1. Jaarstukken 2021
Tekst van het document
810
859
888
Waarstaatjegemeente.nl (COELO – Groningen)
Wettelijke indicatoren Omschrijving indicator
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
8,1 7,4 667
8,0 7,2 734
8,0 7,0 645
15,5%
7,4%
15,9%
9,9% 5,4%
8,4%
7,6% 5,0%
Formatie fte per 1.000 inwoners Bezetting fte per 1.000 inwoners Apparaatskosten per inwoner (€) Externe inhuur kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen Overhead % van totale lasten Verzuim percentage
Noot: Het aantal inwoners is het aantal per 1-1-2021, namelijk 67.514 inwoners in de gemeente Bergen op Zoom.
70
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
Kaderstellende documenten voor het programma Beleidsnota Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet Financiële verordening ex artikel 213 Gemeentewet (Controleverordening) Nota Investeren en Afschrijven Nota Reserves en Voorzieningen
Vastgesteld 2017 2015 2018 2020
Verbonden partijen
Omschrijving hoe de verbonden partij bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Belastingsamenwerking West-Brabant
De uitvoering van de heffing en invordering waterschapsbelasting (zoals zuiverings heffing, verontreinigingsheffing en diverse watersysteemheffingen) en van gemeentelijke belastingen (zoals de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing, afvalstoffenheffing, honden- en toeristenbelasting), de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. Bijdrage voor de gemeente in 2021: €1.399.968.
Brabant Water NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.
NV Bank Nederlandse Gemeenten
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.
PZEM nv
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.
GBE Aqua nv
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging.
Enexis Holding NV Publiek belang Elektriciteitsproductie BV en Claim Staat Vennootschap BV
Deze 2 nv’s zijn opgericht voor het vertegenwoordigen van de 136 verkopende aandeel houders (diverse gemeenten en provincies) bij het beheer en de uitoefening van rechten en verplichtingen als gevolg van het aandelenpakket Essent nv.
GR West-Brabants Archief (WBA)
Via de GR bereiken we dat de zorg, het beheer, de bewaring en het ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden tegen beheersbare kosten worden uitgevoerd. Bijdrage voor de gemeente in 2021: €786.752.
ICT Samenwerking West-Brabant West
Via de GR beschikken we over een uitvoeringsorganisatie die voorziet in IT-dienstverlening. Bijdrage voor de gemeente in 2021: €1.795.872.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
71
Wat heeft het gekost? Programma 5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
-178.512 29.157
-501 662
N V
-149.194
-149.355
161
V
-72 0
-2.507 126
-2.435 126
-72 0
N -
970
-72
-2.381
-2.309
-72
N
-135.439
-145.232
-151.575
-151.664
89
V
x € 1.000
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Baten Lasten
-168.477 32.068
-177.084 31.924
-179.013 29.819
Totaalsaldo baten en lasten
-136.409
-145.160
Onttrekking Storting
0 970
Totaalsaldo reserves Gerealiseerde resultaat
V = voordeel N = nadeel
Baten en lasten (incl. reserves en voorzieningen)
P503 Overhead 21.324
Lasten 29.284
Baten -180.947
72
Gerealiseerd resultaat per productgroep (incl. reserves en voorzieningen)
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
P502 Gemeentelijke Belastingen en Dienstverlening -14.927
P501 Algemene Dekkingsmiddelen -158.061
Specificatie per productgroep Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
-157.225 1.473
-332 426
N V
-155.657
-155.752
95
V
0 0
-2.435 126
-2.435 126
0 0
-
970
0
-2.309
-2.309
0
-
-145.555
-153.379
-157.966
-158.061
95
V
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
Baten Lasten
-16.397 2.935
-17.747 3.173
-18.549 3.207
-18.193 3.266
-356 -59
N N
Totaalsaldo baten en lasten
-13.462
-14.573
-15.342
-14.927
-415
N
Gerealiseerde resultaat
-13.462
-14.573
-15.342
-14.927
-415
N
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
Baten Lasten
-3.240 26.818
-3.263 26.056
-2.908 24.714
-3.095 24.419
186 295
V V
Totaalsaldo baten en lasten
23.579
22.793
21.805
21.324
481
V
Onttrekkingen reserves
0
-72
-72
0
-72
N
Totaalsaldo reserves
0
-72
-72
0
-72
N
23.579
22.721
21.733
21.324
409
V
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Baten Lasten
-148.840 2.315
-156.074 2.694
-157.556 1.899
Totaalsaldo baten en lasten
-146.525
-153.379
Onttrekkingen reserves Stortingen reserves
0 970
Totaalsaldo reserves
x € 1.000 Productgroep P501 Algemene Dekkingsmiddelen
Gerealiseerde resultaat
x € 1.000 Productgroep P502 Gemeentelijke Belastingen en dienstverlening
x € 1.000 Productgroep P503 Overhead
Gerealiseerde resultaat
V = voordeel N = nadeel
Resultaten per productgroep P5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening Omschrijving
Resultaat V / N Resultaat V / N baten 2021 lasten 2021
P0501 Algemene Dekkingsmiddelen
-332
N
426
V
P0502 Gemeentelijke Belastingen en dienstverl.
-356
N
-59
N
P0503 Overhead
186
V
295
V
-501
N
662
V
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
73
Toelichting het saldo van de begroting -€2.204.000 nadelig. Deze post P501 Algemene dekkingsmiddelen 95 V wordt alleen bij de begroting gebruikt en levert dus bij de jaarrekening altijd een saldo op. Eigen financieringsmiddelen 341 V P502 Gemeentelijke belastingen en dienstverlening -415 N Vanwege hogere standen van reserves en voorzieningen en overige passiva hebben we meer uit eigen middelen kunnen Salaris en inhuurkosten 26 V financieren en hoefden we minder bankleningen af te sluiten. Daarnaast is er een tijdelijke effect van overige onderdelen, Het voordelige resultaat is ontstaan door natuurlijk verloop waardoor we tijdelijk meer liquide middelen hebben. De veren omdat vacatures moeilijk vervulbaar zijn. Hierdoor zijn de wachting is dat de omvang hiervan in 2022 weer normaliseert. inhuurkosten hoger dan begroot. Om de bezetting bij het KCC te garanderen, is er veel inhuur gepleegd. Algemene uitkering 1.457 V Burgerzaken 142 V Er is €1.457.000 meer ontvangen dan geraamd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door afrekeningen uit voorgaande In het 2e concernbericht 2021 is als gevolg van de Covid-19 jaren (€219.000) en het effect van de december circulaire effecten een nadeel in de legeskosten benoemd van €320.000. Nu blijkt dat door de tussentijdse corona versoepelingen de (€939.000).
Daarnaast is de definitieve toekenning corona leges voor reisdocumenten en overige secretarie minder compensatie inkomstenderving 2020 €242.000 hoger dan nadelige effecten hadden dan bij het 2e concernbericht eerder al toegezegd was. Tevens zijn enkele eenheden van maatstaven definitief vastgesteld en daarmee afwijkend 2021 werd verwacht, waardoor een voordeel van €94.000 is van de raming. Deze voordelen zijn duidelijk geworden bij ontstaan. Daarnaast is een voordeel ontstaan van €48.000, de decembercirculaire, waardoor verwerking hiervan in doordat er minder uitgaven zijn gedaan voor diverse kantooreen begrotingswijziging inclusief (raads-)besluitvorming in artikelen en officiële documenten (bijvoorbeeld aktepapier) december niet meer mogelijk is. en het niet aanschaffen van dienstkleding. Stelposten
640 V Onroerende zaakbelasting (OZB)
De opschalingskorting, als onderdeel van de algemene uitkering, is vanwege corona in 2021 opgeschort. In het 1e concernbericht 2021 hebben we dit als dekking aangegeven van uitgaven vanwege corona waar we geen compensatie van het Rijk voor krijgen. In de Coronabijlage zijn onderdelen opgenomen waarop (eer) uitgaven zijn gedaan vanwege corona. Het betreft een stelpost en komt daarom alleen in de begroting voor.
