CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. 2de uitwerking FA

Raadsvergadering 10 juni 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: 2e uitwerking focusakkoord20.844 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

Bijlage bij raadsvoorstel RVB21.0029

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

1

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

2

Inhoudsopgave:

Inhoud 1 2 3 4

5 6 7 8 9 10

Inleiding Samen Prioriteren Totaal overzicht stand van zaken uitvoering Focusakkoord De Programma’s 4.1 Programma 1 Besturen, Samenwerken en Veiligheid 4.2 Programma 2 Samen leven, samen doen 4.3 Programma 3 Economie en werkgelegenheid, vrijetijdseconomie en onderwijs 4.4 Programma 4 Woon- en Leefomgeving (fysiek domein) 4.5 Programma 5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening 4.6 Programma 6 Duurzaamheid Frictiekostenbudget Ontwikkelbudget 3de uitwerking focusakkoord Financieel meerjarenperspectief Algemene reserve en weerstandsratio Ontwikkeling schuldenlast

5 7 8 11 11 14 23 39 49 55 56 60 61 62 63 67

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

3

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

4

1 Inleiding In dit document is de 2de uitwerking van het Focusakkoord opgenomen. Op 16 december 2020 is door de gemeenteraad de 1ste begrotingswijziging 2021 vastgesteld. Deze wijziging bevatte ombuigingen die moeten bijdragen aan een uiteindelijke besparing van € 13 miljoen. De basis van die € 13 miljoen ligt in het Focusakkoord. Daarnaast is het bedrag aangepast aan het amendement dat is aangenomen bij de 1ste begrotingswijziging 2021. In deze 2de uitwerking van het Focusakkoord worden de ombuigingen vanuit de 1ste begrotingswijziging indien nodig bijgesteld en worden nieuwe ombuigingsvoorstellen aangedragen. Bij de 2de uitwerking van het Focusakkoord hebben we ook nadrukkelijk inwoners betrokken. Via het project Samen Prioriteren hebben inwoners een vragenlijst in kunnen vullen en deel kunnen nemen aan een online gesprek. Het project Samen Prioriteren wordt in hoofdstuk 2 nader toegelicht. De uitkomsten van “Samen Prioriteren” zijn aan deze uitwerking toegevoegd en zijn terug te vinden op https://www.bergenopzoom.nl/samen-prioriteren. In hoofdstuk 3 is een totaaloverzicht van alle bijgestelde ombuigingen en alle nieuwe ombuigingen opgenomen. De uitwerking hiervan is per programma terug te vinden in hoofdstuk 4.

In dat hoofdstuk wordt naast een toelichting op de nieuwe ombuigingen ook informatie verstrekt over de ombuigingen zoals deze bij de 1ste begrotingswijzing waren aangedragen. Wij hebben hierbij een onderscheid gemaakt in: a. Ombuigingen die direct gerealiseerd zijn; b. Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en die niet meer opnieuw worden voorgelegd. c. Ombuigingen die een nadere uitwerking vragen (veelal business cases); De ombuigingen bij de onderdelen c worden verder toegelicht in hoofdstuk 4. De ombuigingen bij de onderdelen a. en b. komen niet meer expliciet terug in de 2de uitwerking van het Focusakkoord. Over de ombuigingen die direct gerealiseerd zijn (a.) rapporteren wij in het vervolg via de reguliere P&C producten als er sprake is van over- en/of onderschrijdingen. De ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en niet opnieuw worden voorgelegd, worden in deze bijlage alleen opgenomen om het totaalbeeld van de 1ste begrotingswijziging zichtbaar te maken. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de vorming van een frictiekostenbudget. In het amendement bij de 1ste begrotingswijzing is opgenomen dat het college uiterlijk in mei 2021 met een plan van aanpak komt (inclusief formatieplan) gericht op vernieuwing en verbetering van de organisatie. In hoofdstuk 6 wordt hierop teruggekomen.

In het najaar van 2021 wordt de 3de uitwerking van het Focusakkoord aan uw raad aangeboden. In hoofdstuk 7 is aangegeven welke onderwerpen wij verwachten in deze uitwerking op te nemen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

5

Naast de 2de uitwerking van het Focusakkoord ontvangt u ook het 1ste concernbericht over 2021. De financiële effecten uit dit bericht tezamen met de 2de uitwerking van het Focusakkoord zorgen ervoor dat het financieel meerjarenperspectief wijzigt. In hoofdstuk 8 wordt hier inzicht in gegeven. De laatste twee hoofdstukken van deze bijlage zijn gewijd aan de ontwikkeling van de algemene reserve en het weerstandsratio enerzijds en de schuldenlast anderzijds.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

6

2 Samen Prioriteren Bij het opstellen van de 1ste begrotingswijziging kwamen we gaandeweg het traject tot de conclusie dat we inwoners onvoldoende hebben betrokken bij de ombuigingsvoorstellen. Om hier bij de 2de uitwerking van het focusakkoord een andere invulling aan te geven is het project Samen Prioriteren opgestart. Met een vragenlijst en een online gesprek zijn inwoners in de gelegenheid gesteld om mee te denken over het weer financieel gezond maken van Bergen op Zoom. Nieuwe vorm van participatie: grote betrokkenheid Samen Prioriteren is een ontwikkeltraject, waarbij geëxperimenteerd is met een nieuwe vorm van participatie. De huidige maatregelen rondom Corona en de beperkte tijd noodzaakten ons om bestaande vormen van participatie los te laten en op zoek te gaan naar nieuwe vormen. Na een korte verkenning is ervoor gekozen om in twee stappen bij inwoners ideeën op te halen en te verdiepen: via een digitale vragenlijst en een online bijeenkomst. In de uitvoering van deze stappen is nadrukkelijk ingezet op het breed uitdragen van de vragenlijst en het online gesprek onder inwoners, belangengroepen, organisaties en instellingen. En met succes! De digitale vragenlijst is door ruim 1.700 inwoners ingevuld en heeft ruim 4.800 reacties opgeleverd.

Aan de online bijeenkomst namen 86 inwoners deel die die in het gesprek met de gemeente (en onderling) meer dan 1.200 berichten met ideeën, meningen en suggesties deelden. Een enorme betrokkenheid die we met de traditionele vormen van inspraak niet binnen zo’n kort tijdsbestek hadden kunnen realiseren. Ter vergelijking: in 2020 hebben in totaal 20 inwoners ingesproken tijdens beeldvormende bijeenkomsten van de gemeenteraad, waarvan 19 tijdens de behandeling van de 1e uitwerking van het Focusakkoord. De waarde van de resultaten Het doel van Samen Prioriteren is om inbreng uit de samenleving te organiseren door ideeën voor te leggen en ideeën op te halen. Daarbij gaat het om het ophalen van een diversiteit van ideeën en gevoelens in de samenleving, waarbij iedereen mee mag doen. Het is geen referendum of draagvlakmeting. De uitkomsten van de vragenlijst en de online bijeenkomst vormen niet de besluitvorming. Het is de gemeenteraad die, als democratisch gekozen gremium, uiteindelijk de keuzes hierin moet maken. Samen Prioriteren is een vorm van participatie waarbij elk idee, suggestie en inbreng even waardevol is en ook even zwaar meetelt. Dit betekent dat de representativiteit van de ‘meedenkers’ niet relevant is.

Immers, als inwoners of belangvertegenwoordigers inspreken tijdens een raadsvergadering of deelnemen aan een bijeenkomst wordt ook niet naar hun achtergrondgegevens gevraagd. Het streven naar representativiteit leidt al snel tot een discussie over vorm, terwijl het gesprek over de inhoud zou moeten gaan. Nieuwe voorstellen in relatie tot Samen Prioriteren Diverse nieuwe ombuigingsvoorstellen hebben wij ook meegenomen in het project Samen Prioriteren. De uitkomsten van Samen Prioriteren worden vermeld bij de nieuwe voorstellen die in hoofdstuk 4 zijn opgenomen. De uitkomsten van de vragenlijst en het online gesprek worden u tegelijkertijd met de 2de uitwerking van het Focusakkoord aangeboden. Daarnaast zijn de uitkomsten terug te vinden op https://www.bergenopzoom.nl/samen-prioriteren.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

7

3 Totaal overzicht stand van zaken uitvoering Focusakkoord Hieronder is een totaal overzicht opgenomen waarin is aangeven wat de huidige stand van zaken is omtrent de uitvoering van het Focusakkoord. In onderstaand overzicht is aangesloten bij de opstelling zoals deze is gehanteerd in het amendement bij de 1ste begrotingswijziging.

