Voorjaarsnota Berg en Dal 2022

De raad heeft een raadsinformatienota ontvangen met daarin een onderbouwing van dit bedrag. 2.10 Extra voorbereidingskrediet Revitalisering de Mallemolen In de vergadering van de raad op 21 oktober 2021 is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 155.000 voor kosten architect en technische adviezen. Om te komen tot een goed onderbouwd raadsvoorstel moeten we een aantal andere kosten maken waarmee we in dit voorbereidingskrediet geen rekening hebben gehouden. Te noemen zijn inschakeling van externe expertise voor onder meer het opzetten van exploitatiemodellen, adviezen energie en fiscalist, maar ook gemeentelijke organisatiekosten en inhuur projectleider. Ook hebben we kosten voor de noodvoorziening voor Agora onderwijs gemaakt. In totaal is een aanvullend voorbereidingskrediet nodig van € 370.000. De raad heeft hierover een raadsinformatiebrief (raad juni 2022) ontvangen. 2.11 Subsidie Forte Welzijn In de meerjarenafspraak met Forte Welzijn voor 2021, 2022 en 2023 en daarop gebaseerde subsidiebedragen is geen rekening gehouden met indexering van de looncomponent. In 2021 heeft geen indexering van de looncomponent plaatsgevonden en deze is voor aankomende jaren niet voorzien. Indexering van de looncomponent is echter wel redelijk aangezien subsidies aan andere organisaties en verenigingen jaarlijks worden geïndexeerd.

Voor dit programma betekent dit een bijstelling van € 22.000. In totaal gaat het om een bijstelling van € 27.000. Voor programma Onze buurt en Onze gemeente zijn het kleine mutaties van ongeveer € 2.000. Deze zijn meegenomen onder 'diverse kleine mutaties'. 2.12 Onderwijs achterstandenbeleid We ontvangen dit jaar een hogere rijksbijdrage van € 67.933 voor het Onderwijs achterstandenbeleid. Dit geld moeten we ook aan dit doel besteden. Dit bedrag ramen we zowel aan de uitgaven- als de inkomstenkant bij.

Gemeente Berg en Dal

21 van 109

Voorjaarsnota 2022

2.13 Project Gezonde leefstijl Eind 2021 heeft het Rijk aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor activiteiten op het gebied van gezonde leefstijlinterventies. Een deel van deze middelen is in 2021 niet uitgegeven en kunnen we dus in 2022 nog inzetten. Daarom ramen we zowel aan de uitgaven- als de inkomstenkant € 45.142 bij. 2.14 Uitbreiding formatie bezwaar en beroep Team I&P We zien een toename van het aantal bezwaarzaken bij WMO/Jeugd. Dit komt mede door de vaststelling van het koersdocument Sociaal Domein waar we inzetten op; ‘nee, tenzij’. Daarnaast willen we de kwetsbaarheid verkleinen en voldoende aandacht geven aan juridische kwaliteitsbevordering binnen de teams. Het voorstel is om de huidige functie van 24 uur uit te breiden met 12 uur per 1 juli 2022. Voor dit jaar ramen € 13.000 aan salariskosten en voor volgende jaren € 26.000. 2.15 Diverse kleine mutaties Ook zijn een aantal kleine mutaties verwerkt. Voor dit programma gaat het om: bijstelling begroting 2022 ROB € - 3.000 prijsindexatie subsidie schoolmaatschappelijk werk € - 1.000 kosten subsidiebeheer volwasseneneducatie € - 2.000 subsidie Stichting Seniorenraad € - 3.500 Administratieve overboeking Dit zijn beschikbare budgetten die we op dit programma inzetten. Bijvoorbeeld algemene overheadkosten die we nu rechtstreeks aan een programma toe kunnen rekenen.

Beleidskaders Gemeentelijke kaders Sociaal maatschappelijke toekomstvisie Algemene subsidieverordening Berg en Dal Nota vrijwilligerswerk 2022-2026 Mantelzorg in de gemeente Berg en Dal Nota mantelzorg 2019-2021 Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Berg en Dal 2020 Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Berg en Dal 2018 Beleidsregels Beschermd Wonen en Opvang Groesbeek 2015 Verordening Tegenprestatie naar Vermogen gemeente Berg en Dal 2016 Afstemmingsverordening (maatregelenverordening) Participatiewet, Ioaw en Ioaz gemeente Groesbeek 2015 Verordening cliëntenparticipatie werk en inkomen gemeente Berg en Dal 2016 Verordening Doe mee Plus gemeente Berg en Dal 2018 Beleidsregel bijzondere bijstand 2021

Gemeente Berg en Dal

22 van 109

Voorjaarsnota 2022

Beleidsregel handhaving Wet kinderopvang Berg en Dal 2018 Beleidsregel kinderopvang gemeente Groesbeek 2015 Verordening leerlingenvervoer Berg en Dal 2022

Verbonden partijen Gemeentelijke GezondheidsDienst Gelderland Zuid Instituut Bijzonder Onderzoek

Gemeente Berg en Dal

23 van 109

Voorjaarsnota 2022

Onze buurt Je brengt een groot deel van je vrije tijd door in de gemeente en het dorp waar je woont. Je wilt daar fijn kunnen leven en wonen. Dat gaat niet vanzelf. Daar moet aan gewerkt worden. Denk bijvoorbeeld aan een schone buurt, veilige wegen, goede riolering en het onderhouden van bomen en planten. Maar ook aan sport en bewegen. De gemeente heeft daarin een aantal taken, maar inwoners en ondernemers hebben dat ook. We hebben elkaar nodig om deze dingen goed te regelen. Daarbij geeft de gemeente steeds meer ruimte aan inwoners en ondernemers om zelf met ideeën te komen. De gemeente wil niet voor inwoners bedenken wat goed zou kunnen zijn, maar juist helpen de ideeën van inwoners te realiseren. Programmanaam Inwoner

Onze buurt

Onze gemeente

Plaats van actie

- Persoonlijk/thuis

- Directe omgeving/dorp

- Gemeente mét de regio gemeenten

Rol inwoner

- Regie eigen leven - Mee blijven doen

- Meedoen - Initiatief nemen

- Ontwikkelen - Klant

Rol gemeente

- Regelen - Betalen - Veel bemoeienis

- Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren

- Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen

Doelen & resultaten Wat willen we bereiken? 2.1

In onze buurt is iedereen, zo veel als mogelijk, lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.

2.2

Ik voel me veilig in mijn buurt. Inwoners en ondernemers werken samen met de gemeente, politie en andere (zorg)instanties om dat zo te houden.

2.3

In onze buurt is het goed wonen.

2.4

We willen een duurzame gemeente zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? 2.1.1 Elke inwoner kan dichtbij huis sporten en spelen. Speeltuinen vernieuwen wij in nauwe samenwerking met kinderen en buurtbewoners. In het vervangingsschema staat beschreven welke speeltuin wij in een bepaald jaar vervangen en wat hier de kosten voor zijn. In de praktijk kan dit veranderen doordat speeltoestellen op moment van theoretische vervanging nog heel en veilig zijn. In die situatie stellen wij de vervanging uit. In het huidige vervangingsschema staan de volgende plekken voor 2022 op de planning:  Enkele toestellen op het Oranjeplein in Millingen aan de Rijn.  Een (houten) speelplek aan de Gelderhorstlaan in Beek.  Een (houten) speelplek in de groenstrook langs de Rijksstraatweg in Beek.  Een speelplek aan de Rietvoornstraat in Ooij. Naast het vervangen van deze speelplekken, onderhouden wij de sport-, speeltoestellen en de (val)ondergronden. Dat doen we op basis van interne en externe inspectieresultaten. Het onderhoud is uitgebreid beschreven in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

Gemeente Berg en Dal

24 van 109

Voorjaarsnota 2022

Stand van zaken Voorjaarsnota Voor de vervanging van de speeltuinen zijn diverse participatietrajecten gestart. Onder andere Forte Welzijn heeft hierin een rol. We bespreken samen met buurtbewoners, belanghebbenden en vooral kinderen de mogelijkheden en wensen van de buurt. De jaarlijkse inspectieronde is uitgevoerd. Kleine gebreken aan speeltoestellen zijn inmiddels verholpen. In april gaan we de grotere onderdelen vervangen. Om dat te kunnen doen, hebben we materialen besteld. Zodra de vervanging gereed is, zijn de speeltoestellen weer veilig. 2.1.2 We zetten in op verbetering van het lokale sport- en beweegklimaat Onze sportstimuleringsaanpak bestaat vier jaar in zijn huidige vorm. In 2022 werken we toe naar een integrale aanpak met vooropgestelde doelen. Samen met de vaste samenwerkingspartners werken we toe naar een eenduidige wijze van beschrijving van jaarplannen, wijze van monitoren en rapporteren. Om de aanpak verder te verbeteren wordt die in 2022 geëvalueerd. Dit doen we door de doelen en de professionele inzet tegen het licht te houden. Aan de hand van de uitkomsten stellen we een plan op hoe we sportstimulering naar de toekomst toe gaan organiseren. Eind 2020 is het sport- en beweegakkoord afgesloten.

