CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2024 en Meerjarenraming 2025-2027, RVB23-006843.203 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

A.7.2.2 We maken gebruik van het Doorbraakfonds Sociaal Domein (Q1-Q4) We maken gebruik van het Doorbraakfonds Sociaal Domein wanneer er binnen onze reguliere vormen van ondersteuning geen oplossing gevonden kan worden voor de problemen van een inwoner.

A.7.2.3 We vervolgen de pilot ‘basisteam en veiligheidsteam’ voor het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (Q1-Q4) In 2023 zijn we gestart met de pilot basisteam en veiligheidsteam vanuit de proeftuin Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van de ministeries van J&V en VWS en VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de

partners in het veld. De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. De pilot is gegund door het rijk aan onze gemeente. De pilot basisteam en veiligheidsteam loopt voorspoedig. Gedurende het pilot jaar 2023 halen we input op voor het vervolg in de jaren 2024 en verder.

A.7.2.4 We voeren het uitvoeringsprogramma Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang uit (Q1-Q4) Op 30 maart 2023 is de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang door de gemeenteraad vastgesteld. Ter uitvoering daarvan wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Dit uitvoeringsprogramma wordt eind 2023 of begin 2024 gedeeld met de gemeenteraad. In 2024 starten wij met de uitvoering van het uitvoeringsprogramma van de regiovisie. Ook voeren we het convenant ‘huisvesting en begeleiding kwetsbare doelgroepen’ uit. De extra middelen die beschikbaar zijn gesteld door het Rijk worden ingezet voor de structurele uitvoering van de pilots: tussenvoorziening zwerfjongeren (in Roosendaal) en specialistische kennis in de opvang.

44 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

D.7.3 DE MENSELIJKE MAAT STAAT CENTRAAL A.7.3.1 We stellen een omgekeerde verordening sociaal domein op (Q4) In 2023 zijn we gestart met het opstellen van de omgekeerde verordening sociaal domein. We zijn begonnen met het formuleren van uitgangspunten, zoals wat verstaan we onder integraal werken en welke onderdelen van het sociaal domein moeten w orden opgenomen in de omgekeerde verordening. In 2024 stellen we op basis hiervan de omgekeerde verordening op. Deze bieden we daarna ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Het hebben van een omgekeerde verordening is alleen zinvol, als er door de medewerkers die er mee moeten werken ook gedacht en gewerkt wordt volgens de uitgangspunten van integraal werken en maatwerk. Om die reden koppelen we aan het opstellen van de verordening ook een

traject op houding en gedrag om de medewerkers hierin mee te nemen en te ondersteunen. Dit sluit aan op de doorontwikkeling van de toegang tot het sociaal domein.

A.7.3.2 We bevorderen het integraal werken binnen de eigen organisatie (Q1-Q4) We bevorderen het integraal werken binnen de eigen organisatie. Door integraal te werken wordt de inwoner beter ondersteund en wordt zijn of haar vraag in een keer beantwoord. Integraal werken valt of staat met de medewerkers. Zij moeten hierbij worden ondersteund. Door de gevolgen van de coronapandemie, de vluchtelingencrisis en de energiecrisis is hier de afgelopen jaren weinig aandacht voor geweest. Het is daarom nodig om het integraal werken te stimuleren.

D.7.4 DE ZORG BLIJFT BETAALBAAR 2025 werken we samen met de jeugdregio West Brabant West aan het thema Normaliseren. Hiervoor wordt eind 2023 een plan opgesteld, dat in 2024 wordt uitgevoerd. Dit gebeurt in samenwerking met zorgpartners, het voorliggend veld, ouders en jeugdigen. Met normaliseren werken we aan een demping van het aantal zorgvragen door meer uit te gaan van de eigen verantwoordelijkheid van jeugdigen en opvoeders, waarbij (licht) afwijken van het gemiddelde tijdens het opgroeien en opvoeden niet onnodig geproblematiseerd wordt. Normalisatie wordt verwerkt in de nog op te leveren Pijlervisie Sociaal en Veilig. Ook bij de doorontwikkeling van de toegang tot het sociaal domein hebben we hier aandacht voor.

A.7.4.3 We werken verder aan het versterken van het voorliggend veld (Q2)

A.7.4.1 We intensiveren de transformatie van het sociaal domein Bij het Beleidskader is door de gemeenteraad een motie ingediend gericht op een ver­schui­ving van maatwerkvoorzieningen ten gunste van het ‘voorliggend veld’. Dat is verwerkt in deze begroting. Om daar goed uitvoering aan te kunnen geven, vervangen we het eerdere speerpunt “pilot cliëntopvolging” door een inten­sive­ring van de transformatie van het sociaal domein. ‘Going concern’ zijn we prima in staat onze taken uit te voeren, maar de alsmaar oplopende meer­kosten vragen om een systeemherziening. Dat zal één van de grootste uitdagingen voor de komende jaren zijn. Hiervoor zetten we een kwartiermaker in.

A.7.4.2 We werken aan het thema Normaliseren (Q1-Q4) Op basis van de regiovisie jeugd West Brabant West 2022-

Tijdens de raadsvergadering van 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om een plan uit te werken om de verschuiving van het gebruik van maatwerkvoorzieningen naar (preventieve) voorzieningen in het voorliggend veld vorm te geven. In het tweede kwartaal van 2024 leveren we dit plan op. Daarnaast werken we in 2024 verder aan een aantal projecten en acties waar we al mee gestart zijn om het voorliggend veld te versterken. Het doel is om de druk op de maatwerkvoorzieningen te verkleinen. We werken onder andere verder aan Welzijn op Recept, het organiseren van indicatieloze dagbesteding en we voeren het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) uit. Het Rijk heeft tot en met 2026 middelen beschikbaar gesteld om het GALA uit te voeren. Doel van het akkoord is het bereiken van een gezonde generatie in 2040. Om deze middelen zo efficiënt mogelijk te besteden, werken we aan een subsidieregeling die gedurende deze jaren geldt. In deze middelen is eveneens voorzien in een projectleider die ervoor zorgt dat de middelen op verantwoorde wijze ingezet worden en partijen zoveel mogelijk impact maken, ook op regionaal niveau.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 45

A.7.4.4 We voeren het subsidiebeleid ‘Doen wat nodig is’ uit en pauzeren de geplande bezuiniging in 2024 (Q1-Q4) We voeren het subsidiebeleid ‘Doen wat nodig is’ uit. Subsidies worden alleen verleend aan activiteiten die bijdragen aan de hierin genoemde maatschappelijke opgaven en speer- en uitgangspunten. De geplande bezuiniging van €500.000 in 2024 wordt conform het amendement Pauzeknop Voorliggend Veld gepauzeerd. Door een andere manier van werken verwachten we minder inzet op Wmo maatwerk. Hiervoor wordt zeer nauw samengewerkt met WijZijn Traversegroep,

waar de toegang laagdrempelig georganiseerd gaat worden in de wijken. Dit geldt als een pilot, gedurende het jaar 2024 worden de eerste resultaten hiervan zichtbaar waaruit mogelijkheden ontstaan om de toegang in de toekomst structureel te positioneren.

A.7.4.5 We werken aan de doorontwikkeling van de wijkcentra en het wijkgericht werken In het eerste kwartaal van 2024 wordt er een plan aan de gemeenteraad voorgelegd over de wijkcentra en ontmoetingsplekken.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

Jongeren met een delict voor de rechter (% van 12 t/m 21-jarigen)

1 (2021)

1

1

1

-

Kinderen in een uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar)

6 (2021)

9

9

9

-

Werkloze jongeren (% van 16 t/m 22-jarigen)

2 (2021)

2

2

2

-

13,2 (2022)

14,2

13,8

16,5

17,4

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

1,2 (2022)

1,2

1,1

1,2

1,1

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)

0,3 (2022)

0,5

0,4

0,4

0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (per 10.000 inwoners)

700 (2022)

-

-

950

1.050

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Beleidsplan sociaal domein Brabantse Wal 2018-2021

2018

Regiovisie jeugdhulp West Brabant West 2022-2025

2021

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2024

GROGZ West-Brabant

De uitvoering van de wettelijk aan de gemeente opgedragen taak van collectieve preventie en inhoud geven aan de voor de deelnemende gemeenten noodzakelijke en de door de deelnemende gemeenten gewenste samenwerking op het terrein van de openbare en de preventieve gezondheidszorg.