Tekort in vastgestelde begroting 2021 Taken programma 1 Taken programma 2 Taken programma 3 Taken programma 4 Taken programma 5 Personeel (totaal) Belastingen

2021 2022 2023 2024 1ste wijz. 2de uitw. 1ste wijz. 2de uitw. 1ste wijz. 2de uitw. 1ste wijz. 2de uitw. 10.721 10.721 11.423 11.423 9.975 9.975 10.043 10.043 660 175 175 885 885 885 885 885 885 2.910 617 482 1.185 1.427 1.902 2.144 2.402 2.644 3.410 1.234 973 2.927 1.916 3.750 2.419 3.829 2.498 750 50 368 290 1.399 343 706 489 852 0 0 24 0 24 0 24 0 24 4.850 3.032 3.032 5.010 5.192 5.020 5.852 5.025 5.957 420 420 420 420 420 420 420 420 420

Totaal ombuigingen Tekort (-) overschot (+) na ombuigingen

13.000 3.000

€ x 1.000

Opdracht

Mutatie (- lagere ombuiging + hogere ombuiging)

5.528 -5.193

5.474 -5.247

10.717 -706

-54

11.263 -160 546

12.320 2.345

12.450 2.475

13.050 3.007

130

13.280 3.237 230

Op de volgende pagina wordt een specificatie gegeven van de mutatie, waarbij een onderscheid wordt gemaakt in bijstellingen als gevolg van een vertraagde uitvoering van eerdere ombuigingen en nieuwe voorstellen. Uit bovenstaand overzicht blijkt dat met uitzondering van 2021 in alle jaren een hogere ombuiging wordt gerealiseerd. De taakstelling van € 13 miljoen wordt in 2024 gerealiseerd er is zelfs sprake van een realisatie van vooralsnog € 13.280.000. Bij de 3de uitwerking van het Focusakkoord wordt de realisatie verder geactualiseerd. De positieve bijstellingen zijn het gevolg van nieuwe voorstellen voor de jaren 2021 tot en met 2024. Deze nieuwe voorstellen bedragen in 2021 € 570.000 in 2022 € 1.629.000 en 2023-2024 € 883.000. Wij hebben voor de nieuwe voorstellen nadrukkelijk gekeken naar de reacties vanuit het project Samen Prioriteren. Uiteraard zijn wij ingenomen met deze reacties en de output van de online sessie, we zien echter ook dat veel van de reacties betrekking hebben op ombuigingen welke wij al in gang hebben gezet of op 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

8

ombuigingen die wij nu voorstellen. Reacties die een nadere uitwerking vragen nemen we mee bij de 3de uitwerking van het Focusakkoord. Voor ons zijn de uitkomsten vanuit Samen Prioriteren een bevestiging dat wij redelijk volledig zijn geweest in de ombuigingen die wij u al eerder hebben aangeboden en welke we nu aanbieden en nog in ontwikkeling hebben. De periode tussen de 1ste begrotingswijziging en de 2de uitwerking van het Focusakkoord hebben wij gebruikt om voorstellen van de 1ste begrotingswijziging nader uit te werken en om nieuwe voorstellen te ontwikkelen (via onder andere het Samen Prioriteren project). Via afzonderlijke voorstellen of dialoog bijeenkomsten hebben wij u daarbij betrokken. Bij de uitwerking constateren wij dat wij de aannames die we hebben gedaan bij de besluitvormig van 1ste begrotingswijziging, moeten bijstellen. Deze bijstelling uit zich onder andere in een vertraging in de uitvoering. Een goede uitwerking van veelal ingrijpende ombuigingen vraagt om een zorgvuldig proces dat tijd vergt. We zien ook dat het veelal intensieve processen zijn. Deze vertraging heeft niet tot gevolg, dat ombuigingen niet worden gerealiseerd, maar wel dat de voorziene ombuigingen in 2021 en 2022 niet de voordelen opleveren zoals die bij de 1ste begrotingswijziging en het amendement waren voorzien.

De voorstellen vanuit de 1ste begrotingswijziging zijn door de bijstellingen nu als realistisch te bestempelen. Daarnaast zien we ook bij de uitwerking van de ombuigingen dat er meer duidelijkheid ontstaat op welke onderdelen de ombuigingen worden gerealiseerd. Bij de 1ste begrotingswijziging hadden wij voor de verdeling tussen taken/voorzieningen en personeel de aannames uit het Focusakkoord als uitgangspunt genomen. We zien nu door voortschrijdend inzicht, dat deze verhouding anders ligt. Wij stellen voor om u in het via het overzicht zoals wij dat nu hebben gehanteerd te informeren over de voortgang van de ombuigingen. De taakstellingen in ombuigingen (personeel en taken/voorzieningen) geven we gezamenlijk weer, het uitgangspunt is dat de bedragen leidend zijn voor de realisatie. Hierdoor vereenvoudigen we de transparantie en kunt u de controlerende taak over de taakstelling nauwlettend blijven volgen. Ook hier is sprake van het realistischer maken van de ombuigingen. Door de bijstellingen wordt de personele ombuiging van op termijn € 5 miljoen naar verwachting ruimschoots gerealiseerd. Tot slot constateren dat we qua verdeling van de ombuigingen tussen de programma’s afwijkingen van de taakstelling uit het Focusakkoord. Zoals eerder aangegeven gaan we de taakstelling van € 13 miljoen realiseren.

Het tempo waarin we deze taakstelling realiseren ligt lager dan bij de 1ste begrotingswijziging was voorzien. Bij de 3de uitwerking van het Focusakkoord zullen wij nieuwe ombuigingen aandragen. Deze ombuigingen gaan naar verwachting pas een positief effect hebben op de periode na 2021. Hierdoor zal het financieel meerjarenperspectief verder verbeteren maar dus niet het huidige ingeschatte resultaat over 2021.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

9

Specificatie resultaat 2de uitwerking focusakkoord € x 1000

2021

2022

2023

2024

Vertraging eerdere ombuigingen Bijstelling misbruik soc. voorzieningen

-135 -400 -535

-11 -100 -111

-11

-11

-11

-11

47 92

253 55 47 92

253 55 47 92 100

253 55 47 92 100

846 233 30 24 1.580

233 30 24 834

233 30 24 834

Subtotaal

50 39 89

103 116 219

103 116 219

103 116 219

Nieuwe voorstellen (totaal)

570

1.799

1.053

1.053

Herziening personeel - taken/voorzieningen

-89

-1.142

-912

-812

-54

546

130

230

Vertraging BC Cultuur

Nieuwe voorstellen * Nieuwe voorstellen (taken) Afschalen minimabeleid Kostendekkendheid commerciële evenementen VVV baliefunctie Cultuur en erfgoed Business case uitbesteden openbaar onderhoud Vastgoed - incidentele verkopen

318

Vastgoed - structurele exploitatiekosten Parkeren: verminderen betalen met munten Bedrijfsrestaurant "De eetkamer" (out of pocket) Subtotaal

24 481

* Nieuwe voorstellen (personeel ingezet voor de personele ombuiging) VVV-baliefunctie (personeel) Bedrijfsrestaurant "De eetkamer" (personeel)

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

10

4 De Programma’s 4.1 Programma 1 Besturen, Samenwerken en Veiligheid Inleiding Hieronder is een totaal overzicht gegeven van de ombuigingen op programma 1. € x 1.000

Opdracht

Taken programma 1

2021

2022

2023

2024

175

885

885

885

0

0

0

0

660

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord Totaal ombuiging

175 885 885 885 27% 134% 134% 134%

Uitwerking 1ste begrotingswijziging 2021 In de inleiding is aangegeven dat inzicht wordt gegeven in de ombuigingen welke zijn aangedragen bij de 1ste begrotingswijziging. a. Ombuigingen die direct gerealiseerd zijn . De volgende ombuigingen zijn direct gerealiseerd. Over eventuele over- en onderschrijdingen wordt via de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. ▪ Right to Challenge; ▪ Overige lasten raad- en raadscommissies ▪ Rekenkamer ▪ Reiskosten ▪ College van B&W ▪ Geen inzet Doel ▪ Videocamera’s De voorstellen over de veiligheidsfunctionaris en de coördinator handhaving en toezicht worden betrokken bij de totale personele besparingen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

11

b.

Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en welke niet meer opnieuw worden voorgelegd zijn: ▪ Fractieondersteuning en burgerleden ▪ Jeugdraad ▪ Griffie personeelslasten In de 1ste begrotingswijziging was ook opgenomen husvesting gemeenteraad, fractiekamers. Dit voorstel wordt betrokken bij de ombuigingen op vastgoed.

c. Ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen De ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen zijn hieronder afzonderlijk opgenomen. Telkens wordt de stand van zaken weergegeven, waarbij aandacht is voor het tijdig realiseren van de ombuiging en/of de ombuiging financieel gehaald gaat worden.

Bestuurlijke samenwerking Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€ € €

2022 € 695.000 € € 695.000

2023 € 695.000 € € 695.000

2024 € 695.000 € € 695.000

Stand van zaken In aansluiting op de tekst bij de 1e begrotingswijziging t.a.v. het onderdeel ‘Bestuurlijke samenwerking’ wordt het volgende gemeld: De Quickscan Samenwerkingsverbanden betreft een beoordeling van gemeenschappelijke regelingen, deelnemingen, subsidierelaties en overige samenwerkingsverbanden. Bij de doorlichting is vanwege het financiële belang gestart met de gemeenschappelijke regelingen. Deze GR’s zijn doorgelicht via de quickscan methode. Momenteel wordt hiervan een eindadvies opgesteld, waarbij per GR een oordeel wordt gegeven op de elementen financiën, governance en meerwaarde. Naar aanleiding daarvan kan bezien worden of de GR ‘op orde’ is, dan wel of er aanleiding is om vervolgonderzoek in te stellen (evt. heroverweging aan de orde). Eventuele ‘kleinere actiepunten’ ter verbetering zullen op ambtelijk niveau worden belegd. Daarnaast vloeien hieruit inzichten voort met betrekking tot de mate van ’in control zijn’ van de gemeente Bergen op Zoom t.a.v. de samenwerking. Te denken valt aan de interne governance (splitsing klant en eigenaarsrol).. In een afzonderlijke rapportage zal de gemeenteraad, via het college, hierover geïnformeerd worden. De uitkomsten zullen in de gemeentelijke begroting 2022/3de uitwerking Focusakkoord worden verwerkt.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

12

T.a.v. de richtlijnen aan de gemeenschappelijke regelingen is in de Kaderbrieven van deze GR’s beschreven of en op welke wijze deze richtlijnen in de ontwerpbegrotingen worden verwerkt. Medio april worden de ontwerpbegrotingen ontvangen en beoordeeld. In de ontwerpbegrotingen wordt inzichtelijk in hoeverre de in de 1e begrotingswijziging opgenomen bezuiniging wordt gerealiseerd. Via het voorstel over de ontwerpbegrotingen Verbonden Partijen zal de raad vervolgens, in juni 2021, worden voorgesteld om al dan niet zienswijzen in te dienen. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

2de uitwerking Focusakkoord Bij de 2de uitwerking van het Focusakkoord worden geen nieuwe voorstellen aangedragen.

Risicomatrix Doordat er geen nieuwe ombuigingen worden voorgedragen is er voor dit programma geen risicomatrix opgesteld.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

13

4.2 Programma 2 Samen leven, samen doen Inleiding Hieronder is een totaal overzicht gegeven van de ombuigingen op programma 2. € x 1.000

Opdracht

Taken programma 2

2021

2022

2023

2024

2.910

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging

617 1.185 1.902 2.402

Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord 1. Vertraging eerdere ombuigingen Misbruik sociale voorzieningen - fraudebestrijding

-135

-11

-11

-11

253

253

253

2. Nieuwe voorstellen (taken) Afschalen minimabeleid Totaal ombuiging

482 1.427 2.144 2.644 17% 49% 74% 91%

Uitwerking 1ste begrotingswijziging 2021 In de inleiding is aangegeven dat inzicht wordt gegeven in de ombuigingen welke zijn aangedragen bij de 1ste begrotingswijziging. a. Ombuigingen die direct gerealiseerd zijn . De volgende ombuigingen zijn direct gerealiseerd. Over eventuele over- en onderschrijdingen wordt via de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. ▪ Inzet jeugdprofessionals ▪ Structurele middelen vanuit uitgavenstop 2020 ▪ Leges kinderopvang ▪ Vacaturestop structureel, maakt onderdeel uit van de personele besparingen. b.

Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en welke niet meer opnieuw worden voorgelegd is niet van toepassing.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

14

c. Ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen De ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen zijn hieronder afzonderlijk opgenomen. Telkens wordt de stand van zaken weergegeven, waarbij aandacht is voor het tijdig realiseren van de ombuiging en/of de ombuiging financieel gehaald gaat worden.

Misbruik sociale voorzieningen- fraudebestrijding Voorgenomen ombuiging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 € 270.000 € € 270.000

2022 € 270.000 € € 270.000

2023 € 270.000 € € 270.000

2024 € 270.000 € € 270.000

Stand van zaken Het Focusakkoord roept op om misbruik van sociale voorzieningen te voorkomen en fraude te bestrijden. In samen prioriteren is door 70 respondenten aangegeven dat er strengere controle mag plaatsvinden. In het 1e kwartaal van 2021 is een voorstel voor (tijdelijke) uitbreiding van sociaal recherche uitgewerkt om in beeld te brengen welke investering er nodig is en welke verwachte inkomsten en besparingen hier tegenover staan. Het voorstel wordt vanuit de ISD afgestemd met de Brabantse Wal gemeenten en is besproken tijdens het dagelijks bestuur van de ISD op 26 maart. Besproken wordt of de andere gemeenten aan willen sluiten bij deze business case. De nieuwe sociaal rechercheur kan op zijn vroegst in mei 2021 van start gaan. We gaan voor nu uit van 6 maanden in 2021 en 6 maanden in 2022. Hierna volgt een evaluatie en een besluit over het vervolg. Het verwachte financiële effect van deze business case voor de gemeente Bergen op Zoom is in 2021 nu geprognosticeerd op € 135.000. Wanneer deze na de evaluatie van het eerste jaar wordt gecontinueerd, kan deze vanaf 2022 jaarlijks € 259.000 opleveren. In de 1ste begrotingswijziging 2021 was uitgegaan van € 270.000, nu de business case is uitgewerkt moet dit bedrag iets naar beneden worden bijgesteld. De ombuiging betreft een inschatting met een hoog risico, het beëindigen van uitkeringen heeft o.a. een effect op de BUIG.

Bijstelling ombuiging De ombuiging wordt in 2021 bijgesteld. Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 - € 135.000 € - € 135.000

2022 - € 11.000 € - € 11.000

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

2023 - € 11.000 € - € 11.000

2024 - € 11.000 € - € 11.000

15

Subsidies Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€0 €0 €0

2022 € 500.000 €0 € 500.000

2023 € 1.000.000 €0 € 1.000.000

2024 € 1.500.000 €0 € 1.500.000

Stand van zaken In 2022 moet € 500.000 besparing gerealiseerd zijn door ombuiging op de subsidies. Ter uitvoering van deze bezuinigsopdracht heeft het college 23-03-2021 besloten deze bezuiniging naar evenredigheid te verdelen over de subsidiepartners. Concreet betekent dit ten opzichte van de subsidies 2021 een korting van 10.4% bij de subsidieverlening 2022. Deze korting geldt niet voor: ▪ de subsidies ter uitvoering van de taken Maatschappelijke Opvang aangezien dit geoormerkte regionale middelen zijn. ▪ de subsidies in relatie tot minimaregelingen aangezien de raad heeft aangegeven minimaregelingen vooralsnog buiten beschouwing te willen laten. De reden waarom de 1e tranche van de bezuinigingsopgave naar evenredigheid is verdeeld is tweeledig: 1. Gelet op de redelijke termijn die in acht genomen moet worden bij het afbouwen van de subsidies en vanwege behoorlijk bestuur ontbreekt nu de tijd om iedere subsidie afzonderlijk op inhoud te beoordelen voor wat betreft het effect van die subsidie op de maatschappelijke opgaven van de gemeente die met behulp van het Project 'Doen wat Nodig is', geformuleerd worden. 2. Daarnaast bevat het Project 'Doen wat nodig is', naast het definiëren van de maatschappelijke opgave, een onderdeel waarbij samen met de subsidiepartijen het daarbij passend ondersteuningsaanbod heringericht wordt.

