Voorjaarsnota Berg en Dal 2022

Verbonden partijen Er zijn geen Verbonden partijen die onder dit programma vallen.

Gemeente Berg en Dal

61 van 109

Voorjaarsnota 2022

Paragrafen Lokale heffingen Deze paragraaf gaat over de belastingen en heffingen die een gemeente mag innen. We gaan in op de volgende onderdelen:     

de verwachte (geraamde) belastinginkomsten het beleid over de lokale heffingen een overzicht van de diverse heffingen een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid een aanduiding van de lokale lastendruk

De gemeente mag een aantal belastingen en heffingen innen. Deze gemeentelijke belastingen en heffingen maken voor ongeveer 16% deel uit van de gemeentelijke inkomsten. We maken in het gemeentelijk belastinggebied onderscheid tussen:  

belastingen, dit zijn onder andere de onroerendezaakbelastingen (OZB), BIZbelasting, toeristenbelasting en forensenbelasting: de opbrengst hiervan is niet gekoppeld aan bepaalde diensten die wij aanbieden. bestemmingsheffingen, zijn heffingen die gekoppeld zijn aan een bepaalde dienst van de gemeente. Dit zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges.

Stand van zaken Voorjaarsnota Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen over de lokale heffingen. Onderstaande link leidt naar de tekst van de paragraaf van de begroting 2022. Paragraaf Lokale heffingen Programmabegroting 2022

Gemeente Berg en Dal

62 van 109

Voorjaarsnota 2022

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om kosten die onverwacht en substantieel zijn op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van taken en de bedrijfsvoering in gevaar komen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeente is. Voor het beoordelen van de "weerstand" is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij alleen om risico's waarvoor geen of wellicht onvoldoende verzekeringen zijn afgesloten, voorzieningen zijn gevormd of budgetten binnen de exploitatiebegroting beschikbaar zijn. In deze paragraaf gaan wij in op onze risico’s en het vermogen om deze risico’s op te kunnen vangen. Stand van zaken Voorjaarsnota Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen over het weerstandsvermogen en risicobeheersing. Onderstaande link leidt naar de tekst van de paragraaf in de begroting 2022. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programmabegroting 2022

Gemeente Berg en Dal

63 van 109

Voorjaarsnota 2022

Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente heeft veel wegen, riolen, lichtmasten, speeltuinen en gebouwen in eigendom. Dit noemen we kapitaalgoederen. De gemeente zorgt voor het onderhoud van deze kapitaalgoederen. Dat is belangrijk om prettig en veilig in de gemeente te kunnen wonen en verblijven. Om de kapitaalgoederen goed te onderhouden hebben we beleidsplannen opgesteld en vertaald naar beheer- en uitvoeringsplannen. Zo weten we wat we willen, wat we hebben, wat nodig is en wat het ons gaat kosten.

Algemeen In deze paragraaf beschrijven we op welke wijze wij onze kapitaalgoederen beheren. De volgende kapitaalgoederen moeten we minimaal benoemen volgens het “besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten”: 1. wegen; 2. riolering; 3. water; 4. groen; 5. gebouwen; Van deze kapitaalgoederen moeten in de begroting:  Het beleidskader;  De financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien;  De vertaling van de financiële consequenties. Aan dit rijtje hebben wij zelf twee kapitaalgoederen toegevoegd: 6. openbare verlichting; 7. speelruimten. Wetten en regels Er bestaat geen algemene wet waarin staat hoe gemeentes kapitaalgoederen moeten onderhouden. Dit is namelijk in verschillende wetten beschreven. Bijvoorbeeld vanuit de provincie en waterschappen bestaan er specifieke wetten en regels. Het algemeen uitgangspunt is dat de gemeente verplicht is om te zorgen voor een veilige openbare ruimte. Wij moeten aan kunnen tonen dat er voldoende gedaan is om de openbare ruimte veilig te houden. Dit doen wij onder anderen door regelmatig inspecties uit de voeren. De gegevens uit deze inspecties in combinatie met beleidskaders zijn de basis voor de beheer- en onderhoudsplannen. Actuele beleids- en beheerplannen In onderstaand schema hebben we per kapitaalgoed de relevante beleids- en beheerplannen genoemd. Het jaar geeft aan wanneer het plan vastgesteld is.

De frequentie gaat over de houdbaarheid van het plan. Onder volgende actualisatie staat in welk jaar we de bestaande versie actualiseren. In de laatste kolom is aangegeven waar en of het beleids- beheerplan in de begroting staat. Beheerplan

Jaar

Frequentie actualisatie

1.

Onderhoudsplan Wegen

2021

Een keer per 5 jaar

2026

MIP* en voorziening

2.

Gemeentelijk Rioleringsplan

2020

Een keer per 5 jaar

2025

MIP, reserve en exploitatie

3.

Water

4.1. Bomenstructuurplan

Gemeente Berg en Dal

Volgende Financiële vertaling actualisatie in begroting

2013 Een keer per 10 jaar

64 van 109

MIP en exploitatie 2023

Exploitatie

Voorjaarsnota 2022

4.2. Lijst bijzondere houtopstanden

2013 Een keer per 10 jaar

2023

Exploitatie

5.

Gebouwen

2020

2022

MIP en voorziening

6.

Openbare verlichting Vervangingsplan Speelvoorzieningen

2020

7.

2018

Een keer per 3 jaar

Exploitatie Een keer per 5 jaar

2022

Bestemmingseserve

* MIP = Meerjaren investeringsplan

1. Wegen Wat willen we? We willen onze wegen sober onderhouden. In 2021 heeft de gemeenteraad opnieuw bepaald wat de onderhoudsniveaus van elke weg zijn. Wij hadden een uitbalancerend onderhoudsniveau waarvoor ruim 1,3 miljoen euro beschikbaar was. Dit is teruggebracht naar een sober kwaliteitsniveau en daarvoor is € 1 miljoen beschikbaar. De effecten van deze bezuinigingen op lange termijn zijn onbekend. Ook weten we niet goed wat het effect van extreme vorst of hitte zal zijn. Daarom hebben we na twee jaar een evaluatie afgesproken. Bij het uitgebalanceerd onderhoudsniveau maakten we onderscheid tussen bepaalde type wegen. Zo schreven we voor bijvoorbeeld centrumgebieden, rijbanen en fietspaden binnen de kom hoge kwaliteit voor. Voor bedrijventerreinen, wijkontsluitingswegen en overige wegen binnen de kom was dit niveau basis. Bij het nieuwe sobere niveau staat alles op laag. We maken dus geen verschil meer tussen bijvoorbeeld centrumgebieden en wegen buiten de bebouwde kom. Meer en gedetailleerde informatie hierover staat in het onderhoudsplan wegen. Onderhoud, beheer en inspecties van wegen zijn nodig om de functionaliteit en de veiligheid van de wegen te garanderen. Met een tweejaarlijkse inspectie brengen we de onderhoudstoestand in kaart. In 2020 voerden we deze tweejaarlijkse inspectie voor het laatst uit.

Het aansluitende beheerplan ‘beheerplan wegen 2020’ heeft de raad in 2021 vastgesteld. De volgende inspectie staat gepland voor 2022. De inspectie geeft per wegvak inzicht in de kwalitatieve toestand. Als uit de inspectie blijkt dat een weg niet meer te onderhouden is, dan vragen we budget voor een reconstructie aan. Dit doen we via het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Stand van zaken Voorjaarsnota Het is nog niet mogelijk om iets over de effecten van bezuinigingen te kunnen zeggen. In april laten we de wegen inspecteren en vanaf dan zullen de eerste effecten bekend zijn. Omdat het kwaliteitsniveau omlaag gebracht is, duurt het langer totdat we (groot) onderhoud uitvoeren. Dat merken onze inwoners. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de meldingen die we krijgen.

