CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. 2de uitwerking FA

Raadsvergadering 10 juni 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: 2e uitwerking focusakkoord20.844 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Uitgangspunt bij dit beleid is om de doelgroep stad en streek te laten bezoeken zodat de economische bestedingen aan met name het toeristisch-recreatief product toenemen. Eind 2020 hebben de drie portefeuillehouders op de Brabantse Wal gesproken over de toeristische samenwerking. Gezien de ambities onderschrijven de portefeuillehouders de samenwerking en na te streven doelen: 1. Meer bezoekers, 2. Meer economische bestedingen op de Brabantse Wal en 3. Meer naamsbekendheid van de Brabantse Wal. Daarbij is ook overeengekomen om het toeristisch beleid te actualiseren, waarbij dezelfde doelen worden nagestreefd. Dat dit op een andere wijze gerealiseerd kan worden met andere middelen, uitvoeringsorganisaties en functies is wel de verwachting. Vanwege nauwe afstemming én samenwerking met Woensdrecht en Steenbergen, is het niet bekend welke bezuiniging hier kan gelden. Wel is bestuurlijk afgestemd dat er op een andere wijze gewerkt gaat worden in de toekomst. 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

32

De invulling van deze bezuiniging en wat dit in de praktijk concreet betekent voor baliefunctie van de VVV dient nader uitgewerkt te worden. Bezuiniging op baliefunctie en taken: € 37.000: geen apart promotiebudget ‘Bergen op Zoom’. (geen Citymaps, Best of BoZ, diverse fiets- en wandelroutes, campagnes Zeeland en Vlaanderen). € 103.000: +/-1,5 FTE minder (vaste formatie). Gevolg: stoppen balie of versoberen van de baliefunctie met aangepaste openingstijden, fysieke gastheerschap neemt af. € 10.000: stelpost kapitaallasten (structurele besparing). Samen prioriteren In totaal hebben 1.572 inwoners via de vragenlijst gereageerd op de vraag of het een goed idee is om op de uitgaven voor de VVV te bezuinigingen door te stoppen met de baliefunctie. 51% heeft aangegeven het een goed idee te vinden. 26% ondersteunt het idee maar ziet liever een mindere bezuiniging. 20% vindt de bezuiniging onaccaptabel.

Cultuur en erfgoed Taken/voorzieningen Cultuur Taken/voorzieningen Erfgoed Personeel Totaal

2021 € 67.000 € 25.000 € € 92.000

2022 € 67.000 € 25.000 € € 92.000

2023 € 67.000 € 25.000 € € 92.000

2024 € 67.000 € 25.000 € € 92.000

Toelichting – maatschappelijk effect In het focusakkoord is aangegeven: Er is een basisaanbod aan kunst en cultuur en passende faciliteiten. De uitvoering wordt beperkt tot de wettelijke taak of het niveau landelijk gemiddelde. • Bereik met dit culturele aanbod sociaal-maatschappelijke effecten. Het cultuurnetwerk moet de komende jaren op een versoberde en doelmatigere wijze primair een bijdrage leveren aan de woonaantrekkelijkheid van de gemeente, educatie en een gezonde samenleving en secundair aan een levendige binnenstad en het behouden/ vergroten van werkgelegenheid en de economische leefbaarheid. ▪ Efficiëntere inzet van middelen om het ‘veld’ op een sobere en doelmatige manier te ondersteunen. Stuur op kostendekkendheid. Heroverweeg de rol van de gemeente ten aanzien van de vrijetijdseconomie, richt je op de wettelijke taak en kijk wat het maatschappelijk veld aan taken kan overnemen. Versober de ambities en pas investeringen daarop aan. Maak business cases voor het op afstand zetten van culturele voorzieningen, alsmede voor het afstoten en optimaliseren van vastgoed. • Beoordeel het aanbod van culturele en sportieve voorzieningen vanuit regionaal perspectief. Bevorder samenwerking tussen verenigingen teneinde subsidiestromen te verminderen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

33

Cultuur In de begroting zijn subsidiegelden opgenomen ter stimulering van het cultureel veld. Door middel van subsidies wordt getracht diverse doelstellingen te realiseren op het gebied van kunst en cultuur, toerisme en recreatie en leefbaarheid. Een deel van de subsidiegelden wordt besteed als basissubsidie met als doel het stimuleren van het verenigingsleven, ten behoeve van het in stand houden en bevorderen van de voedingsbodem voor talent, het aanjagen van creativiteit, innovatie en kennisdeling en het bevorderen van de sociale cohesie in de wijken (samen leven, samen doen). Het andere deel wordt ingezet in de vorm van een culturele activiteitensubsidie. Deze subsidie wordt verstrekt voor de organisatie van onderscheidende activiteiten, evenementen en projecten. Deze activiteiten moeten een bijdrage leveren aan de beoogde maatschappelijk effecten en uiting geven aan het cultuurbeleid, met als doel het verbinden van kunst en cultuur met de samenleving, het tonen van (onderscheidende) cultuuruitingen en het stimuleren van cultureel ondernemerschap, Een analyse van de gelden laat zien dat een aantal subsidies niet meer wordt verstrekt of dat op enkele posten ‘te veel’ wordt begroot. Het schrappen/afschalen van deze budgetten levert een structurele bezuiniging op van circa € 67.000.

Het betreft budget wat niet wordt ingezet om de beleidsdoelstellingen te realiseren en wat geen consequenties heeft voor ‘het veld’. Met andere woorden, op dit budget kan bezuinigd worden zonder dat het verenigingsleven wordt geraakt. Erfgoed Betreft erfgoed zijn in de begroting subsidiegelden opgenomen onder de noemer ‘Instandhouding Gebouwd Erfgoed’ (ISV-gelden). Deze taak is autonoom ingesteld om eigenaren van gemeentelijke monumenten en huizen binnen het beschermd stadsgezicht te ondersteunen bij de (vaak duurdere) instandhoudingskosten van hun huis. Enerzijds is deze regeling bedoeld om voor monumenteneigenaren de drempel te verlagen om kwalitatieve ingrepen te doen, anderzijds is dit voor de gemeente een weg om adviezen te verstrekken om de waarden van monumenten te behouden. Dit is immers wettelijk verplicht (instandhoudingsplicht). Echter, op basis van de cijfers kan worden geconcludeerd dat de zogenaamde subsidiepot nooit volledig wordt gebruikt. Conclusie is dat een deel van de ISV-gelden bestemd voor subsidies permanent bezuinigd kan worden. Dit houdt in dat er in theorie minder subsidies verstrekt zullen worden of geen grote restauratieprojecten ondersteund worden, maar in de praktijk zal er geen maatschappelijk effect zijn.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

34

Risicomatrix Voor programma 3 zijn een tweetal risicomatrixen opgesteld, één voor economie en één voor vrijetijds economie.

Risicomatrix programma 3 Economie en werkgelegenheid, vrijetijdseconomie en onderwijs – onderdeel economie Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten

Hoog

1. Er vinden minder gezamenlijke duurzame economische investeringen plaats 2. Er worden geen nieuwe bedrijventerreinen ontwikkeld 4. Minder (lokale) economische stimulering en het vermarkten van de stad

Het gezamenlijk intern bepalen van een nieuwe economische realiteit en onze nieuwe rol en positie naar externe partners duidelijk maken.

Resultaatmanager W&R

2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak

Hoog

1.Dit staat op gespannen voet met het vergroten en behouden van werkgelegenheid en aantrekken van bedrijven gericht op agrofood en biobased, zoals geformuleerd in het focusakkoord Bij bedrijven met huisvestingsvraagstukken in de gemeente Bergen op Zoom, staat onze gemeente minder op het netvlies bij bedrijven 2.We zijn minder vertegenwoordigd bij regionale afstemming mbt ontwikkelen bedrijventerreinen en economische samenwerkingsverbanden 3. Bedrijvenacquisitie wordt op laag pitje gezet; vestigingsklimaat voor bedrijven in Bergen op Zoom verslechtert 4. We kunnen in mindere mate sparringpartner zijn voor het bedrijfsleven in crisissituaties (bv. casus Philip Morris of Corona) Partijen zijn en voelen zich minder /niet betrokken bij het gevoerde economische beleid. Het realiseren van de gezamenlijke agenda wat betreft ondernemen, arbeidsmarkt, onderwijs, duurzaamheidsdoelstellingen wordt bemoeilijkt.