Dit vraagt om commitment van deze partijen voor het proces en hun rol binnen het ondersteuningsaanbod. Hetgeen niet meer mogelijk zou zijn wanneer de kernactiviteit van de subsidiepartij reeds op basis van inhoudelijke argumenten als minder “zinvol” voor het realiseren van maatschappelijke opgaven bestempeld is. Een verdeling van de 1e bezuinigsopgave op grond van evenredigheid voorkomt dit. De te realiseren besparing op de subsidies vanaf 2023 wordt gerealiseerd met de uitvoering van het Project ‘Doen van nodig is’. Het Project 'Doen wat nodig is' is erop gericht het totale ondersteuningsaanbod zo optimaal en integraal mogelijk vorm te geven, conform de maatschappelijke opgave. Uiteindelijk resultaat is dat gesubsidieerde voorzieningen binnen de gemeente geen doel op zich zijn, maar: ▪ d.m.v. hun aanbod, programma of initiatief een bijdrage leveren aan de brede maatschappelijke opgave; ▪ de benodigde inzet van publieke middelen hiervoor gelegitimeerd is. Dit project wordt uitgevoerd in de 1e helft van 2021. De uitvoering gebeurt integraal met het cluster Werken en Recreëren en het cluster Veiligheid. 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

16

Met betrekking tot het cluster Werken en Recreëren ligt de focus op de recreatieve (sport/cultuur) en educatieve voorzieningen en de rol die deze (voorliggende) voorzieningen kunnen spelen ten opzichte van de maatschappelijk opgave. Dit sluit aan bij de ideeën uit het traject samen prioriteren waarbij sport en cultuur als voorliggend en preventief worden gezien. Daarnaast wordt door inwoners via samen prioriteren het belang van een sterk voorliggend veld benadrukt om maatwerk te voorkomen. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

Ontmoedigen gebruik Wmo bij hoge inkomens Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 € PM € PM € PM

2023 € PM € PM € PM

2024 € PM € PM € PM

€ PM € PM € PM

Stand van zaken De gemeenteraad heeft bij de behandeling van de 1e begrotingswijziging een amendement aangenomen, waarin als nieuw punt is opgenomen: ontmoedigen gebruik van de Wmo door inwoners met hoge inkomens. Dit is in het amendement opgenomen als PM post. Het college zal hierover een afzonderlijke brief aan de gemeenteraad toesturen. Hierin zal worden opgenomen dat hoewel het college zich in het punt kan vinden, dit helaas niet gaat leiden tot een besparing. Dit omdat dit reeds een onderdeel is van de gesprekken die de Wmo adviseurs voeren met inwoners die een aanvraag doen voor de Wmo. Het is dan ook geen nieuwe actie. Wel zal gemonitord worden in hoeverre dit er toe leidt dat inwoners zelf overgaan tot de aanschaf van een hulpmiddel of ondersteuning. Bijstelling ombuiging Gelet op bovenstaande wordt voorgesteld om deze ombuiging niet meer afzonderlijk terug te laten komen bij de verdere uitwerkingen van het Focusakkoord.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

17

2de uitwerking Focusakkoord Met de tweede uitwerking van het Focusakkoord stellen wij u diverse ombuigingen voor. Deze ombuigingen zijn enerzijds ombuigingen die het college bij de 1ste begrotingswijziging 2021 heeft aangedragen en anderzijds nieuwe ombuigingen.

Afschalen minimabeleid 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€0 €0 €0

2022 € 253.000 €0 € 253.000

2023 € 253.000 €0 € 253.000

2024 € 253.000 €0 € 253.000

Toelichting – maatschappelijk effect De gemeenteraad heeft een taakstelling opgelegd voor programma 2 van € 2.910.000. Om hieraan invulling te geven is in december bij de 1e herijking van de begroting onder andere een aantal scenario's voorgelegd aan de gemeenteraad met mogelijke bezuinigingen op het minimabeleid. Het betreft hier niet wettelijke taken. De gemeenteraad heeft hier in december niet mee ingestemd en daarnaast aangegeven middels een motie de minima te willen ontzien. Echter is de financiële taakstelling voor het sociaal domein ongewijzigd gebleven. In het kader van het traject samen prioriteren is m.b.t. minimaregelingen uitgevraagd hoe inwoners hier tegenaan kijken. 40% van de inwoners die de vragenlijst hebben ingevuld vindt het een goed idee om hierop te bezuinigen.33% ziet liever dat hierop minder wordt bezuinigd en 23% is van mening dat dit idee onaanvaardbaar is. 4% van de respondenten had hier geen mening over. Uit de resultaten blijkt dat 73% openstaat voor (een beperkte) bezuiniging op minimaregelingen. In dit voorstel is een minder vergaand scenario opgenomen om te bezuinigen op minimabeleid, voorgesteld wordt om hier mee in te stemmen.

Dit omdat hiermee invulling wordt gegeven aan de opgelegde taakstelling, uit Samen Prioriteren komt dat er op dit thema mogelijk bezuinigd kan worden, het negatieve maatschappelijk effect minder groot is dan de eerder voorgelegde scenario’s. Binnen het totale minima beleid kan er aan diverse knoppen gedraaid worden. Expliciet stelt het college voor de ondersteuning van kinderen, de voedselbank, schuldhulpverlening en de ondersteuning van gezondheid door het aanbieden van een collectieve ziektekostenverzekering te ontzien, en hier niet op te bezuinigen. Het voorstel wat het college wel doet richt zich op het verlagen met 50% van de sociaal-culturele bijdrage, het verlagen met 50% van de individuele inkomenstoeslag van bijstandsgerechtigden én het verlengen van de referteperiode van deze zelfde regeling, waardoor mensen hier na 5 jaar recht op hebben ipv na 3 jaar. Bij iedere bezuiniging binnen het minimabeleid is het onontkoombaar dat er kwetsbare mensen geraakt worden. Vanuit participatie wordt de aandacht juist ingezet op doorontwikkeling en investeren in mensen. En daarnaast willen we vanuit een cultuuromslag ook steeds meer het maatschappelijke middenveld actief gaan betrekken.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

18

Voorstel: Beperkte versobering

Besparing Jaar 2022 16.705

Hoogte bedrag sociaal-culturele* bijdrage verlagen met 50% Verlengen referteperiode Individuele Inkomenstoeslag** van 3 naar 5 jaar. Verlagen bedrag Individuele Inkomenstoeslag met 50% (alleenstaande van €315,- naar €157,50 gehuwd €450,- naar €225,-)*** 236.250 Totaal: 252.955 * Ter inzage in de groep inwoners die dit treft: het aantal aanvragen (1 aanvraag kan meerdere personen betreffen) in 2020 was 326. Dit getal is lager dan de jaren ervoor door corona, in 2019 was dit bijvoorbeeld 498. ** Ter inzage in de groep inwoners die dit treft: het aantal Toekenningen Individuele Inkomenstoeslag in 2020 was 1205. *** Omdat de referteperiode en het verlagen van het bedrag van de inkomenstoeslag dezelfde regeling betreffen kunnen deze besparingen niet bij elkaar opgeteld worden, daar zit deels overlap in. Daarom is in de bovenstaande berekening eerst de periode van 3 naar 5 jaar gebracht (€ 350.000,-- - 35% (€ 122.500,--) = € 227.500,--) en daarna 50% van het bedrag eraf gehaald (€ 227.500,-- - 50% = €113.750,--). De totale besparing wordt: €350.000,-- (oorspronkelijke bedrag) - € 113.750,-- (nieuwe bedrag) = € 236.250,--. Dit bedrag is bij benadering omdat vooraf niet bekend is hoeveel mensen exact voor de regeling in aanmerking komen en gaat uit van een gelijke verdeling binnen de 5 jaar.