Wat hebben we? Taakveld

Omvang

Wegen: oppervlakte van het wegennet

2.006.402 m²

Wegen: binnen bebouwde kom

1.431.126 m²

Wegen: buiten bebouwde kom

575.276 m²

Wegen: elementen bestrating

1.097.107 m²

Wegen: asfalt

Gemeente Berg en Dal

Eenheid

850.171 m²

65 van 109

Voorjaarsnota 2022

Wat is nodig? Uit de weginspectie van 2020 bleek welk onderhoud wij in 2022 uit moeten voeren. Daarnaast voeren we ook nog onderhoud uit, dat in 2021 (door omstandigheden) nog niet uitgevoerd is. In 2022 staat het volgende groot onderhoud op de planning:  Hogewaldseweg (Groesbeek)  Hubertusweg (Beek)  Gedeelte Oude Kleefsebaan (Berg en Dal)  Wegkantverbeteringen op diverse locaties Stand van zaken Voorjaarsnota  De Hogewaldseweg laten we opnieuw inspecteren. Groot onderhoud was nodig, uitgaande van een uitgebalanceerd onderhoudsniveau. De huidige kwaliteit valt vermoedelijk binnen het aangepaste kwaliteitsniveau (sober). Dat betekent dat groot onderhoud nog niet nodig is.  De Hubertusweg gaat in week 20, 21 en 22 dicht. Dan voeren we groot onderhoud uit. We gaan op diverse locaties de fundering verbeteren, omdat deze weggezakt is.  Het gedeelte van de Oude Kleefsebaan (Berg en Dal) is gereed.  De wegkanten langs de Ooijse Bandijk hebben we verbeterd.  De Cranenburgsestraat in Groesbeek is toegevoegd. De kwaliteit van het gedeelte tussen het spoor en de Reestraat (1 km) is slecht. Ook de afronding van de laatste fase van de nieuwbouwwijk Heikant vraagt om verkeerskundige aanpassingen, met name de aansluiting op de Cranenburgestraat.

Wat gaat het kosten? Samen met de planning uit het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) vormen de wegenplanningen de basis voor de integrale projecten met andere vakgebieden, zoals openbare verlichting, groen, water en spelen. Deze integrale projecten staan op het Meerjaren Investeringsplan (MIP). In het MIP staan de kosten per project. Voor groot onderhoud werken we met raamovereenkomsten. Op basis van deze overeenkomsten kunnen wij diverse onderhoudswerkzaamheden uit laten voeren. Door groot onderhoud op tijd uit te voeren, kunnen we de levensduur van de weg verlengen en reconstructies uitstellen. Voor financiering van het groot onderhoud maken wij gebruik van een voorziening onderhoud wegen. Hier voegen we jaarlijks € 1.023.000 aan toe. Voor het verloop van de voorziening onderhoud wegen verwijzen wij u naar het overzicht “reserves en voorzieningen”. Stand van zaken Voorjaarsnota Voor uitvoering van de genoemde werkzaamheden binnen de onderhoudsvoorziening is voldoende ruimte.

2. Riolering Wat willen we? De riolering beschermt de volksgezondheid en het milieu. Dat doen we door het afvalwater af te voeren naar de afvalwaterzuivering. Het inzamelen en afvoeren van afvalwater naar de afvalwaterzuivering is een belangrijke wettelijke zorgplicht voor de gemeente. Daarnaast heeft de gemeente ook de zorgplicht voor het inzamelen en verwerken van hemelwater en het voorkomen van nadelige gevolgen voor grondwater. De riolering maakt deel uit van het

Gemeente Berg en Dal

66 van 109

Voorjaarsnota 2022

watersysteem, waarbij zowel boven- als ondergrondse voorzieningen aanwezig zijn. Daarmee is het een belangrijk onderdeel van de leefomgeving. Een aantal ontwikkelingen hebben een directe relatie met riolering en een effect op onze werkzaamheden.  Klimaatadaptatie. Het klimaat verandert. Het gaat vaker en harder regenen, het wordt warmer en droger voor lange aaneengesloten perioden. De droge zomers van 2018 en 2019 maar ook het droge voorjaar van 2020 hebben effect op onze waterhuishouding: grondwaterstanden dalen en beekdalen vallen droog. Daarvoor, in 2016, maar ook in 2018, hebben we in onze gemeente ook te maken gehad met zware buien die voor veel overlast hebben gezorgd, vooral in de kern Breedeweg.  Duurzaamheid/circulariteit. We houden de ontwikkelingen om de riolering te verduurzamen in de gaten. Je kunt hierbij denken aan materialen die we kunnen hergebruiken en/of het toepassen van herbruikbare materialen. Daarnaast kunnen we uit afvalwater grondstoffen winnen en energie opwekken.  Omgevingswet (invoering per 1-7-2022). De invoering van de Omgevingswet biedt mogelijkheden om zaken die nu nog op nationaal niveau geregeld zijn, straks lokaal te regelen. Dit betekent dat er straks meer keuze is hoe we de gemeentelijke watertaken vormgeven. De gemeentelijke zorgplichten blijven overigens onveranderd gelden en komen terug in de Omgevingswet.

Ook vinden we aansluiting bij de Werkeenheid Regio Nijmegen (WRN), die een visie op de waterketen heeft opgesteld: ’Doelmatige en klimaatbestendige waterketen door gebalanceerde innovatie van de watertaken’. De visie is gebaseerd op de watertaken en gericht op de lange termijn (2050). Hierin staan onder andere de volgende zaken beschreven: stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en drinkwater. Het beleid rondom riolering en de gemeentelijke watertaken staat in het Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2021-2025. Dit GRP heeft de raad in het najaar van 2020 vastgesteld. Het voorgaande beleid zetten we grotendeels door, maar we geven meer aandacht aan klimaatverandering en hoe we hier mee omgaan. Eén van de speerpunten is om de stankproblematiek rondom de randvoorziening Heikant aan te pakken. Het GRP biedt ook de onderbouwing voor (ontwikkeling van) de rioolheffing. Stand van zaken Voorjaarsnota Randvoorziening Heikant (voormalige zuivering aan de huidige Heikantweg). We zijn gestart met de oplossingen voor de stankproblematiek rondom de randvoorziening Heikant. Met het Waterschap Rivierenland zijn we over uitgangspunten voor het nieuwe ontwerp in overleg. Tevens zijn er gesprekken geweest met de Stichting Carnavalsbouwlocatie Groesbeek.

Wat hebben we? Onderstaande tabel geeft een globaal overzicht van de voorzieningen binnen gemeente Berg en Dal voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, het verwerken van hemelwater en grondwater. Taakveld

Omvang

Eenheid

Riolering: lengte vrijvervalriool

273 km

Riolering: lengte drukriool

82 km

Riolering: gemalen

53 stuks

Riolering: bergbezinkvoorziening

7 stuks

Riolering: drainage

8 km

Gemeente Berg en Dal

67 van 109

Voorjaarsnota 2022

Riolering: pompunits

219 stuks

Riolering: straatkolken

11.500 stuks

Wat is nodig? Onderstaande reguliere beheerwerkzaamheden en projecten voeren we jaarlijks uit om te voldoen aan de visie en beleidsdoelen:  Reinigen en inspecteren riolering.  Reinigen van straat- en trottoirkolken (2 keer per jaar).  Reinigen en inspecteren rioolgemalen / pompunits.  Uitvoeren van verbeteringsmaatregelen aan riolering en kolken.  Uitvoeren van verbeteringsmaatregelen aan gemalen / pompunits.  Meten en monitoren van riolering / grondwater.  Het ondersteunen van inwoners bij nieuwe projecten. Afhankelijk van ontwikkelingen en het functioneren van bestaande voorzieningen, berekenen we het hydraulisch (en milieutechnisch) functioneren van de riolering met een computermodel. Op basis van deze uitkomsten laten we werkzaamheden aan het riool uitvoeren. Stand van zaken Voorjaarsnota  We zijn bezig met het reinigen en inspecteren van onze riolering. Dit jaar in Millingen aan de Rijn en in een deel van Groesbeek.  Het reinigen van straat- en trottoirkolken hebben we in Q1 afgerond.  Rioolgemalen en pompunits zijn we aan het inspecteren en reinigen.  De verbeteringsmaatregelen staan later dit jaar gepland.  We hebben in het eerste kwartaal 2022 een nieuw grondwatermeetnet aangelegd. Verspreid over de gemeente hebben we peilbuizen geplaatst. Daarin hangt apparatuur die ieder uur het grondwaterpeil meet. Deze data is publiekelijk toegankelijk.