Gemeente behaalt haar beleidsdoelstellingen niet

Investeren in de verbindingen met partners/politiek/bestuur naar wat bindt en hierin een gezamenlijke agenda voeren.

Resultaatmanager W&R

3. Imago gemeente

Hoog

1.Investeerders en ondernemers kiezen niet voor Bergen op Zoom 2. Bergen op Zoom gaat niet voor het predicaat ‘ondernemers- vriendelijke gemeente’ 3. Imagoschade gemeente bij diverse publieke en private partners

De verwachtingen aan de voorkant van het proces naar ondernemers en samenwerkingspartners duidelijk aangeven

Resultaatmanager W&R

4. Algemene en externe omgeving

nvt

1.Het verschralen van de dienstverlening naar niveau ‘basis’ voor ondernemend Bergen op Zoom. 2. Onduidelijk economisch profiel van de gemeente 3. De “rode loper aanpak” voor (nieuwe) ondernemers verschraalt. 4. Gemeente is geen natuurlijke partner meer in allerlei economische (samenwerking) trajecten 5. De gemeente Bergen op Zoom ondervindt imagoschade in economisch samenwerkend WestBrabant nvt

nvt

nvt

nvt

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

35

5. Veiligheid

Middel

We voeren minder gesprekken met partners parkmanagement / KVO (Keurmerk Veilig Ondernemen) tbv bedrijventerreinen. De ontwikkeling en uitvoering van een gezamenlijke agenda om te komen tot duurzame , energieneutrale bedrijventerreinen wordt beïnvloed in kwaliteit en tempo. 1. Minder inkomsten uit grondverkoop bedrijventerreinen 2. Er wordt minder inzet gepleegd om in te spelen op diverse subsidietrajecten zoals Regiodeal

6. Financiën (zie algemene risico’s)

Middel

7. Juridisch

Laag

Diverse samenwerkingsconstructies beoordelen op consequenties afbouw relatie

1.Grotere kans op verloedering bedrijventerreinen 2.Gemeente heeft minder grip op de bedrijventerreinen 3. Kans op toename ondermijnende criminaliteit 1.Minder aandacht voor behoud / groei werkgelegenheid door o.a. minder bedrijfsbezoeken 2. Aantrekken van de gewenste bedrijven gaat ‘trager’ 3. Kansrijke initiatieven bedrijfsleven lopen subsidiemiddelen mis doordat gemeente geen verbindende partner meer is in subsidietrajecten (zie bv. Stimuleringsregeling Biobased Economy voor bedrijven met provinciaal geld) Inzet ambtelijke capaciteit op juridische afbouw relaties

Bedrijventerreinen wijzen op de mogelijkheden van de Wet Bedrijveninvesteringszones (BIZ);

Resultaatmanager W&R

De raad besluit tot verkopen van bedrijventerrein(en), onder voorwaarden, aan private partij (ontwikkelaar) De verwachtingen aan de voorkant van het proces naar ondernemers en samenwerkingspartners aangeven

Resultaatmanager W&R

Resultaatmanager W&R

nvt

Het gezamenlijk intern bepalen van een nieuwe economische realiteit en onze nieuwe rol en positie naar externe partners duidelijk maken. nvt

8. Planning 9. Kwaliteit uitvoering 10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

Hoog

1. Bestaande samenwerking met diverse samenwerkingspartners (privaat en publiek) komt onder druk te staan 2. Door Economische Zaken te beperken tot de ‘wettelijke taak’ wordt de deelname in diverse samenwerkingsverbanden afgeschaald. 3. Er ontstaat spanning in de relatie tussen bestuur en ambtelijk apparaat doordat bestuurlijke ‘wensen’ op economisch gebied niet in lijn zijn met beschikbare capaciteit die immers is ingericht op ‘de wettelijke taak’ op EZ-gebied

nvt

Er is geen flexibele ruimte aanwezig voor adhoc werkzaamheden

Frequent overleg over activiteiten en prioriteiten; keuzes maken

Resultaatmanager W&R

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

nvt

36

Risicomatrix programma 3 Economie en werkgelegenheid, vrijetijdseconomie en onderwijs – onderdeel vrijetijdseconomie Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten

Hoog

Een bezuiniging doorzetten met exacte bedragen zonder dat inzichtelijk is welke maatschappelijke en economische consequenties dat heeft met betrekking tot taak, aanbod en organisatie is risicovol

Heldere businesscases formuleren en politiek bestuurlijke afstemmingen tussen college en raad Communiceren waarom de subsidie/ financiële ondersteuning niet meer worden verstrekt.

Raad, college en management

2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak

Hoog

Door impopulaire maatregelen ontstaat minder draagvlak bij de raad voor haar eigen Focusakkoord en tegenstrijdigheden in het akkoord zelf zijn risicovol met betrekking tot de keuzes die gemaakt gaan worden.

Een eenduidige integrale bestuurlijke koers met betrekking tot koers die ook als zodanig verdedigd wordt. Heldere businesscases formuleren en politiek bestuurlijke afstemmingen tussen college en raad

College en management

3. Imago gemeente

Hoog

De ingrepen die nu gedaan worden grijpen in op de verwachting van bewoners en bezoeker met betrekking tot de aard en het dienstenpakket Gemeente is niet langer de solide partner waar organisaties op kunnen terugvallen voor (financiële) ondersteuning.

Onbeheersbare ontwikkelingen, die contraproductief zijn met betrekking tot de doelstellingen en voorwaarden van het focusakkoord en ernstig afbreuk kunnen doen aan aspecten als gezondheid, leefbaarheid, kwaliteit en woonaantrekkelijkheid van de gemeente. Concreet zou dit tot gevolg kunnen hebben dat voorzieningen/organisaties verdwijnen, het aanbod verder verschraalt tot mogelijk een niet wenselijk niveau. Temeer omdat de verwachting is dat de markt of het maatschappelijk veld dit verlies niet of nauwelijks zal kunnen ondervangen. Er is een kans met betrekking tot cherrypicking, zeker met betrekking tot niet wettelijke taken Het is op onderdelen onduidelijkheid welke richting we op willen en de uit te voeren opdrachten die nodig zijn om maatregelen te effectueren. Onduidelijkheid wat wel en niet verwacht wordt. Op termijn kan een negatiever imago van de gemeente leiden tot een minder aantrekkelijk vestigingsklimaat.

Duidelijk communiceren over het wat en waarom.

College en Management

Door langere doorlooptijden van de businesscases worden taakstellingen niet tijdig gerealiseerd. Hierdoor wordt de doelstelling om de schuldenlast te verminderen niet tijdig gerealiseerd.

Doen van realistische voorstellen m.b.t. planning en hoogte van bedragen.

4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s)

Communiceren waarom de subsidie/financiële ondersteuning niet meer worden verstrekt en de betreffende rolzuiverheid van partijen (is het onze taak). Eventueel aandragen externe financieringsmogelijkheden.

NvT NvT Gemiddeld

Niet realiseren bezuiniging(en)

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

Management en verantwoordelijk ambtenaar

37

7. Juridisch

Laag

8. Planning

Hoog

9. Kwaliteit uitvoering

Laag

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Hoog

Het effectueren van de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen vraagt om nadere besluitvorming door het college om beleidsregels aan te passen. Doorlooptijden i.v.m. realisatie bezuinigingen 2021 staan onder extreme druk. Verzelfstandigingsprocessen duren vanwege personele vraagstukken vaak langer dan de financiële planning nu toelaat. Takendiscussie is gevoerd en daarmee richting gegeven aan Focusakkoord. 1 Door de bezuinigingen op het personeel is de capaciteit zeer beperkt t.o.v. een omvangrijke opdracht, hiermee staat de kwaliteit onder druk. Er zijn nog geen keuzes gemaakt van taken die kunnen komen te vervallen, vanuit de Corona Crisis is er meerwerk. 2 De personele consequenties zijn fors. 3. Onvoldoende of vaag communiceren over rolafspraken en verantwoordelijkheden.

