Voorjaarsnota Berg en Dal 2022
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2022
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................... 2 Algemeen ............................................................................................................................... 3 Voorwoord .......................................................................................................................... 4 Samenvatting ...................................................................................................................... 4 Leeswijzer ........................................................................................................................... 7 Ambities ................................................................................................................................. 8 Programma's ........................................................................................................................ 10 Overzicht programma's ........................................................................................................ 10 Inwoner ............................................................................................................................. 10 Doelen & resultaten .......................................................................................................
10 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 10 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................ 10 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 19 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 19 Beleidskaders ................................................................................................................ 22 Verbonden partijen ........................................................................................................ 23 Onze buurt ........................................................................................................................ 23 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 24 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 24 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................ 24 Wat mag het kosten?.....................................................................................................
39 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 39 Beleidskaders ................................................................................................................ 42 Verbonden partijen ........................................................................................................ 43 Onze gemeente ................................................................................................................ 43 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 44 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 44 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................ 45 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 54 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 54 Beleidskaders ................................................................................................................ 55 Verbonden partijen ........................................................................................................
56 Ons geld ........................................................................................................................... 56 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 57 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 57 Beleidskaders ................................................................................................................ 58 Verbonden partijen ........................................................................................................ 58 Overhead .......................................................................................................................... 58 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 59 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 59 Beleidskaders ................................................................................................................ 61 Verbonden partijen ........................................................................................................ 61 Paragrafen ...........................................................................................................................
61 Lokale heffingen ............................................................................................................... 62 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 62 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 63 Algemeen ...................................................................................................................... 64 1. Wegen ....................................................................................................................... 65 2. Riolering .................................................................................................................... 66 3. Water......................................................................................................................... 69 4. Groen ........................................................................................................................ 70 5. Gebouwen ................................................................................................................. 72
Gemeente Berg en Dal
2 van 109
Voorjaarsnota 2022
6. Openbare verlichting ................................................................................................. 74 7. Speelruimten ............................................................................................................. 75 Financiering ...................................................................................................................... 76 Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 77 Personeel ...................................................................................................................... 78 Organisatie .................................................................................................................... 80 Informatievoorziening .................................................................................................... 81 Digitale dienstverlening ................................................................................................. 84 Inkoop en aanbesteding ................................................................................................ 85 Duurzaamheid ...............................................................................................................
85 Verbonden partijen............................................................................................................ 86 Grondbeleid ...................................................................................................................... 87 Financiële begroting ............................................................................................................. 88 Inleiding ............................................................................................................................ 89 Overzicht baten en lasten ................................................................................................. 89 Incidentele baten en lasten ............................................................................................... 89 Financieel MeerjarenPerspectief ....................................................................................... 93 Bijlagen ................................................................................................................................ 94 Raadsvoorstel ................................................................................................................... 95 Specificatie Financieel MeerjarenPerspectief ..................................................................
101 Toelichting financiële begrippen ...................................................................................... 103 Toelichting afkortingen .................................................................................................... 106
Gemeente Berg en Dal
3 van 109
Voorjaarsnota 2022
Algemeen Voorwoord Voorwoord Welkom bij onze Voorjaarsnota 2022! In de Programmabegroting 2022 hebben wij onze ambities, doelen en resultaten voor 2022 beschreven. Ook de geraamde inkomsten en uitgaven staan in de begroting. Tussentijds rapporteert het college aan de raad over de realisatie van de begroting. De eerste rapportage voor 2022 is de Voorjaarsnota. Deze rapportage gaat over: 1. Hoe ver zijn we met het behalen van de afgesproken resultaten? 2. Welke geraamde inkomsten en uitgaven passen we aan? Hoever zijn we met het behalen van de afgesproken resultaten en ambities? Per programma hebben we de actuele stand van zaken van de doelen en resultaten beschreven en de financiële gevolgen hiervan verwerkt. Welke geraamde inkomsten en uitgaven passen we aan? De grootste nadelige afwijkingen worden veroorzaakt door het coronaproof organiseren gemeenteraadsverkiezingen, extra kosten nieuw bestuur, noodzakelijke vervanging inventaris Morgenfit, openbare verlichting en openbaar groen. De grootste voordelige afwijking wordt veroorzaakt door de Algemene uitkering. De mutaties uit deze Voorjaarsnota leiden tot een begrotingssaldo voor 2022 van € 139.000 voordelig. Het overschot voor 2022 voegen we toe aan de algemene reserve. Het raadsvoorstel en het raadsbesluit zijn opgenomen in de bijlagen. Klik hier om direct naar het raadsvoorstel te gaan.
Met vriendelijke groet, College van burgemeester en wethouders
Gemeente Berg en Dal
4 van 109
Voorjaarsnota 2022
Samenvatting Op 4 november 2021 heeft de gemeenteraad de Programmabegroting 2022 en de eerste begrotingswijziging vastgesteld. Het begrotingssaldo van de primaire begroting was € 78.000 voordelig. De eerste begrotingswijziging had een voordelig saldo van € 659.000. Het begrotingssaldo na de 1e begrotingswijziging was € 737.000 voordelig. Volgens genomen besluiten en de ontwikkelingen en afwijkingen die in deze Voorjaarsnota zijn vermeld stellen we het begrotingssaldo nu met € 598.000 nadelig bij. Het begrotingssaldo komt daarmee op € 139.000 voordelig. Zie onderstaande tabel. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Hoofdstuk
Bedrag
Primaire begroting
78 V
Begrotingsresultaat na vaststelling (4 november 2021)
78 V
Voorjaarsnota 2022 >
1e begrotingswijziging
659 V
>
verwerkte besluitvorming
0
>
overige ontwikkelingen
-598 N 61 V
Begrotingsresultaat na voorjaarsnota 2022
139 V
In deze Voorjaarsnota zijn per programma de mutaties aangegeven en toegelicht. Het betreft veelal autonome ontwikkelingen waar we niet op kunnen sturen. De grootste mutaties zijn: -
Algemene uitkering Kosten bedrijfsvoering Extra kosten nieuw bestuur Inventaris Morgenfit Niet verrekenbare btw Openbaar groen Openbare verlichting Bijdrage ODRN Overige mutaties Totaal
+ 177 - 345 - 68 -64 -60 -78 - 46 -38 -76 -598
Hieronder staat een overzicht met daarin de saldi per programma na verwerking van de mutaties in deze Voorjaarsnota.