Toelichting – maatschappelijk effect In dit scenario wordt een beperkte versobering voorgesteld, waarbij de voorziening voor kinderen (MPSK-regeling) en de collectieve zorgverzekering worden ontzien. De doelgroep blijft gelijk, maar de hoogte van de maximale bijdrage wordt voor volwassenen verlaagd, waardoor mensen nog wel een bijdrage krijgen in hun deelname aan sociaalculturele activiteiten. Door de verlaging van het maximale bedrag kan het voorkomen dat inwoners zelf (meer) bij moeten betalen voor hun activiteit of besluiten om niet meer deel te nemen. Inwoners die voor lange(re) tijd rond moeten komen van een laag inkomen, krijgen in dit scenario minder ‘vrij te besteden geld’ om zaken te betalen waarvoor doorgaans gereserveerd moet worden. Tot slot moeten zij twee jaar langer op 100% van de bijstand leven voordat zij een vrij te besteden bedrag ontvangen. Andere mogelijke gevolgen zijn: een toename aan verstrekkingen vanuit de bijzondere bijstand en een verhoogde schuldenproblematiek onder inwoners. Let op: eventuele meerkosten van afwijking in uitvoering van de Brabantse Wal zijn hierbij niet meegenomen. Daarnaast gaat het hier over openeindregelingen, waardoor een flinke toename in gebruik gevolgen kan hebben voor de financiën. Tot slot kunnen de wijzigingen pas vanaf 2022 in gang worden gezet.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

19

Doorontwikkeling wijkcentra 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 € PM € PM € PM

2023 € PM € PM € PM

2024 € PM € PM € PM

€ PM € PM € PM

Toelichting – maatschappelijk effect De raad heeft bij de eerste begrotingswijziging aangegeven niet akkoord te gaan met het bezuinigingsvoorstel ‘Stoppen met wijkcentra’. De raad is in de collegebrief van 22 januari (U21-000045) op de hoogte gesteld van de wijze waarop het college wenst om te gaan met de wijkcentra; namelijk door middel van de doorontwikkeling van wijkcentra als voorliggende voorziening op het maatwerk. Een voorbeeld van deze doorontwikkeling is het voorstel tot het realiseren van het Huis van de Wijk in Gageldonk-West. Hierbij wordt beoogd om wijkpartners en inwoners een samenhangend programma aan activiteiten op te laten stellen dat aansluit op de behoeftes van de wijk. Het Huis van de Wijk kan dan gericht ingezet worden als voorliggende voorziening op het maatwerk. Tevens is aangekondigd dat bij de 3e begrotingswijzing van de uitwerking van het Focusakkoord hierop wordt teruggekomen. De uitwerking van de doorontwikkeling komt voort uit het project ‘Doen wat nodig’ is. Vanuit dit project wordt aan de hand van de maatschappelijke opgave gekeken naar het benodigd (ondersteunings)aanbod en de voorzieningen die hieraan ondersteunend nodig zijn waaronder wijkcentra en de financiering hiervan. In het kader van het traject samen prioriteren is m.b.t. de wijkcentra meermaals aangegeven dat deze een belangrijke functie vervullen als voorliggende voorziening.

42% van de respondenten (1547) vindt desondanks dat het volledig budget wijkcentra bezuinigd kan worden, tegen 33% die wel wil bezuinigen maar niet het gehele bedrag en 21% vindt bezuinigen onacceptabel. Het college komt bij de derde begrotingswijziging met een nieuw voorstel inzake de wijkcentra.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

20

Risicomatrix Risicomatrix programma Risico-onderdelen

Risico

Risico-omschrijving

Effect

Beheersmaatregel

Verantwoordelijke

1. Realiseren maatschappelijke effecten

Hoog

Bezuinigingen raken direct kwetsbare mensen.

Maatschappelijke en politieke onrust.

Focus op transformatie en concrete projecten en BC. Slechts fasegewijs bezuinigen op het voorliggend veld; eerst een gedegen analyse vanuit de bestuursopdracht transformatie Voorliggend Veld en het project Doen wat nodig is en stap voor stap maatwerk omzetten in algemene voorzieningen om het voorliggend veld te versterken.

Resultaatmanagers.

2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak

Hoog

De opdracht van 3,8 miljoen wordt niet behaald.

Hoog

4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid

Hoog

Inwoners verwachten een verantwoord sociaal stelsel en zullen zich zorgen maken over de effecten. Partners zijn deels afhankelijk van de inkomsten van de gemeente en zien deze terugdringen. Bij bezuinigingen op het sociaal domein vergroot de kans dat problematiek zich ontpopt tot veiligheidscasuïstiek.

Goede informatievoorziening aan de raad, waaronder de informatiebijeenkomst van 29-09-2020 en 04-11-2020. Transparante toelichting. Meenemen van de partners in de ontwikkelingen. Transparante toelichting.

College

3. Imago gemeente

De raad kan ontevreden zijn over de uitvoering door het college welke niet geheel conform de opdracht is. Mogelijke onrust en toename ontevredenheid van de burger.

College

6. Financiën (zie algemene risico’s)

Hoog

De opdracht van 3,8 miljoen wordt niet behaald.

Onvoldoende bijdrage aan het financiële tekort van de gemeente.

Hoog

Negatieve ontwikkelingen vanuit de risico’s op het sociaal domein. (zie memo ‘Bijstellingen sociaal domein jeugd WMO en WLZ risico’s’)

Niet meer mogelijk binnen de begroting te blijven.

Slechts fasegewijs bezuinigen op het voorliggend veld; eerst een gedegen analyse vanuit de bestuursopdracht transformatie Voorliggend Veld en het project Doen wat nodig is en stap voor stap maatwerk omzetten in algemene voorzieningen om het voorliggend veld te versterken. Het hoogst haalbare bedrag op dit moment aan bezuinigingen aan te dragen afgezet tegen een verantwoorde uitvoering van de 3 wetten. Lobby En geen taakstellingen opnemen zonder concrete onderbouwing.

Hoog

Spanning in de relatie met partnerorganisaties. Meer overlast in de openbare ruimte, toename beroep op hoog complexe zorg Jeugd en Wmo

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

Communicatie Resultaatmanagers College en Resultaatmanagers

College

College en Resultaatmanagers

21

7. Juridisch

Middel

Afhankelijk van de snelheid waarmee de bezuinigingen worden doorgevoerd.

Wanneer versneld regelingen en subsidies worden afgebouwd loopt de gemeente het risico op een toename aan bezwaar en beroep en dat dit aangevochten wordt bij de rechter.

8. Planning

Hoog

De opdracht is om de financiële opgave op korte termijn te behalen.

Het naar voren halen van de diverse bezuinigingen geeft druk op uitvoerbaarheid, relatie met partners, brengt in voorkomende gevallen juridische risico’s met zich mee en risico op stijgende kosten duurder maatwerk, waardoor de "nullijn" niet gehandhaafd kan worden en de besparingen op de korte termijn ingehaald worden door hogere lasten op de langere termijn

9. Kwaliteit uitvoering

Middel

De kwaliteit is in huis, door beperkte capaciteit staat deze onder druk.

Vertraging in uitvoering en transformaties met een nadelig financieel effect.

10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners

Hoog

Vwb beleid zijn de taken herverdeeld om toe te kunnen met minder. Vwb de uitvoering is deze recent op orde gebracht, voor het nieuwe personeel is een inwerkperiode nodig. En door Corona gerelateerde inzet, zoals ToZo zijn reguliere processen op achterstand gekomen.

Het behalen van de beoogde resultaten, waaronder de afvlakking van de groei, komen onder druk te staan.

In de subsidiebeschikkingen 2021 wordt een aankondiging gedaan van de herijking subsidies ter voorbereiding op 2022. Inmiddels is aan de subsidiepartners medegedeeld dat de subsidies gekort worden met 10,4 procent om uitvoering te geven aan de taakstelling van 500.000 in 2022. Hierbij is aangegeven dat samen met hen het traject Doen wat nodig is wordt doorlopen. Na besluit wordt communicatie voor minima voorbereid. In gesprek met de raad over het draagvlak en welk risico men bereid is hierin te lopen.