Wanneer het college besluit de bezuinigingsmaatregel in te willen zetten wordt een collegevoorstel voorbereid.

Gedegen besluitvorming en zicht op de consequenties.

College en management.

Door bezuinigingen naar voren te halen in planning bestaat de kans dat taakstellingen niet worden gerealiseerd omdat doorlooptijden te krap zijn/worden.

Doen van realistische voorstellen m.b.t. planning om verwachtingen te managen.

College en management

1 Niet aan alle vragen vanuit het bestuur kan voldaan worden. Daarnaast kunnen sommige taken niet meer worden uitgevoerd.

1 Duidelijke keuzes t.a.v. welke taken wel en welke taken niet. Duidelijke rolafspraken. Heldere beleidsafspraken met partners over gewenst effect, aanbod en financiën o.b.v. smart indicatoren en/of kengetallen. Daar waar nodig extra capaciteit aantrekken.

College en management

2 Onzorgvuldigheid met alle juridische en financiële consequenties van dien. 3. Onduidelijkheid ten aanzien van wederzijdse verwachtingen

2. Planmatige regie op het personeelsdeel van de bezuinigingsopdracht 3. Heldere communicatie. Organisaties zullen zelf op zoek moeten naar alternatieve financiering/ moeten samenwerken/inkrimpen/ andere of meer inkomsten gaan genereren.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

38

4.4 Programma 4 Woon- en Leefomgeving (fysiek domein) Inleiding Hieronder is een totaal overzicht gegeven van de ombuigingen op programma 4. € x 1.000

Opdracht

Taken programma 4

2021

2022

2023

2024

50

290

343

489

30 846 233

30

30

318

233 100

233 100

750

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord Parkeren: verminderen betalen met munten Vastgoed - incidentele verkopen Vastgoed - structurele exploitatiekosten BC uitbesteden onderhoud openbare ruimte Totaal ombuiging

368 1.399 49% 187%

706 852 94% 114%

Uitwerking 1ste begrotingswijziging 2021 In de inleiding is aangegeven dat inzicht wordt gegeven in de ombuigingen welke zijn aangedragen bij de 1ste begrotingswijziging. a.

De volgende ombuigingen zijn direct gerealiseerd. Over eventuele over- en onderschrijdingen wordt via de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. ▪ IBOR, hertenkamp; ▪ Parkeren overigen.

b.

Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en welke niet meer opnieuw worden voorgelegd zijn: ▪ IBOR (inclusief indexering)

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

39

Toelichting: In de 1ste begrotingswijziging was voorgesteld om structureel € 388.000 op IBOR te bezuinigen (inclusief hertenkamp). De gemeenteraad heeft destijds het voorstel niet overgenomen. In de vragenlijst vanuit samen prioriteren is aan de inwoners de vraag voorgelegd wat zij vinden van een besparing op het onderhoud van de openbare ruimte. 72% heeft aangegeven dat zij niet akkoord zijn met een bezuiniging op IBOR. 23% vindt dat er wel op bezuinigd mag worden maar niet in de omvang zoals voorgesteld. Mede ingegeven door deze uitkomsten en ook in acht nemend dat goed onderhoud aan de openbare ruimte belangrijk is voor onze gemeente is deze ombuiging niet opnieuw opgenomen in de 2de uitwerking van het focusakkoord. c. Ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen De ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen zijn hieronder afzonderlijk opgenomen. Telkens wordt de stand van zaken weergegeven, waarbij aandacht is voor het tijdig realiseren van de ombuiging en/of de ombuiging financieel gehaald gaat worden.

Grondexploitatie

Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€0 €0 €0

2022 € 90.000 €0 € 90.000

2023 € 90.000 €0 € 90.000

2024 € 236.000 €0 € 236.000

Stand van zaken: In het focusakkoord is het volgende opgenomen: ▪ Inkomsten vergroten door versnelde invulling van woningbouwlocaties, incl. aandacht sociale huur ▪ Opzetten stedelijke programmering. Meer woningbouw claimen bij provincie en rijk om aantrekkingskracht als woonstad te vergroten. Meer inwoners, meer inkomsten, meer economische leefbaarheid. Versnellen en verhogen woningbouwprogramma. ▪ Realiseren goed werkende woningmarkt, binnenstedelijk transformeren met korte procedures ▪ Weten wat er speelt op de woningmarkt ▪ Voldoende woningen voor alle doelgroepen in gemeente en regio Bergen op Zoom (vraag en aanbod sluiten op elkaar aan, ook gelet op de langere termijn) ▪ Een gevarieerd en onderscheidend woningaanbod ▪ Een flexibel woningbouwprogramma Er is onderzocht of gronden die nu nog niet in exploitatie zijn genomen (Materiële vaste activa, afgekort MVA) vervroegd in exploitatie kunnen worden genomen. Alleen bij Terpen 2 wordt een positief exploitatieresultaat verwacht. Alvorens we de grondexploitatie Terpen 2 kunnen openen, wordt dit voorjaar gewerkt aan een raadsvoorstel om in plaats van in 2023 (zoals eerst voorzien) al in 2021 een raadsbesluit te nemen op basis waarvan we de grondexploitatie in 2021 binnen de financiële kaders kunnen openen.

De consequentie daarvan is dat de boekwaarde in 2021 uit de MVA gaat en dat er daardoor op 1 januari 2022 geen boekwaarde meer voor is opgenomen. Vanaf 2022 worden 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

40

de rentelasten dan jaarlijks aan de grondexploitatie toegerekend (€ 90.000). Dan dient ook de risicoblokkering voor de grondexploitaties binnen de algemene reserve aangepast te worden. Vanwege het in exploitatie van Terpen 2 dient deze met € 760.000 te worden verhoogd in 2021 en 2022. Vooralsnog is de planning om het raadsvoorstel voor het vaststellen en openen van de grondexploitatie Terpen 2 uiterlijk in mei 2021 aan de raad voor te stellen. De planning ten aanzien van Wal 2 is om deze uiterlijk in 2023 in exploitatie te nemen waardoor het rente-effect van de MVA op de exploitatie van Wal 2 uiterlijk vanaf 2024 kan worden geeffectueerd. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

Parkeeropbrengsten Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 €0 €0 €0

2023 € PM € PM € PM

2024 € PM € PM € PM

€ PM € PM € PM

Stand van zaken De straat en parkeergarage parkeertarieven indexatie loopt volgens afspraak 1x per 4 jaar (het jaar na de verkiezingen). De vergunningen lopen jaarlijks. Dan indexeren wij de parkeertarieven met de indexatie van de afgelopen 2 jaar en de toekomstige 2 jaar. Omdat we met munten kunnen betalen zijn bedragen per 0,10 cent nodig, vandaar ook de indexatie per 4 jaar. Per 1 januari 2019 zijn dus de tarieven geïndexeerd verhoogd. Om de begroting van de gemeente sluitend te krijgen voor 2020 zijn per 1 januari 2020 de straat en garage parkeertarieven over de hele lijn extra verhoogd met 0,20 cent. De geraamde extra opbrengst bedroeg € 350.000. Op basis van de maanden januari en februari 2020 bleek dat deze geraamde opbrengst zeker in lijn der verwachtingen lag, echter zorgde Covid-19 ervoor dat de geraamde extra opbrengst niet gehaald kon worden. In 2020 is het financieel resultaat van parkeeropbrengsten € 937.000 negatief geweest. Voor dit jaar stevenen wij af ook af op een minder opbrengst, de hoogte daarvan is op dit moment nog moeilijk in te schatten. Over de maanden januari en februari 2021 is het resultaat ten opzichte van 2020 al € 400.000 minder opbrengsten. Of het Rijk ook in 2021 compenseert is nog niet bekend.