Het akkoord is tot stand gekomen met inbreng van sport- en beweegaanbieders, onderwijs, welzijnsorganisaties, gezondheidsinstellingen, lokale ondernemers en gemeente. In dit akkoord is afgesproken wat de organisaties gaan doen om het lokale sport- en beweegklimaat te verbeteren. Net als afgelopen jaar vormt in 2022 het lokale sportakkoord voor een belangrijk deel de agenda om inwoners meer te laten bewegen en het sportaanbod te verbeteren. Samen met partners werken we aan het verwezenlijken van de gezamenlijke ambities:  Inclusief sporten: niemand buitenspel: we maken ons sterk om kwetsbare doelgroepen waarvoor sport en bewegen niet vanzelfsprekend is door ze beter te bereiken en er bij te betrekken. In Berg en Dal hebben we specifieke aandacht voor de volgende kwetsbare doelgroepen: jeugd (0-18 jaar), mensen met een beperking en senioren.  Gezonde sportorganisaties, samen sterk: We maken ons sterk om sportaanbieders toekomstbestendig te maken. De financiële en organisatorische basis wordt op orde gebracht, zodat aanbieders zich kunnen richten op ontwikkelen van passend aanbod en het aangaan van duurzame samenwerkingen. Duurzame sportomgeving, dichtbij en veelzijdig: we stimuleren veelzijdig gebruik van sportlocaties en een beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte.

Vaardig in bewegen: actief en betrokken: We maken ons sterk om jeugd en jongeren te stimuleren tot een gezonde en actieve leefstijl. We zetten daarbij in op versterking van samenwerking tussen onderwijs en sport, aandacht voor het onderwerp en het betrekken van ouders. Stand van zaken Voorjaarsnota Met de samenwerkingspartners hebben we in de afgelopen periode een aantal stappen gezet en gewerkt aan een eenduidige wijze van beschrijving van jaarplannen, wijze van monitoren en rapporteren. Wat we tot op heden hebben bereikt:  Er is een format ontwikkeld en de jaarplannen sportstimulering zijn met behulp van dit format opgesteld. Dit draagt bij aan de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de plannen.  Het sportteam van Forte gaat de ervaringswijzer gebruiken om zo de ervaringen met hun dienstverlening beter in beeld te brengen. In het najaar gaan we met de vaste samenwerkingspartners van Sportstimulering Berg en Dal in gesprek. We gaan de aanpak evalueren en maken afspraken over de inzet voor de komende jaren. Het Sport- en Beweegakkoord is onze agenda om inwoners meer te laten bewegen en het sportaanbod te verbeteren. We werken hier samen met partners aan. Hieronder een aantal resultaten die we tot op heden hebben bereikt:  Inzet van buurtsportcoaches in Berg en Dal is herijkt op basis van de ambities uit het Sport- en Beweegakkoord.

In de plannen voor sportstimulering is nadrukkelijk de verbinding gelegd met de ambities uit het Sport- en Beweegakkoord.  Er zijn werkgroepen opgestart die aan de slag gaan om samen te werken aan de vier ambities uit het Sport- en Beweegakkoord.

Gemeente Berg en Dal

25 van 109

Voorjaarsnota 2022



Er zijn 19 sport en beweeginitiatieven mogelijk gemaakt vanuit het Sport- en Beweegakkoord. Deze initiatieven dragen bij aan de ambities van het akkoord en verbetering van het sport- en beweegklimaat. We willen zoveel mogelijk mensen met plezier laten sporten en bewegen. Om inwoners aan het bewegen te krijgen worden leuke ideeën beloond met € 300. Via de website samenbergendal.nl kan dit aangevraagd worden. 2.2.1 Kinderen kunnen zelfstandig naar school. Samen met basisscholen en de kinderen zorgen we voor veilige school-thuisroutes met verkeerseducatie (hoe kunnen kinderen de wegen en paden veilig gebruiken) en kleine infrastructurele aanpassingen. In 2022 gaan we verder met de uitvoering van de schoolthuisroute projecten. Door de coronamaatregelen zijn verschillende projecten stilgelegd. Deze worden als eerste opgepakt en aangevuld met de nog openstaande locaties. Stand van zaken Voorjaarsnota Kinderen van Basisschool Breedeweg hebben meegedacht met het verbeteren van de verkeersveiligheid rondom de school. De maatregelen zijn inmiddels deels uitgevoerd. Het overige deel nemen we later mee in het onderhoudsproject in de Pastoor Hoekstraat. Ook in Ooij en in Leuth is door de kinderen en de school meegedacht. De te maken aanpassingen zijn ingepland in diverse onderhouds- en ruimtelijke projecten in de omgeving van deze scholen.

2.2.2 Fietsers beschikken over een veilig en comfortabel netwerk.  In regionaal én internationaal verband werken we aan een samenhangend netwerk voor de fietser.  De inrichting van alle wegen in het buitengebied wordt bekeken en gevolgd door een plan van aanpak om deze op orde te brengen zodat functie en inrichting van de weg in overeenstemming zijn.  Begin 2021 heeft de raad een keuze gemaakt over een fietsrondweg in Leuth. Vervolgens werken we verder aan de uitvoering daarvan met als eerste stap het doortrekken van het bestaande vrijliggende fietspad langs de N840 tot aan de parallelweg in Leuth. Stand van zaken Voorjaarsnota  Voor de maatregelen aan de Ooijse Bandijk hebben we een projectopdracht opgesteld. Met de voorbereidingen zullen we binnenkort starten. Overleg met inwoners is daarvan een onderdeel. Conform afspraak wordt daar de regionale medewerker van Veilig Verkeer Nederland VVN bij betrokken;  In Leuth zijn de voorbereidingen gestart voor de realisatie van het nieuwe stukje fietspad. Hierbij zijn vooral de gesprekken met de grondeigenaren van belang. 2.2.3 Op de dijken gaan alle verkeersdeelnemers goed samen.  Gastvrijheid op onze dijken vinden wij belangrijk. Wij willen daarom goede parkeervoorzieningen mogelijk maken nabij of liever nog richting de dijken.  In 2022 maken we het realiseren van een TOP nabij Beek mogelijk.

Het parkeren in/nabij Kekerdom blijft een aandachtspunt. De parkeerpilot in de Weverstraat gaan we evalueren met de aanwonenden zodra Corona het toe laat. Dit kan leiden tot aanpassingen of een voortzetting van de huidige parkeermaatregelen.  In 2022 richten we de Ooijse Bandijk veiliger in. Nu geldt op bepaalde wegvakken nog een maximum toegestane snelheid van 80 km/uur. Voor de leefbaarheid en onze eigen mobiliteitsvisie verlagen we de snelheid en remmen we het verkeer af. Deze korte en lange termijn plannen maken we samen met de aanwonenden. Stand van zaken Voorjaarsnota In overleg met Vitaal Kekerdom en de werkgroep verkeer wordt het huidige parkeerbeleid (deels parkeerverboden, deels parkeren voor vergunninghouders) voor onbepaalde tijd doorgezet. Deze maatregelen hebben de parkeeroverlast in het toeristische seizoen deels opgelost, maar nog niet geheel. De gemeente blijft in overleg met Vitaal Kekerdom en andere betrokkenen/verantwoordelijken zoals Staatsbosbeheer over eventuele verbeteringen of ontwikkelingen in de toekomst.