Gemeente Berg en Dal
5 van 109
Voorjaarsnota 2022
Bedragen x €1.000 Programma
Begroting
Mutaties
Begroting
2022
t/m
2022
Primair
VJN
na VJN
Saldo
Saldo
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Inwoner
-37.400
-875
-38.275
-37.814
-37.345
-36.729
Onze buurt
-13.945
-839
-14.784
-14.137
-14.630
-14.749
Onze gemeente
-5.804
-664
-6.468
-5.944
-6.119
-6.159
Ons geld
66.248
2.376
68.624
64.970
64.881
65.074
Overhead
-9.893
63
-9.830
-10.229
-10.228
-10.160
Saldo rekening baten en lasten
-794
61
-733
-3.154
-3.442
-2.723
Toevoeging aan reserves
-358
0
-358
-350
-341
-332
Onttrekking aan reserves
1.230
0
1.230
1.204
1.232
1.223
Resultaat rekening baten en lasten
78
61
139
-2.300
-2.551
-1.831
Daarnaast spelen er een aantal algemene ontwikkelingen die financiële gevolgen voor de begroting hebben. Hieronder gaan we in op een vijftal ontwikkelingen. 1. Corona Wij hebben in de begroting 2022 geen rekening gehouden met de eventuele financiële gevolgen van de coronamaatregelen. In deze voorjaarsnota hebben we de extra kosten voor verkiezingen van de gemeenteraad als gevolg van de coronamaatregelen geraamd, alsmede de rijksbijdrage. De coronamaatregelen zijn op dit moment beëindigd. Het is nog onduidelijk wat het na-ijleffect van deze maatregelen voor onze gemeente betekent. Uit de media valt te vernemen dat er mogelijk een groter beroep op jeugdhulp wordt gedaan en het aantal faillissementen zal toenemen. We kunnen nu de financiële gevolgen hiervan en de eventuele compensatie van het rijk niet inschatten. De coronagelden die we in 2021 hebben ontvangen zijn niet allemaal besteed. Het restant hevelen we bij de jaarrekening 2021 over naar 2022. 2. Noodopvang vluchtelingen Oekraïne In deze voorjaarsnota ramen we een budget van € 1,4 miljoen voor de noodopvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Wij zijn hierbij uitgegaan dat een noodopvang gedurende 6 maanden plaatsvindt en dat het rijk de kosten volledig vergoed. De duur van de oorlog in Oekraïne is niet in te schatten. Zolang deze situatie bestaat, betekent dit een extra taak voor onze gemeente.
Dit gaat ten koste van de reguliere werkzaamheden. Ook zetten we extra medewerkers in voor onder andere burgerzaken, zorgloket, inkomen en participatie. 3. Regeerakkoord Op 15 december 2021 is het nieuwe Regeerakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst' gepresenteerd. Op basis van dit Regeerakkoord is de verwachting dat we extra rijksgelden krijgen voor de jaren 2022-2025. Het rijk heeft na 15 december met een aantal grote tegenvallers te maken die mogelijk nog tot bijstelling van het regeerakkoord leiden. We moeten nog officieel bericht van het rijk krijgen wat het regeerakkoord daadwerkelijk financieel voor ons betekent. Dit zal voor wat betreft de algemene uitkering gebeuren in de Meicirculaire 2022 Gemeentefonds.
Gemeente Berg en Dal
6 van 109
Voorjaarsnota 2022
4. Inflatie Diverse oorzaken, zoals het tekort aan grondstoffen, groeiende economie, conflict tussen Rusland en Oekraïne leiden sinds enige tijd tot een hogere inflatie dan die we gewend zijn. Deze hogere inflatie heeft mogelijk financiële gevolgen voor onze begroting. In deze voorjaarsnota hebben we een paar begrotingsposten aangepast. Voor sommige begrotingsposten zijn prijsafspraken gemaakt. Vooralsnog volgen we de ontwikkelingen en zullen zo nodig bij de najaarsnota met budgetaanpassing komen. Mogelijk krijgen we een hogere algemene uitkering omdat deze uitkering gekoppeld is aan de rijksuitgaven. Deze uitgaven stijgen ook door inflatie. 5. Personele ontwikkelingen Er is op dit moment sprake van een hoge mate van verloop in onze organisatie. Het is een ontwikkeling die we ook bij andere gemeenten en sectoren zien. Dit grotere verloop leidt tot veel vacatures en tot een hoge werkdruk bij de zittende medewerkers. Ook worden we geconfronteerd met een hoger ziekteverzuim. En vooral met langdurige uitval. Al met al betekent dit dat we veel mensen moeten inhuren om de gaten te dichten, zodat we de dienstverlening door kunnen laten gaan. Dit leidt tot extra kosten, omdat ook de tarieven voor externe inhuur aan het stijgen zijn. Tegelijkertijd merken we dat het door de krappe arbeidsmarkt moeilijk is om nieuwe medewerkers te vinden. Er is schaarste in vele vakdisciplines.
Daardoor merken we dat we onze wervingsstrategieën aan moeten passen. Daarvoor hebben we ook extra tijd en geld nodig. Tijd om een goede aanpak en de juiste strategie te bedenken. Middelen om andere/extra wervingsmethoden in te zetten wanneer dat noodzakelijk is. En om door te pakken met arbeidsmarktcommunicatie voor de lange termijn. De extra aandacht die werving en selectie vraagt, vraagt ook extra inzet van de organisatie. Juist bij moeilijk in te vullen vacatures zorgt dit voor extra werkdruk. Omdat de werkzaamheden opgevangen moeten worden zolang de vacature nog niet gevuld is. Maar ook omdat het een aantal maanden duurt voordat een nieuwe collega volledig op sterkte meedraait. Het is in dit soort gevallen goed om onszelf af te vragen of onze ambities nog reëel zijn of dat we onze ambities bij moeten stellen.
Gemeente Berg en Dal
7 van 109
Voorjaarsnota 2022
Leeswijzer Na het algemeen gedeelte staan bij de `ambities` de keuzes weergegeven die bij de programmabegroting zijn gemaakt. De `programma's` bevatten wat we willen bereiken en wat we al hebben bereikt. Onder `financiële begroting' staat het totaaloverzicht van de verwachte baten (inkomsten) en lasten (uitgaven) voor 2022. Daarnaast zijn bij dit onderdeel een overzicht van de incidentele baten en lasten en het Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) opgenomen. Tot slot zijn in de `bijlagen` het raadsvoorstel en een specificatie van het FMP opgenomen. Ook geven we hier een toelichting op afkortingen en financiële begrippen. Onze schrijfstijl proberen we kort en helder te houden en verwijst met 'elektronische links' naar de documenten die erbij horen. Minbedrag betekent: nadelig of uitgaaf/investering Plusbedrag betekent: voordelig of inkomst Inhoudsrechten (disclaimer) In de Voorjaarsnota is gebruik gemaakt van informatie van derden. Hoewel de Voorjaarsnota met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld kunnen gebruikers van deze stukken geen rechten ontlenen aan of aanspraak maken op de juistheid en volledigheid van de inhoud. Ook aanvaarden wij geen aansprakelijkheid voor eventuele schade die daardoor kan ontstaan.
Gemeente Berg en Dal
8 van 109
Voorjaarsnota 2022
Ambities Onze missie is: “Iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.” 1. We doen het samen! De gemeente Berg en Dal is er voor haar inwoners. Die inwoners vormen samen de gemeenschap Berg en Dal. Met elkaar zorgen we ervoor dat het goed wonen is in onze gemeente. Maar er verandert wel iets in de manier waarop we dat doen. De tijd dat de gemeente voor alles zorgde én over alles besliste is voorbij. Dat kan niet meer en dat willen we ook niet meer. U als inwoner vraagt en krijgt steeds meer zeggenschap. En u zorgt steeds vaker zelf voor een goed woon-, werk- en leefklimaat. Voor uzelf en voor anderen. De gemeente wil hierbij een gelijkwaardige partner zijn. We willen ruimte geven aan uw initiatieven en u ondersteunen om dingen mogelijk te maken.