Met de extra verhoging van de parkeertarieven per 1 januari 2020 zijn wij als gemeente al, in vergelijking met Roosendaal en andere gelijkwaardige gemeenten, aan de hoge kant komen te zitten met de parkeertarieven. Prijselasticiteit zorgt ervoor dat nog meer verhogen het aantal parkeerders, dus de opbrengsten, lager gaan uitvallen. Kortom: Het advies blijft om de tarieven nu zo houden, om de concurrentie met de omgeving en gelijkwaardige steden te behouden. Daarbij is het definitieve resultaat van de € 0,20 verhoging door Covid-19 niet bekend. Overweging om toch de tarieven te verhogen met 0,10 of 0,20 cent per uur gaat in de verwachting weinig extra opbrengsten genereren. Gevolg is dat het aantal parkeerders gaat afnemen, klanten de stad gaan mijden of met de fiets gaan komen. De hoogte van de parkeertarieven staan op een wankel evenwicht nu in verhouding tot de opbrengsten. Vanuit de inhoud zitten we nu op een optimum qua tarief. 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

41

In het focusakkoord is aangegeven dat gezocht moet worden naar mogelijke areaal uitbreiding van het gereguleerd parkeergebied. Hierbij zijn de Boulevard en de Bergse Heide als voorbeelden genoemd om te onderzoeken. Deze onderzoeken zijn uitgevoerd in de vorm van een tweetal businesscases, namelijk voor de Boulevard en voor de Bergse Heide. Deze businesscases zijn uitgewerkt in vijf sporen, namelijk verkeers- en parkeerkundig, financieel, juridisch, organisatorisch en communicatief spoor. In een separate brief heeft u deze businesscases ontvangen. Slot conclusie uit de businesscases is dat het advies negatief is om parkeerregulering in te voeren op de Boulevard en positief is om samen met de omgeving te bekijken of parkeerregulering een oplossing is voor de parkeerproblematiek op de Bergse Heide. Beide locaties leveren per saldo geen financieel voordeel op. Voor de uitwerking van de 3e begrotingswijziging beschouwen wij nog andere locaties voor mogelijkheden van parkeerregulering. Locaties waar bijvoorbeeld naar gekeken gaat worden zijn Balsedreef, Fort de Roovere en camperplaatsen aan de Boulevard. Aangaande overige ideeën om extra financieel voordeel te behalen op het product parkeren kan het betalen met munten op straat en in de parkeergarage nog ingebracht worden. Op straat gaat het om 17 van 140 parkeerautomaten en in de parkeergarages om 2 parkeerautomaten.

Hiermee was een jaarbedrag van € 37.500 gemoeid in 2020. De jaarlijkse indexatie van dit bedrag ligt rond de 10%, omdat deze afhandeling veel arbeid vraagt bij een afnemend aandeel. Op basis van de resultaten van 2019 en 2020 blijkt dat een kleine 5% van de parkerende klanten op straat nog betaald met munten. In de parkeergarages ligt dit percentage tussen de 15% en 20%. Op straat wordt nauwelijks nog met munten betaald, onder andere door Tap&Go en mobiele parkeerapps. In de parkeergarages dient het nog een doel. Voorstel is het op straat het betalen met munten te laten vervallen. Hiermee kan circa € 30.000 bespaard worden. Bijstelling ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€0 €0 €0

2022 € 30.000 €0 € 30.000

2023 € 30.000 €0 € 30.000

2024 € 30.000 €0 € 30.000

2022

2023

2024

Scenario’s toekomst Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€ PM € PM € PM

€ PM € PM € PM

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

€ PM € PM € PM

€ PM € PM € PM 42

Stand van zaken In het kader van het onderzoek naar een integrale handhavingsorganisatie (programma 1 focusakkoord) wordt Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV betrokken bij dit onderzoek, aangezien zij onderdeel vormen van onze handhaving in Bergen op Zoom. De uitkomst van dit onderzoek wordt dit najaar verwacht en de governance van Parkeerbeheer wordt hierbij meegenomen. Aangaande de parkeergarages is de keuze gemaakt om scenario 2 verder uit te gaan werken, te weten: Parkeergarages onderbrengen bij de 100% eigendoms BV Parkeerbeheer Bergen op Zoom (naar voorbeeld Roosendaal). Om hier uitvoering aan te geven is een plan van aanpak opgesteld. De stappen in dit plan van aanpak zijn in het kort: ▪ Opstellen demarcatielijst parkeergarages (2e kwartaal 2021) ▪ Op basis van demarcatielijst opstellen huurcontracten parkeergarages (3e kwartaal 2021) ▪ Bijstellen begroting gemeente 2022 voor product parkeren (4e kwartaal) ▪ Ingaan huurovereenkomst pre 01-01-2022 ▪ In 2022 verkoop onderzoeken en mogelijke voorbereiden, zodat per 01-01-2023 de parkeergarages mogelijk verkocht zijn. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

2de uitwerking Focusakkoord Met de tweede uitwerking van het Focusakkoord stellen wij u diverse ombuigingen voor. Deze ombuigingen zijn enerzijds ombuigingen die het college bij de 1ste begrotingswijziging 2021 heeft aangedragen en anderzijds nieuwe ombuigingen.

Vastgoed Verkoop/boekwinst Exploitatie Personeel Totaal

2021 € 317.500 €0 €0 € 317.500

2022 € 845.700 € 233.100 €0 € 1.078.800

2023

2024

€0 € 233.100 €0 € 233.100

€0 € 233.100 €0 € 233.100

Toelichting – maatschappelijk effect Voor de tweede begrotingswijziging wordt voorgesteld om een besluit te nemen om 16 objecten verhandelbaar te verklaren. Na de besluitvorming wordt er gestart met voorbereidende werkzaamheden om deze te verkopen of af te stoten. Voor 9 eerder voorgestelde objecten (bij 1ste begrotingswijziging) is een goed inzicht in de financiële 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

43

consequenties, voor 7 toegevoegde objecten is dit nog niet bekend (nnb). Voor de betreffende objecten dient eerst nog een onafhankelijke taxatie uitgevoerd te worden door een externe taxateur. In november 2020 is aan de gemeenteraad een methode gepresenteerd ter ondersteuning van het al dan niet afstoten van gemeentelijk vastgoed. Tijdens deze beeldvormende bijeenkomst is feedback gegeven door raads- en burgerleden. Door de aangenomen motie “stop verkopen gemeentelijk vastgoed” is er vooralsnog geen uitvoering gegeven aan werkzaamheden om het mogelijk te maken vastgoed te verkopen / af te stoten. Wel zijn een aantal panden getaxeerd en is er nog steeds interesse uit de markt. Door de uitslag van de enquête “samen prioriteren” is beter inzicht ontstaan in het draagvlak onder inwoners van de gemeente om vastgoed te verkopen / af te stoten. Op 23 maart 2021 zijn de uitkomsten gepresenteerd en toegelicht. Vervolgens is op objectniveau verder opheldering gegeven aan de hand van het voorleggen van kaders die bij verkoop of afstoten gesteld (kunnen) worden.

Aan de hand van de door raads- en burgerleden gegeven feedback, aangedragen punten in de motie, uitslag uit de enquête en voorgelegde (richting gevende) kaders is 29 maart 2021 een plan van aanpak uitgewerkt waarin wordt voorgesteld om met 16 objecten te starten met werkzaamheden om het mogelijk te maken dat deze binnen een periode van ca 36 maanden verkocht / af gestoten kunnen worden. Om dit op zorgvuldige wijze uit te voeren wordt per object nog een gedetailleerd plan van aanpak opgesteld. In de in de tabel opgenomen bedragen bij “verkoop/boekwinst” zijn inclusief de mogelijke boekwaarden van de panden. De panden welke naar verwachting in 2021 worden verkocht hebben geen boekwaarde. Bij de panden die naar verwachting in 2022 worden verkocht is de boekwaarde € 259.000. Naast het positieve effect van de verkoop van de panden voor de exploitatie heeft de verkoop ook een positief effect op onze schuldenlast. Door de verkoop van de panden wordt een bedrag van in totaal € 1.422.200 ontvangen.