-478 N
De opbrengst OZB is €358.000 lager dan het begrote bedrag van €15,5 miljoen. De lagere opbrengst is vooral bij de niet-woningen ontstaan en komt door de afhandeling van de bezwaarschriften en een hogere leegstand dan ingeschat. Daarnaast is de voorziening dubieuze belastingdebiteuren met €92.000 opgehoogd. Precario
-89 N
Incidentele baten en lasten
-182 N Er is een motie aangenomen om geen precariobelasting te heffen over de periode dat de terrassen niet open zijn geweest in 2020. Dit beleid is doorgetrokken in 2021, waardoor De belastingdienst is bezig met een controle van de de opbrengst €89.000 lager uitkomt dan begroot. Onzeker is of belastingaangiften vanaf 2015. Eind 2021 heeft de belastingwe hiervoor coronacompensatie van het Rijk ontvangen. Dit dienst een naheffingsaanslag specifiek voor btw over de wordt pas bekend in 2022, na vaststelling van de Jaarstukken jaren 2015 tot en met 2017 opgelegd van €163.000. Een groot 2021. aantal van de posten uit deze aanslag hebben betrekking op de compensabele btw (BCF), welke we in 2022 als terug te ontvangen correctie verwerken. P503 Overhead 481 V Resultaat van de jaarrekening
-2.204 N Salaris- en inhuurkosten
In de begroting wordt op deze post het saldo van de begroting geraamd. Na de raadsvergadering van december was
74
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
-152 N
In de 1e uitwerking van het Focusakkoord was voor 2021 een bezuiniging opgenomen op overhead en de gemeente brede
personeelsbudgetten (zoals het opleidingsbudget) van €1,9 miljoen. Deze zijn nog niet allemaal structureel ingevuld. Voor een bedrag van €818.000 is er in 2021 incidenteel invulling gegeven aan deze post door met name vacatures niet direct in te vullen.
Facilitaire services
Op de post facilitaire services is een voordeel gerealiseerd van €125.000 op een budget van €1,2 miljoen. Door Covid-19 waren er in 2021 minder uitgaven voor papier, kantoor benodigdheden, onderhoud en dranken en er is minder gebruik gemaakt van de repro. Als gevolg van corona hebben minder evenementen plaats kunnen vinden (o.a. Proefmei). Onze inzet en/of bijdragen daaraan zijn daardoor lager geweest.
Voor de overgang van onze ICT-infrastructuur naar de marktpartij heeft de raad budget voor 5,17 fte beschikbaar gesteld om dit onderdeel van de organisatie door te ontwikkelen naar een regie-organisatie. De regie-organisatie is stapsgewijs vormgegeven. Relevant zijn de nieuwe taken en verantwoordelijkheden die voortvloeien uit de overeenkomst met de nieuwe ICT-partner (Sogeti). Daarnaast is het cluster in 2021 “geconfronteerd” met een uitzonderlijk hoge uitstroom van vast personeel. Hierdoor ontstonden tijdelijk vacatures en een aantal vacatures hebben vanwege de krapte op de arbeidsmarkt lange tijd opengestaan. Per saldo is op dit onderdeel €400.000 overgehouden op de salariskosten. Onder andere bij P&O zijn een aantal vacatures, die ontstaan zijn via natuurlijk verloop, niet ingevuld vanwege de organisatieontwikkeling. Directie
177 V
Communicatie
83 V
De planning was om een applicatie aan te schaffen voor de doorontwikkeling van een strategische communicatieplanning. Onder andere vanwege de overgang naar de marktpartij ICT is implementatie in 2021 niet mogelijk gebleken. Door enkel te publiceren in de krant wat wettelijk vereist is, is minder publicatieruimte nodig wat een besparing oplevert. Daarnaast hebben wij in onze abonnementen een efficiency slag gemaakt.
64 V Vergoeding GR ISD
190 V
De kosten voor onderzoek en advies vanuit de directie zijn lager uitgekomen door gebrek aan ontwikkeling.
De hogere opbrengst van €190.000 komt door de vergoe ding van overhead die de GR ISD aan de gemeente Regio West-Brabant (RWB) 146 V Bergen op Zoom betaalt. Deze vergoeding is gebaseerd op het aantal fte werkzaam bij de GR ISD. Dit was in 2021 De bijdrage aan de RWB (voornamelijk het mobiliteitsbureau) tijdelijk meer dan begroot vanwege de uitvoering van corona gerelateerde regelingen. Daarnaast is de opbrengst hoger, is €108.000 lager uitgekomen dan begroot. Op dit budget zijn omdat de beveiligers van de gemeente Bergen op Zoom ook loopbaanbegeleiding en de kosten voor Flex West-Brabant voor de GR ISD worden ingezet. centraal begroot. Deze kosten worden op de personele budgetten over verschillende programma’s geboekt. In de Begroting 2022 is deze post niet meer opgenomen.
Reserves P5 Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening) Soort Onttrekking
Nr
Omschrijving Begroting 2021 Realisatie na wijziging 2021
R98000 Res Algemeen (risico)
Totaal Onttrekking Storting
R98000
Res Algemeen (risico)
Totaal Storting P503 Overhead Reserves
Verschil 2021
2.507
2.435
-72
2.507
2.435
72
126
126
0
126
126
0
-72 N
Het krediet virtuele werkplek is nog niet afgesloten in 2021. Hierdoor waren er in 2021 nog geen kapitaallasten voor dit krediet. De onttrekking uit de algemene reserve, ter dekking van de kapitaallasten, heeft daarom niet plaatsgevonden. Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
75
76
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
Programma 6
Duurzaamheid Wat hebben we in 2022 bereikt? Duurzaamheid Hoofddoelen 1. Klimaatbestendige gemeente
Subdoelen 1.1 Klimaat-adaptatie: - Water-vasthouden & water-afvoer in balans. - Meer groen & bomen tegen hittestress. - Educatie/voorlichting; streven naar een breed gedragen gezamenlijke urgentie. - “Verduurzaming van het bedrijfsleven” In onze ogen dienen wij als gemeente Bergen op Zoom als facilitator op te treden en een voorbeeldrol te nemen. 1.2. Klimaat migratie: - Energie-transitie wordt in (ontwikkelings)-plannen gestimuleerd. - Focus op energietransitie: onderzoek mogelijkheden stadsverwarming, aardwarmte, hergebruik rioolwaterwarmte, hydrothermie. Inzet op energiebesparingen opwekking met oog voor goede voorbeelden van andere gemeenten. - Het RES, klimaatwet en de landelijke afspraken in het kader van het klimaat akkoord van Parijs dienen als uitgangspunten voor ons lokaal uitvoerings programma en we streven ernaar de doelen die daarin zijn afgesproken te realiseren.
2. Duurzame gemeente
2.1 Streven naar het aantrekken van meer biobased georiënteerde bedrijven. 2.2 Biodiversiteit samen met partners zoals Provincie en Waterschap. 2.3 Bij vergunningverlening oog hebben voor duurzaamheid met als doel stimulering hiervan. 2.4 Duurzaamheidsvouchers gebruiken als onderdeel van het uitvoeringsprogramma en als deze bijdragen aan het bereiken van de gestelde doelen.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
77
Onze resultaten en activiteiten in 2021 Wat en hoe hebben we dat bereikt?
1
Klimaatbestendige gemeente
1.1 Begin 2021 is de klimaatonderlegger opgesteld voor zowel de regio als voor de gemeente Bergen op Zoom. In het vervolg hierop zijn ten behoeve van de op te stellen klimaatadaptatiestrategie enkele klimaatdialogen gehouden. Voor de regio van de Waterkring West, waartoe de gemeente behoort, is de regionale klimaatadaptatiestrategie nader uitgewerkt en vastgesteld. Concreet hebben we: • 4 online klimaatdialogen georganiseerd in maart en april met stakeholders. Hierin hebben we de gevolgen van klimaatverandering op de stad en het buitengebied besproken en de doelen aangegeven die in de klimaatadaptatiestrategie moeten worden opgenomen. • Een traject gestart gericht op bewoners. Hiervoor is opdracht gegeven aan KlimaatSupport voor het ontwikkelen van een activiteitenagenda voor 2022 in het kader van ‘tegel eruit, plant erin’. • 2 activiteiten georganiseerd: een BuurtNatuur-actie in samenwerking met Natuurpodium, Stadlander en Curio en een Inspiratieavond “groene daken”. • Een traject gericht op bedrijven ondergebracht bij het project Grote Oogst, waar klimaatadaptatie een van de onderwerpen zal zijn. 1.2 Duurzame bedrijventerreinen zijn een belangrijke voorwaarde voor een toekomstbestendige economie en een goed en gezond woon- en vestigingsklimaat.