€1.736.792

46 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2024

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV)

€0 Het instellen en in stand houden van een Regionale Ambulancevoorziening ten behoeve van het werkgebied Midden en West-Brabant en het werkgebied Brabant-Noord; Het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg voor het werkgebied Midden- en West-Brabant en het werkgebied Brabant-Noord; Het vaststellen en (doen) uitvoeren van regionale ambulanceplannen van de regio Midden- en West-Brabant en Brabant-Noord; Het (doen) leveren van een bijdrage aan de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen ten behoeve van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en Hulpverleningsdienst Brabant-Noord.

Kleinschalig Collectief Vervoer

€1.413.000 Het regelen van het vervoer voor mensen vanuit de WMO in West-Brabant. De begroting van het Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) maakt onderdeel uit van de Begroting RWB.

GR Geweld in afhankelijkheidsrelaties en meldpunt crisiszorg West-Brabant (GIA)

Verankeren van samenwerking tussen West-Brabantse gemeenten bij de aanpak van het voorkomen en bestrijden van GIA en de zorg voor één Meldpunt Crisiszorg in de regio West-Brabant.

€809.262

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

8.704

10.105

8.052

2.932

2.700

2.700

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) Baten Lasten

81.019

90.197

90.286

83.154

81.799

81.830

Totaal saldo van baten en lasten programma 7

-72.315

-80.092

-82.233

-80.222

-79.099

-79.131

Onttrekkingen aan reserves

347

3.192

346

0

0

0

Stortingen in reserves

-108

0

0

0

0

0

Resultaat programma 7

-71.860

-76.899

-81.887

-80.222

-79.099

-79.131

TOELICHTING Beginstand Programma 7 Baten

B 2024

B 2025

2.068

B 2026

2.068

B 2027

2.068

2.068

Lasten

78.523

77.928

77.742

77.742

Saldo

-76.455

-75.860

-75.674

-75.674

-225

-293

-296

-299

36

33

33

33

-105

-105

-105

-105

-1.318

-2.178

-1.236

-1.237

Personeelskosten Indexeren Energiekosten Taakmutaties algemene uitkering

0

2.000

2.000

2.000

Jeugd

Taakstelling Rijk Jeugd

-1.619

-1.619

-1.619

-1.619

Extra indexering WMO

-2.130

-2.130

-2.130

-2.130

Overheveling budgetten uit 2023

-346

0

0

0

Overige mutaties

-71

-70

-72

-100

-82.233

-80.222

-79.099

-79.131

Eindtotaal

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 47

BEGROTINGSMUTATIES Personeelskosten Op basis van het Beleidskader 2024 zijn de salariskosten met 5,2 procent geïndexeerd. Dit leidt tot een stijging van de personeelskosten van €225.000. Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil materiële overheidsconsumptie, dat in de Meicirculaire 2023 is opgenomen, bedraagt 3,9 procent. De inkomsten zijn hiermee verhoogd, de uitgaven niet. De indexatie van de uitgavenbudgetten is verwerkt in de stelpost op programma 1. Per saldo resteert er nu een toename van de baten van €36.000.

•

•

De tarieven voor de Wmo moeten volgens landelijke regelgeving reëel zijn. Voor huishoudelijke ondersteuning en begeleiding is daarom een indexering toegepast die voldoet aan de AMvB reële kostprijs. Dat leidt tot fors hogere tarieven. Er is dus geen rekening gehouden met stijging van cliëntaantallen ondanks de vergrijzing en de extramuralisering van zorg (het streven om buiten de muren van de instelling gelijkwaardige zorg te bieden). Dit omdat we er door de inzet van maatschappelijke business cases en projecten naar streven dat de kosten niet verder stijgen.

Jeugd Door af- en ombouw jeugdzorg plus en door minder jeugdbeschermingsmaatregelen wordt er een groter beroep gedaan op de hoogcomplexe arrangementen of duurdere laagcomplexe arrangementen. Hierdoor nemen de kosten met ruim €1 miljoen toe. Daarnaast stijgen de tarieven jeugdhulp voor 2024 en ook de landelijke tarieven voor de GI’s worden verhoogd. In totaal nemen hierdoor de kosten met €610.000 toe.

Voor de forse stijging van de kosten worden de gemeenten door het Rijk niet gecompenseerd. In de algemene uitkering zien we wat betreft de ontwikkeling van het sociaal domein een “weeffout”. De toevoeging van een groot aantal taken in het sociaal domein ging gepaard met enorme kortingen. In de reacties van gemeenten aan het Rijk is destijds ook nadrukkelijk aangegeven dat deze toename een dusdanig substantieel onderdeel uitmaakt van de Algemene Uitkering dat er juiste aandacht moet zijn voor een juiste indexering en groei. We voorzien immers in Nederland een vergrijzing en daardoor toenemende vraag op zorg. Ten aanzien van indexering is aangegeven dat de verhouding van de toen nog geldende trap op, trap af financieringsmethodiek er een scheefgroei zou ontstaan doordat de rijksuitgaven niet zo veel zorgkosten meer bevatten. Tot en met 2025 is de trap op, trap af op basis van een afgesproken normeringsystematiek aangepast. Dat wil zeggen de toename van de Algemene Uitkering (accres) is vastgezet. Op deze manier is de bedoeling dat rust/ stabiliteit ontstaat voor gemeenten over de hoogte van de te ontvangen Algemene Uitkering. Ook is de afspraak gemaakt dat wel geïndexeerd wordt. Bij afgelopen meicirculaire wordt met een gecombineerde index van loon- en prijsindex overheid consumptie en prijs netto materiele consumptie gerekend, welke uitkomt op 4,54%.

De index voor prijs bruto binnenlands product (pbbp) bedraagt 6,2%. Het hanteren van deze pbbp index is pas afgesproken vanaf 2027. Er is geen aparte prijscompensatie vanuit het Rijk voor zorg kosten (ook niet voor de tevens in het oog springende energie kosten). De loonontwikkeling waar gemeenten mee geconfronteerd worden is hoger dan waar mee is gerekend in de Algemene Uitkering. Een stapeling van onderdelen die ervoor zorgen dat gemeenten fors in de knel komen.

Extra indexering WMO Bij het opstellen van een realistische begroting voor de WMO hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Overhevelingen In het 2e Concernbericht 2023 zijn een aantal budgetten overgeheveld. Deze zijn in de begroting opgenomen.

Energiekosten Op basis van het huidige contract, de verwachte prijsontwikkeling voor 2024 en de afrekening over 2022 is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas en elektra in 2024. Voor dit programma betekent dit dat de lasten met €105.000 toenemen. Taakmutaties algemene uitkering In de meicirculaire zijn gelden toegevoegd aan de algemene uitkering voor de uitvoering van taken. De budgetten in dit programma zijn hiervoor met €1.318.000 verhoogd in 2024. De algemene uitkering in programma 1 is hiervoor ook verhoogd. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat. Taakstelling Rijk In de hervormingsagenda Jeugd heeft het Rijk toegezegd dat zij vanaf 2025 €500 miljoen aan besparingen gaat realiseren op de kosten voor de Jeugdzorg. De provinciaal toezichthouder heeft aangegeven dat deze besparing op de kosten voor 100% door de gemeente mag worden meegenomen in de begroting. Voor Bergen op Zoom betekent dit een voordeel van €2 miljoen.

RESERVES Dit betreft de onttrekking uit de algemene reserve vanwege de overheveling van budgetten. Vanuit 2023 wordt het budget

robuust rechtbeschermingssysteem van €260.000 overgeheveld en €86.000 voor jeugdondersteuning.