Gemeente Berg en Dal

26 van 109

Voorjaarsnota 2022

2.2.4 Alle verkeersdeelnemers reizen veilig en prettig door de gemeente. In 2017 heeft de raad de mobiliteitsvisie vastgesteld. Deze visie biedt het beleidskader hoe we in de periode tot 2026 werken aan een bereikbare gemeente met veilige en leefbare wegen. In 2018 en 2020 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van en bijdragen aan projecten die opgenomen zijn in de mobiliteitsvisie. Op een aantal aspecten is sprake van voortschrijdend inzicht: fietsen, locaties van de TOP’s en de verkeersafwikkeling in Groesbeek Centrum. We nemen dit mee in de evaluatie van de Mobiliteitsvisie eind 2021. Deze kunnen in 2022 leiden tot aanpassingen in onze uitvoering. Stand van zaken Voorjaarsnota  De evaluatie van de Mobiliteitsvisie heeft nog niet plaatsgevonden. We onderzoeken hoe we dit in 2022 het beste kunnen doen.  De plannen voor het Marktplein en de Dorpsstraat in Groesbeek zijn gereed. Besluitvorming wordt doorgeschoven naar de nieuwe collegeperiode. 2.2.5 We helpen inwoners hun eigen veiligheid en zelfredzaamheid te vergroten.

Binnen het werkgebied van politieteam Tweestromenland hebben de 6 gemeenten gezamenlijk een integraal veiligheidsplan 2019-2022 vastgesteld, hierin staan belangrijke onderwerpen:  ondermijning  drugs  zorgfraude  verward gedrag  jeugd  verkeer Dit sluit ook goed aan op de belangrijkste prioriteiten van politie en OM (drugs, uitbuiting, fraude, verbinding zorg en veiligheid). Zo wordt de aanpak van specifieke casussen via het integrale ondermijningsoverleg Tweestromenland opgepakt en zijn er regionale afspraken gemaakt over een efficiënte uitvoering van de Wet verplichte GGZ. Naast inzet op deze thema’s worden uiteraard ook concrete activiteiten uitgevoerd op lokale actuele thema’s als bijv. inbraakpreventie, overlastbestrijding en veiligheid rondom zorginstellingen. De bestrijding van het coronavirus heeft grote gevolgen gehad voor de organisatie van de regionale crisisbeheersing, zowel bij de veiligheidsregio als bij de gemeenten. Landelijk en regionaal vinden evaluaties van de (crisis)aanpak van corona plaats. Daarbij wordt bekeken of leerpunten die hieruit voortkomen moeten leiden tot aanpassingen van het eerder vastgestelde regionaal beleidsplan en crisisplan. Ondertussen loopt de uitvoering van de huidige (jaar)plannen natuurlijk gewoon door. Zo wordt o.a.

toegewerkt naar samenvoeging van de huidige meldkamers tot één gezamenlijke meldkamer voor heel Oost-NL per begin 2023. Stand van zaken Voorjaarsnota Het jaarplan 2022 is recent door de gezagsdriehoek Tweestromenland vastgesteld, met ‘aanpak ondermijning’ en ‘verbinding zorg en veiligheid’ nog steeds als overkoepelende thema’s. De aanstelling van een gezamenlijke ondermijningscoördinator en het integrale ondermijningsoverleg Tweestromenland, waar specifieke signalen/casussen worden behandeld in samenwerking met onder andere politie, ODRN en RIEC, is structureel gemaakt. Zo mogelijk worden strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatregelen ingezet tegen bijvoorbeeld fraude en drugshandel. Uit een regionale evaluatie van de Wet verplichte GGZ bleek dat de vastgestelde taakverdeling en werkprocessen (met een belangrijke rol voor Meldpunt Bijzondere Zorg van de GGD en ons gemeentelijk regieteam) hebben gezorgd voor een efficiënte uitvoering in Gelderland-Zuid. Daarom zijn deze afspraken nu ook structureel gemaakt. 2.2.6 We bevorderen de Veiligheid en Leefbaarheid. In het kader van verbeteren van veiligheid en leefbaarheid beschikken we formeel over 3 Fte BOA-capaciteit. Deze zetten we zowel binnen als buiten kantoortijden in, om zo zichtbaar en aanspreekbaar in de wijken te zijn. We vergroten de leefbaarheid in de wijken door:  ingekomen meldingen te behandelen.

 meer te controleren op overlastsituaties en (zwerf)afval.  bij evenementen controlerend en/of handhavend aanwezig te zijn.

Gemeente Berg en Dal

27 van 109

Voorjaarsnota 2022

Verder handhaven zij onder andere de geldende parkeerverboden op de dijken om zo de veiligheid op de weg en de bereikbaarheid voor hulpdiensten te vergroten. Daarnaast houden ze uiteraard toezicht op geldende coronamaatregelen, mochten deze komend jaar (weer) van toepassing zijn. Voor de taakuitoefening van de BOA’s heeft de coronacrisis een grote betekenis en impact op de gewone werkzaamheden gehad. Stand van zaken Voorjaarsnota Nadat we een groot deel van 2021 door omstandigheden feitelijk maar twee BOA’s tot onze beschikking hadden, zijn we vanaf begin 2022 gelukkig weer op sterkte door het aantrekken van een (nieuwe) derde BOA. De eerste fase van 2022 heeft de coronacrisis nog flinke impact gehad op de taakuitoefening van de BOA’s. Er is veel inzet gepleegd op controles op geldende coronamaatregelen. Met het grotendeels verdwijnen van deze maatregelen gaat het toezicht op een goed verloop van evenementen en festiviteiten weer om de nodige aandacht vragen. Waar de gecoördineerde aanpak van de coronacrisis in onze regio net was geëvalueerd en afgeschaald, kwam er direct een nieuwe, complexe opdracht op het bord van Veiligheidsregio en gemeenten: de coördinatie van de problematiek rondom opvang vluchtelingen Oekraïne. Deze taak zal zeker de 1e helft van 2022 naar verwachting veel inzet en capaciteit vragen.

2.2.7 In de gemeente Berg en Dal krijgt iedereen gelijke kansen Uit de GGD-monitor blijkt dat er in de Stekkenberg meer armoede is, er veel sociale huurwoningen zijn, meer eenoudergezinnen en meer mensen met een lage opleiding. Bij deze groepen is het risico dat er problemen ontstaan groter dan in andere wijken. Om die reden is in 2020 samen met onze ketenpartners in de wijk een actieplan opgesteld met activiteiten. Het doel daarbij is een kansrijke wijk voor alle, maar vooral ook voor de kwetsbare inwoners. Aan de hand van de leefplekmeter willen we de dialoog aangaan met de wijkbewoners. Met deze wijkbewoners willen we dan aan de door hen gewenste resultaten en verbeteringen werken. Wat willen we bereiken: 1. Een kansrijke start voor alle kinderen met daarbij grotere ontwikkelingskansen. 2. Een integraal wijkcentrum met een doorlopende pedagogische aanpak. 3. Betere samenwerking tussen en inzet van organisaties waardoor de doelen makkelijker kunnen worden gehaald. 4. Samenwerking met bewoners uit de wijk. 5. Bruisend wijkcentrum met activiteiten voor en door inwoners en dienstverlening door professionals. 6. Vergroten gezondheidskansen en vaardigheden. 7. Minder armoede en schulden. 8. Een goede verantwoording van de inzet op de bereikte resultaten. In 2022 starten we als tweede met deze aanpak in Millingen aan de Rijn, conform de uitkomsten in de GGD-monitor.

Stand van zaken Voorjaarsnota Er wordt gestaag aan de doelen gewerkt. Op de Heuvel wordt steeds meer een buurtcentrum en er komen steeds meer activiteiten. De school behaalt betere resultaten en heeft inmiddels het predicaat voldoende. Organisaties werken goed met elkaar samen en weten elkaar snel te vinden. De leefplekmeter heeft een aantal tastbare resultaten opgeleverd waar we mee aan de slag gaan. Thema’s zijn: schone buurt, verkeer, veiligheid, ontmoetingspunten, speelplekken en minder tegels en meer groen. Hierover gaan we vooral met bewoners aan de slag. De aanpak in Millingen in de Rijn wordt opgestart in het kader van gebiedsgericht werken, zoals ook in het Koersdocument Sociaal Domein is geformuleerd. Daartoe is een eerste aangezet gegeven, door op korte termijn een start te maken met het Sociaal Atelier. Voor dit instrument dat samen met onze welzijnspartner Forte is opgezet hebben wij inmiddels een projectleider aangetrokken die hier de komende maanden voortvarend mee aan de slag gaat.