 Inwoners die hun woning van het rioolstelsel af willen koppelen, krijgen hulp van onze regenwateradviseur. Wat kost het? De planning uit het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vormt samen met de wegenplanningen de basis voor de integrale projecten met andere vakgebieden, zoals openbare verlichting, groen, water, en spelen. Deze integrale projecten staan op het Meerjaren Investeringsplan (MIP). De benodigde financiële middelen voor deze projecten zijn gewaarborgd in het GRP. Voor groot en dagelijks onderhoud komt het budget vanuit de exploitatie. Door groot en dagelijks onderhoud tijdig uit te voeren, kunnen we de levensduur van de riolering verlengen. Om de lasten gelijkmatig over de jaren te verdelen gebruiken we de voorziening riolering. Het uitgangspunt voor de rioolheffing is volledige kostendekkendheid. Tekorten of overschotten verrekenen we met deze voorziening. Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben een aantal startnotities voor het vangen van riolering opgevoerd. De financiële vertaling hiervan is terug te zien in het Meerjaren InvesteringsPlan. In algemene zin stijgen de prijzen voor materiaal en uurloon. Of en in welke mate dit invloed op het GRP heeft, weten we nog niet precies. Dit wordt nader onderzocht.

Gemeente Berg en Dal

68 van 109

Voorjaarsnota 2022

3. Water Wat willen we? De komende periode willen we bij de aanleg van riolering zo veel mogelijk huishoudelijk afvalwater en hemelwater scheiden. Waar mogelijk infiltreren we hemelwater, dit helpt verdroging tegen te gaan en het hoeft niet te worden afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinrichting. Waar mogelijk combineren we werkzaamheden met maatregelen voor klimaatadaptatie. In 2019 hebben de regiogemeenten samen met veel andere partijen de visie Regionale Adaptatie Strategie Rijk van Maas & Waal ondertekend. In deze visie staan veel ambities, doelen en maatregelen om de negatieve gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te voorkomen of te verminderen. In een uitvoeringsprogramma staat wat prioriteit heeft, wat we regionaal of lokaal gaan doen en welke partijen bij welke maatregelen betrokken zijn. Er is in ieder geval een bewustwordingscampagne nodig om inwoners duidelijk te maken dat de klimaatverandering eraan komt, dat we ons daarop moeten voorbereiden en dat de overheid niet alles kan en wil oplossen. Ook inwoners en organisaties staan aan de lat om maatregelen te nemen. Er moet hierbij een goede balans zijn tussen maatregelen die de gemeente voorbereidt en uitvoert en ruimte geven aan initiatieven van inwoners en organisaties.

Stand van zaken Voorjaarsnota We zijn op regionaal niveau bezig met het opzetten van een communicatiestrategie rondom de RAS. Deze is bijna gereed en daarna kunnen we concreet aan de slag met de bewustwordingscampagne. Wat hebben we? Taakveld Water: infiltratieputten Water: wadi's (23 stuks) Water: waterwerkt Beek Water: sloten Water: waterdoorlatende verharding

Omvang

Eenheid

516 stuks 15.830 m² 4 km 64 km 6.150 m²

Wat is nodig? Op diverse plekken hebben inwoners hinder of overlast van water door hevige regenbuien. Vooral in de kern Breedeweg, en in andere mate ook in de kern Beek, het centrum van Groesbeek en Heilig Landstichting zijn plekken die hiermee regelmatig te maken hebben. We maken onderscheid tussen wateroverlast en waterhinder. Met overlast bedoelen we dat er daadwerkelijk schade op treedt aan privé of gemeentelijke eigendommen. Met hinder bedoelen we situaties waarbij water op straat staat. Overlast heeft de hoogste prioriteit. In 2019/2020 zijn we gestart met het project Wateroverlast Breedeweg. Samen met het Waterschap treffen we maatregelen in en rond de kern van de Breedeweg, om zo de wateroverlast te verminderen. Een bewustwordingscampagne zoals hierboven genoemd, maakt deel uit van het project. De geplande projectduur voor wateroverlast Breedeweg is 2020 tot en met 2024. In 2022 starten we ook in andere kernen met een bewustwordingscampagne en stimuleren we inwoners om hun tuinen te vergroenen en te ontstenen. We werken in 2022 een plan uit om het ontstenen en vergroenen van particulier te combineren met projecten van de gemeente in een buurt. Niet alleen de openbare ruimte

Gemeente Berg en Dal

69 van 109

Voorjaarsnota 2022

krijgt zo een groene ‘boost’, maar ook het privé-eigendom. Denk hierbij aan het gratis afvoeren van tegels, het ter beschikking stellen van regentonnen om af te koppelen en tuinadvies voor groene, maar toch makkelijk te onderhouden tuinen. Daarnaast hangt het omgaan met hevige neerslag samen met de hemelwaterzorgplicht van de gemeente. Hemelwater gaat via het oppervlak maar gedeeltelijk ook via het rioolstelsel. Het houdt daarom verband met elkaar. De invulling van de zorgplicht staat in het Gemeentelijk Rioleringsplan Berg en Dal. Concreet voeren we zogenoemde basisrioleringsplannen (BRP) uit. Bij het opstellen van deze plannen wordt gekeken welke locaties binnen een bepaalde kern gevoelig zijn voor wateroverlast. Op basis van deze resultaten nemen we maatregelen om wateroverlast zo veel mogelijk te voorkomen. Stand van zaken Voorjaarsnota Vrijwel in alle projecten op het Meerjaren InvesteringsPlan (MIP) hebben we aandacht voor regenwater. Een gescheiden rioolstelsel, verticale infiltratie of aanleg van wadi’s zijn enkele toegepaste voorbeelden. Wat kost het? Vanuit eerder uitgevoerde onderzoeken is inzichtelijk gemaakt welke financiële middelen noodzakelijk zijn voor de maatregelen die we willen nemen. Deze zijn opgenomen in het GRP 2021-2025. Ook leveren wij een bijdrage aan andere disciplines voor een stuk onderhoud.

Concreet voorbeeld is dat vanuit groenbeheer de wadi’s worden onderhouden en zij hier een financiële bijdrage vanuit water ontvangen. Bij gecombineerde projecten (bijvoorbeeld; groen, wegen en riolering) op het Meerjaren investeringsplan is ook aandacht voor het hemelwater. In die plannen maken we ruimte om water tijdelijk op te vangen en in het gebied te verwerken. Stand van zaken Voorjaarsnota Recent zijn startnotities voor het MIP 2023-2026 geschreven. Ruimte voor duurzame waterberging of infiltratie zijn inmiddels de standaard. De financiële gevolgen verwerken we in de kostenraming en komen op het MIP terug.

4. Groen Wat willen we? Wij laten het gemeentelijk stedelijke groen zoals plantsoenen en hagen op A-kwaliteit onderhouden. Dat betekent dat er weinig onkruid mag groeien. Grasvelden onderhouden we op hetzelfde kwaliteitsniveau en maaien we daarom in het hoogseizoen wekelijks. Natuurlijk groen, zoals bermen en sloten, maaien en onderhouden we 1 tot 2 keer per jaar. De trend is om meer in te zetten op biodiversiteit en ecologisch bermbeheer. Dit betekent dat we brede bermen minder vaak maaien (2*50%) en maairesten opruimen om zo de ontwikkeling van bloemen en kruiden te stimuleren. De meterstrook met bermplanken en uitzichthoeken maaien we drie keer per jaar vanwege verkeersveiligheid. Voor het boombeheer hebben wij een lijst met de meest bijzondere bomen (lijst bijzondere houtopstanden) en een bomenstructuurplan (waardevolle rijen van bomen). In deze documenten staat welke bomen/structuren wij het meest belangrijk vinden. Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben de hoeveelheden geactualiseerd. Dat leidt tot de volgende wijzigingen: Aantal bomen 15.290 stuks Cultuurrijke beplanting 198.033 m² Gazon 380.067 m²

Gemeente Berg en Dal

70 van 109

Voorjaarsnota 2022

Bermen 857.588 m² Wat hebben we? Taakveld Groen: aantal bomen (exclusief bospercelen) Groen: oppervlakte cultuurrijke beplanting Groen: gazon Groen: bermen