Uitwerking business case uitbesteden onderhoud openbare ruimte 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 €0 €0 €0

€0 €0 €0

2023 € 100.000 €0 € 100.000

2024 € 100.000 €0 € 100.000

Toelichting – maatschappelijk effect De werkzaamheden rond het opstellen van de business case “Uitbesteden onderhoud openbare ruimte” zijn in volle gang. Op basis van een eerste analyse blijkt dat de taken die in uitvoering zijn bij de gemeentelijke buitendienst kosten efficiënt en effectief worden uitgevoerd. Ondanks deze constatering wordt ingezet op een verdere professionalisering/optimalisatie van de eigen buitendienst. Daarnaast zal worden ingezet op het verder uitbouwen van de intergemeentelijke samenwerking waarmee middels schaalvergroting mogelijk voordelen te behalen zijn. Gelijktijdig zal ook een eerste meer oriënterend onderzoek worden opgestart naar de mogelijkheden om te komen tot het oprichten van een Overheids BV Brabantse Wal +. Door de ingeslagen richting, te starten met de optimalisatie van de eigen dienst wordt een beperkte besparing mogelijk van

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

44

€ 100.000 met ingang van het jaar 2023. Overige besparingen zijn pas in beeld te brengen als daadwerkelijk blijkt dat verder gaande intergemeentelijke samenwerking en het oprichten van een Overheids BV Brabantse Wal + kan rekenen op voldoende draagvlak bij potentiële partners. Bij de verder optimalisatie van de uitvoering van het onderhoud aan de openbare ruimte zal nauwelijks sprake zijn van een maatschappelijk effect omdat hiermee geen verandering optreedt aan de met de gemeenteraad afgesproken beeldkwaliteit.

Risicomatrix Voor programma 3 zijn een drietal risicomatrixen opgesteld.

Risicomatrix programma 4 Woon- en leefomgeving (fysiek domein onderdeel grondexploitatie Terpen 2) Risico-onderdelen

Risico

1. Realiseren maatschappelijke effecten 2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak 3. Imago gemeente 4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s) 7. Juridisch 8. Planning 9. Kwaliteit uitvoering 10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Laag

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

Onvoldoende ambtelijke capaciteit voor RO en vergunningen.

Vertraging bij gronduitgifte en afgifte vergunningen.

Sturen op tijdige invulling vacatures/ inhuur.

College, ambtelijk opdrachtgever en projectleider.

Gemiddeld Laag Gemiddeld Nvt Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Laag Hoog

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

45

Risicomatrix programma 4 Woon- en leefomgeving (fysiek domein onderdeel verkoop vastgoed) Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten

Hoog

Als wij geen eigenaar meer zijn van deze panden, kan het zijn dat de gewenste maatschappelijke effecten komen te vervallen

Middel

Er is politiek minder stevig draagvlak voor de verkoop van sommige panden, maar is in overeenstemming met uitvoering focusakkoord.

3. Imago gemeente

Middel

Verslechtering imago. Inwoners kunnen gaan zeggen dat de gemeente zich onvoldoende bewust is van mogelijk negatieve effecten die zij zien.

Onvrede vanuit gebruikers / huurders. Huurders en gebruikers maken bezwaar tegen de verkoop wat negatief afstraalt op de gemeente.

Gezamenlijk kijken naar een (kleinere, goedkopere) andere geschikte locatie. Gebruikers voor verkoop een huurcontract aanbieden. Specifieke voorwaarden opnemen bij afstoten of verkoop Politiek draagvlak versterken. In plan van aanpak invulling geven aan zorgvuldigheid en meenemen input uit moties en opbrengst enquête Samen Prioriteren Communiceren naar de gebruikers en huurders. Luisteren naar zorgpunten en zo mogelijk inpassen in uitvoering van afstoten en verkopen.

Huurder / Gebruiker samen met de clusters W&L en W&R.

2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak

De maatschappelijke effecten vinden dan niet meer op dezelfde wijze plaats of moeten verhuizen of moeten anders ingevuld gaan worden in overleg met de nieuwe eigenaar. Politiek blokkeert / vertraagd om over te gaan tot uitvoering van afstoten of verkopen van vastgoed.

4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s)

N.v.t.

Middel

Risico is dat de verkoop van niet courant vastgoed moeilijk zal zijn en daarom verwachten we voor die objecten geen hoge verkoopopbrengst.

Goed bekijken hoe je op een zo gunstig mogelijke manier het object in de verkoop zet en niet verkopen onder de taxatiewaarde.

Cluster W&L

7. Juridisch

Middel Hoog

Rekening houden met mogelijke extra juridische ondersteuning. Zorgen dat de panden snel en met de juiste media aandacht verkocht worden. Externe makelaars inzetten.

Cluster W&L

8. Planning

Huurders kunnen het niet eens zijn met de verkoop. Aangezien sommige panden niet courant zijn, kan het zijn dat ze op korte termijn niet verkocht worden. De financiële doelstelling is per boekjaar weergegeven. Dit type trajecten om gemeentelijk vastgoed af te stoten kan langer duren.

Minder opbrengst, maar aangezien veel van deze panden geen boekwaarde meer hebben is de opbrengst gelijk een verlaging van de schuldenlast. Huurders zullen bezwaar willen maken. Bij vertraging wordt mogelijk financiële doelstelling pas later behaald, in een volgend boekjaar.

9. Kwaliteit uitvoering

N.v.t.

College van B&W.

Clusters W&L en W&R.

N.v.t.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

Cluster W&L en Wethouder(s)

46

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Hoog

Kopers hebben vaak een andere bestemming nodig dan het object heeft. Hiervoor ontbreekt de ambtelijke capaciteit, om dit te realiseren.

Ambtelijk is er geen capaciteit om herbestemmingen planologisch mogelijk te maken.

De benodigde capaciteit vooraf inschatten en waar noodzakelijk bijsturen op benodigde capaciteit. Momenteel is er een zeer groot te kort aan capaciteit van RO collega’s en de arbeidsmarkt is zeer slecht voor de gemeente. Personeel / inhuur is niet te vinden.

Cluster W&L

We kunnen er voor kiezen (situationeel) om niet voorafgaand aan verkoop tot herbestemming over te gaan om tijdswinst te boeken. We moeten goed afwegen (per situatie/object) of eventuele herbestemming bijdraagt aan de verkoop opbrengst of dat dit proces vooral meer tijd kost en niet per se meer geld oplevert.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

47

Risicomatrix programma 4 Woon- en leefomgeving (fysiek domein parkeren) Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten

1.Hoog

1. Verhogen van de parkeertarieven heeft negatief effect op aantrekkelijkheid stad. 2. Stoppen met muntgeld op straat maakt betalen voor “buitenlanders” lastiger

1. Minder bezoekers in de binnenstad, uiteindelijk leegstand

1. Tarieven niet verhogen en zo laten als ze nu zijn.

1. Gemeenteraad

2. Parkeerbeheer duidelijk laten communiceren dat betalen met munten in de P-garages kan en op straat met creditcard

2. Cluster Wonen & Leven (Parkeerbeheer)

Verhoging parkeertarieven: Extreem hoge, uit de pas lopende parkeertarieven zorgen voor negatief imago van de stad.

Minder bezoekers in de binnenstad, uiteindelijk leegstand.

Tarieven niet verhogen en zo laten als ze nu zijn.

Gemeenteraad.

Verhoging van parkeertarieven kan zorgen voor een lagere opbrengst, omdat klant wegblijven of andere keuzes maken.

Lagere parkeeropbrengst, lagere afdracht algemene middelen.

Tarieven niet verhogen en zo laten als ze nu zijn.

Gemeenteraad.

Onder hoge druk proberen tot resultaten te komen heeft een averechts effect.

We maken verkeerde keuzes die niet het gewenste resultaat opleveren.

Zorgdragen dat de organisatie voldoende tijd krijgt om te komen tot goede gedegen en integrale adviezen waarop besluitvorming kan plaatsvinden.

Management.

2. Neutraal

2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak 3. Imago gemeente

Neutraal

4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s)

N.v.t.