Om de versnelling vorm te geven, heeft de provincie Noord-Brabant per regio drie bedrijventerreinen en de haven van Moerdijk - 13 in totaal - geselecteerd voor het project de Grote Oogst. Eén van de geselecteerde bedrijven terreinen is Theodorushaven/Noordland/De Poort (TNP) in Bergen op Zoom. In onze gemeente is voor dat bedrijventerrein gekozen, omdat daar de grootste ‘winst’ te behalen is. Er is nauw samengewerkt met de provincie aan een bestuursopdracht om invulling te geven aan het project vanaf 2022. In 2021 is de Groene Pluim uitgereikt aan het Eco-Point uit Halsteren. Ook is er intensief samengewerkt met 78
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
Natuurpodium Brabantse Wal. Een ander initiatief is dat van buurtbewoners van de Bergse wijk Tuinwijk. Men kon daar een stoeptegel inruilen voor een plant. Het is onderdeel van de BuurtNatuur-actie ‘Vergroen je wijk’. De actie is opgezet in samenwerking met Stadlander. Als gevolg van Covid-19 heeft het Natuurpodium een aangepast aanbod samengesteld voor scholen. Er is geïnvesteerd in het digitale platform duurzaambergen opzoom om voorlichting via sociale media te versterken. Transitievisie Warmte De eerste versie van de Transitievisie Warmte geeft meer inzicht in de kansen en mogelijkheden voor het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in onze gemeente. In de eerste helft van 2022 maken we een verdiepingsslag. Gekeken wordt in welke wijk(en) en/of buurt(en) we als eerste extra inzetten op de stimulering van isolatiemaatregelen. Ondanks de verplichting uit het Klimaatakkoord om ‘uiterlijk eind 2021’ een transitievisie warmte te hebben, is deze in de gemeente Bergen op Zoom nog niet vastgesteld. Wij lopen achter met het vaststellen van de visie, dit is in 2021 niet gebeurd. Als onderdeel van de eerste analyse, maken we Wijkscans. In de Wijkscans is te zien hoe de gebouwde omgeving er per wijk uitziet, wie er in de wijk wonen en wat de warmtevraag in de wijk is. Daarnaast worden koppelkansen voor de overstap op een duurzame warmtebron benoemd.
Na deze eerste versie van de Transitievisie Warmte gaan we de volgende stap maken richting Wijkvisies: In de Wijkvisie worden de kansrijke duurzame warmteoplossing en de tijdlijn per wijk benoemd. In de Wijk uitvoeringsplannen wordt de Wijkvisie vertaald naar een Wijkplan: een stappenplan om de duurzame warmteoplossing te realiseren. De uitgangspunten en processtappen zijn tijdens een dialoogavond met de raad besproken. De raad heeft in 2021 ingestemd met de RES WestBrabant 1.0. Er zijn 4 deelopgaven benoemd die we gaan realiseren. De deelopgaves zijn: Windenergie (buitengebied), zon op bedrijfsdaken, besparingen en warmtenetten.
De gemeente Bergen op Zoom heeft vanuit het Rijk de 2.2 Diverse nieuwe bedrijven zijn in 2021 aan de Green aanvraag toegekend gekregen in het kader van de zoChemistry Campus (GCC) verbonden, waaronder de TNO genoemde Regeling Reductie Energiegebruik Woningen spin-off Relement. Ook is via de Stimuleringsregeling (RREW). Hiervoor zijn in 2021 acties georganiseerd die Biobased Economy-GCC een aantal bedrijven geholpen woningeigenaren en huurders helpen bij het verminderen in hun onderzoeks- en opschalingsactiviteiten met van de CO2-uitstoot en het verlagen van de woonlasten. gebruikmaking van de faciliteiten en kennis van de GCC. Samen met Stichting Energietransitie Bergen op Zoom is de zonnecentrale Eventum gerealiseerd. Tevens heeft de 2.4 De OMWB heeft de gemeentelijke taken uitgevoerd om veilig wonen, werken en recreëren voor alle inwoners raad een positief besluit genomen over de realisatie van te garanderen. Zij adviseren op risicobedrijven, lucht en het zonnepark Dassenberg Zuidgeest. Tot slot is de nota geur, geluid, bodem, asbest en bouw en sloop. Duurzame Energie en beleidsregels zonneparken verder uitgewerkt.
Het Activiteitenbesluit milieubeheer verplicht bedrijven en instellingen (Wet milieubeheer-inrichtingen) die vanaf Duurzame gemeente 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar verbruiken om alle energiebesparende maat regelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder te treffen. Dit is de energiebesparingsplicht. Via de OMWB 2.1 Ook in 2021 is veel inzet gepleegd om bewustwording en controleren we bedrijven hierop. betrokkenheid op het gebied van duurzaamheidsthema’s te vergroten. Voor de komende jaren is de ambitie om duurzaamheid verder door te laten werken in het gehele gemeentelijk beleid. De basis hiervoor ligt in de Toekomstvisie.
2
Indicatoren Omschrijving indicator Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit in percentage
Gemeenten BoZ 2020 BoZ 2021 Bron landelijk 20,0
(2019)
3,4
(2019)
{-}
Waarstaatjegemeente.nl (Klimaatmonitor - Rijkswaterstaat)
Kaderstellende documenten voor het programma Beleidsnota Vastgesteld Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019 Visie Duurzame Ontwikkeling 2014 Afvalstoffenbeleidsplan2016 IBOR-Plan2017 Groenstructuurplan 2006 Actieplan Biobased Economy 2016
Verbonden partijen Omschrijving hoe de verbonden partij bijdraagt aan doelstelling van de gemeente Geen
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
79
Wat heeft het gekost? Programma 6 Duurzaamheid Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
-133 929
68 149
V V
1.013
796
217
V
0
211
218
-7
N
0
0
211
218
-7
N
842
988
1.224
1.015
209
V
x € 1.000
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Baten Lasten
-282 1.123
0 988
-65 1.078
Totaalsaldo baten en lasten
842
988
Storting
0
Totaalsaldo reserves Gerealiseerde resultaat
V = voordeel N = nadeel
Baten en lasten (incl. reserves en voorzieningen)
Gerealiseerd resultaat per productgroep (incl. reserves en voorzieningen)
Baten -133
Lasten 1.148
80
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
P601 Duurzaamheid 1.015
Specificatie per productgroep Begroting Realisatie 2021 2021 na wijziging
Verschil 2021
V/N
-133 929
68 149
V V
1.013
796
217
V
0
211
218
-7
N
0
0
211
218
-7
N
842
988
1.224
1.015
209
V
Rekening 2020
Begroting 2021 voor wijziging
Baten Lasten
-282 1.123
0 988
-65 1.078
Totaalsaldo baten en lasten
842
988
Stortingen reserves
0
Totaalsaldo reserves Gerealiseerde resultaat
x € 1.000 Productgroep P601 Duurzaamheid
V = voordeel N = nadeel
Resultaten per productgroep P6 Duurzaamheid
Resultaat V / N baten 2021
Resultaat V / N lasten 2021
68
V
149
V
68
V
149
V
Omschrijving P601 Algemene Dekkingsmiddelen
Toelichting P601 Duurzaamheid
217 V
Salaris- en inhuurkosten
62 V Milieuzorg/duurzaamheid
Op de salaris- en inhuurkosten binnen duurzaamheid hebben we een overschot van €62.000. Dit is het gevolg van een openstaande vacature voor ecologie en water, die eind 2021 (pas) is ingevuld.
155 V
Er zijn minder uitgaven gedaan doordat op diverse projecten niet of minder ingezet kon worden. Bij een aantal projecten is dit het gevolg van de Coronamaatregelen gedurende 2021. • Er is geen bedrijfsscan bedrijfsterrein TNP in verband met klimaatadaptatie uitgevoerd; • Het project Zon op bedrijfsdaken is niet volledig uitgevoerd; • Er zijn geen nieuwe contracten voor deelauto’s afgesloten, in verband met de lockdowns en het thuiswerken; • Er is minder inzet geweest op communicatie via Zuidwest TV; • Er zijn minder kosten gemaakt voor de Warmtetransitie dan in het 2e concernbericht 2021 is aangegeven. Deze zijn meegenomen in de mutatie in de reserve voor duurzaamheid.
Reserves P6 Duurzaamheid
Nr
Omschrijving
R98000
Res Algemeen (risico)
Soort Storting Totaal Onttrekking
Begroting Realisatie 2021 na 2021 wijziging
Verschil 2021
211
218
-7
211
218
-7
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
81
Paragraaf 3.1
Lokale heffingen Totale heffingsinkomsten De begrote inkomsten van de gemeentelijke heffingen in 2021 bedragen €46,19 miljoen. De gerealiseerde gemeentelijke heffingen zijn in 2021 €46,22 miljoen. Op onderdelen zijn afwijkingen te melden, die afwijkingen worden in deze paragraaf toegelicht. Onder de “Geraamde inkomsten” in deze paragraaf worden de heffingen weergegeven in een tabel.