Gemeente Berg en Dal

28 van 109

Voorjaarsnota 2022

2.3.1 Onze dorpscentra zijn aantrekkelijk en gastvrij. We willen dat er een prettige sfeer is in de verschillende dorpen. Dat doen we in de eerste plaats voor onze inwoners, maar ook voor de toeristen die op onze gemeente af komen en daardoor langer blijven. Op de volgende plekken zijn/gaan we daarom bezig met de voorbereiding van projecten:  In het centrum van Ooij; herinrichting Reiner van Ooiplein, de uitvoering volgt in het najaar van 2022.  In het centrum van Groesbeek; herinrichting van het marktplein en aanpassingen aan de Dorpsstraat. Eind 2021 besluit de raad na raadpleging van de ondernemers, bewoners en bezoekers, over het te realiseren ontwerp. Uitvoering volgt in 2022-2023.  In het centrum van Beek; aanpassing winkelcentrum Beek. De inmiddels verouderde plannen zijn in 2020 aangepast en teruggebracht tot de gewenste verkeerskundige verbeteringen zoals het aanpassen van het profiel van de Waterstraat en het aanleggen van een trottoir tussen het Höfke en de winkels. Er loopt een pilot voor Water Werkt. De uitkomsten van deze pilot kunnen leiden tot aanpassing van de uitvoering van dit project dat gepland staat voor 2021/2022.  Breedeweg; omdat we in de Breedeweg toch veel moeten breken in het kader van het project aanpak wateroverlast, willen we van dit moment gebruik maken om het centrum aantrekkelijker in te richten.

Stand van zaken Voorjaarsnota  Het plan voor het Reiner van Ooiplein (dat door de klankbordgroep is gepresenteerd) is de volgende fase in gegaan. Dat betekent dat het ingenieursbureau met de voorbereiding van de uitvoering gestart is.  De eerstvolgende stap in project Marktplein (Groesbeek), is een presentatie van het plan en kredietvoorstel.  Het aanpassen van het wegprofiel en aanleggen van trottoirs tussen het Höfke en de winkels zijn we voor aan het bereiden.  Diverse deelprojecten voor de aanpak van wateroverlast in Breedeweg zijn in voorbereiding. In de voorbereiding nemen we de kwaliteitsimpuls mee. 2.3.2 We gebruiken de accommodaties beter. Op verzoek van de gemeenteraad heeft in april 2021 een evaluatie van het accommodatiebeleid plaats gevonden. Doel daarvan is om nog eens kritisch naar het accommodatiebeleid te kijken omdat accommodaties veel geld kosten. Op basis van de evaluatie voeren we gesprekken met verenigingen en organisaties. Daarbij is de insteek om mee te denken het accommodatiebeleid slimmer, efficiënter en goedkoper te maken. Door veranderingen in de bevolkingssamenstelling willen we kijken hoe verenigingen ook mee kunnen veranderen. Bijvoorbeeld door samenwerking of samengaan waardoor de activiteit ook in de toekomst kan blijven bestaan op een goed kwaliteitsniveau. De opbrengst van de gesprekken verwerken we in een koersdocument.

Hierin staan de te bereiken doelen en resultaten en hoe we het beleid al dan niet moeten aanpassen. Het koersdocument verschijnt voor de verkiezingen in het eerste kwartaal van 2022. In het tweede kwartaal van 2022 wordt dit document aan uw raad voorgelegd voor het nemen van een besluit. De uitwerking krijgt daarna een vertaling naar het accommodatiebeleid. In afstemming met het accommodatiebeleid is het team facilitair gestart met de uitwerking van een strategisch vastgoedplan. In dit plan zijn al onze in eigendom zijnde gebouwen beschreven, met hun kosten, prestaties, sterke en zwakke kanten, duurzaamheidsscores inclusief conclusies enzovoorts. Het doel hiervan is om goed gebruik en de waarde van het vastgoed te kunnen beoordelen, waarmee we beter kunnen afwegen of het vastgoed wel of niet behouden moet blijven. Stand van zaken Voorjaarsnota Besluitvorming over de koersnotitie voor het accommodatiebeleid wordt doorgeschoven naar het nieuwe college. Naar verwachting zal dit voor de zomer 2022 zijn, waarna de koersnotitie vrij wordt gegeven voor inspraak. De raadsbehandeling vindt mogelijk pas plaats in het derde kwartaal van 2022. De strategische vastgoedvisie zal daarop volgen.

Gemeente Berg en Dal

29 van 109

Voorjaarsnota 2022

2.3.3 We zijn zuinig op de bijzondere, oude panden/monumenten in onze gemeente. De monumenten in gemeente Berg en Dal zijn de pareltjes van onze kernen en ons landschap. Het gemeentelijk beleid op cultureel erfgoed zet dan ook in op duurzame instandhouding van gebouwd erfgoed. De afgelopen jaren is de vraag naar mogelijkheden om monumenten mee te nemen in de energietransitie flink toegenomen. In 2021 hebben we verkend hoe we eigenaren kunnen helpen met het verduurzamen van hun monumentale panden, met behoud van cultuurhistorische waarden. In 2022 werken we dit verder uit. Afgelopen jaar is de erfgoedverordening en de regelgeving rondom de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit geactualiseerd. In 2022 kijken we wat er verder nodig is om ons erfgoed adequaat te blijven beschermen onder de Omgevingswet. Ook gaan we met het nieuwe beleid aan de slag om een aantal panden als gemeentelijk monument aan te wijzen in Millingen aan de Rijn. In het jaar 2021 is door de Unesco Werelderfgoednominatie het Romeinse erfgoed in de gemeente goed in de schijnwerpers gezet. In 2022 kijken we, samen met partners uit de gemeente, hoe we het Romeinse erfgoed in de gemeente op een aantrekkelijke manier kunnen blijven presenteren voor onze inwoners en bezoekers.

Stand van zaken Voorjaarsnota Voor het verduurzamen van monumentale panden, met behoud van cultuurhistorische waarden, hebben we nu twee acties ondernomen. Bij de actualisatie van de subsidieverordening voor het onderhoud aan gemeentelijke monumenten, hebben we duurzaamheidsscans toegevoegd aan de subsidiabele onderhoudskosten. Op die manier willen we stimuleren dat eigenaren van monumenten een integraal advies laten opstellen voor maatregelen die kunnen helpen om hun monument duurzaam te maken. Daarnaast heeft het college een beleidsregel voor inspraak vrijgegeven om kaders te geven voor het plaatsen van zonnepanelen op beschermde gemeentelijke- en rijksmonumenten. De VNG heeft voor inwerkingtreding van de Omgevingswet een aangepaste modelerfgoedverordening gepubliceerd om deze klaar te maken voor het nieuwe wettelijk stelsel. We hebben gekeken wat voor aanpassingen er nog nodig zijn aan de Erfgoedverordening en we bereiden een wijzigingsverordening voor om die in het gemeentelijk beleid op te nemen. Daarnaast heeft het Gelders Genootschap een voordracht voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gedaan, die we voor besluitvorming gaan voorbereiden. Voor de nieuwe tranche aanwijzing van gemeentelijke monumenten in Millingen a/d Rijn hebben we een advies van de monumentencommissie gevraagd.