Omvang

Eenheid

15.290 stuks 198.033 m² 380.067 m² 857.588 m²

Wat is nodig? Voor het klein en groot onderhoud van dit kapitaal werken wij met onderhoudscontracten, die wij in de markt brengen. In deze contracten beschrijven wij wat de aannemers moeten doen om ons kapitaal schoon, heel en veilig te houden. Voor het dagelijks onderhoud van het stedelijk groen hebben we een contract met de DAR. Zij voert het onderhoud in het groeiseizoen uit met ongeveer 25 medewerkers van het Werkbedrijf Rijk van Nijmegen (WBRN). In de wintermaanden schalen ze af en zijn dit er 10. Het onderhoud van gazon, bermen en sloten besteden wij uit. Het gazonbestek is in 2021 opnieuw in de markt gebracht voor een termijn van vier jaar. Naast regulier onderhoud moeten we groen soms vernieuwen. Bijvoorbeeld als er te veel planten uitgevallen zijn en we het niet meer kunnen beheren. Elk najaar vervangen wij ruim 15.000 planten en struiken. Bomen vervangen we als ze ziek of dood zijn. Ons uitgangspunt is dat wij minimaal één nieuwe boom planten, voor iedere boom die wij kappen. Door groen en bomen tijdig te vervangen ontstaat er geen achterstand en blijft het gemeentelijk groen op peil. Voor bomen hebben wij een zogenaamde zorgplicht. Dat betekent dat we ze regelmatig moeten controleren en onderhouden. De inspectie doet een externe partij en de buitendienst onderhoudt de bomen. Bij het onderhoud houden we rekening met snoeiverzoeken en wensen van onze inwoners.

Stand van zaken Voorjaarsnota De inspectie wordt ook dit jaar weer uitgevoerd in juli – augustus. Met de snoeiwerkzaamheden lopen we achter op de planning. Dit komt vooral door een personeelstekort bij de buitendienst, in combinatie met de hoeveelheid bomen die zij moeten snoeien. De verwachting is dat we later dit jaar een gedeelte van de snoeiwerkzaamheden uit moeten besteden. Alleen dan kunnen we aan onze zorgplicht voldoen. Wat kost het? Voor klein en groot onderhoud van stedelijk groen zoals plantsoenen, hagen en grasvelden is in de exploitatie in totaal ongeveer € 850.000 opgenomen. Voor onderhoud van natuurlijk groen zoals landschapselementen, parken en bermen is in de exploitatie in totaal ongeveer € 265.000 opgenomen. Voor onderhoud en inspectie én het vervangen van bomen is jaarlijks ongeveer € 80.000 beschikbaar in de exploitatie. Daarnaast liften we mee met de projecten op het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Stand van zaken Voorjaarsnota Voor klein en groot onderhoud van stedelijk groen zoals plantsoenen, hagen en grasvelden is in de exploitatie in totaal € 840.000 opgenomen. Door areaal uitbreidingen en een nieuwe inbestedingovereenkomst, komen de kosten uit op € 870.000,- per jaar.

Gemeente Berg en Dal

71 van 109

Voorjaarsnota 2022

Voor onderhoud van natuurlijk groen zoals landschapselementen, parken en bermen is in de exploitatie een totaalbedrag van ongeveer € 300.000 opgenomen. Voor onderhoud en inspectie én het vervangen van bomen is jaarlijks ongeveer € 99.000 beschikbaar in de exploitatie. Daarnaast liften we mee met de projecten op het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Voor alle bovenstaande items geldt dat de indexering achteraf plaatsvindt. Deze zal door de stijging van de brandstofprijzen ook omhoog gaan. Bij de eindafrekening in het najaar weten we wat dit voor de financiën betekent.

5. Gebouwen Wat willen we? In 2019 zijn alle gemeentelijke panden opnieuw in kaart gebracht. Het onderhoudsplan is in 2020 voorgelegd aan de gemeenteraad. In het plan is rekening gehouden met de stijging van de bouw- en loonkosten en toename van wet- en regelgeving. We onderhouden al onze panden doelmatig en sober. Het gemeentehuis dient daarbij in conditie redelijk tot goed te blijven. Voor de overige panden geldt een redelijk conditie. Veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en circulariteit (hergebruik van materialen) zijn hierin de belangrijkste onderhoudsaspecten. Iedere drie jaar laten we onze gebouwen inspecteren en stellen we een onderhoudsplan op. Daaruit blijkt hoeveel geld we in de komende jaren voor onderhoud nodig hebben. Daadwerkelijk onderhoud voeren wij overigens pas uit na een actuele inspectie. Bij deze inspectie laten we beoordelen of het geplande onderhoud echt noodzakelijk is en of we het nog uit kunnen stellen. Het aantal voorzieningen brengen we terug naar vier: 1. gemeentelijke gebouwen, zoals het gemeentehuis en de gemeentewerf 2. sportaccommodaties, zoals de sporthallen en het zwembad 3. welzijnsaccommodaties, zoals de Mallemolen en het kulturhus in Millingen a/d Rijn 4.

overige accommodaties, zoals het draisine gebouw en parkeergarage Bellevue Stand van zaken Voorjaarsnota We zijn vooral bezig met aanpassingen van de systematiek en administratie voor de vier onderhoudsvoorzieningen. Volgend jaar staat de inspectie van onze gebouwen op de planning. Wat hebben we? Taakveld Vastgoed: aantal gemeentelijke accommodaties (al dan niet in eigen beheer) Gemeentelijke gebouwen Sportaccommodaties Welzijnsaccommodaties Overige accommodaties

Gemeente Berg en Dal

Omvang Eenheid 26.289 m²/bvo

9 stuks 4 stuks 4 stuks 15 stuks

72 van 109

Voorjaarsnota 2022

Wat is nodig? Wij organiseren aanbestedingen en stellen contracten op voor een periode van minimaal drie jaar. Deze contracten gaan over dakwerk, schilderwerk, bouwkundig onderhoud, werktuigbouwkundig onderhoud en elektrotechnisch onderhoud. Overige projecten zijn:  bouw overkapping/zoutloods in Millingen aan de Rijn  verdere verduurzaming van gemeentelijke gebouwen/accommodaties, waaronder de sporthal De Duffelt in Millingen aan de Rijn. Verder loopt er een onderzoek naar de toekomstige locatie van de Bibliotheek en het gebruik van de Mallemolen. Gemeentelijk vastgoed zoals Kulturhus den Ienloop en het Zalmkerkje in Millingen aan de Rijn willen we verkopen. Stand van zaken Voorjaarsnota Het elektrotechnisch en werktuigbouwkundig onderhoud hebben we aanbesteed. Beide werken zijn door dezelfde aannemer aangenomen. Daarmee is het onderhoud voor maximaal vier jaar geregeld. Update projecten  De bouw van de zoutloods gaat minder voorspoedig dan verwacht. Dat heeft te maken met het fungerend bestemmingsplan en een verontreiniging op de plek van de bestaande zoutloods. Daarom bereiden we een sanering voor, waarop we de plannen aanpassen. Daarnaast zijn we bezig met het aanpassen van de bestemming.  We hadden het plan om op het dak van de Duffelt zonnepanelen te leggen. Doordat het dak constructief ongeschikt is, gaat dat niet door. We zoeken naar alternatieven.

Het onderzoek naar de toekomstige locatie van de Bibliotheek in de Mallemolen is afgerond. In de raadsvergadering van 21 oktober 2021 heeft de raad besloten dat de bibliotheek in de Mallemolen blijft, dat er ruimte gemaakt wordt voor het Agora onderwijs en we de Mallemolen in zijn geheel gaan revitaliseren en verduurzamen. De raad heeft in oktober 2021 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 155.000 voor architect kosten en technische adviezen. Daarnaast moeten we een aantal andere kosten maken waarmee we in dit voorbereidingskrediet geen rekening hebben gehouden. Zoals de inhuur van externe expertise voor onder meer het opzetten van exploitatiemodellen, adviezen energie en fiscalist, maar ook gemeentelijke apparaatskosten en inhuur projectleider. Ook hebben we kosten voor de noodvoorziening voor Agora onderwijs gemaakt. In totaal is een aanvullend voorbereidingskrediet nodig van € 370.000. Via een raadsinformatiebrief (raad juni 2022) heeft de raad hierover nadere informatie ontvangen. De bezuiniging voor het onderhoud van het Zalmkerkje is teruggedraaid. Daardoor heeft de verkoop minder prioriteit en kunnen we eerst zorgvuldig onderzoek doen naar de mogelijke herbestemming voor het pand. Verder verduurzamen Het gemeentehuis heeft duurzaamheidslabel B. We hebben de wens om het gebouw verder te verduurzamen, richting duurzaamheidslabel A++ (BENG-gebouw).