48 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 8 - WERK EN INKOMEN

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van landelijke wetten die bedoeld zijn om het welzijn te verbeteren van inwoners met wie het wat minder gaat. We hebben hierin grote uitdagingen voor ons liggen. De vorige periode zijn we al begonnen met een andere manier van werken om iedereen de juiste zorg of ondersteuning te bieden. Niemand mag buiten de boot vallen. De menselijke maat staat centraal. We gebruiken begrijpelijke taal en stellen wat de inwoner nodig heeft voorop. Dit doen we bij voorkeur gezinsgericht en in goede samenwerking met andere partijen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, wonen en veiligheid. Tegelijkertijd moet de zorg ook betaalbaar blijven.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.8.1 Alle inwoners doen mee

D.8.2 Bestaanszekerheid van kwetsbare inwoners versterken

A.8.1.1 We bevorderen werken naar vermogen

A.8.2.1 We verbeteren de aanpak vroegsignalering schulden

A.8.1.2 We intensiveren de ketensamenwerking tussen de GR ISD, WVS en het werkplein

A.8.2.2 We geven vorm aan de aanpak armoedeverzachting

A.8.2.3 We realiseren uitgiftepunten voor gratis menstruatiemiddelen

A.8.2.4 We richten een bestaanszekerheidsfonds op

A.8.2.5 We zetten de aanpak energiearmoede voort

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 49

Onderstaande tekst moet volledig in samenhang worden gelezen met de tekst onder programma 7 – WMO en Jeugd. Werk en inkomen maakt namelijk integraal onderdeel uit van het beleidsproces binnen het Sociaal Domein. De tekst onder programma 8 moet daarom gelezen worden in het verlengde van programma 7.

D.8.1 ALLE INWONERS DOEN MEE A.8.1.1 We bevorderen werken naar vermogen Iedere inwoner die een beroep doet op de ISD Brabantse Wal krijgt een vaste contactpersoon. De vaste contactpersoon gaat periodiek in gesprek met de inwoner en onderzoekt waar de behoefte van de inwoner ligt om zodoende aan te sluiten bij de leefwereld. Hierbij kijken we breder naar wat de inwoner nodig heeft. Bij de uitvraag kijken wij naar de leefgebieden; we noemen dit brede intake. Niet voor alle mensen die een beroep doen op de ISD Brabantse Wal is het mogelijk om uit te stromen naar werk. Deze mensen stimuleren we te participeren in de samenleving door het inzetten van sociale activering. Voor mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt, bereiden we het aanbod aan sociale activering uit. Hierbij wordt er samengewerkt tussen de ISD Brabantse Wal en het team Wmo. De GR ISD Brabantse Wal gaat nazorg organiseren voor klanten die uitstromen naar werk. Dit om te voorkomen dat iemand terugvalt naar de bijstand. Hierbij wordt bekeken hoe we dat samen met onze ketenpartners goed vorm kunnen geven.

A.8.1.2 We intensiveren de ketensamenwerking tussen de GR ISD, WVS en het werkplein De samenwerking tussen de GR ISD Brabantse Wal, het Werkplein Hart van West-Brabant en WVS intensiveren we verder via de zogenoemde Ketensamenwerking. Uitgangspunt is: Werken als een gezamenlijk sociaal ontwikkelbedrijf, waar inwoners die onder de Participatiewet vallen optimaal worden ondersteund bij hun ontwikkeling naar een betaalde baan of als dat niet haalbaar is betaalde detachering of vrijwilligerswerk. Medewerkers uit de uitvoering van de drie organisaties vinden elkaar steeds beter, bijvoorbeeld door het organiseren van zogenaamde Beleefdagen, waaraan ook uitkeringsgerechtigden deelnemen. Binnen deze ketensamenwerking voeren we ontwikkelingstrajecten uit. Dit zijn trajecten waarbij inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt zich aan de hand van een zogenaamde routekaart kunnen ontwikkelen via verschillende leerroutes (waaronder in het groen, productie, logistiek, schoonmaak, post- en pakketbezorging en horeca). Deze zijn gericht op het komen tot een gezamenlijke verbetering van de werkwijze, om inwoners die dit nodig hebben zo optimaal mogelijk te ontwikkelen richting (betaald) werk. Tevens zullen experimenten en ondersteunende technologieën met een toegevoegde waarde worden beoordeeld.

Daarnaast onderzoeken we in 2024 hoe we de samenwerking tussen de gemeenten in de regio op het gebied van participatie, werk en inkomen in de toekomst willen organiseren.

D.8.2 BESTAANSZEKERHEID VAN KWETSBARE INWONERS VERSTERKEN A.8.2.1 We verbeteren de aanpak vroegsignalering schulden Voor hulp en ondersteuning aan inwoners met schulden werken wij samen met vaste lasten partners vanuit de aanpak vroegsignalering schulden. In 2024 werken we verder aan de aanbevelingen uit de evaluatie van de vroegsignalering en voeren we de gewenste veranderingen van de aanpak uit.

A.8.2.2 We geven vorm aan de aanpak armoedeverzachting De samenleving wordt steeds complexer. Steeds meer mensen vallen op een of andere manier buiten de boot. Het aantal mensen dat onder de bijstandsnorm leeft groeit. Deze constatering vraagt om samenhangend beleid en actie. Juist hier kan de gemeente het verschil maken voor haar inwoners samen met de ketenpartners, door de samenwerking naar een hoger

niveau te tillen. Daarom zijn we in 2023 met voorbereidingen gestart om samen met partners tot een aanpak voor armoedeverzachting te komen. Dit zetten we in 2024 voort. Onder de vlag van de aanpak Armoedeverzachting zullen we in 2024 alle regelingen beoordelen op toegankelijkheid. Hierbij betrekken we de organisaties waarmee we samenwerken en ervaringsdeskundigen. Rond de dag van de armoede (oktober) zullen we op basis van onze bevindingen een campagneoffensief starten.

A.8.2.3 We realiseren uitgiftepunten voor gratis menstruatiemiddelen In 2024 werken we samen met onze partners aan het realiseren van uitgiftepunten voor gratis menstruatiemiddelen. Hiermee geven we uitvoering aan de door de gemeenteraad aangenomen motie Menstruatiearmoede.

50 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

A.8.2.4 We richten een bestaanszekerheidsfonds op

A.8.2.5 We zetten de aanpak energiearmoede voort

We werken aan de transformatie van het Doorbraakfonds Hoge Energierekening naar een Bestaanszekerheidsfonds. Bestaanszekerheid is de zekerheid die je hebt op onder andere fatsoenlijk onderdak, werk, gezondheidszorg en goed onderwijs voor je kinderen. Helaas is bestaanszekerheid op deze gebieden niet voor iedereen vanzelfsprekend. Door armoede, schulden of andere geldproblemen kunnen sommige inwoners niet meedoen in onze gemeente en zichzelf ontwikkelen. Om te zorgen dat deze inwoners wel mee kunnen doen aan de samenleving, gaan we onderzoeken hoe we een bestaanszekerheidsfonds goed kunnen vormgeven en organiseren.

Hoewel de energieprijzen zich lijken te normaliseren, willen we ook in 2024 aandacht houden voor de impact van energielasten en het voorkomen van schuldenproblematiek. We werken hiervoor onder andere aan de realisatie van een Fixbrigade. Doel van de Fixbrigade is om huishoudens met lage inkomens en/of een laag energielabel te ondersteunen bij het verlagen van de energielasten door het installeren van kleine energiebesparende maatregelen. We zoeken hierin de samenwerking met Stadlander, maar ook maken we waar mogelijk gebruik van de regionale ondersteuning vanuit de Regionale Energie Strategie West-Brabant (RES West-Brabant). Als er aanvullende rijksmiddelen hiervoor komen, zullen we deze inzetten voor het voorkomen van schulden- en armoedeproblematiek.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

Banen (per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar)

825,4 (2022)

712,5

705,4

725,3

744,7

Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de (potentiële) beroepsbevolking)

72,2 (2022)

66,6

66,2

67,6

69,5

Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners)

431,2 (2021)

440,3

542,2

505,3

-

Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15-64 jaar)

197,7 (2022)

131,5

102,8

-

119,7

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024

2019

Beleidsplan sociaal domein Brabantse Wal 2018-2021

2018

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2024

Werkvoorzieningsschap West-Brabant (WVS)

Integrale uitvoering van de Participatiewet, onderdeel voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, en activiteiten ten behoeve van arbeidsintegratie en aangepaste arbeid voor personen uit de deelnemende gemeenten, die op afstand van de reguliere arbeidsmarkt staan.