7. Juridisch 8. Planning 9. Kwaliteit uitvoering

N.v.t.

Hoog

2. Buitenlandse gasten betalen nog munten en Duitse betaalpassen worden niet geaccepteerd. creditcards wel.

N.v.t. Hoog

Neutraal Hoog

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

48

4.5 Programma 5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening Inleiding Hieronder is een totaal overzicht gegeven van de ombuigingen op programma 5, inclusief personeel en belastingen. 2022

2023

2024

0

0

0

0

Bedrijfsrestaurant "De eetkamer" (out of pocket)

24

24

24

24

Totaal ombuiging

24

24

24

24

€ x 1.000 Taken programma 5

Opdracht

2021

0

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord

Personeel (totaal)

4.850

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging

3.032 5.010 5.020 5.025

Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord

0

Totaal ombuiging Belastingen Ombuigingen 1ste begrotingswijziging Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord Totaal ombuiging

182

832

932

3.032 5.192 5.852 5.957 63% 107% 121% 123% 420 420

420

420

420

0

0

0

0

420 420 420 420 100% 100% 100% 100%

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

49

Uitwerking 1ste begrotingswijziging 2021 In de inleiding is aangegeven dat inzicht wordt gegeven in de ombuigingen welke zijn aangedragen bij de 1ste begrotingswijziging. a.

De volgende ombuigingen zijn direct gerealiseerd. Over eventuele over- en onderschrijdingen wordt via de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. ▪ OZB verhoging, naast de inflatieverhoging (1,8%) is de OZB met 2,4% verhoogd; ▪ Afschaffen hondenbelasting, besparing op de perceptiekosten

b.

Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en welke niet meer opnieuw worden voorgelegd zijn: ▪ Handhaving hondenbelasting

c. Ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen De ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen zijn hieronder afzonderlijk opgenomen. Telkens wordt de stand van zaken weergegeven, waarbij aandacht is voor het tijdig realiseren van de ombuiging en/of de ombuiging financieel gehaald gaat worden.

Huisvesting Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 € € €

2023 € PM € €

2024 € PM € €

€ PM € €

Stand van zaken Een aantal ontwikkelingen maken het noodzakelijk om op korte termijn een nieuw huisvestingsconcept op te stellen: ▪ BVG voldoet in 2023 niet meer aan de eisen en hierin moet worden geïnvesteerd of we moeten het afstoten. ▪ Groene Serre is technisch afgeschreven en voldoet niet meer aan de ARBO-normen. Investeren kan niet langer uitblijven. ▪ Raadszaal is qua inrichting/opstelling en installaties verouderd. ▪ De organisatie van het werk verandert, o.a. als gevolg van Covid (digitalisering) en voortschrijdende inzichten De organisatie van het werk is door COVID 19 drastisch aan het veranderen. Nog meer moeten we de afweging maken waar en hoe we de schaarse capaciteit willen inzetten en hoe we toekomstig efficiëntere keuzes maken in huisvesting. In het vierde kwartaal 2021 wordt een inventarisatie opgeleverd van wat we nodig hebben aan huisvesting vanuit verschillende invalshoeken, incl. van buiten naar binnen kijken (publieke dienstverlening, samen met andere partijen). Dit betreft dan zowel de huisvesting van bestuur, de baliefunctie als huisvesting voor medewerkers (digitalisering 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

50

i.r.t. thuiswerken versus fysieke kantoortijd). In de uitwerking van deze scenario’s zullen uitgangspunten vanuit Bestuursopdracht 1, 2 en 3 worden verwerkt. Wanneer duidelijk is voor welk scenario wordt gekozen zal blijken of hiermee ook een financiële besparing mogelijk is en zo ja hoeveel en vanaf welk jaar.

Personele bezuiniging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021

2022

2023

2024

€0 € 3.032.000 € 3.032.000

€0 € 5.010.000 € 5.010.000

€0 € 5.020.000 € 5.020.000

€0 € 5.025.000 € 5.025.000

Stand van zaken De raad heeft in december een amendement aangenomen, waarbij de personele bezuinigingen zijn verhoogd. Deze bezuinigingen moesten grotendeels nog concreet worden uitgewerkt. Om hier invulling aan te geven is in maart het plan van aanpak Personeel opgesteld. Vanuit de enquête van Samen Prioriteren is ook veel input aangeleverd. Efficiënter werken en vermindering van ambtenaren is daarbij vaak genoemd. We ondersteunen de voorkeur voor efficiënter werken, zoals we al in de 1e uitwerking van het Focusakkoord hebben aangegeven. Met de voorgenomen bezuiniging op personeel wordt invulling gegeven aan de vermindering van de ambtenaren. Plan van aanpak Personeel Om op korte termijn de bezuiniging op personeelslasten te realiseren is enerzijds personeelsreductie en anderzijds taakreductie nodig. Hierbij worden een aantal processtappen tegelijkertijd doorlopen: - Flexibele schil waar mogelijk afbouwen; - (Gedeeltelijke) vacaturestop invoeren; - Contracten bepaalde tijd beëindigen, tenzij er al rechtspositionele toezeggingen zijn gedaan; - Uitstroom in beeld brengen; - Actief in gesprek met medewerkers over door- en uitstroom naar andere functies. Er liggen een juridisch kader en een financieel kader (zoals hierboven aangegeven) waarbinnen voorstellen kunnen worden uitgewerkt. In het lokaal overleg wordt verkend hoe we het sociaal statuut WNRA-proof kunnen maken.

Tot slot bieden de geformuleerde 10 gouden regels ook een handelingskader voor het plan van aanpak personeel. In deze tweede uitwerking van het Focusakkoord worden ook voorstellen gedaan voor taakreductie. Deze voorstellen dragen bij aan het realiseren van de taakstelling van circa € 5 miljoen op termijn. Daarnaast wordt in tegenstelling zoals bij de 1ste begrotingswijziging verwacht de taakstelling ad € 1.9 mln rondom Cultuur gehaald uit de reductie van formatie (zie programma 3). Dit als gevolg van het komen te vervallen, of het anders inrichten van taken. Bij de 1 ste begrotingswijziging hadden we dit inzicht nog niet. Destijds zijn we voor de verdeling van de taakstelling tussen personeel en taken/voorzieningen uitgegaan van de verdeling zoals deze was opgenomen in het Focusakkoord. Dat de besparing op personeel nu 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

51

hoger is, zorgt ervoor dat verwachte bezuinigingen op personeel worden gerealiseerd. De verwachte bezuinigingen liggen waarschijnlijk zelfs hoger dan de taakstelling. Hierbij gaan we ervan uit, dat we nog een besparing kunnen realiseren op de afbouw van overhead vanaf 2022. Het bezuinigen op personeel zal waarschijnlijk ook tot gevolg hebben dat er gedwongen afscheid wordt genomen van medewerkers. Wij zullen ons inspannen om dit te voorkomen, waarbij ook een verantwoordelijkheid ligt bij de medewerkers. Voor de kosten van een gedwongen mobiliteit wordt voorgesteld om een frictiekostenbudget beschikbaar te stellen. Wij komen hierop in deze 2de uitwerking afzonderlijk terug. Bijstelling ombuiging 2021

2022

2023

2024

€0 € 182.000 € 182.000

€0 € 832.000 € 832.000

€0 € 932.000 € 932.000

2021

2022

2023

2024

€0 € 3.032.000 € 3.032.000

€0 € 5.192.000 € 5.192.000

€0 € 5.852.000 € 5.852.000

€0 € 5.957.000 € 5.957.000

Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€0 €0 €0

De totale verwachte besparing op personeel laat het volgende beeld zien: Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2de uitwerking Focusakkoord Met de tweede uitwerking van het Focusakkoord stellen wij u diverse ombuigingen voor. Deze ombuigingen zijn enerzijds ombuigingen die het college bij de 1ste begrotingswijziging 2021 heeft aangedragen en anderzijds nieuwe ombuigingen.