Hoe we dit precies kunnen bereiken, is mede afhankelijk van de opgave als gevolg van het huisvestingsplan. Het huisvestingsplan en de duurzaamheidsopgave zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Gemeente Berg en Dal

73 van 109

Voorjaarsnota 2022

Wat kost het? Voor financiering van groot onderhoud maken wij gebruik van een voorziening onderhoud gebouwen. De jaarlijkse toevoeging aan de voorziening is € 354.000. Daarnaast is er in de exploitatie € 331.000 beschikbaar voor dagelijks en contractueel onderhoud. Stand van zaken Voorjaarsnota We merken dan de materiaalkosten en uurlonen fors toenemen. Ook de vaste lasten zoals gas, water en licht nemen toe. De exacte financiële gevolgen hiervan, verwachten we rond de najaarsnota in beeld te hebben.

6. Openbare verlichting Wat willen we? Duurzaamheid is een belangrijk onderwerp en speerpunt. Onze gezamenlijke doelstelling is om in 2030 nog maar de helft van de stroom te verbruiken ten opzichte van 2013. Dat hebben de gemeenten in Nederland samen afgesproken. De oude lampen verbruiken gemiddeld 40 Watt stroom. Daarom gebruiken we sinds 2013 ledlampen. Deze verbruiken nog maar 16 Watt. In de gemeente Berg en Dal staan ongeveer 6.500 lichtmasten. Daarvan heeft ongeveer 50% al zuinige LED-lampen. De overige lichtmasten zijn nog niet afgeschreven en vervangen we zodra dat nodig is door LED-lampen. Stand van zaken Voorjaarsnota Uit inventarisatie blijkt dat er inmiddels 6.700 lichtmasten in onze gemeente staan. De helft daarvan, is al zuinig (LED-lampen). Wat hebben we? Taakveld Verlichting: masten en armaturen

Omvang

Eenheid

6.500 stuks

Wat is nodig? In een gedeelte van Beek, Leuth, Groesbeek en Ooij is de verlichting slecht. Er staan in verhouding te weinig lichtmasten en daardoor zijn er veel donkere plekken. Zoals beschreven in het beheerplan ’Openbare Verlichting’ gaan we in deze wijken oude de lichtmasten en lampen vervangen. Tot 2030 willen we 300 lichtmasten per jaar vervangen. Daarnaast vervangen we lichtmasten bij integrale projecten, omdat we dan werk met werk kunnen maken en daardoor overlast voor onze inwoners beperken. Stand van zaken Voorjaarsnota We zijn bezig met het vervangen van lichtmasten in de Van Ostadeweg en de Mesdagweg. Ook de lichtmasten aan de Meester Pontenstraat Leuth zijn we aan het vervangen. De lichtmasten aan de Prins Alexanderstraat in Ooij vervangen we later dit jaar. Wat kost het? Jaarlijks is in de exploitatie € 332.000 beschikbaar voor onderhoud en vervanging van lichtmasten en openbare verlichting. Dit bedrag bestaat uit een budget voor het vervangen van lichtmasten (€292.000) en een budget voor het onderhoud (€40.000). Stand van zaken Voorjaarsnota De werkzaamheden en financiën verlopen volgens planning. Materiaalkosten, brandstofkosten en indexering leiden wel tot hogere kosten. De effecten hiervan, zullen later dit jaar beter inzichtelijk zijn.

Gemeente Berg en Dal

74 van 109

Voorjaarsnota 2022

7. Speelruimten Wat willen we? Wij willen speelplekken heel en veilig houden. Ook moeten wij voldoen aan wet- en regelgeving. Voor speeltoestellen is het ‘Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen’ van toepassing. Daarin staat exact beschreven waaraan speeltoestellen in de openbare ruimte moeten voldoen. Wij kiezen ervoor om alle speeltoestellen op één plek tegelijkertijd te vervangen. Hierdoor kunnen we met het volledige budget een totaal nieuwe speeltuin maken. Samen met de kinderen uit de buurt maken wij een ontwerp. De kinderen mogen dan zelf kiezen welke speeltoestellen zij het leukste vinden. Onze ervaring is dat metalen speeltoestellen na 18 jaar aan vervanging toe zijn. Houten toestellen zijn na 12 jaar al aan vervanging toe. Na die periodes zien we dat de kwaliteit snel achteruit gaat. Toestellen zijn niet meer op verantwoorde manieren te herstellen. Dit leidt tot onveilige situaties en/of opmerkingen van de inspecteur. We hebben een vervangingsplan dat gebaseerd is op de leeftijd van de speelplekken. Speeltoestellen vervangen wij in principe na 12 (hout) of 18 jaar (kunststof en metaal). Dit is afhankelijk van het materiaal en hoeveel de toestellen gebruikt zijn. Op basis van de kwaliteit en inspectieresultaten passen wij het onderhouds- en vervangingsplan aan. Zodra de afschrijvingstermijn bereikt is, beslissen we of we de speelplek gaan vernieuwen.

Dit is ook afhankelijk van de behoefte in de wijk. Soms is een speelplek eerder aan vervanging toe doordat toestellen slecht zijn. Dit verwerken wij in de actualisatie van het vervangingsschema. Stand van zaken Voorjaarsnota Dit jaar gaan we het vervangingsschema actualiseren. Daarmee hebben we inmiddels een start gemaakt. Wat hebben we? Taakveld Speelruimten: aantal speelplekken in de openbare ruimte

Omvang Eenheid 73 stuks

Wat is nodig? Een externe specialist inspecteert de speeltoestellen één keer per jaar. Daarnaast controleert onze buitendienst de speeltoestellen. Dat doen wij twee tot drie keer per jaar. Als er iets kapot is, dan maken we dat meteen. Als we iets niet meer kunnen maken, dan verwijderen we het toestel. Voor 2022 staat het vervangen van speelplekken op de volgende locaties gepland:  Het Oranjeplein in Millingen aan de Rijn  De Gelderhorstlaan in Beek  Langs de Rijksstraatweg in Beek  De Rietvoornstraat in Ooij Stand van zaken Voorjaarsnota Met diverse buurtgroepen, omwonenden en kinderen zijn we een participatietraject gestart. We bespreken mogelijkheden en wensen samen met de buurt en kinderen. Door corona hebben we vorig jaar meer tijd aan de voorbereiding besteed. Dat had vooral met keer op keer uitgestelde bijeenkomsten te maken. Daardoor hebben we vorig jaar niet

Gemeente Berg en Dal

75 van 109

Voorjaarsnota 2022

alles af kunnen ronden. Dit jaar gaan we verder met de skatebaan bij de Meent in Groesbeek en de speeltuin aan de burgemeester Hermsenstraat in Millingen aan de Rijn. Wat kost het? Jaarlijks is in de exploitatie € 90.000 beschikbaar voor klein en groot onderhoud, én € 5.000 voor keuringen van speeltoestellen. Vanaf 2020 werken we met een bestemmingsreserve voor speelruimten. Na afloop van het jaar storten wij het niet uitgegeven budget in deze reserve, zodat dit geld beschikbaar blijft voor de speeltuinen. Stand van zaken Voorjaarsnota Omdat we met een egalisatiereserve werken voor speeltuinen, is het restantbudget van 2021 in deze reserve gestort. Daardoor is het beschikbare budget voldoende om de werkzaamheden uit 2021 af te ronden en nieuwe vervangingen op te starten.