Doorbetaling Rijksbijdrage wsw: €9.931.655 anvullende bijdrage: €1.736.792

Intergemeentelijke Sociale Dienst Brabantse Wal (GR ISD)

De gezamenlijke uitvoering van het takenpakket van een afdeling Sociale Zaken van en gemeente en het afstemmen van beleid ter zake van de uitvoering van de in de regeling benoemde wet- en regelgeving en het bevorderen van de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening.

€8.516.756

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 51

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Baten

29.861

31.588

29.286

29.286

29.286

29.286

Lasten

58.523

62.007

57.220

56.236

56.298

56.335

Totaal saldo van baten en lasten programma 8

-28.662

-30.419

-27.935

-26.951

-27.012

-27.049

0

3.810

706

0

0

0

978

0

0

0

0

0

-29.640

-26.609

-27.229

-26.951

-27.012

-27.049

Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Resultaat programma 8

TOELICHTING Beginstand Programma 8

B 2024

Baten

B 2025

28.288

B 2026

28.288

B 2027

28.288

28.288

Lasten

55.020

54.663

54.672

54.663

Saldo

-26.732

-26.375

-26.384

-26.375

1

2

2

2

Taakmutaties algemene uitkering

-615

-622

-601

-570

Bijstand levensonderhoud

117

117

117

117

0

-73

-146

-223

-706

0

0

0

-27.935

-26.951

-27.012

-27.049

Indexeren

Verbonden Partijen Overheveling budgetten Eindtotaal

BEGROTINGSMUTATIES Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil materiële overheidsconsumptie, dat in de Meicirculaire 2023 is opgenomen, bedraagt 3,9 procent. De inkomsten zijn hiermee verhoogd, de uitgaven niet. De indexatie van de uitgavenbudgetten is verwerkt in de stelpost op programma 1. Hierdoor resteert er een zeer klein positief saldo van het indexeren van baten.

degedeeld waaruit blijkt dat de rijksbijdrage €997.000 hoger is. De hogere bijstelling is het gevolg van de verwerking van de realisatiecijfers over 2022 en de nieuwe werkloosheidsverwachtingen van het CPB in het landelijk BUIG. De uitgaven zijn ook bijgesteld, maar het levert een voordeel op van €117.000. In oktober 2023 ontvangen we de beschikking over 2024 en zal de rijksbijdrage voor 2024 bekend worden.

Taakmutaties algemene uitkering In de Meicirculaire 2023 zijn gelden toegevoegd aan de algemene uitkering voor de uitvoering van taken. De budgetten in dit programma zijn hiervoor met €615.000 verhoogd in 2024. De algemene uitkering in programma 1 is hiervoor ook verhoogd. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat.

Verbonden Partijen Vanwege de oplopende uitkeringsaantallen is er nog een bijstelling op de Begroting 2024-2027 van de ISD geweest. De bijstelling heeft vooral effect op 2025, 2026 en 2027.

Bijstand levensonderhoud In mei 2023 is het Nader Voorlopig BUIG door het Rijk me-

Overhevelingen In het 2e Concernbericht 2023 zijn budgetten overgeheveld. Deze zijn in de begroting opgenomen.

RESERVES Via het 2e Concernbericht 2023 is vanuit 2023 €706.000 voor het armoedeverzachtingsplan overgeheveld naar 2024. In 2024

worden deze gelden onttrokken aan de algemene reserve.

52 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 9 - MILIEU

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid. Als gemeente geven wij het goede voorbeeld. Onze duurzaamheidsdoelen gaan wij bereiken door intensief samen te werken met onze inwoners, partners en leveranciers. (Deze doelstelling raakt ook de paragraaf duurzaamheid)

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.9.1 De gemeente is duurzaam

A.9.1.1 We breiden de ambtelijke capaciteit uit op klimaat- en energiebeleid

A.9.3.2 We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Regionale Energie Strategie

D.9.2 Riool- en regenwater wordt effectief en efficiënt verwerkt

A.9.2.1 We beheren onze riolering

D.9.3 Afval wordt effectief en efficiënt verwerkt

A.9.3.1 We stellen een grondstoffenbeleids plan op

A.9.3.2 We stellen een afvalstoffenverordening op

D.9.4 Inwoners ervaren een gezonde leefomgeving

A.9.4.1 We stellen een lucht- en geurbeleid op A.9.4.2 We actualiseren het bodembeleid A.9.4.3 We implementeren de omgevingswet

A.9.1.3 We gaan actief aan de slag met het verduurzamen van de gebouwde omgeving

A.9.1.4 We stellen een Taskforce Duurzaamheid op A.9.1.5 We voeren onze Bergse Adaptatie Strategie uit

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 53

D.9.1 DE GEMEENTE IS DUURZAAM A.9.1.1 We breiden de ambtelijke capaciteit uit voor klimaat- en energiebeleid Vanaf 2023 tot 2030 krijgt de gemeente structurele middelen toegekend om de ambtelijke capaciteit uit te breiden om de gemeentelijke taken uit het klimaatakkoord uit te voeren op het gebied van CO2 reductie. In 2024 zetten wij deze gelden in om onze ambtelijke capaciteit structureel uit te breiden zodat wij in staat zijn om de taken en opgaven vanuit het klimaatakkoord uit te kunnen voeren en de doelstelling van 55 procent CO2 reductie in 2030 te kunnen behalen.

A.9.1.2 We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Regionale Energie Strategie Wij continueren onze inzet binnen de Regionale Energie Strategie en zetten ons in om de opgaven op het gebied van duurzame opwek (windenenergie en zon op dak) te realiseren. Eind 2024 stellen wij de RES 2.0 vast. Voor de opgaven op het gebied van duurzame warmte onderzoeken wij de mogelijkheden en kansen van regionale samenwerkingen maar kijken wij ook naar de lokale invulling op wijkniveau in samenspraak met bewoners en belanghebbende. Het doel is om iedereen te bereiken en duurzaamheid tevens bereikbaar te maken voor iedereen. Hierbij zetten wij enerzijds in op de mogelijkheden voor de ontzorging via financiële regelingen en subsidies (o.a. aanpak energiearmoede) en anderzijds op intensievere gemeente brede communicatie.

A.9.1.3 We gaan actief aan de slag met het verduurzamen van de gebouwde omgeving Wij voeren de gemeentelijke warmtevisie uit en werken binnen verschillende wijken aan concrete wijkuitvoeringsplannen voor het realiseren van aardgasvrije woningen en alternatieve duurzame warmteoplossingen. We pakken daarin onze regierol als gemeente. Ook in de bredere gebouwde omgeving zetten wij ons in om de verduurzaming te versnellen. Dit betreft onder andere ons eigen gemeentelijke vastgoed, maar ook het maatschappelijk vastgoed en de utiliteitsbouw. Hierbij sluiten wij effectief aan op de verschillende subsidiemogelijkheden en regelingen die ter beschikking worden gesteld door het Rijk, zoals bijvoorbeeld de middelen vanuit het Nationale Isolatieprogramma en de middelen ter verduurzaming van het

maatschappelijk vastgoed.

A.9.1.4 We stellen een Taskforce Duurzaamheid op De middelen die beschikbaar zijn gesteld vanuit de CDOKE-regeling (Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat – en energiebeleid) zetten wij tevens in om een bredere organisatiestructuur op te richten binnen de gemeentelijke organisatie in de vorm van een Taskforce Duurzaamheid. Zij richt zich op de uitvoering van een breed kaderstellend programma waarbij het thema Duurzaamheid wordt opgesplitst naar verschillende samenhangende thema’s en centrale doelstellingen. De verschillende lokale uitvoeringsprogramma’s en beleidsdocumenten worden in samenhang opgenomen binnen de brede programmastructuur en strekken op deze wijze tot de effectieve uitvoering van klimaat- en energiebeleid en tevens de borging van de lange termijn doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, milieu en het klimaat. Door het inrichten van een effectieve uitvoeringsorganisatie voor de centrale opgaven op het gebied Duurzaamheid is de gemeente in staat om de verschillende klimaat en milieuopgaven integraal en in synergie te benaderen.