2. Betaalbaar Berg en Dal! Wij zijn ons er heel goed van bewust dat wij met gemeenschapsgeld werken. De portemonnee van de gemeente verschilt daarbij niet zo veel met die van uzelf. Niet alles wat we willen kan ook, dus maken wij duidelijke keuzes. En we geven niet meer uit dan er binnenkomt. Als er een tekort dreigt dan kijken we eerst of er in de uitgaven geschrapt kan worden. We kunnen ook de belastingen verhogen, maar dat willen we zoveel mogelijk voorkomen. Onze belastingen zijn bijna de laagste van Gelderland en dat willen we zo houden.
3. Hier wordt gewerkt! We willen dat iedereen de kans krijgt om aan het werk te zijn. Als u daar niet op eigen kracht in slaagt, dan helpen wij daarbij. Onze gemeente heeft een prachtige natuur en ligt in een afwisselend landschap. We hebben een rijke geschiedenis en daarvan is in onze gemeente veel terug te vinden. Buiten, maar ook in onze musea. Het toerisme is dan ook belangrijk voor onze gemeente en we werken er hard aan om onze gemeente nog aantrekkelijker te maken. Voor u als inwoners, maar ook voor al die bezoekers. Het toerisme zorgt ook voor werkgelegenheid. Dat is belangrijk. Onze missie is niet voor niets: iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.
4. Duurzaam Berg en Dal! De zorg voor de wereld van morgen is ontzettend belangrijk. Onze kinderen moeten kunnen opgroeien in een mooie, veilige en gezonde omgeving. Daarom gaan we energie besparen, meer schone energie opwekken, grondstoffen hergebruiken, blijven we lokale initiatieven ondersteunen en zorgen voor minder afval. Doordat ons klimaat verandert, krijgen we ook steeds extremer weer. We moeten zorgen dat we onze omgeving hier goed op inrichten. Hiervoor is de komende jaren veel geld nodig. Wij kunnen dat niet alleen, dat moeten we samen doen met u. Wij passen de openbare ruimte aan. Aan u vragen wij hetzelfde te doen op uw eigen terrein.
5. Zichtbaar en betrouwbaar! Onze inwoners, instellingen en bedrijven weten voor welke producten en diensten zij bij de gemeente terecht kunnen. Wij communiceren hier duidelijk over. Aan de balie, de telefoon, maar ook op de gemeentepagina, website en sociale media. U weet ons te vinden en u bent tevreden over onze dienstverlening. Dat komt omdat we duidelijk zijn over wat we doen en wat we niet doen. We zijn vriendelijk, geven snel antwoord op eenvoudige vragen en leveren maatwerk als dat nodig is. We bieden hulp aan mensen in nood. We hebben contact met u en weten wat er speelt in onze gemeente en in de regio. Wij laten zien dat wij opkomen voor de belangen van onze inwoners.
Gemeente Berg en Dal
9 van 109
Voorjaarsnota 2022
Programma's Overzicht programma's Inwoner Meestal heb je de gemeente niet nodig in je dagelijks leven. Je redt het prima zelf. Dat is ook de bedoeling. Maar dat lukt niet iedereen. Soms lukt het niet om alles zelf te regelen. Vaak zonder dat je daar zelf iets aan kunt doen. De gemeente probeert je dan te helpen. Dat kan voor een korte of lange tijd zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om zorg, inkomen, onderwijs of gezondheid. De belangrijkste dingen die je nodig hebt om op een normale en prettige manier te kunnen leven. De gemeente is vaak een laatste plek voor hulp. Daarbij werkt de gemeente samen met andere organisaties of huurt hen hiervoor in. Onze bedoeling is iedereen een goede basis te geven, een steun in de rug, zodat je verder kunt en mee kunt blijven doen! Programmanaam Inwoner Plaats van actie - Persoonlijk/thuis
Onze buurt - Directe omgeving/dorp
Rol inwoner
- Meedoen - Initiatief nemen - Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren
Rol gemeente
- Regie eigen leven - Mee blijven doen - Regelen - Betalen - Veel bemoeienis
Onze gemeente - Gemeente mét de regio gemeenten - Ontwikkelen - Klant - Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen
Doelen & resultaten Wat willen we bereiken? 1.1
Ik heb voldoende inkomen.
1.2
Ik kan hulp vragen als dat nodig is.
1.3
Ik ben betrokken en doe mee.
1.4.
Alle kinderen krijgen gelijke kansen.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1.1 Ons minimabeleid zorgt ervoor dat ook inwoners die weinig geld hebben mee kunnen doen in de samenleving. Met ons minimabeleid willen wij inwoners die om welke reden dan ook een laag inkomen hebben, ondersteunen om toch mee te kunnen doen in onze samenleving. Wij hebben daarbij extra aandacht voor kinderen die in armoede opgroeien. In 2021 hebben wij het minimabeleid geëvalueerd. De lessen daaruit zijn verwerkt in een nieuw minimabeleid dat vanaf 2022 ingaat. Dit nieuwe beleid sluit beter aan bij de huidige realiteit en is tot stand gekomen met input van inwoners, de woningcorporaties, Humanitas en Schuldhulpbuddy. Ook hebben we de handen ineengeslagen met Stichting Leergeld,
Gemeente Berg en Dal
10 van 109
Voorjaarsnota 2022
Jeugdfonds Sport & Cultuur en andere organisaties die ons kunnen helpen bij de ondersteuning aan onze inwoners, door de juiste mensen te bereiken met de juiste middelen. Belangrijke elementen in het nieuwe beleid zijn maatwerk, vertrouwen in de inwoner en vraaggericht werken. We willen minder regels en lijstjes en meer aansluiten bij wat de inwoner nodig heeft. Stand van zaken Voorjaarsnota Vanuit het nieuwe beleidsplan minima & schuldhulpverlening wordt een actieplan opgesteld. Hierin staat beschreven hoe de doelen in het beleidsplan worden behaald met acties. Dit geeft ons richting voor de aankomende jaren en de mogelijkheid om te prioriteren. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe beleid voor de bijzondere bijstand, dit nieuwe beleid geeft ruimte voor meer maatwerk. Daarnaast wordt gekeken hoe om te gaan met de Doe Mee!regeling en het Kindpakket in combinatie met een samenwerking met Stichting Leergeld. Ook energiearmoede is een belangrijk thema. Er wordt gekeken naar energiebesparende maatregelen voor minimahuishoudens. Daarnaast wordt de eenmalige energietoeslag zo snel mogelijk uitgekeerd. 1.1.2 We zetten sterk in op de preventie van schulden. Inwoners met beginnende schulden helpen we voordat hun problemen groter worden. In 2022 voeren we nog steeds zelf de eerste fase van schuldhulpverlening uit (de zogeheten stabilisatiefase).
Omdat we hiervoor geen middelen meer krijgen van het rijk, zetten we voor de capaciteit van schuldhulpverleners eigen middelen in. Daarnaast zijn er vanaf 2022 meer mogelijkheden om inwoners te helpen met bijvoorbeeld een budgetcoach of budgetbeheer. Op die manier voorkomen we dat inwoners in een langdurig schuldhulpverleningstraject belanden. In 2022 verwachten we ook de eerste effecten te zien van het project Vroegsignalering. Inwoners moeten vroeg in beeld komen wanneer er sprake is van betalingsachterstanden. Hiermee voorkomen we dat inwoners hoge schulden opbouwen. Met het oog op de nasleep van de coronacrisis blijven we goed in de gaten houden of onze schuldhulpverlening rondom ondernemers met schulden sluitend is. Deze doelgroep wordt naar verwachting groter en het is van belang dat we hen de juiste hulp kunnen blijven bieden. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een nieuwe contract met SSHB Support (voorheen Schuldhulpbuddy’s) aangegaan. In dit contract ligt de nadruk op het verbeteren en verduurzamen van de samenwerking tussen SSHB en de gemeente. Onze preventietaken hebben we uitgebreid. Zo doen we mee met de Week van het geld waarin gastlessen op scholen worden gegeven. Ook worden er verjaardagspakketjes naar 18-jarigen gestuurd waarin meer informatie staat over hun financiële rechten en plichten.