Inhoudelijke Focus tav de ambities en opdrachten voor 2021 e.v. beperken en stroomlijnen interne processen. Langdurig zieken vervangen. Investeren in inwerken en het in stelling brengen van coördinatoren en senioren in de uitvoering, met nauwe verbinding naar beleid. Overgaan tot extra inhuur indien Corona extra capaciteit blijft vragen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

Resultaatmanagers

College

College CT Resultaatmanagers

22

4.3 Programma 3 Economie en werkgelegenheid, vrijetijdseconomie en onderwijs Inleiding Hieronder is een totaal overzicht gegeven van de ombuigingen op programma 3. € x 1.000

Opdracht

Taken programma 3

2021

2022

2023

2024

3.410

Ombuigingen 1ste begrotingswijziging

1.234 2.927 3.750 3.829

Ombuigingen 2de uitwerking Focusakkoord 1. Vertraging eerdere ombuigingen Vertraging BC Cultuur

-400

-100

47 92

55 47 92

2. Nieuwe voorstellen (taken) Kostendekkendheid commerciële evenementen VVV baliefunctie Cultuur en erfgoed

55 47 92

55 47 92

3. Verschuiving personeel - taken/voorzieningen Cultuur

-1.105 -1.525 -1.525

Totaal ombuiging

973 1.916 2.419 2.498 29% 56% 71% 73%

Uitwerking 1ste begrotingswijziging 2021 In de inleiding is aangegeven dat inzicht wordt gegeven in de ombuigingen welke zijn aangedragen bij de 1ste begrotingswijziging. a.

De volgende ombuigingen zijn direct gerealiseerd. Over eventuele over- en onderschrijdingen wordt via de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. ▪ Accountmanagement, bedrijvenloket en acquisitie, maakt onderdeel uit van de personele besparingen ▪ Bedrijventerreinen, maakt onderdeel uit van de personele besparingen 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

23

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ b.

Binnenstad Biobased Economy & Agrofood Parkmanagement City Marketing Toerisme en recreatie - Toeristenbelasting Toerisme en recreatie - Overigen Facilitair cultureel BoZ, maakt onderdeel uit van de personele besparingen IHP Inzet doeluitkering OKB, maakt onderdeel uit van de personele besparingen

Ombuigingen waarmee de gemeenteraad niet kon instemmen en welke niet meer opnieuw worden voorgelegd is niet van toepassing.

c. Ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen De ombuigingen welke een nadere uitwerking vragen zijn hieronder afzonderlijk opgenomen. Telkens wordt de stand van zaken weergegeven, waarbij aandacht is voor het tijdig realiseren van de ombuiging en/of de ombuiging financieel gehaald gaat worden.

Haven

Voorgenomen ombuiging 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2022 € € €

2023 PM € PM

2024 PM € PM

PM € PM

Stand van zaken In het focusakkoord is aangegeven, dat ten aanzien van economie en werkgelegenheid we onze rol moeten heroverwegen en ons hierbij richten op de wettelijke taak. Daarnaast is specifiek ten aanzien van de haven aangegeven, dat het op afstand zetten op privatiseren van onze taken onderzocht moet worden. Het exploiteren van een haven is geen wettelijke taak. Het tekort op dit moment bedraagt jaarlijks circa € 1,2 miljoen, waarbij de kosten grotendeels (€ 1,1 miljoen) uit kapitaallasten. Wij zetten in op: ▪ Terugdringen tekort havenexploitatie, door onder andere verhoging kade- en havengelden ▪ Verzelfstandiging haven ▪ Strategisch partnership andere havens

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

24

We gaan op basis van een opdracht het volgende onderzoeken: 1. Een 0-meting maken van de haven 2. De trends en ontwikkelingen in beeld brengen; op basis daarvan een aantal scenario’s voorleggen die zich lenen voor een businesscase waarbij een aantal projecten kunnen worden gedefinieerd. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

Markt

Voorgenomen ombuiging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 € 8.000 € € 8.000

2022 € 8.000 € € 8.000

2023 € 8.000 € € 8.000

2024 € 8.000 € € 8.000

Stand van zaken In het focusakkoord is aangegeven, dat ten aanzien van economie en werkgelegenheid we onze rol moeten heroverwegen en ons hierbij richten op de wettelijke taak. Er is in het focusakkoord opgenomen: “Een levendige en aantrekkelijke Binnenstad betrokken faciliteren, Binnenstadslab wordt gesloten en het retailgebied wordt compacter gemaakt”. Er is geen sprake van een wettelijke taak. Ingestoken wordt op: ▪ Een levendige en aantrekkelijke Weekmarkt creëren, conform het Focusakkoord over de binnenstad, de bestaande voorziening meer in de markt zetten. ▪ De samenwerkingsmogelijkheden tussen horeca, marktondernemers en winkeliers nader verkennen en verstevigen. Bezoekers richten zich namelijk niet op één bestemming, maar op een gebied. ▪ Met een externe partij een traject doorlopen of het haalbaar is en meest rendabel om de weekmarkt op afstand te plaatsen en te verzelfstandigen. Een alternatief is om de weekmarkt niet langer te behouden. De consequenties daarvan zijn dat de binnenstad minder levendig zal zijn, er komt immers geen wisselwerking tussen horeca/winkeliers en marktondernemers voor die levendigheid en er ontstaat geen economische spin-off. De inkomsten komen op dit moment nagenoeg overeen met de met uitgaven. De eigen personeelskosten (0,1fte) zijn beperkt en worden nog niet doorberekend in de tarieven, voorgesteld wordt om dit wel te gaan doen.

Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

25

Sport Voorgenomen ombuiging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 € 340.000 € 40.000 € 380.000

2022 € 1.240.000 € 260.000 € 1.500.000

2023 € 1.640.000 € 360.000 € 2.000.000

2024 € 1.640.000 € 360.000 € 2.000.000

Stand van zaken In het focusakkoord is aangegeven: ▪ Heroverweeg de rol van de gemeente ten aanzien van de vrijetijdseconomie. Richt de rol op de wettelijke taak. Versober de ambities en pas investeringen daarop aan. Maak business cases voor het op afstand zetten van recreatieve en sportieve voorzieningen. Business case op zowel het afstoten van het hiervoor ingezette vastgoed als het optimaliseren van het ingezette vastgoed. ▪ Beoordeel het aanbod van culturele en sportieve voorzieningen vanuit regionaal perspectief. Bevorder samenwerking tussen verenigingen teneinde subsidiestromen te verminderen. Zorg voor optimalisatie van gebruik van sportaccommodaties door samenwerking en schaal naar rato af. ▪ Er is een basisaanbod aan sportsoorten en passende faciliteiten, in lijn met de wettelijke taken. ▪ Naast het bewegingsonderwijs, is er geen sprake van een wettelijke taak ten aanzien van sport. In de eerste begrotingswijziging is een serie onderwerpen aangehaald voor in de businesscase sport, namelijk (1) normaliseren en uniformeren van de dienstverlening bij sportaccommodaties, (2) afstoten sportvastgoed en (3) organisatie en subsidiëring sport. Voorgenomen besluit businesscase sport Het college heeft in het eerste kwartaal van 2021 een voorgenomen besluit genomen inzake de businesscase sport.

De businesscase wordt voor het zomerreces 2021 ingebracht voor bestuurlijke behandeling door de gemeenteraad (raadsvergadering juli 2021). Maatregelen voor bezuiniging 2021 geselecteerd De financiële taakstelling voor de sportbegroting in het jaar 2021 is € 380.000. De maatregelen zijn hiervoor geselecteerd en dit leidt tot een realisatie van de taakstelling. Logischerwijs kent het effectueren in de begroting hiervan enkele afhankelijkheden. De volgende maatregelen zijn geselecteerd (enkel de hoofdrubrieken zijn aangegeven): ▪ Subsidies: € 132.750 structureel per jaar vanaf 2021. ▪ Fitfabriek: € 50.000 structureel per jaar vanaf 2021. Realisatie is reëel, echter nog wel voorwaardelijk, aangezien de onderhandeling met het management van de Fitfabriek nog gaande is en vervolgens de lopende subsidieafspraken (inclusief activiteitenplan) hierop moeten worden aangepast. In 2022 is een totaal van € 60.000

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

26

beoogd als bezuiniging, in 2023 een bedrag van € 70.000 en vanaf 2024 en verder € 80.000 structureel per jaar. Ook hiervoor geldt de voorwaardelijkheid zoals voorgaand geschetst. ▪ Gemeentelijk personeel: € 50.000 in 2021 en vanaf 2022 € 54.000 structureel per jaar. ▪ Onderhoud sportaccommodaties: € 140.000 incidenteel in 2021. Het verlagen van het onderhoudsbudget heeft te maken met minder gebruik van de sportaccommodaties (vanwege Corona), verlagen van het onderhoudsniveau en op voorhand bezuinigen op onvoorzien onderhoud en eventuele calamiteiten. Voor de goede orde: het betreft een incidentele bezuiniging in het jaar 2021. Het college verwacht middels de derde uitwerking van het Focusakkoord de gemeenteraad te informeren de feitelijk realiseren van taakstelling voor 2021. Besluitvorming over businesscase sport De volle breedte van de businesscase sport wordt u aangeboden voor besluitvorming voor het zomerreces 2021 (raadsvergadering juli 2021). In deze businesscase treft u het ontwerp van het toekomstige beheer- en exploitatiemodel van de sportaccommodaties inclusief onderliggende verfijning van tranches, projecten, financiële effecten en randvoorwaarden. De verwachting is dat de businesscase sport structureel twee miljoen euro kan bijdragen aan de bezuinigingstaakstelling van de gemeente.