A.9.1.5 We voeren onze Bergse Adaptatie Strategie uit In 2024 gaan we starten met het opstellen van een stimuleringsplan voor klimaatadaptieve maatregelen. Dit gaan we doen om bewoners extra te motiveren om hun tuinen klimaatadaptief in te richten. Hierin is subsidie niet het toverwoord. Centraal staat juist het verleiden van mensen. Ook wordt verkend of klimaatadaptatie meer geborgd kan worden bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Er gebeurt al veel op het gebied van klimaatadaptatie. We beginnen dus niet bij 0, echter zijn er nog wel verbeteringen mogelijk. Ook regionaal gaan we samen met de partners uit de Water- en Klimaatkring West stappen zetten om onze regio klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Zo gaan we starten met het opstellen van een bosbrand preventieplan en gaan we gezamenlijk onderzoek doen naar de mogelijkheden op de bedrijventerreinen. Doorlopend gaan we in 2024 de dialoog aan met externen zoals bewoners en samenwerkingspartners en gaan we buurtacties stimuleren.

D.9.2 RIOOL- EN REGENWATER WORDT EFFECTIEF EN EFFICIËNT VERWERKT A.9.2.1 We beheren onze riolering In het kader van klimaatverandering wordt onze omgeving geconfronteerd met een toename van extreme weersomstandigheden, zoals hevige neerslag, hitte en droogte. Om de gevolgen van de weersomstandigheden te verminderen is het van belang om de leefomgeving aan te passen. De gemeente neemt maatregelen mbt de waterhuishouding in het openbaar

gebied voor haar rekening maar dit is lang niet voldoende. 80% van de grond is in particulier bezit. Om bewoners te inspireren en te motiveren om aan de slag te gaan op eigen grond met een klimaatadaptieve omgeving, gaan we een inspiratieboek/ kookboek opstellen. Hierin wordt op een begrijpbare manier weergegeven wat bewoners zelf kunnen doen aan klimaatadaptatie.

54 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

D.9.3 AFVAL WORDT EFFECTIEF EN EFFICIËNT VERWERKT A.9.3.1 We stellen een grondstoffenbeleidsplan op Nadat de gemeenteraad eind 2023 de ambitie heeft bepaald voor het huishoudelijk afval ( 100 kg restafval per inwoner) wordt dit verder uitgewerkt in het grondstoffen beleidsplan (Q1/Q2). Hierbij wordt meer ingezet op hergebruik van huishoudelijke afvalstromen en een circulaire economie. Na de vaststelling hiervan zal gewerkt worden aan de implementatie waarbij rekening moet worden gehouden met een langere doorlooptijd als het gaat om logistieke veranderingen. De

eventuele gevolgen voor het tarief voor het huishoudelijk afval zullen daarmee pas echt merkbaar zijn bij de begroting 2025.

A.9.3.2 We stellen een afvalstoffenverordening op Afhankelijk van de keuzes die in het Grondstoffenbeleidsplan worden gemaakt zal de Afvalstoffenverordening worden geactualiseerd. Deze verordening bevat de wettelijke regels die gelden rondom de inzameling van huishoudelijk afval in de gemeente Bergen op Zoom.

D.9.4 INWONERS ERVAREN EEN GEZONDE LEEFOMGEVING A.9.4.1 We stellen een lucht- en geurbeleid op In het kader van de gemeentelijke zorgplicht op Milieubeheer gaan wij aan de slag met het opstellen van lokaal lucht en geur beleid.

A.9.4.2 We actualiseren het bodembeleid In het nastreven van een gezonde bodem en de bescherming van onze natuurlijke systemen actualiseren wij ons gemeen-

telijk bodembeleid. Hierbij nemen wij onder meer bodem (en water) mee als sturende begrippen.

A.9.4.3 We implementeren de omgevingswet De implementatie van de omgevingswet zal zorgen voor een toename van het takenpakket voor gemeenten. In samenwerking met de OMWB zorgen wij voor een naadloze overdracht en implementatie van de wettelijke taken.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

Volksgezondheid en Milieu: omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

169 (2021)

173

183

177

-

Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit (%)

33,2 (2021)

3,4

5,2

6,4

-

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 55

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Actieplan Biobased Economy

2016

Actieplan MVI

2021

Afvalstoffenbeleidsplan

2016

Bergse Adaptatie Strategie (BAS)

Q4 2023

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP)

2019

Groenstructuurplan

2006

IBOR-Plan

2017

Regionale Energie Strategie 1.0

2021

Transitievisie Warmte Bergen op Zoom

2023

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2024

SAVER NV

De uitvoering van afvalinzameling- en reinigingsdiensten

Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB)

De uitvoering van de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. In het programma worden de kosten voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing verantwoord.

Brabant Water NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging

Omgevingsdienst West Brabant

De uitvoering van onderzoek, toetsing en toezicht vanuit publiek belang.

€519.000

€1.653.208

WAT MAG HET KOSTEN?

Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

Baten

23.921

26.562

26.893

26.869

26.844

26.819

Lasten

20.867

23.756

23.035

23.021

22.881

22.859

Totaal saldo van baten en lasten programma 9

3.054

2.807

3.859

3.847

3.963

3.959

Onttrekkingen aan reserves

23

102

179

127

77

77

Stortingen in reserves

350

0

0

0

0

0

Resultaat programma 9

2.727

2.909

4.038

3.974

4.040

4.036

56 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

B 2027

TOELICHTING Beginstand Programma 9

2024

2025

Baten

25.882

25.870

2026 25.847

2027 25.822

Lasten

23.669

23.523

23.427

23.427

Saldo

2.213

2.347

2.421

2.395

Afval

623

623

623

623

Riolering

440

416

381

381

Salarissen

53

53

53

53

Doorbelasting

334

333

333

333

Verbonden partijen

148

148

148

148

Speerpunt

75

0

0

0

Overheveling budgetten

-27

0

0

0

0

-73

4

26

3.859

3.847

3.963

3.959

Overige mutaties Eindtotaal

BEGROTINGSMUTATIES Afval Afval is een gesloten systeem. De hogere lasten (met name kosten van Saver) worden gedekt door een verhoging van het tarief afvalstoffenheffing. Het saldo op het product afval ontstaat doordat in het tarief ook aanvullende kosten worden meegenomen. In het tarief mogen de kosten voor btw worden meegenomen. Deze kosten zijn met bijna €600.000 toegenomen, omdat in voorgaande jaren niet alle btw-kosten waren meegenomen. Daarnaast zijn de kosten voor kwijtschelding gestegen ten opzichte van vorig jaar. Dit veroorzaakt een voordeel voor het begrotingssaldo. Riolering Riolering is, net als afval, een gesloten systeem. Er zijn hogere salariskosten maar deze worden gecompenseerd door lagere kapitaallasten. Per saldo nemen de kosten op dit product niet toe. Ook bij riolering worden in het tarief aanvullende kosten meegenomen. De stijging van deze kosten ontstaat doordat de rentekosten toenemen vanwege een hoger rentepercentage. Daarnaast nemen de kosten voor btw toe met bijna €150.000. Ook bij riolering nemen de kosten voor kwijtschelding toe (€30.000) ten opzichte van vorig jaar. Personeelskosten De personeelskosten op dit programma zijn per saldo met €53..000 afgenomen. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de formatie is verschoven binnen de begroting. Daarnaast zijn de sa­lariskosten op basis van het Beleidskader 2024 met 5,2 procent geïndexeerd (€25.000).

