen minder waard zijn. Deze vorm van geweld houdt direct verband met het feit dat het slachtoffer een vrouw is. De landelijke actualiteit en de brede maatschappelijke aandacht onderstrepen de urgentie om geweld in alle vormen krachtig

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

19

aan te pakken. Binnen programma 7 krijgt dit thema aandacht via de gemeenschappelijke regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en de lokale aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Daarnaast werkt de gemeente Bergen op Zoom samen met partners aan bewustwording en preventie, onder andere door deelname aan de campagne Orange the World. Ook vertalen we landelijke inzet naar lokaal beleid en trekken we gezamenlijk op indien er sprake is van maatschappelijke onrust of risico’s voor de openbare orde. Verder zet de gemeente Bergen op Zoom zich jaarlijks in voor de positie van de vrouw op Internationale Vrouwendag (8 maart).

A.2.3.3 We voeren Preventie met Gezag uit om jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast te voorkomen of verminderen (Q1-Q4)

Jeugd Preventie Overleg In 2026 bouwen we verder aan het Jeugd Preventie Overleg. Dit overleg is gestart in 2025 en helpt om jeugdoverlast vroeg te signaleren. Gemeente, leerplicht, politie, jongerenwerk en andere partijen werken samen om jongeren op het juiste moment te helpen en te voorkomen dat ze in de criminaliteit belanden. Uitvoeringsplan Preventie met Gezag (PmG) We voeren het uitvoeringsplan PmG uit voor jongeren van 8 tot 27 jaar. We gebruiken bewezen en praktijkgerichte aanpakken om jeugdcriminaliteit te voorkomen en jongeren te begeleiden. We werken samen met andere gemeenten in een landelijk netwerk. Omdat de financiering tijdelijk is, starten we in 2026 met het zoeken naar een blijvende plek voor dit programma binnen onze organisatie.

D.2.4. DE GEMEENTE ZORGT VOOR VEILIGHEID IN DE LEEFOMGEVING A.2.4.1 We houden een grote crisisoefening om beter voorbereid te zijn op noodsituaties (Q4) De gemeente wil goed voorbereid zijn op noodsituaties, zoals rampen of andere crisissen. In 2025 is onze interne crisisorganisatie opnieuw ingericht en in de basis op orde gebracht. Om te testen of we klaar zijn voor een echte crisis, organiseren we in het vierde kwartaal van 2026 een grote oefening. We oefenen met het nemen van besluiten, het communiceren en het samenwerken. Ook kijken we of alle apparaten, systemen en hulpmiddelen werken zoals het hoort. De leerpunten uit de oefening gebruiken we om onze crisisorganisatie te verbeteren.

A.2.4.2 We maken een plan om incidenten rond de jaarwisseling te beperken (Q3–Q4) Rond de jaarwisseling is er meer risico op onrust, vuurwerkincidenten en verstoring van de openbare orde. Daarom maakt de gemeente elk jaar samen met veiligheidspartners een plan van aanpak. We evalueren eerst het plan van de jaarwisseling 2025-2026. Voor de jaarwisseling 2026-2027 willen we minder incidenten en stellen we een nieuw plan op. We gebruiken hierbij de leerpunten die uit de evaluatie naar voren komen. We volgen de landelijke ontwikkelingen rond een mogelijk vuurwerkverbod. Indien nodig passen we ons plan hierop aan.

20

A.2.4.3 We versterken de weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners bij verstoringen (Q1– Q4) Wereldwijde spanningen, digitale dreigingen en klimaatverandering zijn ook lokaal merkbaar. Daarom is het belangrijk dat onze samenleving weerbaar is: inwoners moeten zichzelf kunnen redden, basisvoorzieningen moeten blijven werken en de samenleving moet blijven draaien. Een weerbare samenleving kan zich goed aanpassen, snel herstellen en omgaan met verstoringen. De gemeente speelt hierin een belangrijke rol. Daarom starten we verschillende acties om de weerbaarheid van onze inwoners te versterken.

A.2.4.4 We werken aan een duurzame en klimaatbestendige toekomst door voorbereiding op hitte en wateroverlast, eisen aan evenementen en minder gebruik van dienstvoertuigen (Q1-Q4) We bereiden ons voor op extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven en wateroverlast. Hierdoor kunnen we schade beperken en de veiligheid van inwoners beter waarborgen. In evenementenvergunningen nemen we voorwaarden op die zorgen voor minder plastic afval, minder gebruik van grondstoffen en minder uitstoot van vervuilende gassen. Dit helpt om de milieubelasting van evenementen te verlagen. Doordat onze boa’s minimaal wekelijks lopend of fietsend toezicht houden, verminderen we het gebruik van dienstvoertuigen. Dit zorgt voor minder uitstoot en draagt bij aan schonere lucht in de wijken.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

INDICATOREN (VERPLICHT OP GROND VAN BBV) Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2021

2022

2023

2024

Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren)

9 (2024)

9

9

8

14

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2,2 (2024)

3,2

2,6

2,3

2,3

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

4,3 (2024)

5

4,6

5,1

6

Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)

1,2 (2024)

1,7

1,8

1,3

1,3

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners)

5,7 (2024)

5,7

5,7

6,4

6,9

* De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

AANVULLENDE INDICATOREN Met deze extra cijfers laten we zien wat het effect is van ons beleid en hoever we zijn met het bereiken van onze doelen.

We merken daarbij op dat ook andere factoren invloed hebben op deze cijfers, die we zelf niet kunnen beïnvloeden.

Beleving van onveiligheid in de buurt Voelt zich wel eens onveilig

30

Voelt zich vaak onveilig

25 20 15 10 5 0

2021

2023

Nederland 2023

Markiezaten Gemeenten 2023 >70.000 2023

Jaar

Bron: Veiligheidsmonitor (2-jaarlijks onderzoek, % zijn afgerond)

Politieregistraties per jaar Aantal registraties per 10.000 inwoners

plus referentie gemeenten 50.000-100.000 inwoners (2024)

350

Overlast dakloos persoon

300

Overlast verward persoon Overlast jeugd

250

Drugsdelicten

200 150 100 50 0

2021

2022

2023

2024

Ref: 50k (2024)

Jaar

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (peildatum getoonde cijfers: 04-08-25)

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

21

Incidenten en meldingen rondom jaarwisseling Politie-incidenten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=02c9299d-d61d-49b5-abd9-2e613672cbc3