We zien nog geen gevolgen bij schuldhulpverlening rondom de hoge energiekosten. Dit verwachten we in de loop van het jaar wel. 1.2.1 Grip op de kosten van Wmo en Jeugdhulp: implementatie koersdocument In het Koersdocument sociaal domein dat begin 2021 door de raad is vastgesteld hebben we de richting bepaald om de ondersteuning op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet goed en betaalbaar te houden. De drie belangrijke thema’s waar we de komende tijd aan gaan werken zijn: gebiedsgericht werken (niet elke wijk heeft hetzelfde nodig) één gezin, één plan (te beginnen met meer en betere samenwerking tussen het sociaal team en team participatie en inkomen) normaliseren (o.a. door meer laagdrempelige opvoedondersteuning). In 2022 evalueren we de pilot indicatievrije dagbesteding voor volwassenen die in 2021 is gestart. We investeren in de samenwerking met onze partners, met name in het preventieve, voorliggende veld. Samen werken we aan een gezamenlijke visie op preventie en kijken we hoe we ook verwijzers, zorgaanbieders, sportclubs, ouders en jeugdigen en andere relevante partijen hieraan kunnen verbinden.
Gemeente Berg en Dal
11 van 109
Voorjaarsnota 2022
Stand van zaken Voorjaarsnota Naast het thema Gebiedsgericht werken, zijn we gestart met het Sociaal Atelier. Dit is een integrale werkvorm waarin alle organisaties die werken op het gebied van welzijn, zorg en leefbaarheid gezamenlijk projecten oppakken en uitvoeren. Inwoners worden betrokken bij de opzet en uitvoering van projecten. Deze vorm van co-creatie sluit goed aan bij de geest van deze tijd. Voor Één gezin één plan zijn we bijna zo ver dat we in ieder geval de ICT systemen van het Sociaal Team en van team Inkomen en Participatie op elkaar hebben aangesloten. In eerste instantie is gekozen om pas later in het jaar met Normaliseren aan de slag te gaan. Wel is begin 2022 een projectleider gestart die zich bezighoudt met de gezamenlijke visie op en verbinding met partners in het preventieve voorliggende jeugdveld. De voorbereiding op de evaluatie van de pilot indicatievrije dagbesteding is in samenwerking met de gemeente Nijmegen en de aanbieders gestart. 1.2.2 We helpen inwoners langer zelfstandig thuis te wonen. We willen een inclusieve samenleving zijn. Mensen wonen daarom steeds minder vaak in zorginstellingen, ook als ze ouder worden of (psychisch) kwetsbaar zijn. Om hen goed te ondersteunen gaan we in 2022 het volgende doen: We gaan werken met multidisciplinaire wijk-Ggz-teams.
Met deze teams wordt de kennis van mensen die nu al in de wijk werken (Sociaal Team medewerkers, buurtbeheerders, wijkagenten, opbouwwerkers, etc.) aangevuld met kennis van professionele zorgaanbieders (zoals behandelaars, psychiatrisch verpleegkundigen en psychologen). We gaan aan de slag met de verbeterpunten uit de evaluatie van de Wet verplichte ggz (Wggz). We organiseren een ouderenmarkt. We gaan vrijwilligers opleiden om 65+ ers te bezoeken. Stand van zaken Voorjaarsnota In plaats van multidisciplinaire wijk-GGZ-teams hebben we in onze gemeente uiteindelijk gekozen voor het project wijk GGD’er. Hiermee sluiten we beter aan bij de reeds aanwezige expertise in onze sociale teams en voorkomen we dat er een extra toegangspoort en daarmee een nog meer versnipperd zorglandschap ontstaat. Voor de wijk GGD’er hebben we subsidie gekregen van ZonMW. Het project start per 1 april 2022 en doen we in samenwerking met de gemeenten Heumen en Mook en Middelaar. 1.2.3 We helpen voorkomen dat kinderen uit huis worden geplaatst. Als een kind (tijdelijk) niet thuis kan wonen is dit erg ingrijpend. Daarom willen we uithuisplaatsingen zoveel mogelijk voorkomen. In 2022 zetten we daarom op de volgende acties in: We gaan door met de pilot buurtgezinnen (waarin gezinnen elkaar helpen) en evalueren dit aan het einde van het jaar.
We versterken de samenwerking met alle partijen (zoals de Raad voor de Kinderbescherming, de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis) in het kader van de Gelderse Verbeteragenda Jeugd. We versterken daarnaast óók de samenwerking binnen de verschillende teams van onze gemeentelijke organisatie (één gezin, één plan, één regisseur, zie 1.2.1). Stand van zaken Voorjaarsnota De organisatie van de jeugdbeschermingsketen is complex, met veel betrokken organisaties. Van lokale wijkteams en Veilig Thuis tot Jeugdbescherming en de Raad voor de Kinderbescherming. De diensten van de verschillende organisaties vormen te vaak geen logisch, samenhangend en overzichtelijk geheel voor het gezin. Er is overlap maar tegelijkertijd sluiten de vele schakels niet altijd op elkaar aan. Soms vallen er gaten. Met als gevolg dat de juiste hulp en bescherming tekort schieten. De Gelderse gemeenten, Veilig Thuis, Jeugdbescherming, Moviera (opvangcentrum huiselijk geweld) en de Raad voor de Kinderbescherming hebben daarom afgesproken om intensiever samen te werken in één team. Dit noemen we Toekomsttuinen. In de regio Gelderland-Zuid gaan we daarmee aan de slag.
Gemeente Berg en Dal
12 van 109
Voorjaarsnota 2022
1.2.4 Wij helpen mantelzorgers, zodat zij de zorg voor hun naasten kunnen blijven bieden. In 2022 gaan we samen met mantelzorgers en met Mantelzorg Berg en Dal in gesprek om de nota mantelzorg 2019-2021 te herijken. We bekijken opnieuw welke behoeften er zijn en hoe wij dit binnen het beschikbare budget het beste kunnen realiseren. Stand van zaken Voorjaarsnota Nu er weer meer mogelijk is worden activiteiten voor mantelzorgers opgestart. Zoals ‘koffie met’ en ‘mantelzorgtafels’ in Millingen en Groesbeek. Ook is gewerkt aan de nieuwe Nota Mantelzorg 2022-2026. Deze nota is weer gezamenlijk opgesteld met Mantelzorg Berg en Dal. We benoemen concreet hoe we de mantelzorgers willen ondersteunen. Deze nota leggen we in de loop van 2022 voor aan de gemeenteraad. 1.3.1 Inwoners bepalen zelf welke onderwerpen belangrijk zijn voor hun dorp en gaan hiermee aan de slag. De gemeente stelt budget en ambtelijke ondersteuning beschikbaar voor het opstellen van Dorpsagenda’s. De inwoners uit het dorp nemen het initiatief voor een Dorpsagenda, wij ondersteunen waar dit nodig is. Bij het opstellen van een Dorpsagenda bespreken inwoners met elkaar wat ze in hun dorp kunnen doen om er goed te leven en te wonen. Hierover maken ze samen afspraken. Ze bepalen zelf waar ze aan willen werken en of ze hierbij hulp van de gemeente of andere organisaties nodig hebben.