Uitgangspunten 1. De lastendruk voor de burger neemt niet meer toe dan met de trendmatige inflatiecorrectie; 2. Bij het bepalen van het inflatiepercentage is uitgegaan van een inflatie van 1,8%; 3. Voor wat betreft de leges en andere gemeentelijke retributies geldt de inflatie van 1,8% voor zover de kostenontwikkeling daartoe aanleiding geeft. In het coalitieakkoord is daarover vastgelegd dat de leges en de riool- en afvalstoffenheffing worden geheven naar kostendekkende tarieven (rekening houdend met kostentoerekening binnen de wettelijke kaders en/of door het Rijk vastgestelde tarieven). Waar in het akkoord “leges” wordt vermeld, geldt dat uitgangspunt ook voor de andere retributies;
82
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
4. Ook de komende jaren zal door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) en deelnemers aandacht gegeven worden aan het verkrijgen van meer inzicht in de opbouw en samenstelling van de diverse belastingen en belastingplichtigen. Op deze manieren trachten we tot betere ramingen van de opbrengsten te komen. In 2021 zijn in de gemeente Bergen op Zoom belastingen geheven, waarvoor door de BWB in totaal 38.977 aanslagen met 137.994 aanslagregels zijn opgelegd. Er zijn daarnaast in 2021 voor de gemeente Bergen op Zoom door de BWB 38.977 waarde beschikkingen geproduceerd, waarvan 41,1% digitaal via Mijn Overheid is verzonden. Dit is een afname ten opzichte van 2020. In 2021 is voor 66,7% van de vorderingen door de belastingplichtigen een automatische incasso afgegeven. Dit is een toename ten opzichte van 2020. De overige 33,3% wordt op andere wijze door de belastingplichtigen aan de BWB betaald.
Belastingsoort / Belastbaar feit
Grondslag
Afvalstoffenheffing: Het gebruik van een perceel waar huishoudelijke afvalstoffen kunnen ontstaan
Perceel per jaar
Havengeld, kadegeld en liggeld: Gebruik van voorzieningen in of langs de Theodorushaven
Diversen
Leges: Het in behandeling nemen van een aanvraag voor een administratieve dienst
Diversen
Grafrechten: Het gebruik van de algemene begraafplaats
Diversen
Marktgeld: Het hebben van een standplaats op de weekmarkt
Standplaats per jaar
OZB-eigenarenheffing: Het genot krachtens zakelijk recht van een woning, het genot krachtens zakelijk recht van overige onroerende zaken
% van de WOZ-waarde
OZB-gebruikersheffing: Het gebruik van een ‘niet-woning’
% van de WOZ-waarde
Parkeerbelastingen: Diverse (uitgezonderd opbrengsten slagboom parkeren op Pastoor Joorenplein en parkeergarages)
Diversen
Precariobelasting: Het hebben van een terras op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond
Per m² terrasoppervlakte
Rioolheffing / Het gebruik van een perceel van waaruit direct of indirect afvalwater op de gemeentelijke riolering wordt geloosd
Per perceel en per 100 m³ ingenomen drinkwater boven de eerste 1000 m³
Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting / Het bieden van gelegenheid tot overnachten respectievelijk verblijf aan niet-ingezetenen
Persoon / overnachting
Regionale samenwerking
Kosten overhead
De heffing en invordering van het merendeel van de fiscale heffingen van de gemeente Bergen op Zoom, inclusief het kwijtschelden ervan, evenals het vaststellen van waarde beschikkingen in het kader van de Wet WOZ, worden uitgevoerd door de BWB. Het Waterschap Brabantse Delta en de gemeenten Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Woensdrecht en Zundert maken deel uit van dat samen werkingsverband.
Bij wijziging van het BBV in 2017 is bepaald dat overhead centraal verantwoord moet worden en niet meer mag worden verdeeld naar de diverse programma’s c.q. producten. De kosten van overhead worden in onze begroting op programma 5 verantwoord.
Het behoud van de gemeentelijke autonomie is het uitgangspunt. Daar staat tegenover dat juist harmonisatie van de uiteenlopende regelingen tot besparingen kan leiden. In dat kader is in de loop van 2019 gestart met een werkgroep die de diverse verordeningen tegen het licht gaat houden. Voor de belastingverordeningen 2021 zijn de 1e geharmoniseerde verordeningen gereedgekomen. Het project is in 2021 afgesloten omdat er geen mogelijkheden meer waren om verder te harmoniseren zonder de gemeentelijke autonomie aan te tasten.
Bij de berekening van de tarieven mogen de kosten van overhead wel worden meegenomen. In de Financiële verordening art. 212 is bepaald dat we een vast bedrag per fte aan overhead betalen. Het bedrag voor overhead is voor 2021 berekend op €61.054 per fte (= 1.440 productieve uren).
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
83
De belastingen, heffingen en retributies van de gemeente 1 Onroerende-zaakbelastingen De hoogte van de OZB is een combinatie van de waarde in het economische verkeer van een pand en het vastgestelde tarief. De waarde van alle onroerende zaken wordt jaarlijks
vastgesteld. De OZB bestaan uit een “eigenarenbelasting” voor woningen en een “eigenarenbelasting” en “gebruikersbelasting” voor niet-woningen.
Het percentage leegstand bedroeg per 31 december: Woningen 2021 2020 2019 2018 (*)
Totaal aantal 30.505 34.780* 30.361 29.715
Waarvan leeg 1.076 1.064 1.045 980
% van het totaal 3,5% 3,1% 3,4% 3,3%
was in 2020 vanwege overgang naar een nieuw systeem bij de BWB inclusief garages en woningen in aanbouw, deze zijn er voor 2021 weer buiten gelaten net zoals voorgaande jaren.
Niet-woningen 2021 2020 2019 2018 (*)
Totaal aantal 2.484 2.964* 2.498 2.610
Waarvan leeg 453 454 367 365
% van het totaal 18,0% 15,3% 14,7% 14,0%
was in 2020 vanwege overgang naar een nieuw systeem bij de BWB inclusief objecten zoals transformators, pinautomaten, lege terreinen, etc., deze zijn er voor 2021 weer buiten gelaten net zoals voorgaande jaren.
In totaal zijn 39.955 aanslagregels OZB opgelegd (39.901 over 2021, 34 over 2020, 20 over 2019) met een opbrengst van €16.978.000. Dit betrof in totaal 51.139 waarde beschikkingen (51.097 over 2021, 27 over 2020, 15 over 2019). De grondslag van de OZB voor het jaar 2021 is de waarde van onroerende zaken op 1 januari van het peiljaar 2020. Op basis van het rapport van de Waarderingskamer met de waardeontwikkeling per medio juli 2020 per deelnemer van de BWB, bedraagt de waardestijging in de gemeente Bergen op Zoom voor woningen 6,7% en voor niet-woningen 1,67%. Dit is meegenomen als uitgangspunt bij het opstellen van de begroting 2021. Bij RVB20-0054, belastingvoorstellen 2021 waarbij de tarieven worden bepaald, was het waardeontwikkeling cijfer tot november 2020 bekend. Voor woningen was de stijging toen 6% en voor niet woningen was dit een waardestijging van 1,37%. Deze zijn als correctie in het OZB-tarief voor 2021 opgenomen. Bij de tariefbepaling is op basis van de 1e begrotingswijziging 2021 (uitwerking Focusakkoord) tevens een tariefsverhoging doorgevoerd van 2,4%. De uiteindelijke waardeontwikkeling cijfers op basis van de taxaties zijn in de loop van 2021 bekend geworden. Voor woningen bedroeg de definitieve waardestijging 6,51%, voor niet woningen bedroeg de definitieve waardedaling -0,89%.
84
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
2 Precariobelasting De precariobelasting is een belasting op het hebben van een terras op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. In totaal zijn er 164 aanslagregels precariobelasting opgelegd, waarvan 162 voor 2021 en 2 voor 2020. In december 2021 is €94.866 aan aanslagen opgelegd. In januari 2021 is een motie aangenomen waardoor er geen precario verschuldigd is voor de perioden dat de terrassen door Covid-19 niet konden worden gebruikt. De opbrengst 2021 is €88.588 lager dan de raming in de begroting 2021. Mogelijk wordt dit door het Rijk in 2022 gecompenseerd.