Bedrijfsrestaurant “De Eetkamer” 2021 2022 2023 2024 Taken/voorzieningen € 24.000 € 24.000 € 24.000 € 24.000 Personeel € 39.000 € 116.000 € 116.000 € 116.000 Totaal € 63.000 € 140.000 € 140.000 € 140.000 De besparing op personeel is verwerkt in de te realiseren taakstelling van € 3 miljoen in 2021 oplopend naar € 5 miljoen in 2022 ev. jaren 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

52

Toelichting – maatschappelijk effect In de Begroting 2021 zijn voor het bedrijfsrestaurant “De Eetkamer” de kosten en opbrengsten opgenomen en daarnaast worden er personele lasten aan het bedrijfsrestaurant toegerekend. De totale kosten van het bedrijfsrestaurant worden begroot op € 111.000. De omzet van het bedrijfsrestaurant wordt begroot op € 87.000. De inkoopkosten van grondstoffen worden 100% gedekt uit de omzet. De extra kosten a € 24.000 betreffen kosten voor onderhoud en kleine investeringen als bijvoorbeeld keukenmateriaal en serviesgoed. Het sluiten van het bedrijfsrestaurant levert dus direct een besparing op van € 24.000 per jaar. Daarnaast zijn er 3 personeelsleden (2,2 FTE) vanuit de gemeente werkzaam in het bedrijfsrestaurant. De totale personeelslasten bedragen € 116.000. De totale kosten voor De Eetkamer (inclusief personele lasten) bedragen daarmee`€ 140.000 per jaar. Het bedrijfsrestaurant is vanwege corona ook in 2021 tot op heden gesloten. De medewerkers in dienst verrichten momenteel tijdelijk andere werkzaamheden. De Eetkamer kan om die reden met onmiddellijke ingang gesloten worden, waarbij er een personele frictie ontstaat die opgelost moet worden.

De Eetkamer in stand houden (na Corona) lijkt nog minder kostendekkend te worden: de situatie van voor Corona waarin alle medewerkers dagelijks op het stadskantoor werken zal niet meer in die vorm terugkeren. We oriënteren ons op die toekomstige situatie van meer fluide werken (deels thuis, deels op kantoor), waarmee de exploitatie van de Eetkamer nog minder rendabel zal worden. Het verhogen van de prijzen heeft naar verwachting niet het effect dat daarmee de lasten gedekt worden, maar zal mogelijk zelfs leiden tot een verder afnemend gebruik (keuze voor het zelf meebrengen van de lunch of het in de stad halen liggen dan ook voor de hand). Momenteel wordt, mede gezien de ervaringen van digitaal werken in Coronatijd en de financiële opgave, gewerkt aan een nieuw huisvestingsconcept. Voorzien wordt dat we met minder vierkante meters toe zullen kunnen in de toekomst omdat het werk anders georganiseerd wordt. Naast kans op structurele kostenverlaging biedt herhuisvesting (mogelijk in samenwerking met andere gebruikers) ook wellicht kostendekkende perspectieven op toekomstig andersoortige invulling van een meer kostendekkend bedrijfsrestaurant/horeca. In het bedrijfsrestaurant waren voor Corona ca. 10 cliënten vanuit SDW werkzaam. Deze cliënten werkten in De Eetkamer in de vorm van dagbesteding.

Deze maatschappelijke doelstelling (arbeidsmatige dagbesteding voor de doelgroep) komt met het sluiten van De Eetkamer op deze plek te vervallen. Omdat het restaurant nu echter al bijna een jaar dicht is als gevolgen van Corona zijn deze cliënten inmiddels veelal bij andere projecten ondergebracht. Met SDW worden gesprekken gevoerd om te kijken of we op termijn ter vervanging voor de doelgroep een samenwerking kunnen aangaan voor onze repro. Mogelijke andere alternatieven om de maatschappelijke doelstelling vorm te geven zouden gevonden kunnen worden in het opnemen van een SROI-paragraaf bij aanbestedingen, deze zullen nader worden onderzocht.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

53

Risicomatrix Risicomatrix programma 5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten 2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak 3. Imago gemeente

Hoog

Gemeente krijgt een slechter imago als werkgever (doordat afscheid wordt genomen van medewerkers)

Gemeente weet niet langer ambtenaren aan zich te binden, werknemers worden ontevreden doordat hun ontwikkeling minder wordt gestimuleerd en werkdruk nog hoger wordt.

College en Management moet helder communiceren over besluitvorming en consequenties richting medewerkers. Negatieve berichtgeving in de media over ambtenaren moet worden voorkomen.

College en management

Doordat de personele bezuinigingen te snel worden doorgevoerd, brengt het risico met zich mee dat te weinig wordt gedaan op gebied van organisatieontwikkeling danwel kwaliteitsverbetering.

Dit heeft effect voor de gewenste kwaliteitsontwikkeling en de snelheid waarmee die kan worden doorgevoerd.

College en Management moeten helder communiceren over wederzijdse verwachtingen.

Gewenste kwaliteitsverbetering van de organisatie komt later op gang.

De verwachtingen bij de raad worden (nog) niet gerealiseerd

Nadrukkelijk communiceren richting Raad

4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s) 7. Juridisch

Nvt

8. Planning 9. Kwaliteit uitvoering

Nvt

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Nvt

Nvt Nvt Nvt

Hoog

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

College en management

54

4.6 Programma 6 Duurzaamheid In het focusakkoord waren voor dit programma geen ombuigingen voorzien. In de vragenlijst van Samen Prioriteren is wel aan inwoners gevraagd om ideeën aan te dragen voor dit programma. De ideeën leveren niet direct een bijdrage aan het realiseren van ombuigingen. De ideeën worden, indien toepasbaar, meegenomen bij het realiseren van de duurzaamheidsdoelstellingen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

55

5 Frictiekostenbudget Via het amendement bij de 1ste begrotingswijziging is de bezuiniging op personeel uiteindelijk bepaald op € 3 mln voor 2021 en € 5 mln voor de jaren daarna. Destijds is ook aangegeven, dat een bezuiniging op personeel verder moet gaan dan alleen het benutten van natuurlijk verloop. Ook is in het amendement aangegeven dat de inzet van een frictiekostenbudget het risico op de haalbaarheid van de personele bezuiniging aanzienlijk verkleind. Met name de snelheid waarmee de personele bezuinigingen tot stand moeten komen maakt dat er sprake is van de noodzaak tot het vormen van een frictiekostenbudget. Voor de bepaling van het frictiekostenbudget hebben we een aantal doelen benoemd: 1. Bekostigen van om- en bijscholing van medewerkers van wie de functie komt te vervallen en die binnen of buiten de organisatie op een andere functie herplaatst moeten worden. 2. Bekostigen van ‘van werk naar werk’-trajecten. 3. Bekostigen van afbouwregelingen/salarisgarantie voor medewerkers die naar een andere functie in een lagere salarisschaal gaan. 4. Bekostigen van ‘snelle afkoop’ (vaststellingsovereenkomsten). Algemene uitgangspunten bij de berekeningen van het frictiekostenbudget: Sinds 1 januari 2020 hebben we in het kader van de WNRA binnen de gemeente Bergen op Zoom als rechtspositie te maken met het arbeidsrecht.