Door de coronamaatregelen is het in 2020 en 2021 lastiger geweest om met elkaar het gesprek te voeren. In 2020 is door inwoners in Millingen a/d Rijn een start gemaakt aan een Dorpsagenda. We verwachten dat zij dit eind 2021 weer oppakken en in 2022 een Dorpsagenda aan de gemeente presenteren. In Kekerdom, Leuth, Ooij, Berg en Dal, Heilig Landstichting en de Horst is inmiddels een Dorpsagenda opgesteld en is een start gemaakt met het realiseren van de eerste acties. Stand van zaken Voorjaarsnota In Breedeweg is een nieuwe start gemaakt met de Dorpsagenda. Samen met Forte Welzijn worden eerste gesprekken gevoerd met de initiatiefnemers. In Millingen aan de Rijn zijn de initiatiefnemers gestopt met de Dorpsagenda. De werkgroep Burgerparticipatie (bestaande uit vrijwilligers) komt binnenkort met de resultaten van de evaluatie van de bestaande Dorpsagenda’s en de werkwijze. Deze resultaten nemen we mee in de jaarlijkse evaluatie van de Nota Participatie. De evaluatie leggen we voor aan de gemeenteraad. 1.3.2 We werken samen met inwoners zoals we hebben afgesproken in de nota inwonerparticipatie. In 2022 wordt het werken volgens de nota ‘Samen maken we Berg en Dal’ steeds vanzelfsprekender – zowel binnen als buiten het gemeentehuis. De nota wordt in 2022 ook gebruikt als kader voor de nieuwe omgevingsvisie/wet.
We zijn actief met inwoners in gesprek en werken samen, ook op ons digitale platform www.samenbergendal.nl. Dit platform evalueren we in 2022. De werkgroep burgerparticipatie kijkt jaarlijks samen met ons naar hoe wij inwonersparticipatie vormgeven. Indien nodig passen we de werkwijze en de nota aan: al doende leren we. Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben een interne werkgroep 'Samen maken we Berg en Dal' opgericht. De leden komen uit de verschillende teams en zijn ambassadeur van de interne samenwerking en de samenwerking met onze inwoners en andere partijen. Bij ruimtelijke ordeningsprojecten verwijzen we de initiatiefnemers naar de werkwijze in de nota. Dit wordt actief opgepakt. We werken aan een toolkit voor de initiatiefnemers en onze collega’s, zodat het goede gesprek met
Gemeente Berg en Dal
13 van 109
Voorjaarsnota 2022
de belanghebbenden wordt gevoerd. De nota participatie wordt dit jaar geëvalueerd. Onderdeel van de evaluatie is het digitale platform. De resultaten van de evaluatie worden ter informatie aan de gemeenteraad voorgelegd. De evaluatie willen we ook met een aantal raadsleden voorbereiden. 1.3.3 We gaan met jongeren in gesprek om hen bewust te maken van hun stem. In 2020 is een enquête onder jongeren uitgezet met de vraag ‘Wat is voor jullie een belangrijk thema?’. Hieruit kwamen onder andere de thema’s starterswoningen in de gemeente en duurzaamheid naar voren. Woningcorporatie Waardwonen ziet kansen om in Millingen aan de Rijn starterswoningen voor jongeren te realiseren. Omdat dit een thema is dat jongeren belangrijk vinden is door Waardwonen contact gezocht met potentiële jonge huurders. Dit plan wordt in 2022 verder opgepakt. In 2022 gaan we opnieuw in gesprek met onze jongeren om vervolgens een ander thema op te pakken. De raadswerkgroep jongerenparticipatie/jongerenraad pakt dit op. Zij willen hier ook het digitale platform www.samenbergendal.nl voor inzetten. Dit is voor jongeren een laagdrempelige manier om actief mee te doen. Stand van zaken Voorjaarsnota Op dit moment lopen nog gesprekken met de buurt over de nieuwbouw van de starterswoningen in Millingen aan de Rijn. Ook met jongeren is gesproken. Zij zijn enthousiast over de huidige plannen van Waardwonen.
Op dit moment zijn er verschillende jongereninitiatieven. Twee groepen jongeren zijn samen met de gemeente in gesprek over een skatebaan in de omgeving van Beek. In Millingen aan de Rijn hebben jongeren subsidie van de gemeente gekregen voor het realiseren van een Calisthenicspark (fitnessplek in de buitenruimte). Jongeren willen elkaar les geven op deze plek. In maart is de jongerenontmoetingsplek bij sporthal Heuvelland gerealiseerd. Hier kunnen jongeren ook buiten sporten. Dit is gerealiseerd op verzoek van een groep jongeren uit Groesbeek. 1.3.4 Statushouders horen erbij in Berg en Dal. Inburgering Op 1 januari 2022 gaat de nieuwe Wet inburgering in. Hierin is het laten meedoen/participeren van statushouders niet als aparte taak/verantwoordelijkheid van de gemeente opgenomen. Terwijl wij dit juist zo belangrijk vinden. We willen namelijk voorkomen dat statushouders lang afhankelijk blijven van een uitkering en niet goed integreren. Daarom willen wij hier in 2022 extra in investeren. Huisvesting Door de krapte op de woningmarkt blijft het huisvesten van statushouders een uitdaging. Vooral bij een hoge taakstelling. Met woningcorporaties maken we hier afspraken over. En we zetten de komende jaren in op het versneld bouwen van sociale huurwoningen. Het aantal sociale huurwoningen groeit, maar nog niet hard genoeg.
Waar zich kansen voordoen pakken we ook zelf het initiatief voor huisvesting. Stand van zaken Voorjaarsnota Inburgering We zijn per 1 januari begonnen met de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. De gemeente heeft daarbij de volledige regie op het inburgeringsproces van nieuwkomers. Als de inburgeringsplichtige aan de gemeente is gekoppeld en er een woning is toegewezen helpt Vluchtelingenwerk met de inrichting en biedt gedurende een half jaar maatschappelijke begeleiding. In de beginfase wordt een leerbaarheidstoets afgenomen en wordt de brede intake afgerond. Uit deze brede intake vloeit het Plan inburgering en participatie (PIP) waarin de geadviseerde inburgeringsroute, de einddoelstelling participatie, einddoelstelling taal, startdatum Participatieverklaringtraject (PVT) en Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) zijn opgenomen. Aandachtspunten op ‘overige leefgebieden’ worden ook opgenomen zodat er
Gemeente Berg en Dal
14 van 109
Voorjaarsnota 2022
optimale ondersteuning van het inburgeringstraject wordt geboden. In de eerste zes maanden van het traject onderzoeken we ook de financiële redzaamheid van de statushouder en bieden we daarbij ondersteuning aan, in samenspraak met Vluchtelingenwerk, SSHB support (voorheen Schuldhulpbuddy) en de Formulierenbrigade. Tevens werken we aan intensieve werving van taalmaatjes en worden via het WerkBedrijf meer taalstages ingezet. Huisvesting De huisvesting van statushouders staat zwaar onder druk, de druk is momenteel ook verhoogd door de komst van vluchtelingen uit Oekraïne. De verwachting is dat het Rijk gemeenten gaat verplichten ook voor de statushouders meer opvangcapaciteit te realiseren. Wij hebben net als veel andere gemeenten een achterstand in de taakstelling. We zijn afhankelijk van vrijkomende sociale huurwoningen bij de corporaties waar helaas nog steeds een groot tekort aan is. De komende maanden zullen we de extra maatregelen van het Rijk moeten afwachten. Deze inspanningen combineren we op dit moment met de grootschalige opvang in de Kentering van vluchtelingen uit Oekraïne. 1.3.5 Alle inwoners hebben voldoende vaardigheden om mee te kunnen doen. Om mee te kunnen doen in onze samenleving moet je kunnen lezen en schrijven. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen daar moeite mee. Naar verhouding betekent dit voor Berg en Dal ongeveer 5.000 inwoners.