Doorbelasting Vanaf dit jaar worden er geen kosten vanuit veiligheid meer doorbelast naar milieuzorg. De salariskosten waren al eerder aangepast. Deze mutatie heeft geen effect op het begrotingssaldo, omdat het voordeel op dit programma wegvalt tegen het nadeel op programma 2. Verbonden partijen De bijdrage aan de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) is vastgesteld. Het blijkt dat onze bijdrage aan de OMWB afwijkt van wat we in het Beleidskader 2024 hebben opgenomen. Per saldo betekent dit een voordeel van €148.000. Speerpunten Bij het Beleidskader 2024 zijn speerpunten benoemd en is voor een aantal speerpunten (eenmalig) budget beschikbaar gesteld. Om de Begroting 2024 sluitend te maken zijn een aantal speerpunten doorgeschoven naar 2025 of is op andere wijze dekking gevonden voor het budget. Het budget voor duurzaamheid (€ 75.000) wordt gevonden binnen het totaal van de middelen (incl. Jetten-gelden) die binnen duurzaamheid aanwezig zijn. Overhevelingen Via het 2e Concernbericht 2023 wordt €27.000 voor de warmtetransitie overgeheveld van 2023 naar 2024.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 57

RESERVES Uit de algemene reserve wordt vanwege de overheveling van de middelen voor de warmtetransitie €27.000 onttrokken. Daarnaast worden voor 2024 tot en met 2027 ook nog jaarlijks €27.000 aan middelen voor de warmtetransitie beschikbaar

gesteld. Tevens is in 2022 het uitvoeringsbudget klimaatakkoord van €350.000 verdeeld over de jaren 2023 tot en met 2026. Jaarlijks wordt hiervoor een gedeelte onttrokken uit de algemene reserve.

58 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 10 - VOLKSHUISVESTING, LEEFOMGEVING EN STEDELIJKE VERNIEUWING

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Al onze inwoners moeten de mogelijkheid hebben om een huis binnen hun mogelijkheden te kunnen vinden. In een buurt die bereikbaar is en goed wordt onderhouden. We moeten wonen in Bergen op Zoom betaalbaar en toegankelijk maken en houden. Daarom zetten we vol in op het aanpakken van de woningnood. We werken samen met de Provincie en Regio. Daarmee maken we wonen in onze stad mogelijk én zorgen we voor extra investeringen vanuit het Rijk. (Deze doelstelling raakt ook programma 3)

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.10.1 Alle inwoners kunnen (binnen hun mogelijkheden) een woning vinden

A.10.1.1 We intensiveren het woningbouwprogramma aan de hand van de locatiestudie

A.10.1.2 We monitoren de verdeling van de prijsklassen uit de Woondeal

A.10.1.3 We werken met de regio verder aan de woonzorgvisie

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 59

D.10.1 ALLE INWONERS KUNNEN (BINNEN HUN MOGELIJKHEDEN) EEN WONING VINDEN A.10.1.1 We intensiveren het woningbouwprogramma aan de hand van de locatiestudie

A.10.1.3 We werken met de regio verder aan de woonzorgvisie

We willen wonen in Bergen op Zoom betaalbaar en toegankelijk maken. Daarom zetten we vol in op het aanpakken van de woningnood. De ambitie is 7.000 nieuwgebouwde duurzame woningen in 2040. Daarbij is ook aandacht voor de werklocaties. We zetten daarbij in op 500 woningen per jaar. In de regionale woondeal zijn afspraken gemaakt over het minimale aantal te bouwen woningen (2.225 woningen voor Bergen op Zoom tot 2030). In het bestuursakkoord “samen Bergen verzetten” hebben wij grotere ambities staan, te weten het realiseren van 7.000 nieuwe woningen tot 2040 met een verdeling in prijsklasse van 30 procent laag, 40 procent midden en 30 procent hoog.

Door wijzigende demografische en sociale veranderingen moet bij de woningbouwprogrammering rekening worden gehouden met twee ontwikkelingen: • Nederland vergrijst: tussen 2020 en 2040 stijgt het percentage 65+-ers van 20% naar 25% ; het aantal 75-plussers verdubbelt zelfs. Het beleid is er op gericht dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig wonen. • Er is een tekort aan huisvesting voor bijzondere doelgroepen (statushouders, dak- en thuislozen, uitstromers uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, etc). Dit alles vraagt om gerichte en op elkaar afgestemde acties op het gebied wonen, zorg en welzijn. Met behulp van de woonzorgvisie worden de lokalen opgaven en urgenties in kaart gebracht. Op basis hiervan kunnen ambities, keuzes en uitvoeringsprogramma’s gemaakt worden voor o.a. woningbouw. In 2024 wordt de woonzorgvisie met de regio verder uitgewerkt, deze zal begin 2026 gereed zijn.

A.10.1.2 We monitoren de verdeling van de prijsklassen uit de Woondeal We hanteren de verdeling van de prijsklassen uit de Woondeal van 30% laag, 40% midden en 30% hoog en monitoren deze jaarlijks. In de regionale woondeal is tevens overeengekomen dat 2/3 van de nieuw te bouwen woningen betaalbaar moet zijn. Van het totaal nieuw te bouwen woningen moet 30% sociaal zijn. De regionale woondeal biedt kwantitatief ruimte om aan deze ambitie te werken. Door de nieuwe wet “Versterking regie volkshuisvesting” van het ministerie BZK worden deze percentages een wettelijke verplichting. Hierin wordt ook de nadruk gelegd op het belang van versnelling van de woningbouwplannen. Onze gemeente heeft voldoende woningbouwplannen om de minimale woningbouwopgave uit de woondeal te realiseren, maar het is vooral zaak deze om te gaan zetten in harde plancapaciteit (bestemmingsplannen). We stellen een woningbouwmonitor op zodat we jaarlijks de voortgang van de afspraken uit de Woondeal kunnen monitoren, zowel kwantitatief als kwalitatief.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

2023

Aantal nieuwgebouwde woningen (per 1.000 woningen)

9,3 (2022)

15,0

3,6

9,1

12,2

-

Demografische druk (%)

70,3 (2023)

72,9

73,4

74,0

74,9

75,2

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

60 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Beleidsnota Parkeren

2013

Beleidsvisie Materieel erfgoed

2013

Detailhandelsstructuurvisie

2016

Grondprijzenbrief 2021

2021

Nota Detailhandel

2003

Nota Grondbeleid

2017

Nota Kostenverhaal

2019

Nota Parkeernormering

2015

Nota Ruimtelijke kwaliteit

2019

Nota & Beleidsregels Humane Huisvesting Internationale Werknemers

2021

Notitie Woonwagenbeleid Bergen op Zoom

2015

Startfoto lokale economie

2016

Structuurvisie Bergen Op Zoom 2030

2011

Toekomstbeeld binnenstad

2023

Verkeersplan

2014

Visie Verkeer en Parkeren

2012

Woonvisie

2020

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV

Uitvoering van het gemeentelijk parkeerbeleid op basis van een dienstverleningsovereenkomst. De werkzaamheden betreffen onder meer de afgifte van abonnementen, het toezicht op het betaald parkeren, de verwerking van de parkeerinkomsten en het toezicht in gemeentelijke parkeergarages en dergelijke.

NV Aangenaam Bergen op Zoom

De NV Aangenaam Bergen op Zoom is in liquidatie.