Naar aanleiding van het advies waren er wijzigingen aan de redengevende beschrijvingen noodzakelijk. Die zijn verwerkt, en het geheel ligt nu weer voor bij de monumentencommissie. Zodra we het nieuwe advies ontvangen, bereiden we de besluitvorming voor. De gemeente en provincie moeten per locatie een managementplan op gaan stellen. In dit plan komt te staan hoe de locaties beheerd, beschermd en (toeristisch) ontsloten gaan worden. Daarnaast hebben we op de geactualiseerde archeologische waardenkaart, de kern- en bufferzones voor het werelderfgoed overgenomen. De raad heeft voor 2022 budget beschikbaar gesteld om een nieuwe cultuurhistorische waardenkaart op te stellen. Eind maart zal hiervoor de startbijeenkomst met de opdrachtnemer plaatsvinden. In het afgelopen kwartaal hebben we een architectuurhistorisch adviesbureau een quickscan potentiële monumenten laten uitvoeren ter voorbereiding van deze kaart. 2.3.4 We maken het landschap mooier, diverser en beter bereikbaar. Het mooie landschap en de waardevolle natuur vormen een van de belangrijkste kernwaarden van onze gemeente. In het Landschapsontwikkelingsplan ‘Landschap voor Iedereen’ (LOP) is opgenomen dat we zoveel mogelijk een multifunctioneel landschap willen, waarbij de toegevoegde functies leiden tot meer ruimtelijke kwaliteit. Hiervoor zijn ook basiskwaliteiten en gewenste ontwikkelingen opgenomen.

We gaan het LOP aanvullen met een biodiversiteitsplan. De biodiversiteit staat ook in onze gemeente onder druk. Een belangrijk onderdeel van het biodiversiteitsplan is een inventarisatie van gebieden met veel biodiversiteit en waar potentie is voor vergroting van de biodiversiteit. Op die manier kan gerichter worden bepaald waar we wel

Gemeente Berg en Dal

30 van 109

Voorjaarsnota 2022

en niet ruimtelijke ontwikkelingen willen toestaan en waar we onze inspanningen om de biodiversiteit te vergroten het beste kunnen inzetten. We zien steeds meer ruimteclaims op het buitengebied. Deze ruimteclaims kunnen een bedreiging vormen voor de waardevolle natuur en het mooie landschap van onze gemeente. Wij willen dat de ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van woningbehoefte, duurzaamheid, klimaatadaptatie, landbouw en functieverandering bijdragen aan een verbetering van de natuuren landschapswaarden in onze gemeente in plaats van tot een verslechtering. Dit kan ook betekenen dat we sommige activiteiten niet toestaan om het landschap en de natuur te behouden. We zetten actief in met beleid en projecten op het gebied van duurzaamheid (landschappelijke inpassing van zonneparken), klimaatadaptatie (graften tegen wateroverlast Breedeweg), recreatie (uitbreiding wandel- en fietsnetwerk) en landbouw (nevenactiviteiten, Living Lab Ooijpolder). We stellen randvoorwaarden vast, overleggen met onze partners over de beste invulling van projecten en beleid. We willen beleid van andere en hogere overheden en organisaties zodanig beïnvloeden dat dit leidt tot hogere natuur- en landschapswaarden in onze gemeente. Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben aan bureau Natuurbalans/Limes Divergens opdracht gegeven voor het opstellen van een biodiversiteitsplan.

Via Natura krijgt opdracht om het participatiegedeelte richting inwoners en organisaties te verzorgen. Tegelijkertijd doen we mee aan het pilotproject Basiskwaliteit Natuur van SoortenNL. In deze pilot ligt de aandacht niet op zeldzame soorten, maar op de vraag of je per gebied kunt bepalen welke algemene soorten er sowieso aanwezig horen te zijn, om te kunnen spreken van een gezonde leefomgeving. Op regionaal niveau participeren we in de opgave Ontspannen Regio, in het speerpunt Groenblauw Raamwerk. Hiermee bieden we tegenwicht aan de vele stedelijke ontwikkelingen die zullen plaatsvinden in de regio. Het opstellen van het Groenblauw Raamwerk moet ook extra gelden voor natuur en landschap voor onze regio genereren. De eerste vergunningaanvraag voor een zonneveld met een landschappelijk inpassingsplan dat voldoet aan onze eisen is ingediend. Ook de vergunningaanvraag voor de eerste graft en retentiebekken tegen wateroverlast in Breedeweg loopt. 2.3.5 Wij houden groenvoorzieningen op peil. De contracten voor groenonderhoud zijn in 2018 inbesteed bij Dar. Dat betekent dat er geen aanbesteding plaatsgevonden heeft en wij het werk direct aan Dar hebben gegund. Het contract had een looptijd van twee jaar, met twee opties tot verlenging (totaal dus vier jaar). Van deze verlengingsmogelijkheden is gebruik gemaakt. In 2021 is het bestek geactualiseerd.

Dat betekent dat nieuwe inzichten en regelgeving verwerkt zijn en dat de hoeveelheden aangepast zijn. Het werk is inmiddels opnieuw bij Dar inbesteed. Dat betekent dat Dar de openbare ruimte in onze gemeente tot en met 2025 onderhoudt. In het contract leggen wij onder anderen de onderhoudskwaliteit vast. Wij schrijven A-kwaliteit en inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt voor. A-kwaliteit betekent dat we een hoge onderhoudskwaliteit vragen. Inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt betekent in de praktijk dat ongeveer 25 medewerkers (11 fte) uit deze doelgroep actief zijn met het onderhoud van de openbare ruimte. Tot slot herstellen en renoveren wij ook dit jaar plantsoenen en vervangen we bomen. Daarnaast is aandacht voor biodiversiteit en soorten die passen bij het veranderende klimaat. Geleiding en vasthouden van regenwater zijn tevens actuele onderwerpen. Vooral grasvelden richten wij hierop in. Wij leggen bijvoorbeeld zogenaamde wadi’s aan voor het bergen van regenwater. Een wadi is een verlaging in het grasveld waar water verzamelt en de bodem in trekt.

Gemeente Berg en Dal

31 van 109

Voorjaarsnota 2022

Meer informatie over het onderhoud van groen leest u in de paragraaf kapitaalgoederen. Stand van zaken Voorjaarsnota We zijn dit jaar gestart met een nieuw vierjarig onderhoudsbestek voor het groen. In januari zijn we gestart met een snoeironde. Deze werkzaamheden zijn inmiddels naar tevredenheid uitgevoerd. Afgelopen plantseizoen hebben we ongeveer 250 bomen vervangen en op diverse plaatsen plantsoenen gerenoveerd. Bijvoorbeeld aan de Piet Heynstraat en De Merelle in Groesbeek, Ravenberg in Beek, Burgemeester Hermsenstraat en Rustenburgweg in Millingen aan de Rijn. 2.3.6 We hebben een toekomstbestendige bibliotheek. De bibliotheek is een belangrijke voorziening voor iedereen. Niet alleen voor de uitleen van boeken en als laagdrempelige voorziening in de bestrijding van laaggeletterdheid. Maar ook als ontmoetingsplek voor persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid. De focus ligt vooral op de jeugd en ouderen. Daarom is het belangrijk dat de bibliotheek goed bereikbaar blijft. Om dat te kunnen borgen is een bezuiniging op de bibliotheek niet mogelijk gebleken zonder locaties te sluiten. De bezuiniging voor 2022 van € 75.000 is nu niet haalbaar zal daarom ongedaan worden gemaakt. Om onze inhoudelijke doelen veilig te stellen en locaties niet te hoeven sluiten zal daarnaast aangesloten moeten worden bij de jaarlijkse inflatiecorrectie van het CPB, bibliotheken.

Gebeurt dat niet dan zal telkens sprake zijn van een tekort op de begroting van de bibliotheek wat tot sluiting van locaties zal leiden. We blijven werken aan een toekomstbestendige bibliotheek. Dat kan het best door realisatie van het door hen geschreven programma van eisen voor het gemeentehuis. Maar is ook goed mogelijk door dit programma te realiseren in de Mallemolen door een grondige revitalisatie. Uitgaande van de gebruikers wordt ingezet op behoud van de bibliotheek in de Mallemolen. Stand van zaken Voorjaarsnota Met de vaststelling van de toekomstvisie voor de Mallemolen in oktober 2021 is bepaald dat de bibliotheek definitief een plek krijgt in de Mallemolen. Hiervoor gebruiken we het programma van eisen wat al voor het gemeentehuis is ontwikkeld. De vernieuwing van de Mallemolen wordt momenteel uitgewerkt. Afhankelijk van het definitief aantal vierkante meters voor de bibliotheek in de Mallemolen, kan de subsidie voor de bibliotheek worden bijgesteld. De ingeplande bezuiniging van € 75.000,- op de bibliotheek voor 2023 zullen we op grond daarvan niet halen. Het bedrag is naar verwachting niet realistisch. 2.3.7 We ondersteunen inwoners om samen prettig in hun buurt te wonen. Samenleven in een buurt waarin de diversiteit en hulpbehoevendheid steeds verder toeneemt, vraagt om extra begrip en aandacht voor elkaar. We zetten daarom in op het verbinden van mensen.