3 Toeristen- en watertoeristenbelasting De toeristenbelasting is een algemene belasting voor het houden van verblijf met overnachting tegen een vergoeding door niet ingezetenen. De opbrengst van de toeristenbelasting is afhankelijk van het aantal overnachtingen in de gemeente. Economische ontwikkelingen en Covid-19 kunnen zorgen voor een lagere of hogere opbrengst. In BWB-verband is besloten om een lager voorschot op te leggen als gevolg van Covid-19. Dit geldt niet voor de huisvesters van arbeidsmigranten. Het Rijk heeft toegezegd het gemis van deze opbrengsten volledig te compenseren. In totaal zijn er 338 aanslagregels toeristen- en watertoeristenbelasting opgelegd (83 over 2021, 254 over 2020 en 1 over 2019) met een opbrengst van €353.050 (begroot €546.000).
4 Rioolheffing
Kosten:
De rioolheffing is een heffing om het beheer en het onderhoud van het gemeentelijk rioolstelsel te bekostigen. Uitgangspunt bij deze heffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. De stijging van de rioolheffing is dus afhankelijk van de ontwikkeling van de kosten. Voor het beheer en onderhoud op de lange termijn is een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) opgesteld.
Netto lasten product riolering
€ 8.484.575
Extra comptabele kosten
€ 3.213.674
Opbrengst rioolrechten
€ 12.288.380
Storting in de voorziening riolering
€
In de tarieven voor 2021 zijn het geactualiseerde GRP en de lagere rentelasten verwerkt. De tarieven zijn met 1,8% gestegen ten opzichte van 2020. Tarieven Rioolheffing 2017
2018
2019
2020
2021
€308,75
€313,07
€320,58
€329,88
€335,82
2021
590.131
De extra comptabele kosten bestaan onder andere uit een doorbelasting van de overhead- en BTW kosten. Per saldo is €590.000 in de voorziening riolering gestort. Deze gelden blijven daarmee voor het product riolering beschikbaar. De voorziening wordt ingezet om het tarief rioolheffing in de toekomst geleidelijk te laten stijgen.
5 Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is een heffing om het ophalen en verwerken van de huishoudelijke afvalstoffen te bekostigen. Uitgangspunt bij deze heffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. De stijging of daling van de afvalstoffenheffing Het aantal aansluitingen, exclusief vrijstelling/uitsluiting, is is mede afhankelijk van de ontwikkeling van de kosten. Bij voor huishoudens 30.401 en voor grootverbruik 117. deze heffing wordt voor het restafval een tariefdifferentiatie In totaal zijn er 31.366 aanslagregels riool woningen opgelegd toegepast: per inworp in de ondergrondse container of per lediging van een grote of kleine mini container. (31.093 over 2021, 273 over 2020 inclusief leegstand en tussentijdse verhuizingen) en 2.221 aanslagregels voor bedrijven De kostenstijgingen voor het verwerken van het afval is (2.094 over 2021, 59 over 2020, 46 over 2019 en 22 over 2018). opgevangen door het vaste tarief te verhogen met 3,9%. Tarief
Tarief Afvalstoffenheffing
2017
2018
2019
2020
2021
€209,00
€211,93
€217,02
€220,71
€229,31
Per lediging 240 liter container
€4,23
€4,23
€4,29
€5,30
€6,28
Per lediging 140 liter container
€2,47
€2,47
€2,47
€3,09
€3,67
Per inworp
€0,55
€0,55
€0,55
€0,76
€0,90
Vast bedrag
Het aantal aansluitingen op huishoudens is 29.939. In totaal zijn er 63.739 aanslagregels afvalstoffenheffing/ diftar opgelegd (32.444 over 2021 en 31.295 over 2020), dit is inclusief leegstand en tussentijdse verhuizingen. Zonder de component leegstand zijn er 30.744 huishoudens.
Ten opzichte van 2020 en 2019 is bij de categorie huishoudens met een container het gemiddeld aantal ledigingen toegenomen, waarschijnlijk door corona in combinatie met vaker thuiswerken. Bij de categorie huishoudens die afval werpen in een ondergrondse container, is het gemiddelde aantal juist afgenomen. Daarnaast zijn in 2021 in totaal 226 extra containers uitgegeven.
Het aantal ledigingen in 2021 is gemiddeld 12,2 keer voor 4.667 huishoudens met een 140 liter container (2020: 11,6 keer en 2019: 10,6 keer), 16,4 keer voor 15.089 huishoudens met een 240 liter container (2020: 15,7 keer en 2019: 15,1 keer) en 32,2 inworpen voor 10.183 huishoudens met inworp in een ondergrondse container (2020: 59,8 keer en 2019: 55,4 keer).
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
85
Kosten:
2021
Netto kosten product afval
€ 8.042.106
Extra comptabele kosten
€ 1.934.871
Opbrengst afvalstoffenheffing
€10.223.558
Storting in de voorziening afvalstoffenheffing
€
246.684
De extra comptabele kosten bestaan onder andere uit een doorbelasting van de overhead en BTW-kosten. Per saldo is € 246.684 in de voorziening afval gestort. Deze gelden blijven daarmee beschikbaar voor het product afval. De voorziening wordt voor tariefsegalisatie in de toekomst ingezet.
9 Parkeerbelastingen Deze belasting wordt geheven voor het gedurende een aaneengesloten periode laten staan van een voertuig binnen de gemeente op een aangewezen plaats, wijze en tijdstip. De belasting wordt geheven van degene die het voertuig heeft laten staan, de houder van het voertuig of degene die de vergunning heeft aangevraagd.
6 Havengeld, kadegeld en liggeld
De opbrengsten zijn €3.673.000. Bij de Begroting 2021 is een opbrengst begroot van €4.695.000. Vanwege corona zijn de opbrengsten ruim €1 miljoen lager. In het 2e concernbericht 2021 hebben we een lagere opbrengst ingeschat van €750.000. De verwachting is dat het Rijk ons in 2022 voor deze lagere opbrengst zal compenseren.
Deze retributie wordt geheven van vaartuigen die gebruik maken van voorzieningen in of langs de Theodorushaven.
10 Leges Omgevingsvergunningen
Jaarrekening 2021
Begroting 2021
Kosten taakveld(en)
€ 1.249.943
€ 1.566.832
Overhead (3 fte)
€ 183.162
€ 183.162
Totale kosten
€ 1.433.105
€ 1.749.994
Opbrengst heffing
€ 428.458
€ 467.247
Kosten:
7 Marktgeld Deze retributie wordt geheven voor het recht voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt. Vanwege corona zijn er minder marktgelden ontvangen. De verwachting is dat we hiervoor in 2022 door het Rijk worden gecompenseerd. Jaarrekening 2021
Begroting 2021
Kosten taakveld(en)
€ 32.075
€ 33.035
Overhead (0 fte)
€
€
Totale kosten
€ 32.075
€ 33.035
Opbrengst heffing
€ 20.564
€ 27.720
Kosten:
0
0
8 Lijkbezorgingsrechten Deze retributie wordt geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor verleende diensten in verband met de begraafplaats. Jaarrekening 2021
Begroting 2021
Kosten taakveld(en)
€ 46.869
€ 68.967
Overhead (0 fte)
€
€
Totale kosten
€ 46.896
€ 68.967
Opbrengst heffing
€ 41.970
€ 31.857
Kosten:
86
0
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
0
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot aantal taken. Een deel van deze taken wordt in de vorm van een dienst door bewoners of bedrijven individueel afgenomen. Om gemeenten tegemoet te komen in de kosten die zijn gerelateerd aan deze taken, betalen afnemers van gemeentelijke diensten leges. In de regel gaat het hierbij om het verstrekken van documenten of het verlenen van vergunningen. Leges behoren tot de retributies en worden geheven voor het in behandeling nemen van de aanvraag. De leges worden geheven van de aanvrager. Ook als de aanvraag niet leidt tot een positief resultaat moeten leges worden betaald. Jaarrekening 2021
Begroting 2021
Kosten taakveld(en)
€ 1.101.393
€ 1.224.944
Overhead (7,12 fte)
€
434.704
€ 561.697
Totale kosten
€ 1.536 .097
€ 1.786.641
Opbrengst heffing
€ 1.973.263
€ 940.428
Kosten:
11 Leges Burgerzaken Vanwege corona zijn er minder leges binnengekomen. Dit betreft met name reisdocumenten. Jaarrekening 2021
Begroting 2021
Kosten taakveld(en)
€ 1.319.194
€ 1.024.547
Overhead (13,84 fte)
€ 844.987
€ 732.648
Totale kosten
€ 2.164.181
€ 1.757.195
Opbrengst heffing
€ 1.108.175
€ 1.384.139
Kosten:
Kruissubsidiëring leges Net als bij alle andere retributies mogen de baten de lasten niet overstijgen, doch bij de leges gaat het om een groot aantal soorten van dienstverlening gebundeld in één belastingverordening. Omdat breed wordt gevoeld dat kruissubsidiëring tussen dienstverlening van volstrekt verschillende aard onwenselijk is, heeft de VNG de modelverordening onderverdeeld in drie titels. Algemene dienstverlening, dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving en dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn. De legesverordening van de gemeente Bergen op Zoom is naar dit model ingedeeld. Kruissubsidie tussen deze titels is ongewenst, maar niet verboden.