Gemeente Berg en Dal

76 van 109

Voorjaarsnota 2022

Financiering Op grond van het BBV, Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, moeten we een paragraaf financiering opstellen. In deze paragraaf staat hoe wij de risico’s op het geld dat we uitlenen en lenen beheersen. De risico’s die we moeten beheersen zijn koersrisico’s en renterisico’s. Stand van zaken Voorjaarsnota Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen over de financiering. Onderstaande link leidt naar de tekst van de paragraaf van de begroting 2022. Paragraaf Financiering Programmabegroting 2022

Gemeente Berg en Dal

77 van 109

Voorjaarsnota 2022

Bedrijfsvoering Wij blijven de dienstverlening ontwikkelen. Daardoor krijgt ook de bedrijfsvoering, de organisatie van de gemeente, doorlopend aandacht. In deze paragraaf gaan wij in op ons beleid rond de bedrijfsvoering en de maatregelen die we treffen om de bedrijfsvoering ook in 2022 en volgende jaren bij de tijd te houden.

Personeel Diversiteit Binnen de gemeente Berg en Dal willen we met ons personeelsbestand een afspiegeling van de samenleving zijn. Als maatschappelijke organisatie vinden wij dat we hierin een voorbeeldfunctie hebben. Daarbij maken verschillen tussen mensen onze organisatie juist krachtig. Door een divers én inclusief personeelsbestand zijn we beter in staat om ontwikkelingen en spanningen in de samenleving te begrijpen en hierop in te spelen. We vinden het belangrijk dat er binnen de teams aandacht is voor de ‘sociale’ veiligheid. Door verschillen te accepteren en collega’s onderling te stimuleren om met elkaar in gesprek te blijven. Zo zorgen we er samen voor dat iedereen zich welkom voelt en zichzelf kan zijn binnen de gemeente Berg en Dal. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen. Hybride werken De principes van flexibel werken worden in de samenleving steeds belangrijker. De organisatie biedt deze mogelijkheid. Waar het eerst vanzelfsprekend was dat werknemers veelal voor het werk naar het gemeentehuis kwamen is dat nu anders. We gaan flexibel(er) werken. We willen integraal samenwerken. Zodat we ons werk zo goed mogelijk doen en daarmee de beste dienstverlening leveren aan onze inwoners en partners. Hiermee sluiten we ook aan op de ontwikkelingen in de samenleving.

De behoefte van inwoners aan snelle dienstverlening, digitaal waar kan en in persoon waar nodig. Voor medewerkers faciliteren we een manier van werken die dit optimaal ondersteunt: hybride werken. Deze nieuwe manier van werken vraagt om meer flexibiliteit en loslaten van ‘oude vertrouwde gewoontes’. Hybride werken houdt in dat je werkt op de plek die op dat moment het beste past bij je werkzaamheden. Dit kan thuis zijn, op kantoor, of ergens anders. Hybride werken is geen vervanging van hoe we nu al werken (resultaat gedreven, opgavegericht en via onze organisatiewaarden), maar maakt dit juist makkelijker. Medewerkers krijgen de ruimte, verantwoordelijkheid en het vertrouwen om te kiezen waar, wanneer en met wie ze (samen)werken. Het vertrouwen in elkaars vakmanschap betekent ook vertrouwen dat medewerkers zelf weten vanaf welke locatie en op welk moment ze hun werk het beste kunnen doen. Om zo de beste resultaten te behalen, in lijn met onze ambities. Juist doordat collega’s zelf kiezen wanneer ze waar werken, kunnen ze de voordelen van thuiswerken optimaal combineren met de voordelen van het werken op locatie. Dit levert niet alleen betere resultaten in het werk, maar verhoogt ook het werkplezier en werk-privé balans. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen.

Gemeente Berg en Dal

78 van 109

Voorjaarsnota 2022

Gezond werken Onderdeel van goed werkgeverschap is de zorg voor ons personeel. Hier hoort een arbobeleid bij. Dit arbobeleid is gericht op het voorkomen van verzuim en het bieden van een veilige werkomgeving. In sommige gevallen is verzuim niet te voorkomen. In die gevallen zorgen we ervoor dat dit zo kort mogelijk duurt en dat we dit goed begeleiden. Dit is niet alleen belangrijk voor onze medewerkers, maar heeft ook invloed op het imago van de gemeente, het vinden en behouden van goed personeel en lage verzuimcijfers en -kosten. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen. Opleidingsplan Sinds 2021 werken met onze opleidingsvisie en een opleidingsjaarplan. In onze organisatie wordt elke vier jaar door de coalitie de ambities van de gemeente vastgesteld. Vanuit de ambities die het college vaststelt weten we waar de focus op ligt en welke competenties en kennis er nodig zijn. Maar niet alleen de politieke veranderingen hebben invloed op de organisatie, ook de veranderingen in de wereld zoals bijvoorbeeld digitalisering. Het is voor ons als organisatie daarom ook van belang om een flexibele organisatie te zijn. Daarom stimuleren we brede ontwikkeling van medewerkers. Op dit moment is de arbeidsmarkt krap. Het is daarom van belang om medewerkers te blijven binden en boeien en dus ook te investeren in hen.

Daarbij komt dat door genoemde krapte op de arbeidsmarkt we soms genoodzaakt zijn medewerkers aan te trekken die (nog) niet alle kennis en competenties bezitten die wij nodig achten voor de functies. Ook daarom is het belangrijk om in te zetten op kennisverbreding en ontwikkeling. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen. Formatie In de benchmark die in 2021 gedaan is, ziet u hoe de formatie van onze organisatie is opgebouwd. In 2021 is de trend van een krappe arbeidsmarkt ingezet. Door te laten zien dat we een aantrekkelijke werkgever zijn en wat we kunnen bieden spelen we hierop in. Dat zichtbaar maken vraagt goede arbeidsmarktcommunicatie. En veel inzet op werving en selectie. Het overdragen van kennis is door het vertrek van de medewerkers de komende jaren belangrijk. De bestaande kennis mag niet verdwijnen uit de organisatie. Hierdoor blijft de kwaliteit van onze dienstverlenging richting de inwoners op peil. In een krappe arbeidsmarkt is de directe continuering van de doorlopende dienstverlening en personele inzet extra gewenst. Daar zetten we op in. Wij zijn daarvoor afhankelijk van flexibele inhuur. De stelpost inhuur maakt het mogelijk om medewerkers per direct en tijdelijk te vervangen. Helaas is de markt van vraag en aanbod in deze krappe arbeidsmarkt niet in ons voordeel. Flexibele inzet is duurder omdat er meer vraag naar is.

Stand van zaken Voorjaarsnota Door de krappe arbeidsmarkt is er veel verloop. Beduidend meer dan we de afgelopen jaren gewend zijn. We hebben dus meer vacatures in te vullen dan gemiddeld. Doordat er veel meer vraag dan aanbod is, voldoen onze normale wervingsstrategieën niet. We bereiken daarmee wel de werkzoekenden, maar niet de latent werkzoekenden. En juist zij zijn van belang in deze krappe arbeidsmarkt. Om daarop in te zetten hebben we extra tijd en middelen nodig. Tijd om een goede aanpak en de juiste strategie te bedenken. Middelen om andere/extra wervingsmethoden inzetten wanneer dat noodzakelijk is. En om door te pakken

Gemeente Berg en Dal

79 van 109

Voorjaarsnota 2022

met arbeidsmarktcommunicatie voor lange termijn. Hoe zorgen we ervoor dat (latent) werkzoekenden graag bij Berg & Dal willen werken? En hoe blijven we een aantrekkelijke werkgever voor onze huidige medewerkers? De extra aandacht die werving en selectie vraagt - nu en de periode die voor ons ligt – vraagt ook extra inzet van de organisatie. Juist bij moeilijk in te vullen vacatures zorgt dit voor extra werkdruk. Omdat de werkzaamheden opgevangen moeten worden zolang de vacature nog niet gevuld is. Maar ook omdat het een aantal maanden duurt voordat een nieuwe collega volledig op sterkte meedraait. Het is in dit soort gevallen goed om onszelf af te vragen of onze ambities nog reëel zijn en eventueel te overwegen de ambities bij te stellen. Onze manier van werken - organisatie ontwikkeling Onze belangrijkste taak is het leveren van optimale dienstverlening aan onze inwoners. En het ondersteunen van de ambities van ons bestuur. Dat doen wij ook, maar de samenleving en onze rol als (gemeentelijke) overheid verandert. Om onze taak goed uit te kunnen blijven voeren, moeten wij mee veranderen. Daarom hebben we vorig jaar de organisatiestructuur aangepast. Deze nieuwe structuur moet de nieuwe manieren van werken beter ondersteunen. Daarnaast willen we opgavegericht gaan werken. Dit vraagt om nieuwe manieren van werken, vaardigheden en gedrag en heeft onze volle aandacht.