Daarbij wordt uiteraard rekening gehouden met de wettelijke taak van de gemeente en het stimuleren dan wel faciliteren van onze inwoners en sportverenigingen om een actieve en gezonde levensstijl te hebben of te organiseren. Alhoewel het vooralsnog reëel lijkt om op termijn een bedrag van twee miljoen euro te besparen, zijn er diverse afhankelijkheden, randvoorwaarden en risico’s. In het plan van aanpak wordt hier uiteraard rekening mee gehouden. Desalniettemin is de verwachting dat het realiseren van de taakstellende bezuiniging van anderhalf miljoen euro in het begrotingsjaar 2022 niet reëel is. Qua inhoudelijke maatregelen is het theoretisch mogelijk, echter zijn er andere aspecten die het wel/niet doorvoeren van een maatregel bepalen inclusief het tempo dat daarbij kan worden aangehouden. Bijvoorbeeld: wel of niet afstoten van een sportaccommodatie, wel of niet versnelt een deel van de gemeentelijke taken extern verzelfstandigen, wel of niet slagen van onderhandelingen met sportverenigingen of het personele traject dat hoort bij een reorganisatie wanneer het beheer- en exploitatiemodel op een andere manier vormgegeven wordt. Bij het aanbieden van de businesscase sport (ter behandeling en akkoord) dan wel de derde uitwerking van het focusakkoord, wordt u eventueel een aangepast voorstel gedaan qua bezuinigingstaakstellingen in de verschillende begrotingsjaren.

Het totaalbedrag van twee miljoen euro staat daarbij buiten kijf. Samen Prioriteren In het traject van Samen Prioriteren is het onderwerp sport ook aan de orde gekomen. Alhoewel het geen nieuwe inzichten heeft opgeleverd qua potentiële denkrichtingen of tastbare maatregelen, geeft het wel de spanning aan in de samenleving. Van de 1.669 respondenten geeft 49% aan het goed te vinden om te bezuinigen op sportaccommodaties, 30% liever minder te willen bezuinigen op sportaccommodaties en 15% vindt het onaanvaardbaar. In de aangehaalde onderwerpen door respondenten blijkt ook dat het verkopen of afstoten van vastgoed een oplossingsrichting kan zijn, evenals het aanpassen van het beheer- en exploitatiemodel. In geval van het laatste, wordt vooral de focus gelegd op het extern verzelfstandigen van taken, verantwoordelijkheden en eigendom. Bijstelling ombuiging Op dit moment is er geen aanleiding om de ombuiging bij te stellen. 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

27

Cultuur (Podium infrastructuur, Cultuurhistorie/Museum/Kunsteducatie) Voorgenomen ombuiging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 € 400.000 € 100.000 € 500.000

2022 € 1.205.000 € 295.000 € 1.500.000

2023 € 1.525.000 € 375.000 € 1.900.000

2024 € 1.525.000 € 375.000 € 1.900.000

Stand van zaken: In het focusakkoord is aangegeven: ▪ Een basis voorziening cultuuraanbod. De uitvoering wordt beperkt tot de wettelijke taak of het niveau landelijk gemiddelde. ▪ Er is een basis aanbod aan kunst en cultuur en passende faciliteiten, in lijn met de wettelijke taken. ▪ Heroverweeg de rol van de gemeente ten aanzien van de vrijetijdseconomie. Richt je op de wettelijke taak. Versober de ambities en pas investeringen daarop aan. Maak business cases voor het op afstand zetten van culturele voorzieningen. Business cases op zowel het afstoten van vastgoed als het optimaliseren van vastgoed. ▪ Stuur bij de culturele instituten op kostendekkendheid. Beperk de personele kosten. Kijk wat het maatschappelijk veld aan taken kan overnemen. ▪ Beoordeel het aanbod van culturele en sportieve voorzieningen vanuit regionaal perspectief. Bevorder samenwerking tussen verenigingen teneinde subsidiestromen te verminderen. Er is geen sprake van een wettelijke taak. Tijdens de behandeling in de raad van december 2020 is in de 1ste begrotingswijziging 2021 en in bijlage 1 de uitwerking per onderdeel aangeven, waarin de volgende zaken aan de orde komen: ▪

▪

Podium infrastructuur Uit te werken richting: • Ontvlechting Theater de Maagd uit het cultuurbedrijf. • Inzet om Theater de Maagd met Gebouw-T te fuseren in een nieuw op te zetten zelfstandige op haar taak toegeruste organisatie, die als broedplaats gaat functioneren in een 3Helix omgeving Techniek/Theatertechniek en programmering inricht volgens het “business-consumer” principe. Museum Uit te werken richting: • Stoppen met de ontwikkeling van het eigen museale concept. • Versobering van de museale functie waarin het gebouw als bezoekobject centraal staat.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

28

▪

Kunsteducatie Uit te werken richting ▪ Instandhouding Kunsteducatief aanbod ▪ Op afstand zetten van dienstverlening

De hierboven geschetste business cases maken onderdeel uit van een uitvoeringstraject om de taakstellingen te realiseren. Alvorens we aangeven hoe ver we op dit moment in het uitvoeringstraject staan worden eerst de fases in het traject weergegeven. Het uitvoeringstraject om de taakstellingen te kunnen realiseren kent grofweg vier fases: Fase 1: Businesscase Opleveren businesscases (Milestone) a. Is een businesscase qua richting of te behalen taakstelling niet haalbaar dan wordt het onderwerp opnieuw politiek geagendeerd. b. Is hij haalbaar dan zijn de resultaten input en kader voor fase 2. Fase 2: Uitwerking: ▪ Ondernemingsplan met gedetailleerde uitwerking van de exploitatiebegroting. (Milestone) òf ▪ Uitgewerkt reorganisatieplan met financiële onderbouwing (Milestone) Het einde van fase 2 kent weer een volgende afwegingsmoment zoals hieronder beschreven. a. Blijken er afwijkingen van richting of een overschrijding dan wordt het onderwerp opnieuw politiek geagendeerd. b. Is de door de raad vastgestelde richting geborgd en wordt de taakstelling gehaald dan fase 3: Fase 3: Overgangsfase ▪ Voorbereiding operationalisering. ▪ Uitrol van het ondernemingsplan of de reorganisatie. Fase 4: Operationaliseren van de organisatie. Stand van zaken: ▪ Over de businesscase Podiuminfrastructuur heeft het college een voorgenomen besluit genomen.

Fase 2 wordt op dit moment met de 3H partners voorbereid. ▪ Binnenkort ligt de businesscase Museum Markiezenhof ter besluitvorming voor. Daarna treedt fase 2 in. ▪ Afronding van de businesscase Kunsteducatie, welke op dit moment een fase van vooronderzoek doorloopt, is in april/mei gepland. Te behalen besparingsresultaten: ▪ Podiuminfrastructuur: In 2021 wordt een nieuwe afgeslankte verzelfstandigde organisatie ingericht. Structurele afname kosten: € 500.000. Het behalen van het te besparen bedrag in uit deze BC is sterk afhankelijk van de voortgang in het besluitvormingsproces. Op dit moment is de verwachting dat pas vanaf 2022 de ombuiging gerealiseerd gaat worden.

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

29

▪ ▪

Museum: Versobering museale organisatie. Structurele afname kosten: € 900.000. Het behalen van het te besparen bedrag uit deze BC is sterk afhankelijk van de voortgang in het besluitvormingsproces. Op dit moment is de verwachting dat de ombuiging vanaf 2022 wordt gerealiseerd. Kunsteducatie: Reorganisatie en verzelfstandiging kunsteducatief aanbod. Structurele afname kosten: € 500.000. Effectuering uiterlijk derde kwartaal van 2022.