Woonlasten Bergen op Zoom
Zolang het kruissubsidiëring tussen hoofdstukken betreft, blijkt de mate van kruissubsidiëring al uit de kostenopstelling. Ook hier geldt dat de gemeente de reden van de kruissubsidie moet vermelden. Het impliceert niet dat er sprake moet zijn van een rechtvaardigingsgrond. Kruissubsidiëring is en blijft toegestaan. Woonlasten / aanduiding lokale lastendruk Onder de woonlasten wordt verstaan het gemiddelde bedrag dat een huishouden in de gemeente Bergen op Zoom betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Uit het navolgende overzicht blijkt het verloop van de belastingdruk per (eigen) woning in de gemeente Bergen op Zoom over de afgelopen 5 jaar. 2017
2018
2019
2020
2021
OZB per woning
€ 194,67
€ 197,97
€ 201,40
€ 204,87
€ 213,61
Afvalstoffenheffing
€ 287,50
€ 291,50
€ 297,85
€ 302,99
€ 314,70
Rioolheffing
€ 308,75
€ 313,07
€ 320,58
€ 329,88
€ 335,82
Woonlasten gemeentelijke heffingen
€ 790,92
€ 795,90
€ 819,83
€ 837,74
€ 864,13
Gemiddelde woningwaarde (incl. garageboxen)
174.639
183.819
193.470
205.078
217.383
OZB-tarief woningen %- WOZ-waarde
0,1094%
0,1073%
0,1041%
0,0999%
0,0983%
Vergelijking met andere gemeenten en landelijk gemiddelde Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft sinds 1997 met de “Atlas van de lokale lasten” inzicht in de woonlasten per gemeente en de posities die de gemeenten ten opzichte van elkaar innemen in Nederland. Hierbij geldt dat nummer 1 Tilburg de goedkoopste
gemeente is en nummer 374 Bloemendaal de duurste met woonlasten van €598 en €1.577. In de atlas 2021 neemt de gemeente Bergen op Zoom de 271e plaats in op basis van de woonlasten zoals COELO die berekent (2020: 280e plaats). De woonlasten in 2021 zijn in de gemeente Bergen op Zoom €77 hoger dan de landelijk gemiddelde woonlasten van €811.
Omschrijving indicator
Gemiddeld (landelijk)
BoZ 2020
BoZ 2021
Bron
OZB-tarief woningen
0,1043%
0,0999%
0,0983%
COELO
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden
305,00
302,99
314,70
COELO
Rioolheffing meerpersoonshuishouden
201,00
329,88
335,82
COELO
Woonlasten meerpersoonshuishouden
811,00
837,74
888,00
COELO
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
87
Voor de omliggende gemeenten zijn de woonlasten opgenomen in onderstaande tabel (op basis van COELO-gegevens 2021): Gemeente
Gemiddelde woonlasten
Rangnr. Coelo
Tholen
€ 736
54
Woensdrecht
€ 763
96
Oosterhout
€ 770
102
Moerdijk
€ 785
112
Halderberge
€ 787
121
Rucphen
€ 800
146
Breda
€ 804
155
Etten-Leur
€ 817
167
Steenbergen
€ 831
185
Roosendaal
€ 881
266
Bergen op Zoom
€ 888
271
Zundert
€ 975
336
De geraamde inkomsten (kerncijfers) Deze tabel geeft inzicht in de begrote en gerealiseerde opbrengsten van de fiscale heffingen die over het belastingjaar Belastingsoort
2021 in de gemeente Bergen op Zoom van toepassing zijn (bedragen x €1.000). Raming begroting 2021
Gerealiseerde opbrengst 2021
Onroerende-zaakbelastingen: • Gebruikersheffing niet woningen
3.825
3.653
• Eigenarenheffing niet woningen
5.826
5.642
• Eigenarenheffing woningen
7.562
7.683
Totaal onroerendezaakbelastingen
17.214
16.978
Toeristenbelastingen
546
354
Precariorechten
183
95
Leges • Omgevingsvergunningen
1.140
1.973
• Publiekszaken
1.014
1.108
46
32
• Overig Totaal leges
2.200
3.113
Parkeerbelastingen (incl. leges en boetes excl. privaatrechtelijke vergoedingen)
3.995
3.673
Haven- en kadegelden
467
428
Marktgelden
18
20
Reinigingsrechten/afvalstoffenheffing
8.940
9.175
Rioolheffing
12.594
12.341
Grafrechten
31
41
46.188
46.218
Totaal
88
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
Toelichting afwijkingen
Rioolheffing
Minderopbrengst ad €253.000
De meeropbrengsten bedragen in totaliteit afgerond €30.000. De verklaring op de diverse posten wordt hieronder beschreven.
De opbrengst is 2,1% lager ten opzichte van de raming. Dit heeft te maken met bezwaarprocedures/ kwijtscheldingen. Met name de inkomsten vanuit bedrijven is een onstabiele factor. Het waterverbruik (m³) is zeer sterk afhankelijk van Belastingen/heffingen opgelegd/geïnd door de BWB Onroerendezaakbelastingen Minderopbrengst ad €235.000 het productieproces, welke in 2021 negatief is beïnvloed door Covid-19. Dit betreft een opbrengst die 2,1% lager is ten opzichte van Belastingen/heffingen zelf opgelegd/geïnd door de gemeente de raming in de begroting. • OZB-eigenarenheffing woningen APV Minderopbrengst ad €14.000 Meeropbrengst ad €121.000 • OZB-eigenarenheffing niet woningen De afgelopen jaren is de voorspelbaarheid van nieuwe Minderopbrengst ad €184.000 vergunningen/ontheffingen op grond van de APV en bijzondere wetten enigszins discutabel gebleken. Daarnaast is • OZB-gebruikersheffing niet woningen de verwachting dat als gevolg van de coronacrisis in 2020 Minderopbrengst ad €172.000 en 2021 minder vergunningen/ontheffingen zijn verleend. e Bij het 2 concernbericht 2021 is de opbrengst OZB bijgesteld Mogelijk is de mutatie structureel, dat zal blijken wanneer de coronapandemie voorbij is. op basis van de halfjaarcijfers van de BWB.
De afwijking die bij de jaarrekening is ontstaan, komt door de afwikkeling van de waarde bezwaren en de bezwaren die nog ingediend Omgevingsvergunningen Meeropbrengst ad €823.000 zijn in het 2e halfjaar van 2021. Bij de niet-woningen is een bezwaarschrift ingediend die een forse invloed heeft op de In 2021 zijn veel grote projecten vergund, waarvan niet opbrengst. voorzien was dat deze grote projecten in het jaar 2021 vergund zouden worden. In veel situaties volgt een aanvraag Toeristenbelasting Minderopbrengst ad €193.000 omgevingsvergunning een interne planologische procedure (wijziging bestemmingsplan e.d.). Door interne werkdruk was Vanwege de Covid-19 pandemie heeft het Algemeen Bestuur het niet de verwachting dat deze projecten in 2021 aangevraagd konden worden. In de Begroting 2021 is daar dan ook van de BWB voor de voorlopige aanslag toeristenbelasting geen rekening mee gehouden. 2021 besloten om 50% op te leggen van de voorlopige aanslagen. Deze voorschotaanslagen waren gebaseerd op een jaar zonder coronamaatregelen. Medio 2022 zal bekend zijn Burgerzaken Meeropbrengst ad €94.000 hoeveel de daadwerkelijke opbrengst over 2021 is geweest, het Rijk heeft toegezegd om een nadeel te compenseren. De opbrengsten zijn 7% hoger dan geraamd. In het 2e concernbericht 2021 hebben wij, als gevolg van corona, Precariobelasting Minderopbrengst ad €89.000 een nadeel opgenomen.