Uitgangspunt van het arbeidsrecht is dat arbeidsvoorwaardelijke zaken tweezijdig worden overeengekomen. ▪ De gemeente Bergen op Zoom wil als goed werkgever zo veel mogelijk boventallige medewerkers van werk naar werk begeleiden/herplaatsen op een passende functie. ▪ Wet- en regelgeving zoals; Burgerlijk wetboek, ontslagregelingen UWV, de CAO Gemeenten, lokaal sociaal statuut/nader op te stellen sociaal plan(nen). In de CAO Gemeenten is bijvoorbeeld afgesproken dat medewerkers die bedrijfseconomisch ontslag krijgen, recht houden op het van-werk-naar-werk traject en de bovenwettelijke en na-wettelijke werkloosheidsuitkering. Een medewerker die het van werk naar werk-traject doorloopt heeft geen recht op een transitievergoeding. ▪ De gemeente is verplicht eigenrisicodrager voor de WW-kosten. ▪ Uitgangspunt is gemiddelde loonkosten van € 70.000 per fte per jaar en een gemiddeld dienstverband van 10 jaar. Bij enkele doelgroepen hebben we gerekend met lagere gemiddelde loonkosten. ▪ Personele gegevens vanuit de businesscases, voor zover deze al bekend zijn. ▪ Gegevens uit de personeelsbegroting (staat B) 2021.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

56

Scenario’s: Voor de berekening van het frictiekostenbudget hebben we een aantal scenario’s in beeld gebracht. Uitgaande van een minimale variant, waarbij medewerkers veel mogelijkheden tot (externe en interne) mobiliteit kennen, is een frictiekostenbudget benodigd van € 3,5 miljoen. De WW-kosten zijn hierin niet meegenomen, omdat het uiterst onzeker is, dat een medewerker daarin terecht komt. De WW-verplichting wordt nu ingeschat op een bedrag van € 460.000 per jaar (vanaf 2022) en zal worden meegenomen in de reguliere meerjarenbegroting. Hoe houden we de frictiekosten beperkt? Doordat wij kiezen voor de minimale variant is het van groot belang om activiteiten te ontwikkelen die er voor zorgen dat de aanspraken op het frictiekostenbudget zo laag mogelijk zijn. Wij denken hierbij aan: ▪ ▪

▪

▪ ▪

Het stimuleren, bevorderen en faciliteren maximaal interne mobiliteit. Dit betekent dat we collega’s van wie de taken komen te vervallen inzetten op functies die bijvoorbeeld door natuurlijk verloop elders ontstaan. Hierdoor ontstaan geen frictiekosten als medewerkers zonder aanvullende opleiding direct plaatsbaar zijn, of beperkte frictiekosten indien om- of bijscholing nodig is. Dit zullen altijd individuele (maatwerk)afspraken zijn met medewerkers. Het stimuleren, bevorderen en faciliteren maximaal externe mobiliteit. We kunnen individuele afspraken maken met medewerkers om hen te helpen aan een werkplek elders. In het sociaal statuut en in de wetgeving wordt op dit moment voorzien in een collectieve afspraak over een werk-naar-werk-traject. In geval dat de medeweker daar zelf voor opteert, kunnen ook individuele afspraken worden gemaakt. Ingeval van het vervallen van taken als gevolg van reorganisatie is de werkgever echter verplicht een collectieve afspraak (zijnde sociaal plan) op te stellen. Het faseren van de uitwerking van de verschillende businesscases leidt tot spreiding van de frictiekosten en beter kunnen inspelen op natuurlijk verloop. Faseren van de businesscases heeft echter niet de voorkeur omdat we de ingeschatte bezuinigingen daarmee niet tijdig kunnen realiseren en niet voldoen aan de opdracht vanuit het focusakkoord.

Bovendien kunnen we binnen een BC niet faseren, hooguit kunnen BC’s achter elkaar worden uitgevoerd. Faseren van de personele ombuiging kan echter wél een gunstig effect hebben op de hoogte van de frictiekosten. Met faseren bedoelen we dan de tijd die onze opdrachtgever ons geeft om de totale personele bezuiniging te realiseren. In de berekening zijn we ervan uitgegaan dat de totale € 5mln wordt gerealiseerd in 2022 (dit sluit aan op het amendement). Indien we bijvoorbeeld pas in 2023 of 2024 de totale ombuiging van € 5mln zouden moeten realiseren en bijvoorbeeld € 4mln in 2022, zou het benodigde frictiekostenbudget kunnen afnemen De frictiekosten worden als één incidenteel budget aangevraagd, maar in het eerste jaar is niet het volledige budget benodigd. Een vaststellingsovereenkomst (VSO) is vaak een goedkopere variant dan een Van werk naar werk-traject, maar kan alleen ingezet worden als dit de wens is van zowel de medewerker als de werkgever. De werkgever kan deze variant niet eenzijdig opleggen. Door een aangepast sociaal statuut en een goed sociaal plan in afstemming met de bonden op te stellen, kunnen de frictiekosten mogelijk naar beneden worden bijgesteld.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

57

De inzet van het college is gericht op: ▪ Goed werkgeverschap en behoud van personeel waar mogelijk d.m.v. interne herplaatsing (zorgvuldigheid); ▪ Focus op zo spoedig mogelijke afwikkeling van de bezuinigingsopgaven, zodat de rust in de organisatie terugkeert en het investeren in de kwaliteit (processen, medewerkers en dienstverlening) en de ontwikkeling naar een wendbare, sterke en toekomstbestendige organisatie aandacht kan krijgen (PvA vernieuwen en verbeteren organisatie); ▪ Maximale beperking van de frictiekosten door maximale en integrale sturing vanuit het management op mogelijkheden en snelheid. De bestedingen uit het frictiekostenbudget worden achteraf verantwoord in de reguliere P&C cyclus. Risico’s: Met de inzet op zo minimaal mogelijke inzet van frictiekosten bestaat het risico dat de praktijk weerbarstiger kan zijn. Naast beïnvloedbare factoren en acties is er ook sprake van beperkt of zelfs niet beïnvloedbare factoren zoals bijvoorbeeld de route die OR en vakbonden lopen, de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt of aanhoudende Coronamaatregelen. Alternatief scenario “meer tijd voor ombuigingen”: De scenario’s zijn berekend op basis van het huidige pakket aan bezuinigingsvoorstellen. We leggen u ook graag een alternatief voor, namelijk verder faseren van personele ombuigingen.

Dit betekent dat het pakket aan bezuinigingsvoorstellen minder snel wordt doorgevoerd dan op dit moment is voorgesteld. Dan kan bespaard worden op de hoogte van de frictiekosten. Je hebt dan immers meer tijd om gebruik te maken van natuurlijk verloop en kunt meerdere varianten uitwerken, daar nu de keuze in de scenario’s alleen of interne mobiliteit, of werk-naar-werk-traject of vaststellingsovereenkomst is. Langer de tijd nemen om medewerkers geschikt te maken voor een andere (interne) functie en meer ruimte om gebruik te maken van natuurlijk verloop doet de frictiekosten verlagen. Als we daarvoor een inschatting moeten maken en we daarbij uit gaan van 30% meer natuurlijk verloop, bedragen de frictiekosten € 2,4mln (excl WW-verplichting). De hoogte van de frictiekosten worden nu nagenoeg volledig bepaald door de business cases op cultuur en sport.

Risicomatrix Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten 2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak 3. Imago gemeente

Neutraal

Uitvoering wettelijke en niet wettelijke taken kunnen onder druk komen te staan Lastige keuzes worden niet gemaakt. Spanningen tussen Raad en College Positie op de arbeidsmarkt als werkgever verslechtert

Ontevredenheid bij gebruikers en partners

Juiste keuzes maken en oog hebben voor de minimale kwaliteit

College en CT

Bezuinigingen worden niet gerealiseerd

Juiste keuzes maken en betrekken van alle relevante actoren

Raad en College

Goede werknemers gaan lopen en zijn niet makkelijk te vervangen

Arbeidsmarktcommunicatie anders richten en van de nood een deugd maken

College en CT

4. Algemene en externe omgeving

NvT

Neutraal Hoog

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

58

5. Veiligheid 6. Financiën (zie algemene risico’s) 7. Juridisch

NvT

8. Planning

neutraal

9. Kwaliteit uitvoering

Hoog

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Hoog

Hoog

Het niet halen van de taakstelling vergroot de tekorten

Bezuinigingen worden niet gerealiseerd

Juiste keuzes maken en alternatieven bedenken

College en CT

neutraal

Medewerkers zoeken hun recht en starten procedures tegen de eigen werkgever OR en vakbonden vragen om inspraaktijd en hebben op onderdelen instemmingsrecht Taakreductie komt pas na de personeelsreductie. Onvoldoende tijd voor kwaliteitsverbeteringen en innovaties Veel afstemmingsmomenten met stakeholders

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=0be90d03-8117-4491-9edc-dffee2c6972c