Door corona en het verplichte thuiswerken is dat helaas wel heel lastig gebleken. Het in de lucht houden van de normale dienstverlening was al een hele uitdaging. Samenwerken via de telefoon of via Teams is een mooie technische oplossing, maar is niet te vergelijken met de samenwerking die je op kantoor met elkaar hebt. Je bent niet echt meer op de hoogte van wat je collega’s doen en hoort ook niet de laatste nieuwtjes op de gang of bij het koffieapparaat. Ook gaat er iets verloren in de onderlinge (sociale) verbinding. Al met al draagt dat niet bij aan het ontwikkelen van nieuwe manieren van samenwerken. Het opgavegerichte werken is daardoor nog nauwelijks van de grond gekomen. Hier hebben we echt iets in te halen. Ook zijn we geconfronteerd met het vertrek van een aantal managers en teamleiders. Voor hen bleek de nieuwe functie toch niet helemaal te zijn wat ze er van verwachten of niet goed in balans te brengen met andere verplichtingen. Opgebouwde ervaring gaat dan helaas weer even verloren en je moet op zoek naar nieuwe collega’s. En zij moeten eerst weer tijd krijgen om zich in te werken. Nu we weer meer op kantoor kunnen werken, zullen we met elkaar de schouders er onder zetten, om van de nieuwe manier van werken een succes te maken. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen.

Organisatie Wij willen een betrouwbare en service verlenende organisatie zijn. Hierbij luisteren we goed naar de klant en bieden we waar nodig maatwerk aan. Onze omgeving verandert voortdurend. Daarom moeten wij als moderne organisatie ons werk hierop aanpassen. Administratieve organisatie De administratieve organisatie gaat over de regels, procedures en werkafspraken van onze organisatie. Die regels zijn er om onze organisatie goed en betrouwbaar te laten werken. Dit sluit aan bij onze ambitie “Zichtbaar en betrouwbaar”. We moeten voor het jaar 2021 en ook 2022 weer een aanbesteding verrichten omdat de overeenkomst met Accountantskantoor Konings & Meeuwsen in 2020 afloopt. Ook een nieuwe accountant voert als onderdeel van de controle een beoordeling uit op onze

Gemeente Berg en Dal

80 van 109

Voorjaarsnota 2022

administratieve organisatie en interne controle maatregelen. Na de controle komen zij met adviezen ter verbetering in onze auditcommissie. Dit is één van onze raadscommissies. Aandachtsgebied van de huidige ontwikkeling op gebied van rechtmatigheid is de zogenaamde rechtmatigheidsverklaring. Introductie hiervan zal vanaf het jaar 2022 gaan gelden. Het College moet dan in staat gesteld worden om de rechtmatigheidsaspecten voldoende in de greep te hebben en te toetsen. Dit wordt tot op dit moment nog gedaan door de externe accountant. Stand van zaken Voorjaarsnota Konings & Meeuwissen heeft ons medio 2021 laten weten geen gebruik te maken van de verlengingsoptie van het contract met betrekking tot de accountantscontrole. Dit was aanleiding voor ons om een aanbestedingstraject te starten voor de accountantscontrole over de komende jaren. In november 2021 heeft de raad besloten om accountantskantoor Astrium aan te wijzen als onze nieuwe accountant voor de boekjaren 2021-2023.

Informatievoorziening Informatiebeveiliging en privacy Het beveiligen van onze informatie en beschermen van de privacy van onze inwoners, blijven een doorlopend proces. We nemen dit als aandachtspunt mee in elke nieuwe taak en bij de inrichting van elk werkproces en systeem dat we gebruiken. Hierbij blijft altijd het uitgangspunt dat we de beste dienstverlening bieden aan onze inwoners en partners. De juiste maatregelen rondom privacy en informatiebeveiliging, dragen hieraan bij. In 2022 besteden we extra aandacht aan de doorontwikkeling van de functionaliteit veilig mailen. E-mail is de meest gebruikte vorm van communicatie in ons werk. We gebruiken het dagelijks, ook voor het delen van vertrouwelijke informatie. Dit kunnen we alleen veilig en verantwoord blijven doen, als we ons mailverkeer voldoende beveiligen. Door de snelle ontwikkelingen op dit gebied, is een verbeterslag nodig. Dit organiseren we in samenwerking met de iRvN en regiogemeenten. Daarnaast blijven we scherp op hoe we omgaan met autorisatie en authenticatie. In 2021 is gestart met het autorisatiebeleid. In 2022 pakken we hierop door. We bekijken de toepassing van het beleid in de praktijk en passen aan waar nodig. Dit doen we zodat we structureel grip krijgen op wie toegang heeft tot welke informatie.

Hiermee verkleinen we het risico op grootschalige datalekken, terwijl we tegelijkertijd zorgen dat medewerkers de juiste toegang hebben om hun werk te kunnen doen. Zoals elk jaar leggen we in de maand mei verantwoording af over hoe we omgaan met onze informatie. Dit doen we via de landelijke methoden. Voor informatiebeveiliging voeren we de ENSIA-zelfevaluatie uit. Deze evaluatie wordt gevolgd door een externe audit op de belangrijkste onderdelen. Voor privacy vullen we de zelfevaluatie van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) in. Het college van B&W stelt beide verantwoordingsrapportages vast. Eventuele verbeterpunten die naar voren komen in de evaluaties, behandelen we in de tweede helft van 2022. Stand van zaken Voorjaarsnota Samen met iRvN en de regiogemeenten hebben we in kaart gebracht welke mogelijkheden we willen hebben om veilig te mailen. Hierbij hebben we niet alleen aandacht voor de nodige beveiligingsmaatregelen, maar ook het gebruiksgemak. Zowel voor onze medewerkers bij het veilig verzenden van een mail, als voor inwoners die een beveiligde mail ontvangen. Op basis van deze input starten we samen met iRvN en de regiogemeenten een aanbesteding.

Gemeente Berg en Dal

81 van 109

Voorjaarsnota 2022

Voor het verbeteren van onze autorisatie en authenticatie hebben we alle betrokken partijen bij elkaar gebracht. Samen bespreken we wat er precies nodig is. Ook hier zoeken we de balans tussen veiligheid en werkbaarheid. De komende maanden starten we met het doorvoeren van de nodige maatregelen en verbeteringen. De ENSIA-audit over 2021 heeft plaatsgevonden. Het eindrapport wordt ter verantwoording aan het college voorgelegd in 2022. Informatiemanagement en regionale samenwerking Met informatiemanagement houden wij grip op onze informatievoorziening en zorgen we dat we voorbereid zijn op komende ontwikkelingen. Hierbij geeft het Informatiebeleid 2021-2025 ons richting. Het bijhorende Uitvoeringsplan geeft invulling aan hoe wij onze doelen en ambities willen realiseren. In 2022 gaan wij verder met de uitvoering van ons Informatiebeleid en uitvoeringsplan. Dit doen wij aan de hand van de volgende speerpunten:  Versterken digitale dienstverlening  We gaan meer en digitaal (samen)werken  We gaan meer datagedreven werken en sturen  We brengen onze basis op orde  Onze organisatie is voorbereid en ingericht We besteden in 2022 extra aandacht aan digitaal samenwerken. Met de ontwikkelingen rondom flexibel werken onderzoeken we de mogelijkheden voor een samenwerkingsplatform. Daarmee maken we het voor medewerkers makkelijker om samen te werken in projecten of in teams.