Nu blijkt dat door de tussentijdse versoepelingen de leges voor reisdocumenten en overige secretarie minder nadelig zijn dan bij het 2e concernbericht Ook in 2021 mochten de terrassen een aantal perioden niet worden gebruikt vanwege Covid-19. Bij motie heeft de raad werd verwacht. De Begroting 2022 is reeds in lijn gebracht verzocht om voor deze perioden een vrijstelling voor precamet de gerealiseerde leges in 2021. riobelasting toe te passen. Met raadsbesluit RVB21-0008 is dit in maart 2021 gerealiseerd. Dekking van de vrijstelling en Parkeerbelastingen Minderopbrengst ad €322.000 minderopbrengst vindt mogelijk plaats via compensatie van het Rijk. Deze compensatie zal in de loop van 2022 bekend Een afwijking van 8% ten opzichte van de raming, welke worden. geheel te wijten valt aan de coronamaatregelen. Mogelijk ontvangen we compensatie van het Rijk voor de inkomstenAfvalstoffenheffing Meeropbrengst ad €235.000 derving, maar dit wordt pas bekend in 2022. Dit betreft een kleine afwijking van 2,6% in vergelijking met de raming. Oorzaak is de toename van het aantal ledigingen van de containers, wat waarschijnlijk ontstaat door meer thuiswerken vanwege Covid-19.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
89
Haven- en kadegelden
Minderopbrengst ad €39.000 vooral door een hoger aantal kwijtscheldingen voor vastrecht, hogere vaste tarieven voor riool- en afvalstoffenheffing en ledigingen/inworpen restafval. De 8% lagere opbrengst is een gevolg van minder vaarbewegingen door corona. Ook voor deze inkomstenderving ontvangen we mogelijk compensatie van het Rijk in 2022. Het aantal kwijtscheldingen gaat over 8.576 aanslagen, onderverdeeld in 5.647 aanslagen afvalstoffenheffing/ diftar Grafrechten Meeropbrengst ad €10.000 (was 5.547 in 2020), 2.895 aanslagen rioolheffing (was 2.821 in 2020), 27 aanslagen hondenbelasting en 7 aanslagen OZB. Daarnaast is in 29 gevallen korting toegepast voor medische De voorspelbaarheid is lastig, omdat dit afhankelijk is van het daadwerkelijke aantal grafrechten dat wordt uitgegeven. vrijstelling afvalstoffenheffing voor in totaal 633 ledigingen/inVandaar dat sprake is van fluctuatie tussen jaren . Voor 2021 worpen. Dit is een afname ten opzichte van 2020, toen er nog sprake was van 76 gevallen en 3.391 ledigingen/inworpen. zijn er nieuwe categorieën toegevoegd en zijn er mogelijk meer grafrechten uitgegeven door corona.
Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid is een belangrijk instrument van de gemeente om armoede te bestrijden. Het beleid van het college van B&W is erop gericht om de laagste inkomens zoveel mogelijk te ontzien, waarbij wordt uitgegaan van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid. Kwijtschelding van betaling van gemeentelijke heffingen wordt op dit moment uitsluitend verleend voor OZB, rioolheffing, een deel van afvalstoffenheffing en (voormalige) hondenbelasting. Het totaalbedrag aan verleende kwijtscheldingen in 2021 bedraagt €1.688.926 en er dient, naar verwachting, nog €178.000 over 2021 en eerdere jaren te worden kwijtgescholden. In de Begroting 2021 is €1.665.175 geraamd. De toename komt
90
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
Overig
De totale deelnemersbijdrage, die in 2021 aan de BWB is betaald, door de gemeente Bergen op Zoom is €1.402.723 exclusief het projectplan waarderen op gebruiksoppervlakte. In deze bijdrage is ook de 1e begrotingswijziging 2021 van de BWB verwerkt, welke is toegelicht in RVB21-0060. Voor het projectplan waarderen op gebruiksoppervlakte is in 2021 €33.750 door de BWB in rekening gebracht.
Kaderstellende documenten voor deze paragraaf Beleidsnota Vastgesteld Belastingmaatregelen 2021 (RVB20-0054) 2020
Paragraaf 3.2
Weerstandsvermogen en risicovermogen Inleiding In deze paragraaf worden de risico’s in beeld gebracht en gerelateerd aan de weerstandscapaciteit. Het berekenen van de weerstandscapaciteit is gebaseerd op de methode van het bureau NAR (Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement). Periodiek zijn de afgelopen jaren de risico’s in kaart gebracht en ingevoerd in de database. Een aantal keren per jaar wordt deze exercitie herhaald waarbij reeds ingevoerde risico’s opnieuw beoordeeld c.q. bijgesteld worden en nieuwe risico’s eventueel toegevoegd worden. Deze paragraaf is een dwarsdoorsnede van de begroting op het aspect risicobeheersing. Risicomanagement is niet alleen rekenkundig, dat is de reden waarom we in deze paragraaf ook een aantal niet-financiële risico’s benoemen. Bij de actualisatie van de risico’s wordt per afdeling de lijst doorgenomen met als doel de risico’s, ook de niet financiële, zo compleet mogelijk in beeld te krijgen. Daarnaast worden de risico’s periodiek in het college van B&W geagendeerd. Resultaat is dat het aantal opgenomen risico’s inmiddels 175 bedraagt. Verder wordt risicomanagement geïntegreerd in het portfoliomanagement waarvoor inmiddels ook een traject is opgesteld. Voor het grondbedrijf wordt een andere werkwijze gevolgd omdat voor dit onderdeel een langetermijnvisie Grondbedrijf is vastgesteld, waarin diverse scenario’s aan de orde komen.
Uit de totale set van risico’s geven wij onderstaande toelichting op de grootste financiële risico’s. Daarnaast wordt een opsomming van een aantal niet-financiële risico’s gegeven.
Grootste financiële risico’s Algemene Uitkering De omvang van de Algemene Uitkering (AU, gemeentefonds) is gekoppeld aan de Rijksuitgaven (trap op trap af). Daarmee lopen we het risico dat de Algemene Uitkering Gemeentefonds lager uitvalt dan geraamd. Daarbij speelt nog de onzekerheid van de herijking van het Gemeentefonds. Zoals het er nu naar uitziet is de gemeente Bergen op Zoom voordeelgemeente, maar het tempo van het ingroeipad is nog niet duidelijk. De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds is uitgesteld naar 1 januari 2023. Door de provincie Noord-Brabant is aangegeven dat het (eventuele) voordeel nog niet in de Begroting 2022 mag worden verwerkt.
Conclusie is dat er op dit moment veel speelt rond het gemeentefonds, maar het is afwachten wat de gevolgen zijn. Gecombineerd Risico Sociaal Domein (Jeugdwet, Participatie en WMO) De risico’s sociaal domein worden onderverdeeld in een viertal aandachtsgebieden met ieder hun specifieke risico’s: 1.
Algemene voorzieningen • Bezuinigen op het sociaal domein raakt per definitie kwetsbare inwoners Het beoogde maatschappelijke effect van het sociaal domein is dat alle inwoners naar vermogen en behoefte participeren in de maatschappij. Inwoners die dit op eigen kracht kunnen, doen geen beroep op het sociaal domein. Het sociaal domein is dus een vangnet voor mensen met een hulpvraag op bijvoorbeeld het gebied van opgroeien/ opvoeden, dagbesteding of werk en inkomen. Door te bezuinigen op algemene voorzieningen komen de lichte vormen van hulp en ondersteuning verder van hen af te staan. Problemen worden groter, waardoor duurdere hulp nodig is om deze alsnog op te lossen. De kosten nemen toe. • Vertraging transformatieopgave Ons beleid en de transformatie is erop gericht dat mensen zoveel mogelijk geholpen kunnen worden met algemene voorzieningen, dus in het voorliggend veld. De beweging naar voren maken we met het oog op het welzijn van de inwoners (juiste zorg op de juiste plaats) maar ook vanuit financieel oogpunt: het reduceren van de kosten voor geïndiceerd maatwerk. De ombuiging op subsidies van €1,5 miljoen raakt direct de algemene voorzieningen, omdat deze met subsidie bekostigd worden. Door de bezuiniging zal het aanbod verschralen of zelf gedeeltelijk wegvallen. Wanneer mensen niet terecht kunnen bij de algemene voorzieningen zijn zij sowieso aangewezen op maatwerk.