Zij vinden minder snel een baan, leven minder gezond en hebben sneller financiële problemen. Daarom helpen we mensen in onze gemeente die moeite hebben met lezen, schrijven en/of digitale vaardigheden. Dat doen we samen met organisaties als het ROC, de bibliotheek, Forte Welzijn en Stichting Lezen en Schrijven. In 2021 is een nieuw regionaal uitvoeringsplan gestart met een looptijd van 4 jaar. In 2022 gaan we verder met de doelen die we hebben vastgelegd: nog meer laaggeletterden bereiken, verbeteren kwaliteit van het educatieaanbod, en we meten om te weten wat werkt. Stand van zaken Voorjaarsnota Per januari 2022 is er in de regio Rijk van Nijmegen een nieuwe taalcoördinator gestart. De coördinator gaat zich inzetten voor de regionale aanpak van laaggeletterdheid in het Rijk van Nijmegen. Daarnaast zal de coördinator een coördinerende en organiserende rol gaan vervullen binnen het Bondgenootschap. Daarnaast zijn er in de regio meerjarige subsidieafspraken gemaakt met het ROC Nijmegen (en ROC Rivor) om het formele aanbod volwasseneneducatie te blijven verzorgen, in ieder geval tot en met 2024. Het formele aanbod volwasseneneducatie heeft als doel de vaardigheden van onze inwoners op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden te verbeteren.
In het voorjaar zijn er gesprekken geweest om in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven regionaal aan de slag te gaan met het onderwerp ‘taalrijke thuisomgeving’. Door in te zetten op een gezinsgerichte aanpak zetten we in op taalarme ouders/opvoeders. Concrete plannen hiervoor geven we vorm. 1.3.6 Samen met vrijwilligers bepalen we hoe we hen het beste kunnen ondersteunen. Vrijwilligers zijn essentieel voor onze vitale dorpen. In het najaar van 2021 is aan vrijwilligers gevraagd hoe wij hen het beste kunnen ondersteunen. Dit leidt tot de nieuwe nota vrijwilligerswerk 2022-2025. In deze nota staat concreet wat wij onder andere in 2022 voor onze vrijwilligers doen. Stand van zaken Voorjaarsnota In februari heeft de gemeenteraad de nieuwe nota Vrijwilligerswerk 2022-2026 vastgesteld. De nota is met het vrijwilligerssteunpunt van Forte Welzijn opgesteld. Concrete acties van vrijwilligers zijn op www.samenbergendal.nl opgehaald. Op verzoek van verschillende stichtingen en verenigingen zijn WBTR (Wet bestuur en toezicht rechtspersonen) cursusavonden georganiseerd. De WBTR is een wettelijke verplichting voor verenigingen en stichtingen en geldt voor alle besturen. Maar liefst 36 stichtingen en verenigingen hebben zich aangemeld.
Vanaf maart zet het vrijwilligerssteunpunt zich extra in voor hulp aan de Oekraïense vluchtelingen door onder andere vrijwilligers te koppelen aan vluchtelingen.
Gemeente Berg en Dal
15 van 109
Voorjaarsnota 2022
1.3.7 Inwoners kunnen gebruikmaken van de bestaande Inloop & Ontmoetingspunten In iedere kern zijn plaatsen waar mensen zelf activiteiten kunnen organiseren en elkaar kunnen ontmoeten. We noemen dit de Inloop en Ontmoetingspunten. Hier kan iedereen gebruik van maken. Vanwege corona heeft de inloop en ontmoeting anders gefunctioneerd dan anders en hebben we in 2020 en 2021 niet de impuls kunnen geven die we voor ogen hadden. Het bleek moeilijk om met name mensen met een psychische kwetsbaarheid te bereiken en hun deelname aan de inloop en ontmoetingsactiviteiten te bevorderen. In 2022 onderzoeken we met zorgaanbieders en ervaringsdeskundigen welke herziening nodig is en of we de inloop voor mensen met een psychische kwetsbaarheid lokaal blijven organiseren of dat we hiervoor gaan aansluiten bij regionale locaties. Ook evalueren we in 2022 de algemene, indicatievrije dagbesteding voor ouderen en stellen we dit zonodig bij. Stand van zaken Voorjaarsnota Tijdens de coronaperiode konden de Inloop en Ontmoetingspunten grotendeels open blijven, maar zagen we dat een deel van de doelgroep en de vrijwilligers voorzichtig waren om deel te nemen. We hopen dat dit tij gekeerd is met de versoepeling van de maatregelen.
Met de aanbieders en Forte Welzijn zijn gesprekken gevoerd om de inloop en ontmoeting voort te zetten en waar mogelijk uit te bouwen met behulp vrijwilligers en inwonersinitiatieven. Voor de mensen met een psychische kwetsbaarheid zijn afspraken gemaakt om een aangepast programma in te zetten die de inloop GGZ deels vervangt. We willen hiermee mensen motiveren (weer) aan de inloop GGZ deel te nemen. Dit programma is gericht op bewustwording, inclusie en versterken van de eigen mogelijkheden. 1.4.1 Wij stimuleren bij onze inwoners een gezonde leefstijl. Sinds 2019 zijn we bezig om te komen tot een rookvrije generatie. De acties die hiervoor zijn ingezet worden voortgezet. In de hele gemeente vinden verschillende activiteiten op het gebied van bewegen en voeding plaats. Via het lokaal sportakkoord, Gezonde School en projectplan Stekkenberg hebben we continu overleg met andere organisaties over mogelijkheden en welke acties om een gezonde leefstijl te promoten. Uit de recentste jeugdmonitor blijkt dat onze jongeren veel stress en prestatiedruk ervaren. Daarom gaan wij samen met scholen, de gezondheidsmakelaar jeugd en de sociale teams extra inzet plegen op het verhogen van de mentale weerbaarheid bij jongeren. Stand van zaken Voorjaarsnota Vanwege Corona hebben we van het Rijk extra budget ontvangen voor activiteiten op het gebied van gezonde leefstijlinterventies.