Bovenstaande heeft tot gevolg dat de voorgenomen ombuiging voor 2021 en 2022 deels niet wordt gerealiseerd. In 2021 is de verwachting dat de ombuiging € 400.000 lager gaat uitvallen. Voor 2022 is de verwachting dat de ombuiging met € 100.000 naar beneden moet worden bijgesteld. De taakstelling ad € 1,9 mln rondom Cultuur wordt met name gehaald uit de reductie van formatie en taken. Dit als gevolg van het komen te vervallen, of het anders inrichten van taken. In die zin moet het duidelijk zijn dat de bedragen als gemeld bij taken/voorzieningen een personele consequentie betreffen. Bij de 1ste begrotingswijziging was nog uitgegaan van een verdeling van de ombuiging over taken/voorzieningen en personeel, welke was gebaseerd op de uitgangspunten uit het Focusakkoord. Mocht onverhoopt blijken dat een richting zou wijzigingen of de taakstellingen voor cultuur niet gehaald zouden worden, dan is dat het moment het betreffende onderwerp opnieuw aan de raad voor te leggen. Daar is tot op dit moment geen sprake van. In de uitvoering zal u met regelmaat geïnformeerd worden over de voortgang.

Dit zal gebeuren in informatieve bijeenkomsten met betrekking tot de businesscases en bijeenkomsten waarbij de uitwerking centraal staat van (ondernemers-plan etc) Bovenstaande heeft een forse impact, waarbij ook rekening moet worden gehouden met frictiekosten, hierover wordt afzonderlijk terug gekomen in dit document. Samen prioriteren In de vragenlijst is aan de inwoners voorgelegd hoe tegen het idee wordt aangekeken om kunsteducatie te behouden, maar het wel anders te gaan organiseren. Hierbij is aangegeven dat een ombuiging van € 500.000 hiermee gerealiseerd kan worden. In totaal hebben 1.602 inwoners op deze vraag gereageerd. 85% heeft aangegeven dat zij zich kunnen vinden in een ombuiging op kunsteducatie. Hiervan heeft 29% aangegeven, dat zelfs meer kan worden bezuinigd. 36% vindt de bezuiniging precies goed. 20% kan zich vinden in de ombuiging maar vindt dat er minder op bezuinigd moet worden dan de € 500.000. 11% is van mening dat de ombuiging op kunsteducatie onacceptabel is. Bijstelling ombuiging Taken/voorzieningen Personeel Totaal

2021 - € 400.000 € - € 400.000

2022 - € 1.205.000 € 1.105.000 - € 100.000

2023 - € 1.525.000 € 1.525.000 €

2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

2024 - € 1.525.000 € 1.525.000 €

30

De uiteindelijke ombuiging na de bijstelling ziet er als volgt uit. 2021 2022 2023 2024 Taken/voorzieningen € € € € Personeel € 100.000 € 1.400.000 € 1.900.000 € 1.900.000 Totaal € 100.000 € 1.400.000 € 1.900.000 € 1.900.000 De besparing op personeel is verwerkt in de te realiseren taakstelling van € 3 miljoen in 2021 oplopend naar € 5 miljoen in 2022 ev. jaren

2de uitwerking Focusakkoord Met de tweede uitwerking van het Focusakkoord stellen wij u diverse ombuigingen voor. Deze ombuigingen zijn enerzijds ombuigingen die het college bij de 1ste begrotingswijziging 2021 heeft aangedragen en anderzijds nieuwe ombuigingen.

Kostendekkendheid commerciële evenementen 2021 Taken/voorzieningen Personeel Totaal

€ € €

2022 € 55.000 € € 55.000

2023 € 55.000 € € 55.000

2024 € 55.000 € € 55.000

Toelichting – maatschappelijk effect Beperk de kosten voor ondersteuning, toezicht en handhaving bij de uitvoering van het evenementenbeleid en belast kosten volledig door voor commerciële evenementen. Voor niet-commerciële evenementen en/of para-commerciële evenementen wordt bij de begroting inzichtelijk gemaakt wat de kosten daarvan zijn om een verantwoorde afweging te kunnen maken. Bovenstaande is opgenomen in het focusakkoord. Het betreft een niet wettelijke taak. De volgende onderwerpen worden de komende periode verder uitgewerkt: ▪ Ontwikkelen van nieuw (kostprijs georiënteerd) evenementenbeleid, hierbij zal inzichtelijk worden gemaakt wat de directe, indirecte en verborgen kosten zijn, wat het aanbod aan commerciële en para/niet-commerciële evenementen is en welke taken wij als gemeente uitvoeren. ▪ De kosten voor gemeentelijke ondersteuning worden doorbelast aan de organisator van commerciële evenementen ▪ Onderzoek of het aantal evenementenlocaties naar beneden kan De gemeente heeft circa € 217.000 opgenomen aan kosten voor evenementen. Hierin zitten de kosten voor beheer en onderhoud (ondersteuning en facilitering bij de uitvoering van evenementen) en de kosten voor handhaving en toezicht in verdisconteerd (€ 179.000). De overige kosten zijn kosten die aan derden worden betaald, bijvoorbeeld energiekosten.

Uit de jaarrekeningen 2017 & 2018 blijkt dat dit budget (ruim) wordt overschreden. Een verklaring hiervoor is dat de kosten, die gemaakt worden 2de uitwerking Focusakkoord Gemeente Bergen op Zoom

31

ter ondersteuning van een evenement, hoger uitvallen dan verwacht en dat het aantal evenementen dat wordt ondersteund/ plaats vindt hoog is (let op: het betreft alle evenementen in de gemeente, niet alleen culturele evenementen). Deze kosten worden gemaakt door de afdeling B&O en worden doorbelast op het product evenementen in de begroting W&R. Aan de inkomstenkant is in de begroting een bedrag opgenomen van € 51.000 dat de afgelopen jaren niet wordt gerealiseerd. De door te berekenen kosten zijn gebaseerd op de bedragen in de begroting. Het realiseren van de ombuiging gaat gepaard met het verhogen van de lasten voor commerciële evenementenorganisatoren of het niet meer uitvoeren van taken. Anderzijds zullen de inkomsten uit bijvoorbeeld leges verhoogd moeten worden. Hoe groot de impact is op de Bergse evenementensector moet blijken uit een kosten- en taken analyse. Uit de respons op de vragenlijst vanuit samen prioriteren blijkt dat 69% het een goede bezuiniging vindt. 18% ziet liever een lagere bezuiniging. 10% vindt de bezuiniging onaanvaardbaar.

VVV-baliefunctie 2021 2022 2023 2024 Taken/voorzieningen € 47.000 € 47.000 € 47.000 € 47.000 Personeel € 50.000 € 103.000 € 103.000 € 103.000 Totaal € 97.000 € 150.000 € 150.000 € 150.000 De besparing op personeel is verwerkt in de te realiseren taakstelling van € 3 miljoen in 2021 oplopend naar € 5 miljoen in 2022 ev. jaren Toelichting – maatschappelijk effect In het focusakkoord is opgenomen dat de toeristische en recreatieve voorzieningen op een basisniveau moeten liggen. De uitvoering wordt beperkt tot de wettelijke taak of het niveau van het landelijke gemiddelde. Daarnaast is aangegeven, dat er een heroverweging ten aanzien van vrijetijdseconomie moet plaatsvinden. Het exploiteren van een VVV is geen wettelijke taak. VVV Brabantse Wal is onderdeel van de gemeente Bergen op Zoom. Sinds 2008 is er een samenwerkingsovereenkomst met de gemeenten Steenbergen en Woensdrecht om het toerisme te bevorderen. De gemeenten Steenbergen en Woensdrecht betalen jaarlijks een bijdrage voor de uitvoering van het toeristisch beleid door VVV Brabantse Wal aan de gemeente Bergen op Zoom. De exploitatiekosten van VVV Brabantse Wal komen voor rekening van de gemeente Bergen op Zoom. De VVV werkt als uitvoeringsorganisatie van het toeristisch beleid aan gastheerschap (on- en offline), streekgebonden productontwikkeling en promotie van de Brabantse Wal.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=0be90d03-8117-4491-9edc-dffee2c6972c