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Baten

41.524

22.965

16.991

11.998

7.743

6.628

Lasten

36.849

22.481

17.876

12.902

8.537

8.116

Totaal saldo van baten en lasten programma 10

4.675

484

-886

-904

-794

-1.488

0

1.212

729

204

0

0

Stortingen in reserves

6.498

4.642

1.672

1.168

902

117

Resultaat programma 10

-1.824

-2.946

-1.828

-1.868

-1.696

-1.604

Onttrekkingen aan reserves

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 61

TOELICHTING Beginstand Programma 10

B 2024

B 2025

Baten

13.406

B 2026

7.410

B 2027

6.951

6.952

Lasten

13.607

9.165

8.336

8.336

Saldo

-201

-1.755

-1.384

-1.384

Personeelskosten

-998

-1.005

-1.012

-1.020

Verrekening VHT

937

942

949

949

Grondbedrijf

-946

826

454

-227

Kapitaallasten

-63

-178

-178

-178

Indexeren

21

34

47

47

Energiekosten

-60

-60

-60

-60

Parkeerbelasting

636

564

564

564

Overheveling budgetten uit 2023

-140

0

0

0

Overhead

-77

-77

-77

-77

5

-195

-97

-102

-886

-904

-794

-1.488

Overige mutaties Eindtotaal

BEGROTINGSMUTATIES Personeelskosten De personeelskosten op dit programma zijn per saldo met €998.000 toegenomen. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de formatie die ingezet wordt voor de omgevingsvergunningen (7,15 FTE), vanaf de Begroting 2024 direct op dit programma wordt begroot. Voorheen werd deze formatie op veiligheid begroot en daarna doorbelast. Daarnaast zijn de salariskosten op basis van het Beleidskader 2024 met 5,2 procent geïndexeerd (ruim €350.000). Doorbelasting Zoals aangegeven worden er vanaf de Begroting 2024 geen kosten van veiligheid meer doorbelast, maar rechtstreeks begroot op dit programma. Dit betreffen met name personeelskosten. De doorbelasting was vorig jaar nog €937.000. Grondbedrijf De verschillen t.o.v. de begroting 2023 worden met name verklaard door bijstellingen in de tussentijdse winstnemingen van de winstgevende grondexploitaties die budgettair neutraal verlopen via de algemene reserve. Kapitaallasten De kapitaallasten nemen in 2024 toe met €63.000 en de jaren daarna met €178.000. De toename wordt veroorzaakt doordat de kapitaallasten van de moederkredieten worden begroot op programma 1. Wanneer kredieten vanuit het moederkrediet beschikbaar worden gesteld, worden deze kapitaallasten begroot op het product waar ze betrekking op hebben.

De toename in 2024 is lager dan in latere jaren, omdat in 2023 is gebleken dat een aantal kredieten later wordt afgesloten dan verwacht bij het opstellen van de Begroting 2023. De kapitaallasten komen dan pas vanaf 2025 in de begroting en dit levert een éénmalig voordeel op in 2024. Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil materiële overheidsconsumptie, dat in de Meicirculaire 2023 is opgenomen, bedraagt 3,9 procent. De inkomsten zijn hiermee verhoogd, de uitgaven niet. De indexatie van de uitgavenbudgetten is verwerkt in de stelpost op programma 1. Per saldo nemen nu de baten met € 21.000 in 2024 toe. Energiekosten Op basis van het huidige contract, de verwachte prijsontwikkeling voor 2024 en de afrekening over 2022 is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas en elektra in 2024. Voor dit programma betekent dit dat de lasten met €60.000 verhoogd moeten worden. Parkeerbelasting Op basis van de ontvangsten t/m juli van dit jaar is ingeschat dat de parkeerbelasting met €636.000 structureel verhoogd kan worden. Het eerder verwachte effect dat na corona er minder geparkeerd zou worden blijkt niet te kloppen. Vanaf 2025 wordt de opbrengst € 72.000 lager, omdat uit de opbrengst parkeergelden de kapitaallasten die voortkomen uit het krediet aanpas­sing Parkeergarage Achter De Grote Markt van € 1,2 miljoen worden gedekt.

62 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Overhevelingen Het budget voor het opstellen van het volkshuisvestingsbeleid €25.000 is in het 2e Concernbericht 2023 overgeheveld naar 2024. Tevens is ook het resterende bedrag van het budget voor de invoering van de Omgevingswet ad € 115.000 overgeheveld.

Overhead Aan het grondbedrijf worden overhead kosten doorbelast. Deze doorbelasting komt in 2024 € 77.000 hoger uit dan in 2023. Dit komt met name door de gestegen salariskosten.

RESERVES Aan de algemene reserve is het overgehevelde bedrag voor het volkshuisvestingsbeleid ad € 25.000 en het invoeringsbudget voor de Omgevingswet ad € 115.000 onttrokken. De stortingen in de algemene reserve vanuit het grondbedrijf (€ 1,6 miljoen in 2024, € 1,2 miljoen in 2025 en € 0,8 miljoen in 2026) betreffen de (tussentijdse) winstnemingen vanuit de

lopende grexen. In 2024 en 2025 worden er gelden i.v.m. de werkzaamheden vanuit ISV aan de blokkering van de ISV-gelden in de algemene reserve onttrokken. In 2026 en 2027 wordt ruim € 100.000 per jaar in de algemene reserve gestort.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 63

2

DE FINANCIËLE BEGROTING 2024-2027

2.1 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN Bedragen * € 1.000

Realisatie 2022

Begroting 2023

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Programma 1 Bestuur en ondersteuning

11.218

23.503

12.285

10.900

22.495

11.595

Programma 2 Veiligheid

6.327

389

-5.938

6.921

228

-6.694

Programma 3 Beheer openbare ruimte

16.234

980

-15.254

26.141

573

-25.568

Programma 4 Economie

4.275

8.520

4.245

9.715

5.631

-4.084

Programma 5 Onderwijs

12.183

5.454

-6.729

12.738

5.427

-7.311

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie

21.049

5.566

-15.482

21.246

5.027

-16.219

Programma's

Programma 7 WMO en Jeugd

81.019

8.704

-72.315

90.197

10.105

-80.092

Programma 8 Werk en inkomen

58.523

29.861

-28.662

62.007

31.588

-30.419

Programma 9 Milieu

20.867

23.921

3.054

23.756

26.562

2.807

Programma 10 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

36.849

41.524

4.675

22.481

22.965

484

Subtotaal programma's

268.545

148.423

-120.121

286.102

130.600

-155.502

0

172.176

172.176

0

171.095

171.095

25.677

2.906

-22.771

29.828

2.752

-27.076

VPB

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

948

0

948

294.222

323.505

29.284

316.878

304.447

-12.431

0

4.388

4.388

0

18.082

18.082

Taakveld 0109 Uitkeringen gemeentefonds Taakveld 0104 Overhead

Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan Algemene Reserve Toevoegingen aan Algemene Reserve Begrotingssaldo

8.551

0

-8.551

4.642

0

-7.642

302.773

327.894

25.121

321.520

322.529

-1.991

64 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Meerjarenraming 2025 - 2027 Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

12.088

21.509

9.421

12.282

21.586

9.304

12.772

21.714

8.942

13.673

21.707

8.034

8.695

143

-8.552

8.730

143

-8.587

8.768

143

-8.626

8.730

143

-8.588

26.882

849

-26.033

22.453

838

-21.615

22.673

838

-21.835

22.837

838

-21.999

7.641

5.034

-2.607

6.510

2.035

-4.475

6.208

1.735

-4.472

6.204

1.735

-4.469

12.476

3.758

-8.718

12.534

3.760

-8.773

12.801

3.762

-9.038

12.992

3.762

-9.230

18.887

4.925

-13.962

18.013

4.620

-13.393

17.549

4.595

-12.954

18.729

4.810

-13.919

90.286

8.052

-82.233

83.154

2.932

-80.222

81.799

2.700

-79.099

81.830

2.700

-79.131

57.220

29.286

-27.935

56.236

29.286

-26.951

56.298

29.286

-27.012

56.335

29.286

-27.049

23.035

26.893

3.859

23.021

26.869

3.847

22.881

26.844

3.963

22.859

26.819

3.959

17.876

16.991

-886

12.902

11.998

-904

8.537

7.743

-794

8.116

6.628

-1.488

275.085

117.440 -157.646

255.836

104.067

-151.769

250.284

99.359 -150.925

252.306

98.426 -153.879

0

178.797

178.797

0

181.279

181.279

0

168.730

168.730

0

168.172

168.172

26.315

2.366

-23.949

25.450

2.440

-23.010

25.217

2.516

-22.701

25.176

2.595

-22.581

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

275

0

-275

275

0

-275

275

0

-275

275

0

-275

301.675 298.603

-3.072

281.561

287.785

6.224

275.776

270.605

-5.171

277.756

269.193

-8.564

8.898

8.898

0

1.130

1.130

0

526

526

0

526

526

5.825

0

-5.825

4.168

0

-4.168

3.902

0

-3.902

3.117

0

-3.117

307.500

307.500

0

285.729

288.916

3.187

279.678

271.131

-8.547

280.873

269.718

-11.154

0

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 65

Baten ProNr. gramma 1

Taakveld (conform BBV)