We geven mensen ook handvatten om hen te leren omgaan met diversiteit en lastige situaties. Hiermee vergroten we de samenredzaamheid in een buurt. In 2022 bieden we extra trainingen en cursussen om mensen te leren omgaan met mensen met een psychisch probleem en/of mensen met dementie, zoals Mental Health First Aid voor volwassenen en voor jeugd. Dit is een soort EHBO training, maar dan gericht op psychische nood. Ook bieden we trainingen gericht op ‘Ontwaar verward gedrag’ en dementie. Door corona hebben we hierop in 2020 en 2021 minder kunnen inzetten dan beoogd. De komende twee jaar krijgt dit nog een extra impuls. We ondersteunen waar nodig initiatieven uit de dorpen die de sociale structuur versterken. Hierbij kun je denken aan vergelijkbare initiatieven zoals het straatcontactpersonen netwerk in Heilig Landstichting of de Burenhulp in Leuth. Ondersteuning vanuit de gemeente kan op allerlei manieren: bijvoorbeeld financieel of hulp bij het opzetten door een opbouwwerker van Forte Welzijn. We blijven inzetten op Buurtbemiddeling, waarbij inwoners op vrijwillige basis helpen om conflicten tussen buren in goede banen te leiden. De inzet in 2022 is gebaseerd op de

Gemeente Berg en Dal

32 van 109

Voorjaarsnota 2022

uitkomsten uit de evaluatie die we in de 2e helft van 2021 uitvoeren. In 2020 hebben we subsidie gekregen voor het project Samen leven in de wijk. Met de uitkomsten daarvan gaan we in 2021 en 2022 aan de slag. Stand van zaken Voorjaarsnota Vanuit het project Samenleven in de wijk wordt in het voorjaar de eerste Bewustwordingsbijeenkomst Welkome Wijk georganiseerd voor inwoners. De bijeenkomst is gericht op het bevorderen van inclusie van mensen met een psychische beperking en het versterken van gemeenschapszin in de wijk. De bijeenkomst wordt gegeven door getrainde gespreksleiders en ervaringsdeskundigen. Dit doen we in Millingen aan de Rijn. In 2022 geven MEE Gelderse Poort en Pro Persona Preventie extra trainingen aan inwoners en belanghebbenden in het herkennen en omgaan met mensen met (psychische) beperkingen, waaronder bijvoorbeeld omgaan met mensen met autisme, niet-aangeboren hersenletsel (NAH), angststoornis, verslaving en/of verstandelijke beperkingen. De aangeboden trainingen worden goed ontvangen. De trainingen die gestart zijn zitten vol en ook voor de geplande trainingen zijn volop aanmeldingen. Ook bieden we onze collega’s die veelvuldig in contact komen met inwoners in 2022 cursussen aan om te leren omgaan met mensen met dementie.

Dit is onderdeel van het actieplan voor een ‘dementievriendelijke gemeente’ dat door college en raad in het eerste kwartaal van 2022 is vastgesteld. Op verschillende plekken in de gemeente zijn we met inwoners in gesprek die zelf een stuk groen in de straat willen beheren. Twee voorbeelden zijn Blekershof en Koningsholster in Beek. Hier beheren de buren inmiddels een stuk groen en worden werkdagen georganiseerd. Het samen beheren van groen zorgt voor contact tussen straatgenoten. Dit versterkt de sociale structuur. Buurtbemiddeling is in de 2e helft van 2021 geëvalueerd. Er is een kleine toename in het aantal meldingen ten opzichte van 2020 geconstateerd. Steeds meer mensen weten Buurtbemiddeling te vinden en dat is een mooie ontwikkeling. Helaas is het Coronavirus in de afgelopen periode bepalend geweest voor de uitvoering van buurtbemiddeling. Er ontstonden wachtlijsten als gevolg van alle beperkingen. De wachtlijsten zijn inmiddels weggewerkt. 2.3.8 We zorgen voor een evenwichtige verdeling van woonruimte in de kernen. De krapte op de woningmarkt blijft onverminderd hoog. Binnen die krapte hebben we de opgave om ook diverse bijzondere doelgroepen goed te huisvesten.

Denk daarbij aan de instroom van migranten, de uitstroom uit jeugdinstellingen en beschermd wonen en maatschappelijke opvang, maar ook de jongeren en ouderen die op zoek zijn naar een woning die beter past bij hun leeftijd. Veel van deze woningzoekenden zijn aangewezen op sociale huur. Dat legt extra druk op wijken met veel sociale huurwoningen. Om de leefbaarheid in de buurten op peil te houden, vinden we het van belang dat woonruimte evenredig wordt verdeeld en concentratie van problemen wordt voorkomen. In 2022 herijken we de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Ook doen we een regionaal woningmarktonderzoek om inzichtelijk te krijgen welke kwalitatieve en kwantitatieve tekorten er zijn. We zetten er daarnaast op in om in 2022 een woonproject te starten en/of realiseren voor een bijzondere doelgroep. We sluiten hierbij aan op het convenant Weer Thuis dat we samen met de regiogemeenten opstelden. Stand van zaken Voorjaarsnota Om goed zicht te krijgen op de huisvestingsopgave die volgt uit de ontwikkelingen van langer en weer thuis wonen van mensen met een zorgvraag, is een woonzorganalyse gestart. Dit doen we samen met Oosterpoort en Waardwonen en wordt uitgevoerd door Companen. De woonzorganalyse levert ons een ‘foto van het huidige moment’ op.

Hiermee krijgen we inzicht in waar de vraagontwikkeling zit en kunnen we gerichter de strategie bepalen en sturen op projecten. We verwachten de uitkomst in het 2e kwartaal 2022. Met de Werkroep Bijzondere Bemiddeling zijn aanvullende afspraken gemaakt. De afspraken

Gemeente Berg en Dal

33 van 109

Voorjaarsnota 2022

zien toe op een betere evenredige verdeling van de uitstroom uit beschermd wonen, maatschappelijke opvang en jeugdzorg met verblijf over de gemeenten in de regio. 2.4.1 We werken aan een duurzame gemeente door te werken aan energiebesparing en het opwekken van duurzame energie. Met het door de raad vastgestelde Actieplan Duurzaamheid, werken we in onze gemeente langs verschillende lijnen aan duurzaamheid. Het actieplan duurzaamheid draagt bij aan de doelen uit het coalitieakkoord. Komend jaar leggen we hier de focus op: Duurzame energie  We stimuleren en faciliteren zonnepanelen op grote daken in onze gemeente.  Congestie op de landelijke netwerken leidt mogelijk tot vertraging in de uitvoering van grootschalige energieprojecten. Om nog meer vertraging te voorkomen, is het belangrijk om de ruimtelijke procedures voor de lopende (pilot)projecten voor grootschalige zonneparken op land voort te zetten zodat de landelijke netbeheerder de juiste prioriteiten kan stellen.  We treffen voorbereidingen zodat de politieke partijen zich goed kunnen voorbereiden op discussies omtrent windmolens. Aardgasvrij wonen  We starten met het (wijk)uitvoeringsplan als vervolg op de (nog vast te stellen) Transitievisie Warmte. We richten ons hierbij o.a. op het isoleren van de huizen en het vergroten van de energiebesparing.

Dit zijn de eerste stappen richting een aardgasvrije toekomst, zonder dat we al daadwerkelijk van het aardgas af gaan. We versterken het thema aardgasvrije gebouwen in de verbinding met het woonbeleid en het vastgoedbeleid. Duurzame mobiliteit  We versnellen de uitrol van het laadpalennetwerk voor elektrische auto’s. We doen mee met de concessie voor laadpaalinfrastructuur in de regio. Circulaire Economie  We verkennen de mogelijkheden om circulair te bouwen. Daar waar het kan doen we dit in regionaal verband. Tevens werken we aan het regionale doel van 50% circulair bouwen in 2030. Klimaatadaptatie  We voeren het regionaal uitvoeringsplan uit. Hierin staan ambities, doelen en maatregelen om de negatieve gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te voorkomen of te verminderen (zie ook 2.4.2). Samen duurzaam handelen  We blijven onze inwoners en inwonersinitiatieven zoveel mogelijk ondersteunen met financiën, kennis en het zoeken naar financieringsmogelijkheden. Denk hierbij aan het verduurzamen van bedrijventerreinen, het duurzaamheidscafé Berg en Dal, het opzetten van een netwerk van energiecoaches in onze gemeente.  We helpen initiatiefrijke ondernemers en evenementenorganisaties een verduurzamingsslag te maken. In de sector toerisme en recreatie doen we dit onder de vlag van Green Destinations.