Dit betekent een vertraging van de transformatieopgave en als risico een toename in het maatwerk. • Niet volledig realiseren bezuinigingsopgave sociaal domein In de 1e en 2e uitwerking Focusakkoord is een aantal voorstellen gedaan die niet door de raad zijn overgenomen. De taakstelling op subsidies is verlaagd en er is niet ingestemd met de bezuinigingen op
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
91
minimabeleid. De maatregelen die nu nog resteren (de ombuiging op subsidies en de doorontwikkeling wijkcentra) leveren samen onvoldoende op om de volledige taakstelling op het Sociaal Domein te kunnen realiseren. • Benodigde Tozo en Tonk middelen in 2022 De ontvangen middelen voor de uitvoering van de Tozo (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers) en Tonk (tijdelijke ondersteuning 3. noodzakelijke kosten) zijn in 2021 niet volledig benut. De werkzaamheden zijn uitgevoerd binnen de reguliere bezetting van de GR ISD. Echter, de uitvoering loopt door in 2022. Denk daarbij aan uitvoeringskosten van de vakgroep Terugvordering en Verhaal, Bezwaar & Beroep en schuldhulpverlening. Daarnaast zijn in 2021 werkzaamheden blijven liggen door de focus op Tozo en Tonk. Dit betekent dat de kans bestaat dat in 2022 alsnog een beroep wordt gedaan op de middelen die in 2021 verantwoord zijn vanuit Tozo en Tonk. 2.
92
Maatwerkvoorzieningen • Tekorten door open eind financiering De budgetten voor de gedecentraliseerde WMO en Jeugdzorg zijn gekoppeld aan de ontvangen Rijksbijdragen. De werkelijke kosten kunnen als gevolg van niet te beïnvloeden factoren hoger uitkomen. De structurele risico’s die voortvloeien uit de taken in het sociaal domein blijven daardoor lastig te kwantificeren. Denk aan het ontoereikend budget voor uitvoering Jeugdwet als gevolg van open einde regeling en externe verwijzingen. Daarbij vormt de toenemende vraag naar jeugdhulp en Wmo een structureel budgettair risico. Voor de voorzieningen Wmo is een abonnementstarief ingevoerd. Door het invoeren van een abonnementstarief voor Wmo-voorzieningen worden minder eigen bijdragen ontvangen en extra kosten gemaakt door de mogelijke toenemende vraag naar Wmo- maatwerkvoorzieningen. Invoering van het abonnementstarief kan een aanzuigende werking hebben. Als niet te beïnvloeden factor kan ook aan corona en de gevolgen daarvan worden gedacht. • GI’s jeugd De risico’s die we lopen met betrekking tot de GI’s zijn tweeledig. Aan de ene kant zien we dat het stropt in de jeugdbeschermingsketen door onder andere de situatie en instroomstop bij Jeugdbescherming Brabant (JBB). Hierdoor blijven veiligheidscasussen langer in het vrijwillig kader, omdat ze niet in het gedwongen kader kunnen worden opgepakt.
Aan de andere kant zijn er financiële risico’s, waarvan de exacte bedragen nog niet bekend zijn. Wel is te voorspellen dat de indexeringen naar boven bij moeten worden gesteld voor alle gecertificeerde instellingen. Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2021
4.
• Tekort WLZ Vanaf 2021 kunnen cliënten die langdurig zorg ontvangen een beroep doen op de WLZ (Wet Langdurige Zorg). De Rijksbijdrage is hiervoor gekort. Nog onbekend is of het aantal cliënten dat daadwerkelijk een WLZ-indicatie krijgt, overeenkomt met de gepaarde korting. Garantiebanen Het Rijk heeft aangekondigd met een nieuwe verdeelsystematiek voor loonkostensubsidies te komen. De precieze vormgeving is nog niet bekend, maar het doel is de lagere regelgeving in oktober 2021 gereed te hebben en dat de gewijzigde systematiek vanaf de Begroting 2022 ingaat. Deze nieuwe systematiek komt in plaats van de verdeling van middelen voor loonkostensubsidies via het objectieve verdeelmodel. De nieuwe verdeling geldt ook voor loonkostensubsidies voor beschut werk. Er ontstaan een tweetal effecten, enerzijds een aanpassing van het BUIG-budget vanaf 2022 en anderzijds een sterke prikkelwerking om actief in te zetten op LKS in plaats van bijstand. Deze aanpassing zal naar verwachting (op basis van eerste berekeningen) in 2022 voor de gemeente Bergen op Zoom resulteren in een budgetmutatie van €1.073.000 negatief. Aantal uitkeringsgerechtigden Stijging instroom/ daling uitstroom uitkeringsgerechtigden door diverse omstandigheden.
Tegenvallers in deelname in gemeenschappelijke regelingen De gemeente neemt deel in diverse gemeenschappelijke regelingen (GR) waar financiële verplichtingen uit voortvloeien. Als deelnemende gemeente aan een GR zijn we immers verplicht om zorg te dragen dat het openbaar lichaam te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. Wij, als deelnemende gemeente, kunnen aangesproken worden inzake het terugbetalen van deze verplichtingen (de balansrisico’s van een GR). Een aantal gemeenschappelijke regelingen bouwen geen eigen vermogen op en vallen bij tegenvallers direct terug op het vermogen van de deelnemende gemeenten. Ervaringen uit het verleden leren dat we hier soms met tegenvallers geconfronteerd worden. Om die reden is dit algemene risico opgenomen. Rente De gemeente Bergen op Zoom kent in vergelijking met gemeenten van dezelfde omvang een relatief hoge schuld. Jaarlijks moet een gedeelte van de financieringsportefeuille geherfinancierd worden. Oude leningen worden dan vervangen door nieuwe. Dit zal, door de huidige lage rentestanden,
bijna altijd tegen een lager percentage zijn dan de lopende financiering. Hier hebben we al rekening mee gehouden. Het risico is dat dit een hoger percentage wordt dan nu is voorzien, mocht de rente de komende jaren gaan stijgen. Dit zal dan leiden tot hogere rentelasten voor de gemeente dan nu begroot. Omdat het saldo op de rente binnen de begroting ingezet wordt als algemeen dekkingsmiddel betekenen hogere rentelasten minder begrotingsruimte. Tegelijkertijd is het zo dat een oplopende rente pas geleidelijk tot hogere lasten leidt omdat de rente over haar financieringen (=leningen) voor langere tijd vastliggen. De renteontwikkelingen worden nauwgezet gevolgd om tijdig te kunnen anticiperen op rentestijgingen.
Het niet realiseren van bezuinigingen De gemeente staat voor een forse bezuinigingsopgave. Door diverse oorzaken kan realisatie daarvan vertraging oplopen of gedeeltelijk tot niet plaatsvinden. Voorbeelden zijn de betrokkenheid en afhankelijkheid van externe partners en de personele capaciteit (zowel in kwantiteit als kwaliteit) om de bezuinigingen tot stand te brengen.
Nieuwe Containerterminal wordt niet gerealiseerd De gemeente Bergen op Zoom kent een aanzienlijk areaal oevers en kades die het nodige onderhoud vergen. Het risico is dat in de onderhoudsplannen onvoldoende middelen zijn gereserveerd, waardoor we geconfronteerd worden met éénmalige extra uitgaven. De kosten van -toekomstig- beheer en onderhoud, zodra projecten zijn afgerond, blijven een aandachtspunt. Uit de periodieke monitoring van de kwaliteit van de openbare ruimte zal moeten blijken of de middelen voldoende zijn om de afspraken met de gemeenteraad over de kwaliteit na te kunnen komen.
Verborgen zaken in de openbare ruimte De gemeente Bergen op Zoom kent een aanzienlijk areaal oevers en kades die het nodige onderhoud vergen. Het risico is dat in de onderhoudsplannen onvoldoende middelen zijn gereserveerd, waardoor we geconfronteerd worden met éénmalige extra uitgaven. Als actuele casus kan hierbij genoemd worden de kades van de Noord- en Zuidzijde Haven waar op korte termijn een noodmaatregel zal worden uitgevoerd om een en ander veilig te stellen. Na nader onderzoek en voorbereiding zullen de te verwachten (extra) kosten in beeld worden gebracht. De kosten van -toekomstig- beheer en onderhoud, zodra projecten zijn afgerond, blijven een