We gaan dit extra budget besteden aan: “Welzijn op Recept’. Een beproefde leefstijlinterventie gericht op welzijn; leefstijl, zingeving, bewustwording, participatie; Uitbreiden van de pilot Samen actief. Divers sportaanbod voor uitkeringsgerechtigden, om hun re-integratie te bevorderen. Door sportactiviteiten komt men letterlijk als figuurlijk in beweging; Gezondheid beter in beeld. De steekproef van de extra gehouden gezondheidsmonitors van de GGD, wordt verhoogd. Zodat we straks per dorp in beeld hebben de gevolgen van corona en zo gerichtere acties kunnen uitzetten. Aan vrijwilligers van de EHBO-verenigingen en jongerenwerkers Forte Welzijn is de training EHBO bij drank en drugsongevallen gegeven. Hierdoor weten ze beter hoe te handelen wanneer dit speelt. 1.4.2 Alle kinderen krijgen vanaf hun jongste jaren ondersteuning als zij problemen hebben bij het opgroeien. Kinderen die in de eerste levensjaren een goede start maken hebben meer kans op een goede gezondheid, deelname aan het onderwijs en kunnen beter meekomen in de samenleving. Daarom ondersteunen wij kwetsbare kinderen en hun ouders in een zo vroeg mogelijk stadium. Zo zetten we in op het vroegtijdig (h)erkennen van signalen, het voorkomen van problemen
Gemeente Berg en Dal
16 van 109
Voorjaarsnota 2022
(preventie) en op het bevorderen van gewenst gedrag (promotie). Ouders kunnen op verschillende manieren informatie en hulp krijgen. Bijvoorbeeld via de website www.opvoedinforegionijmegen.nl en de peutercafés. Er is ook hulp thuis, zoals video home training en Forte Thuis. In 2022 breiden we de inzet van de jeugdconsulenten op het basisonderwijs uit naar de kinderopvang. Hiermee kunnen we het stoppen van het project Passende Kinderopvang per 2022 voor een deel opvangen. Het project kansrijke start breiden we uit naar heel onze gemeente, zodat we niet alleen in Groesbeek maar overal in Berg en Dal kwetsbare ouders goed voorbereiden en begeleiden voor, tijdens en na de zwangerschap. Stand van zaken Voorjaarsnota De gemeentelijke website is aangepast. Er is nu een aparte pagina over opvoeden en opgroeien, waar ouders overzichtelijk allerlei informatie kunnen vinden. https://www.bergendal.nl/opvoeden-en-opgroeien-wat-zijn-de-mogelijkheden Forte Thuis heeft voldoende vrijwilligers om alle gezinnen te begeleiden die dit nodig hebben. Zo’n 8 gezinnen worden momenteel begeleid. De peutercafés zijn eindelijk weer van start gegaan. Door de coronamaatregelen konden deze activiteiten de afgelopen 2 jaar niet doorgaan. 1.4.3 Kinderen kunnen onbelemmerd onderwijs volgen. Elk kind heeft recht op onderwijs.
Maar helaas is het niet voor alle kinderen vanzelfsprekend om onderwijs te kunnen volgen. Zij hebben jeugdhulp-ondersteuning nodig in de vorm van begeleiding en verzorging. In 2022 starten we in de regio Rijk van Nijmegen een pilot met meerdere scholen op het voortgezet speciaal onderwijs dat lijkt op de eerdere pilot van de St. Maartensschool. We zorgen hiermee voor laagdrempelig beschikbare jeugdhulp op het speciaal voortgezet onderwijs, zodat elk kind onderwijs kan volgen en ouders en school worden ontzorgd. Ook breiden we de huidige inzet van de jeugdconsulenten op het basisonderwijs uit naar het middelbaar onderwijs: het Montessori College in Groesbeek en de Notre Dame des Anges in Ubbergen. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een hulpmiddel bij het beschikken van Individuele Zorg Binnen Onderwijs (IZBO) opgesteld en gedeeld met verschillende scholen in onze gemeente en in de regio Rijk van Nijmegen. Dit helpt om jeugdhulp in de verschillende gemeenten en op de verschillende scholen op dezelfde manier te beschikken. We evalueren het gebruik van het hulpmiddel regelmatig met samenwerkende partijen. Door corona hebben veel leerlingen vertraging opgelopen in het leerproces. Naast de cognitieve ontwikkeling staat de sociaal-emotionele ontwikkeling onder druk. De onderwijsachterstanden van de groep die daar risico op loopt, zijn verder vergroot.
In dit kader heeft de gemeente vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) middelen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) ontvangen. De gemeente gaat deze middelen inzetten in de voorschoolse periode, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. In het voorjaar van 2022 is hiervoor een plan vastgesteld. In de periode april 2022 tot december 2023 worden deze middelen ingezet om achterstanden in te halen. Het doel is samen met scholen en lokale partners in Berg en Dal de ontwikkeling van kinderen en jongeren, onder andere op cognitief én sociaal emotioneel vlak, een extra stimulans te geven. 1.4.4 Ieder kind gaat naar school of heeft een passend toekomstperspectief. Schooluitval wordt zo veel mogelijk voorkomen. In 2021 is gestart met een nieuw programma Voortijdig School Verlaten (VSV) met een looptijd van vier jaar. We willen met dit programma vroegtijdig schoolverlaten zoveel mogelijk voorkomen. Dit doen we door álle jongeren tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs
Gemeente Berg en Dal
17 van 109
Voorjaarsnota 2022
verlaten, terug te leiden naar een passende (vervolg)opleiding, arbeidsplaats, zorg of combinatie daarvan. Wij bieden hen daarmee kansen voor een beter toekomstperspectief. Om dit te bereiken zetten we onder andere in op een sterkere verbinding tussen onderwijs en zorg, zowel op de middelbare scholen als op MBO scholen. Voor de MBO scholen is medio 2021 een projectleider gestart en ligt er voor 2022 een uitvoeringsplan klaar, waar wij regionaal aan meewerken. Voor het Voortgezet Onderwijs zijn er in 2021 plannen van aanpak opgesteld voor een viertal regionale pilots. Berg en Dal is aangesloten bij twee van deze pilots, waar we in 2022 aan gaan werken: een pilot om de verbinding tussen schoolmaatschappelijk werk en het sociaal team te versterken; een pilot met meerdere middelbare scholen voor speciaal onderwijs voor beschikkingsvrije jeugdhulp zoals op de St. Maartensschool. Stand van zaken Voorjaarsnota Begin 2022 is er een regionale bijeenkomst geweest met de contactpersonen van de lokale wijkteams van de gemeenten en schoolmaatschappelijk werkers op de MBO scholen. Hier zijn samenwerkingsafspraken gemaakt. In 2022 volgen meer bijeenkomsten, waarin de verschillende thema’s op het gebied van samenwerking besproken worden, mede door het bespreken van casussen.
Voor het voortgezet onderwijs zijn er bijeenkomsten met contactpersonen van de lokale wijkteams van de gemeenten waarvan de meeste leerlingen op een bepaalde school zitten. Dit is per school georganiseerd. Wij zijn aangesloten bij bijeenkomsten met het Nôtre Dame des Anges, Montessori College Groesbeek, het PRO-College samen met het Mondial en Pontem College. Voor de pilot beschikkingsvrije jeugdhulp zijn we begonnen met een inventarisatie van de jeugdhulp die de jeugdigen op de betreffende scholen nu ontvangen. Met deze informatie kunnen we beoordelen wat er op elke school nodig is en hoe we dat in een collectieve regeling kunnen organiseren. 1.4.5 We zorgen voor en veilige (thuis)omgeving. Door versterking van de lokale samenwerking voorkomen, stoppen en lossen we zoveel mogelijk huiselijk geweld en kindermishandeling op. In 2021 is de regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling geactualiseerd. Aansluitend op de regionale aanpak wordt in 2022 een lokaal plan opgesteld. Complexe scheidingen krijgt hierin een prominente rol, omdat nog steeds veel kinderen in de problemen komen bij een (v)echtscheiding van hun ouders. We zorgen ervoor dat ouders op een gemakkelijke manier alle informatie over scheiden kunnen vinden. Bijvoorbeeld informatie over geldzaken, ouderschap, wonen, juridische zaken enzovoorts.