 Samen met de regio werken we verder aan de verplichte Regionale Energie Strategie (RES). We maken samen RES 2.0 gereed voor besluitvorming in 2023.  We nemen actief deel aan de opgave Circulaire Regio van de Groene Metropoolregio (regio Arnhem-Nijmegen). We willen daarbij optimaal gebruik maken van regionaal opgepakte initiatieven, zoals inkopen van duurzame energie. Duurzaam organiseren  We verbeteren de communicatie over duurzaamheid en zetten hiervoor onder andere in op de actualisatie van de gemeentelijke website.  We geven het goede voorbeeld door onze eigen organisatie verder te verduurzamen, we maken gebouwen energiezuiniger, plaatsen daar waar mogelijk zonnepanelen op

Gemeente Berg en Dal

34 van 109

Voorjaarsnota 2022

 

onze daken, en schakelen stap voor stap over naar duurzaam rijden. Onze medewerkers nemen deel aan de kennisuitwisselingsbijeenkomsten van samenwerkende gemeenten voor het verduurzamen van de GWW sector (Grond, Weg en Waterbouw). We integreren duurzaamheid in de omgevingsvisie.

Stand van zaken Voorjaarsnota Duurzame energie  Er is een onderzoek uitgezet naar waar we staan ten opzichte van de doelstelling om klimaatneutraal te zijn in 2050, en naar wat er wellicht nog nodig is.  We herhalen het project zon op daken bij bedrijven. De opdracht hiervoor is gegeven.  Er is een beleidsregel verduurzamen monumenten opgesteld. De beleidsregel ligt in april ter inzage en maakt het straks makkelijker om zonnepanelen op monumenten te plaatsen.  De aanvraag voor de omgevingsvergunning voor het project Lage Wald is ingediend. De anterieure overeenkomst leggen we op korte termijn ter besluitvorming aan het college voor.  Vanaf dit moment kopen we 100% in de regio opgewekte groene stroom in. Aardgasvrij wonen  Als uitwerking van de transitievisie warmte zijn we nu bezig met de voorbereidingen voor een (wijk)uitvoeringsplan. We richten ons hierbij onder andere op het isoleren van de huizen en het vergroten van de energiebesparing. Dit zijn de eerste stappen richting een aardgasvrije toekomst, zonder dat we al daadwerkelijk van het aardgas af gaan. Duurzame mobiliteit  De concessie voor de uitrol van het laadpalennetwerk voor elektrische auto’s is gegund. Er zijn plankaarten opgesteld voor het jaarlijks proactief plaatsen van 11 tot 14 laadpalen voor elektrische auto’s.

 Er deed zich een kans voor om een proef voor deelauto’s op te zetten en een kans om twee slimme bandenpompen te plaatsen. Dit voeren we nu uit. Circulaire Economie  Op dit moment zijn hier nog geen proactieve acties op ondernomen. De regio werkt aan een circulaire impactladder. Wij volgen dit proces, zodat we indien gewenst aan kunnen sluiten. Klimaatadaptatie  We voeren het regionaal uitvoeringsplan uit. Zie ook 2.4.2. Samen duurzaam handelen  Wij werken momenteel aan een plan om energiearmoede tegen te gaan. Samen met het inwonersinitiatief Duurzaamheidscafe Berg en Dal leiden we energiecoaches op. Zij kunnen op huisbezoek om onze inwoners te laten zien hoe ze zelf energie kunnen besparen. Een aanvraag bij het Rijk voor financiering van een proeftuin aardgasvrije wijk is helaas afgewezen.  Onder de vlag van Green Destinations werken we aan twee pilots voor het verduurzamen van de toeristische sector. De pilots bevinden zich in de laatste fase. Binnenkort worden de resultaten verwacht. We zijn met ondernemersverenigingen in gesprek over hoe ondernemers geholpen kunnen worden bij het verduurzamen van hun bedrijven.  Samen met de regio werken we aan de Regionale Energie Strategie 2.0. Het uitvoeringsplan is bijna klaar.

Daarnaast wordt er op regionaal niveau een plan MER uitgevoerd zodat de Regionale Energie Strategie geborgd kan worden in de instrumenten van de Omgevingswet.  We nemen actief deel aan de opgave Circulaire Regio van de Groene Metropoolregio (regio Arnhem-Nijmegen). Wij leveren als gemeente de speerpunttrekker Water en klimaatadaptatie. We nemen deel aan de gezamenlijke inkoop van energie. Het contract voor elektriciteit is verlengd omdat het succesvol en naar tevredenheid is. We nemen

Gemeente Berg en Dal

35 van 109

Voorjaarsnota 2022



deel aan de nieuwe gezamenlijke aanbesteding voor van aardgas. Samen met de afdeling sport verkennen we de ondersteuningsbehoefte voor het verduurzamen van sportaccommodaties.

Duurzaam organiseren  Binnen de opgave duurzaamheid hebben we een communicatieplan opgesteld.  Binnen de afdeling Beheer Openbare Ruimte stellen we dit jaar een Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte op. Hierin beschrijven we onder andere hoe wij zorgen voor een beheerbare, aantrekkelijke en toekomstbestendige openbare ruimte. Het beleidsdocument vertalen we vervolgens door in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). De leidraad beschrijft inrichtingseisen voor ontwikkelingen en reconstructies in de openbare ruimte.  Er is gestart met de planvorming om de Mallemolen Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG) te maken.  Onder invloed van de stijgende energieprijzen, is gestart met een verkenning naar de mogelijkheden om het energiegebruik in onze gebouwen nog verder naar beneden te brengen.  Door Covid-19 is tot nu toe is nog beperkt deelgenomen aan kennisuitwisselingsbijeenkomsten. Nu Covid-19 minder impact heeft op onze werkzaamheden, wordt dit weer makkelijker. 2.4.2 We nemen maatregelen tegen de effecten van klimaatverandering. We willen onze gemeente klimaatbestendig maken in 2050. Als vervolg op de Regionale Adaptatie Strategie Rijk van Maas & Waal is er een regionaal uitvoeringsprogramma (RUP)vastgesteld. We doen mee aan alle 9 speerpunten uit de RUP, te weten: 1. Stenen eruit, groen erin; 2. Klimaatbestendig op weg (hoe kunnen wegen klimaatbestendig worden); 3.

Herstel Blauwe motor stuwwal; 4. Klimaatafspraken in de bouw; 5. Agenda landelijke gebied voor de Ooijpolder en Groesbeek (met de nadruk op waterkwantiteit en –kwaliteit); 6. Hitteplannen; 7. Klimaatkennis op orde; 8. Communicatiestrategie en campagne; 9. Klimaatbestendigheid in prestatieafspraken. Samen met onze partners in de regio en in onze gemeente wordt hiermee gewerkt aan de trits ‘meten, weten, doen’ op de onderwerpen wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Stand van zaken Voorjaarsnota Alle speerpunten zijn opgestart door de verschillende trekkers (mede-overheden). Onze gemeente doet mee aan alle speerpunten. Wij zijn trekker van het speerpunt Klimaatbestendigheid in prestatieafspraken. Met Waardwonen en de Huurdersvereniging Millingen aan de Rijn is een pilot opgestart om te kijken hoe de buitenruimte van een huurwoningcomplex meer natuurlijk kan worden ingericht en beheerd met draagvlak en hulp van huurders en zonder verhoging van servicekosten. Bij een succesvolle uitvoering en met het meenemen van geleerde lessen kan het project worden uitgerold naar de rest van de huurwoningvoorraad. 2.4.3 Wij nemen maatregelen om wateroverlast te voorkomen. Op diverse plekken hebben inwoners hinder of overlast van water door hevige regenbuien. De overlast bestaat vaak uit schade aan privé en gemeentelijke eigendommen.