We organiseren dit regionaal met het iRvN en met de regiogemeenten. Daarnaast zien we dat ICT steeds meer als cloudoplossing wordt aangeboden. Dit merken we vooral bij het vervangen van applicaties. Waarbij het aanbod van leveranciers veelal uit cloudapplicaties bestaat. Dat betekent dat we als gemeente op een andere manier met onze informatiehuishouding om moeten gaan. In 2022 maken we een cloudbeleid. Ook vragen we in 2022 meer aandacht voor de ontwikkelingen naar de cloud waardoor we het beleid goed in werking laten treden. Om als organisatie voorbereid te zijn op komende ontwikkelingen gaan wij in 2022 verder met I-Governance. I-Governance is een werkwijze om nieuwe ontwikkelingen en initiatieven op het gebied van Informatiemanagement tijdig te signaleren en gestructureerd aan te pakken. In 2021 zijn wij begonnen met het implementeren van deze werkwijze. Hier blijven wij in 2022 breiden we de werkwijze uit en maken we dit een standaard onderdeel van onze organisatie. Regionaal zijn wij als gemeente Berg en Dal goed vertegenwoordigd. We zijn betrokken bij regionale projectgroepen zoals bij de implementatie van de Wet Open Overheid en de projectgroep over informatiehuishouding en architectuur. Waar het kan blijven we aansluiten bij regionale projecten. Zo kunnen we van elkaar leren en hoeven we niet alles zelf te verzinnen.

Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen Archiefbeheer In 2022 gaan we 430 meter te bewaren archieven naar het Regionaal Archief Nijmegen verplaatsen voor professioneel beheer en beschikbaar stellen voor onze inwoners. Zij kunnen in de ruime studiezaal onze archieven raadplegen. We sluiten ook aan bij het E-

Gemeente Berg en Dal

82 van 109

Voorjaarsnota 2022

depot, dit is een opslagplaats voor digitaal archief. We stellen een archivaris aan. Met deze stappen bereiden we ons voor op de nieuwe archiefwet die in 2023 zal ingaan. We maken nieuwe beschrijvingen van onze digitale werkprocessen. Dit doen we met het programma ‘zaaktypen.nl’. Dit is onderdeel van ons Digitaal Archief Systeem (DMS). Dit project is omvangrijk en helpt ons digitaal werken sterk te vereenvoudigen en verbeteren. Daarbij worden ook de nieuwste bewaartermijnen toegevoegd. We gaan verder met het digitaliseren van bestaande papieren dossiers. In 2022 doen we dit voor een onderdeel binnen het Sociaal Team. Met de aanschaf en toepassing van anonimiseersoftware voldoen we steeds beter aan nieuwe en geldende wetgeving. Deze wetgeving vraagt om steeds meer bescherming en privacy van gegevens van inwoners. In 2022 verwachten we bij te zijn met analoge en digitale vernietiging van documenten die volgens de wet vernietigd moeten worden. De processen hiervoor zijn digitaal ingericht. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen Gegevensbeheer Er is een start gemaakt met het afstemmen van geografische gegevens die geregistreerd staan in de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en in het huidige beheerprogramma (GBI) van team Beheer Openbare Ruimte.

In 2022 zal het huidige beheerprogramma worden vervangen door een moderne variant waarbij een directe gegevensuitwisseling met de BGT mogelijk is. Dan zal er gewerkt worden volgens het principe ‘eenmalige registratie, meervoudig gebruik’. Dit vraagt een goede samenwerking tussen team Informatie en team Beheer Openbare Ruimte 1 januari 2025 is de geplande ingangsdatum van de Samengestelde Objecten Registratie (SOR). Het is de bedoeling dat de BAG, BGT, NWB (Nationaal Wegenbestand) en verschillende onderdelen die in de openbare ruimte zichtbaar zijn centraal worden geregistreerd, zoals bijvoorbeeld bomen en straatmeubilair. Stap voor stap werken wij toe naar de SOR door zoveel mogelijk data op elkaar af te stemmen. De kwaliteit van onze data in de basisregistraties versterken we hiermee. Vanaf 2022 heeft de jaarlijkse mutatiesignalering niet meer alleen betrekking op de BAG en BGT maar ook op onderdelen die in het kader van de toekomstige SOR moeten worden geregistreerd. Een hoge actualiteit zal de kwaliteit van onze gegevens op een constant hoog niveau houden. De invoering en van de Omgevingswet heeft ook zijn uitwerking op de werkzaamheden van gegevensbeheer. Indien nodig passen wij werkprocessen hierop aan. Dit doen wij als onderdeel van het project Omgevingswet. De Basisregistratie Ondergrond (BRO) is de afgelopen jaren stap voor stap opgebouwd.

Op 1 januari 2022 treedt de laatste fase in werking. Met iedere stap bevat de BRO steeds meer gegevens en modellen over de ondergrond. Bronhouders leveren deze gegevens per registratieobject aan. De gemeente ziet erop toe dat de gegevens worden geregistreerd. In 2022 sluiten wij aan op BRK 2.0. Dit betekent dat de gegevensuitwisseling met het Kadaster op een andere wijze vorm krijgt. De huidige uitwisseling van gegevens geeft landelijk veel problemen. De kadastrale gegevens worden dan ontsloten via het programma ‘I Objecten’. Hierin is ook de BAG-administratie in opgenomen. Stand van zaken Voorjaarsnota Geen nieuwe ontwikkelingen

Gemeente Berg en Dal

83 van 109

Voorjaarsnota 2022

Datagedreven werken In 2022 blijven we zorgen dat er voor een groot deel van de werkzaamheden actuele informatie beschikbaar is. We hebben informatie voor het Sociaal Domein, P&O, Gegevensbeheer en de openbare ruimte. De informatie wordt gepresenteerd in dashboards voor medewerkers in een digitale omgeving. Voor het college en de raad zijn er ook structureel rapportages beschikbaar over het Sociaal Domein. In 2022 gaan we in de business case evalueren om te bepalen waar we staan met datagedreven werken. Ook kijken we hoe we de informatie nog beter kunnen inzetten. We kijken naar kansen binnen opgaven en sluiten aan waar dit kan. Verder gaan we datagedreven werken uitbreiden naar andere onderdelen van de organisatie, zoals bijvoorbeeld financiën. Hiervoor gaan we meer gegevens ontsluiten vanuit verschillende applicaties. Op basis van deze gegevens bouwen we samen met collega’s rapporten. Deze rapporten gebruiken we voor besluitvorming in de gemeente. Op deze manier brengen we de organisatie en datagedreven werken naar een hoger volwassenheidsniveau. Stand van zaken Voorjaarsnota Vanaf 2022 maken we gebruik van nieuwe aanvullende software om gegevens te verzamelen en te transformeren. We zijn nu in staat om het proces rondom het verzamelen en transformeren van gegevens sneller uit te voeren.

Daarnaast biedt de software mogelijkheden om processen verder te automatiseren en kan informatie die vanuit de organisatie wordt gevraagd ook sneller worden aangeboden. Het leveren van periodieke rapportages is vergaand geautomatiseerd, maar nog niet volledig. Dit richten we verder in.

Digitale dienstverlening We digitaliseren onze dienstverlening en bedrijfsvoering steeds meer. Ook stimuleren we inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen om gebruik te maken van de digitale mogelijkheden die we bieden. Onze gemeentelijke website is daarbij erg belangrijk. Daarom zorgen we ervoor dat de informatie op de website steeds vernieuwd wordt, leesbaar en volledig is. Wij ontwikkelen de website continu door zodat deze voldoet aan de nieuwe toegankelijkheidseisen. Door de digitalisering kunnen inwoners steeds vaker zelf bepalen waar en wanneer ze iets willen regelen. De komende jaren gaan we verder met het aanbieden en uitbreiden van de digitale diensten via de website. We blijven de digitale formulieren die we al hebben verbeteren. Vanaf 2022 kunnen inwoners ook hun rijbewijs digitaal verlengen. Dit kan door een pasfoto te laten maken bij een fotograaf die met de gemeente samenwerkt in deze ontwikkeling en die online gegevens van de inwoner aan de gemeente door kan sturen. Ook andere aanvragen bij Burgerzaken kan de inwoner steeds meer digitaal doen. Soms zelfs zonder naar het gemeentehuis te hoeven komen. Verder kan de inwoner steeds meer informatie vinden op de website mijn.overheid.nl. Dit is de persoonlijke website voor alle overheidszaken. In 2022 verlaat alle uitgaande post het gemeentehuis digitaal.