4

6

B 2025

B 2026

B 2027

0.1 Bestuur

1.601

0

0

0

0

0

0.2 Burgerzaken

1.148

1.299

1.727

1.804

1.932

1.925

01.03

0.10 Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

01.04

0.4 Overhead

2.906

2.752

2.366

2.440

2.516

2.595

01.05

0.5 Treasury

3.371

2.532

288

288

288

288

01.06

0.61 OZB woningen

7.577

8.198

8.916

8.916

8.916

8.916

01.07

0.62 OZB niet-woningen

8.511

9.176

9.127

9.127

9.127

9.127

01.08

0.64 Belastingen overig

149

192

233

233

233

233

01.09

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

172.176

171.095

178.797

181.279

168.730

168.172

01.10

0.8 Overige baten en lasten

89

0

0

0

0

0

01.11

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

0

0

0

0

0

0

01.12

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

1.057

1.098

1.218

1.218

1.218

1.218

198.585

196.342

202.672 205.304

192.960

192.473

36

28

29

29

02.01

03.01

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

29

29

1.2 Openbare orde en veiligheid

353

200

114

114

114

114

Subtotaal programma

389

228

143

143

143

143

2.1 Verkeer en vervoer (wegen)

756

457

735

729

729

729

03.02

2.5 Openbaar vervoer

0

0

0

0

0

0

03.03

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

224

116

114

109

109

109

Subtotaal programma

980

573

849

838

838

838

04.01

2.4 Economische havens en waterwegen

431

533

508

558

558

558

04.02

3.1 Economische ontwikkeling

161

641

2.197

197

197

197

04.03

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

7.239

3.644

1.472

423

123

123

04.04

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

91

111

115

115

115

115

04.05

3.4 Economische promotie

597

701

741

741

741

741

8.520

5.631

5.034

2.035

1.735

1.735

0

0

0

0

0

0

195

1.089

103

103

103

103

Subtotaal programma 5

B 2024

01.01

02.02 3

B 2023

01.02

Subtotaal programma 2

R 2022

05.01

4.1 Openbaar basisonderwijs

05.02

4.2 Onderwijshuisvesting

05.03

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

5.259

4.337

3.655

3.657

3.659

3.659

Subtotaal programma

5.454

5.427

3.758

3.760

3.762

3.762

06.01

5.1 Sportbeleid en activering

107

2

433

433

408

408

06.02

5.2 Sportaccommodaties

2.875

2.629

2.094

2.094

2.094

2.309

06.03

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1.876

1.318

1.327

1.327

1.327

1.327

06.04

5.4 Musea

411

489

506

506

506

506

06.05

5.5 Cultureel erfgoed

150

442

414

109

109

109

06.06

5.6 Media

148

146

152

152

152

152

5.566

5.027

4.925

4.620

4.595

4.810

Subtotaal programma

66 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Baten ProNr. gramma 7

8

9

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

07.01

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

7.022

8.532

5.493

493

493

493

07.02

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

87

0

120

0

0

0

07.03

6.6 Maatwerkvoorziening (WMO)

1.012

1.052

1.104

1.104

1.104

1.104

07.04

6.71 Huishoudelijke hulp (WMO)

0

0

0

0

0

0

07.05

6.72 Begeleiding (WMO)

0

0

0

0

0

0

07.06

6.81 Beschermd wonen (WMO)

19

0

0

0

0

0

07.07

6.82 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

514

514

514

514

514

514

07.08

7.1 Volksgezondheid

50

6

821

821

588

588

08.01

Subtotaal programma

8.704

10.105

8.052

2.932

2.700

2.700

6.3 Inkomensregelingen

29.861

31.588

29.286

29.286

29.286

29.286

08.02

6.4 WSW en beschut werk

0

0

0

0

0

0

08.03

6.5 Arbeidsparticipatie

0

0

0

0

0

0

Subtotaal programma

29.861

31.588

29.286

29.286

29.286

29.286

09.01

7.2 Riolering

13.291

13.858

14.330

14.319

14.319

14.319

09.02

7.3 Afval

10.186

10.192

11.197

11.197

11.197

11.197

09.03

7.4 Milieubeheer

393

2.478

1.332

1.319

1.294

1.269

09.04 10

Taakveld (conform BBV)

51

33

34

34

34

34

Subtotaal programma

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

23.921

26.562

26.893

26.869

26.844

26.819

10.01

0.63 Parkeerbelasting

4.238

4.716

5.325

5.253

5.253

5.253

10.02

2.2 Parkeren

35

37

38

38

38

38

10.03

8.3 Wonen en bouwen

4.193

1.459

1.178

1.178

1.178

1.178

10.04

8.1 Ruimtelijke ordening

85

81

85

85

85

85

10.05

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

32.971

16.672

10.365

5.445

1.190

75

Subtotaal programma

41.524

22.965

16.991

11.998

7.743

6.628

Totaal baten per taakveld

323.505 304.447 298.603

287.785

270.605

269.193

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 67

Lasten ProNr. gramma 1

2

3

4

Taakveld (conform BBV)

6

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

01.01

0.1 Bestuur

3.671

3.306

3.109

3.141

3.144

3.161

01.02

0.2 Burgerzaken

2.170

2.523

3.993

3.981

4.074

4.090

01.03

0.10 Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

01.04

0.4 Overhead

25.677

29.828

26.315

25.450

25.217

25.176

01.05

0.5 Treasury

1.335

1.214

-1.515

-1.783

-2.046

-1.654

01.06

0.61 OZB woningen

1.042

932

1.043

1.043

1.043

1.043

01.07

0.62 OZB niet-woningen

183

165

183

183

183

183

01.08

0.64 Belastingen overig

0

0

0

0

0

0

01.09

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

0

0

0

0

0

0

01.10

0.8 Overige baten en lasten

186

948

2.895

3.340

3.998

4.539

01.11

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

0

0

0

0

0

0

01.12

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

2.631

2.761

2.655

2.651

2.650

2.586

Subtotaal programma

36.895

41.676

38.678

38.007

38.263

39.123

02.01

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

4.709

4.656

5.406

5.433

5.480

5.428

02.02

1.2 Openbare orde en veiligheid

1.618

2.265

3.289

3.297

3.289

3.303

Subtotaal programma

6.327

6.921

8.695

8.730

8.768

8.730

03.01

2.1 Verkeer en vervoer (wegen)

10.613

18.848

19.219

14.514

14.459

14.361

03.02

2.5 Openbaar vervoer

158

203

194

195

197

198

03.03

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

5.464

7.090

7.470

7.744

8.017

8.278

Subtotaal programma

16.234

26.141

26.882

22.453

22.673

22.837

04.01

2.4 Economische havens en waterwegen

1.840

2.223

2.105

2.132

2.119

2.106

04.02

3.1 Economische ontwikkeling

1.461

2.265

2.733

2.243

2.253

2.263

04.03

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-121

4.060

1.336

714

409

405

04.04

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

285

309

346

346

346

347

04.05

3.4 Economische promotie

810

856

1.120

1.075

1.079

1.083

4.275

9.715

7.641

6.510

6.208

6.204

05.01

4.1 Openbaar basisonderwijs

437

443

554

514

514

514

05.02

4.2 Onderwijshuisvesting

5.473

6.355

6.423

6.583

6.848

7.038

05.03

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

6.272

5.940

5.498

5.436

5.438

5.440

Subtotaal programma

12.183

12.738

12.476

12.534

12.801

12.992

Subtotaal programma 5

R 2022

06.01

5.1 Sportbeleid en activering

2.962

1.017

934

897

873

874

06.02

5.2 Sportaccommodaties

4.700

7.152

6.337

6.176

6.025

7.234

06.03

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

8.031

7.174

5.460

5.104

4.935

4.949

3.291

3.265

3.591

3.520

3.496

3.445

814

1.362

1.249

998

918

924

06.04

5.4 Musea

06.05

5.5 Cultureel erfgoed

06.06

5.6 Media

1.251

1.276

1.317

1.317

1.303

1.303

Subtotaal programma

21.049

21.246

18.887

18.013

17.549

18.729

68 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Lasten ProNr. gramma

Taakveld (conform BBV)

7

07.01

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=1811da82-899e-499a-aad5-48e0f829bcac