Vooral in Breedeweg is sprake van overlast; hinder treedt met name op in Beek, het centrum van Groesbeek en Heilig Landstichting. Prioriteit wordt gegeven aan situaties waarbij sprake is van overlast. In 2019 is dan ook gestart met het project ‘Wateroverlast Breedeweg’. Samen met Waterschap Rivierenland werken we aan ongeveer 40 maatregelen in en rond de kern om wateroverlast (en droogte) tegen te gaan. Dit project loopt door tot en met 2024 (en staat ook vermeld in het MIP). Het rioolstelsel is ontworpen op neerslag van ongeveer 20 mm (in één uur), en is niet berekend op de waterafvoer van extreme regenval. De te nemen maatregelen voor wateroverlast door

Gemeente Berg en Dal

36 van 109

Voorjaarsnota 2022

extreme neerslag brengen we voor het grootste deel ten laste van de rioolheffing. Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) vormt het vertrekpunt om invulling te geven aan de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Algemeen Bij de uitvoering van projecten nemen we het aspect wateroverlast meteen mee. We hebben de knelpuntlocaties namelijk in beeld. De maatregelen worden in de bovengrond gezocht. Door aanpassingen van het maaiveld wordt het water naar plekken geleid waar het geen of minder overlast veroorzaakt. Het betreft bijvoorbeeld de reconstructies Ottenhofstraat en Mooksestraat/Binnenveld in Groesbeek. Breedeweg We werken verder aan de uitvoering van het Maatregelenplan van het project Breedeweg maakt ruimte voor water. In de waterstroom Knapheideweg richting buurtsuper (stroombaan 1) worden de maatregelen in het buitengebied tot en met het pleintje Wilgstraat uitgevoerd. De planvorming van het verdere verloop wordt opgepakt. Voor de andere grote waterstroom Klein Amerika, Antoniusweg, Bredeweg (stroombaan 2) geldt eveneens de maatregelen worden uitgevoerd. Dat geldt voor alle maatregelen, met wellicht een uitloop naar 2023. Planvorming en uitvoering van de maatregelen rondom de 1e Colonjes (stroombaan 6) is eveneens voorzien. De provincie zal starten met de planvorming van de maatregelen die voorzien zijn aan de Provinciale weg.

Voor stroombanen 3, 4, 5, en 7 wordt de planvorming opgestart. Project Steenbreek (ontstenen tuinen) heeft een doorlopend karakter gedurende drie jaar. Beek Het project “water werkt” is 20 jaar geleden gerealiseerd. Dit kunstwerk heeft ook een belangrijke watervoerende functie. We gaan het restaureren. Op dit moment lopen de werkzaamheden van de pilot “water werkt” waar voor een klein gedeelte een nieuw type goot wordt aangelegd. Indien de pilot succesvol is, zal de restauratie voor de rest van “water werkt” in gang worden gezet. Voor Beek-Ubbergen moeten de laatste berekeningen nog worden uitgevoerd in het kader van het BRP/stresstest. Dit is in Q3/Q4 van 2021 uitgevoerd. Deze resultaten hebben we vertaald naar concrete maatregelen om wateroverlast tegen te gaan. De uitvoering staat gepland in 2023 en 2024. Heikant Op dit moment zijn wij samen met het waterschap bezig met een studie naar de afvalwaterbak op de Heikant. Uit deze studie zullen verschillende oplossingsrichtingen naar voren komen over hoe we de huidige problematiek het beste kunnen oplossen. In 2022 starten we de planvorming op. Afkoppelsubsidieregeling We hebben een afkoppelsubsidieregeling ingesteld voor bewoners, bedrijven en corporaties van onze gemeente. Juist ook op particulier terrein liggen veel kansen om wateroverlast te beperken.

Vandaar dat wij onze inwoners willen stimuleren om hun hemelwater op hun eigen terrein te verwerken. De regeling gaat in het najaar van 2021 van start en zal lopen tot eind 2025. Heilig Landstichting We onderzoeken structurele oplossingen voor de waterhinder. Een belangrijke partner hierin is de gemeente Nijmegen. In het verleden is een optie besproken met Nijmegen om hemelwater over te storten op Nijmeegs grondgebied. Deze optie dient verder besproken te worden. De mogelijkheden hangen samen met de nog in ontwikkeling zijnde plannen van Vitens om waterwinputten in Heumensoord te verplaatsen. Stand van zaken Voorjaarsnota  Voor Beek worden de laatste berekeningen in het kader van het BRP/stresstest uitgevoerd in combinatie met de aanpak wateroverlast gemeentebreed.  De gezamenlijke studie met het waterschap naar de afvalwaterbak Heikant is afgerond.

Gemeente Berg en Dal

37 van 109

Voorjaarsnota 2022

  

Er is consensus over de resultaten en het planvormingsproces is gestart. De afkoppelsubsidieregeling is in november van 2021 van start gegaan. Tot op heden zijn er zo’n 80 aanvragen binnengekomen. Hier van zijn er inmiddels 16 compleet uitgevoerd en betaald. Het BRP voor Heilig Landstichting stellen we dit voorjaar op. Er vinden nu gesprekken plaats met Vitens en de Provincie om duidelijkheid te krijgen over de mogelijke verplaatsing van het grondwaterbeschermingsgebied (en waterwinputten) en wat de impact hier van is op Heilig Landstichting.

2.4.4 We stimuleren het verminderen van de hoeveelheid restafval. De inwoners van Berg en Dal scheiden hun huishoudelijk afval steeds beter. Om dit verder te stimuleren en mogelijk te maken zijn we in 2021 gestart met gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal. Ook is in 2021 het gescheiden inzameling op basisscholen gestart. Vanaf 2022 zamelen we het huishoudelijk restafval eens per vier weken in, in plaats van eens per twee weken. Met deze maatregelen verwachten we in 2022 een stijging van de hoeveelheid gescheiden ingezamelde grondstoffen, en verdere daling van de hoeveelheid huishoudelijk restafval. We streven ernaar om de kwaliteit van gescheiden ingezamelde grondstoffen te verbeteren zodat we de grondstoffen op een efficiëntere wijze kunnen recyclen. Daarvoor zetten we extra in op communicatie, en doelgerichte controle en toezicht. Landelijk wordt gewerkt aan uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid, bijvoorbeeld via statiegeld op drankverpakkingen. Dat zal waarschijnlijk invloed gaan hebben op de door gemeente in te zamelen hoeveelheid Plastic+, de hoeveelheid zwerfafval, en de vergoeding die we daarvoor ontvangen. De effecten van het afvalbeleid monitoren we jaarlijks en rapporteren we apart aan de gemeenteraad. Afhankelijk van de resultaten stellen we eventuele aanpassingen voor.

Een van de optie die we willen onderzoeken is het invoeren van een (klein) tarief op plastic+ zakken naar voorbeeld van de succesvolle invoering in Nijmegen. Stand van zaken Voorjaarsnota De inzameling van restafval is inmiddels eens per 4 weken. De invoering is zonder noemenswaardige problemen verlopen en we krijgen ook geen signalen over mee zwerfafval. Op de milieustraten staat een extra container voor tariefzakken. Die wordt goed gebruikt, de service wordt door inwoners gewaardeerd. We houden die container voorlopig aan en monitoren het gebruik. Het is nog te vroeg om iets over een eventuele afname van de hoeveelheid te zeggen. Om de kwaliteit van ingezameld GFT te controleren vinden steekproeven plaats voorafgaand aan de inzameling. De kwaliteit is goed, en inwoners die er vragen over stellen zijn positief over de actie. Statiegeld: er was discussie over inzamelpunten. Inmiddels is duidelijk dat zowel flesjes als blikjes via supermarkten ingezameld gaan worden. Het is nog niet bekend wat dit betekent voor de vergoeding die gemeenten ontvangen. Onderzoek naar tarief op Plastic+zakken is nog niet uitgevoerd.

Gemeente Berg en Dal

38 van 109

Voorjaarsnota 2022

Wat mag het kosten?

Rekening Begroting 2021 2022 Primair

Mutaties t/m VJN

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 na 2023 2024 2025 VJN