En we bekijken wat we in het algemeen toegankelijke, collectieve aanbod moeten ontwikkelen, om te voorkomen dat er onveilige situaties ontstaan (versterking ouderschap). Ook ouderenmishandeling en financieel misbruik van ouderen komt helaas steeds vaker voor. Via onze lokale Alliantie (financieel) Veilig Ouder Worden zorgen we voor voorlichting aan professionals en inwoners, zodat dit onderwerp meer onder de aandacht komt. Stand van zaken Voorjaarsnota Om voor de zomer tot een lokaal plan huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) te komen vond in februari een inspiratiesessie met professionals plaats. Dit als verdiepingsslag op de inventarisatie bij professionals over welke thema’s binnen HGKM terug moeten komen in de lokale aanpak, die eind oktober is gehouden. Twee thema’s komen, zoals verwacht, duidelijk naar voren: ouderenmishandeling en complexe scheidingen. Regionaal is een start gemaakt voor het opzetten van een regionaal scheidingsloket: een informatie- en adviespunt voor zowel inwoners als professionals. De website van de gemeente is aangepast waardoor nu ook informatie over echtscheiding makkelijker is te vinden.
Gemeente Berg en Dal
18 van 109
Voorjaarsnota 2022
In januari is tijdens de netwerklunch sociaal team voorlichting gegeven door de lokale alliantie over oudermishandeling en financieel misbruik bij ouderen. Hoe herken je signalen en wat kun je doen. Ook is via social media en De Rozet aandacht besteed aan dit onderwerp, zodat inwoners beter weten waar ze terechtkunnen als ze vermoedens hebben.
Wat mag het kosten?
Rekening Begroting 2021 2022 Primair
Mutaties t/m VJN
Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 na 2023 2024 2025 VJN
Lasten
-50.183
-49.841
-2.283
-52.124
-50.057
-49.597
-48.990
Baten
12.884
12.441
1.408
13.849
12.243
12.252
12.261
Totaal programma
-37.300
-37.400
-875
-38.275
-37.814
-37.345
-36.729
Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota In onderstaande tabel zijn de mutaties op dit programma weergegeven. Daaronder zijn de mutaties toegelicht. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2022
2023
2024
2025
Invest.
1. Mutaties tot Voorjaarsnota Besluitvorming tot Voorjaarsnota: 1.1 1e begrotingswijziging
-174
-233
-233
-233
-
Totaal mutaties tot Voorjaarsnota
-174
-233
-233
-233
-
2.1 Salarislasten zorgdomein jeugd en wmo
-175
-173
-172
-173
-
2.2 Versterking dienstverlening gemeenten
-130
-129
-123
-124
-
- kosten hulpverlening gedupeerden toeslagenaffaire
-25
-
-
-
-
- rijksvergoeding toeslagenaffaire
25
-
-
-
-
- inzet wijk GGD-er
-50
-
-
-
-
- subsidie ZonMw wijk GGD-er
50
-
-
-
-
- kosten project
-65
-
-
-
-
- subsidie ZonMw
65
-
-
-
-
2.6 GGD verplichte GGZ
16
16
16
16
2.7 Inhuur Tozo
-30
-
-
-
-
2. Mutaties Voorjaarsnota
2.3 Toeslagenaffaire
-
2.4 Wijk GGD-er
-
2.5 Project Samenleven in de wijk
-
2.8 Bijstandsuitkeringen - uitkeringslasten
198
198
198
198
-
- rijksuitkering
-199
-199
-199
-199
-
- uitgaven opvang vluchtelingen
-1.400
-
-
-
-
- rijksuitkering opvang vluchtelingen
1.400
-
-
-
-
-
-
-
-370
-22
-22
-22
-22
-
2.9 Opvang vluchtelingen Oekraïne
2.10 Extra voorbereidingskrediet Revitalisering de Mallemolen 2.11 Subsidie Forte Welzijn
Gemeente Berg en Dal
19 van 109
Voorjaarsnota 2022
2.12 Onderwijsachterstandenbeleid - uitvoeringskosten
-68
-
- rijksbijdrage
68
-
- projectkosten
-45
-
- rijksbijdrage
45
2.13 Project Gezonde leefstijl
2.14 Uitbreiding formatie bezwaar en beroep Team I&P
-13
-26
-26
-26
-
2.15 Diverse kleine mutaties
-10
-10
-10
-8
-
-335
-92
-92
-92
-
-
1
-
-
-
Totaal mutaties Voorjaarsnota
-700
-436
-430
-430
-370
Totaal mutaties programma 1
-874
-669
-663
-663
-370
Administratieve overboeking Afrondingsverschillen
1.1 1e begrotingswijziging Nadat de programmabegroting 2022 is aangeboden aan de raad hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan. Deze ontwikkelingen zijn verwerkt in de 1e begrotingswijziging en leidden per saldo tot een positieve bijstelling van de begroting met € 659.000. Zie ook de programma's Onze buurt, Onze gemeente, Ons geld en Overhead (1.1). De 1e begrotingswijziging is tegelijk met de begrotingsbehandeling door de raad vastgesteld. Voor dit programma gaat het om: toezicht en handhaving gastouderschap (- € 10.000), gemeentelijk schuldenbeleid (- € 43.000), bijzondere bijstand (- € 21.000), deels terugdraaien bezuiniging 4 ton personeel Sociaal Team (- € 100.000) en de revitalisering Mallemolen (- € 224.000 vanaf 2023). 2.1 Salarislasten zorgdomein jeugd en wmo Het kabinet heeft een motie aangenomen over het vrijmaken van extra financiële middelen voor zorgsalarissen van aanbieders van Wmo en jeugd. Gemeenten ontvangen hiervoor een bijdrage via de algemene uitkering. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 175.000. De uitgaaf ramen we op dit programma, de algemene uitkering op programma Ons geld (2.1). 2.2 Versterking dienstverlening gemeenten Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvang (POK) over de toeslagenaffaire heeft het kabinet voorstellen gedaan om de dienstverlening vanuit de overheid fundamenteel te verbeteren.
Wij ontvangen hiervoor € 130.000 via de algemene uitkering. De uitgaaf ramen we op dit programma, de algemene uitkering op programma Ons geld (2.1). 2.3 Toeslagenaffaire Voor de hulpverlening van gedupeerden van de toeslagenaffaire huren we extern personeel in. Deze kosten vergoedt het Rijk. De inhuurkosten en de rijksvergoeding ramen we op € 24.500. 2.4 Wijk GGD-er Ambulantisering GGZ is landelijk beleid dat is vastgelegd in ons beleidsplan Samen Dichtbij. Met dit beleid organiseren we zorg veel meer lokaal in dorpen, wijken en bij mensen thuis. Hiervoor zetten we een wijk GGD-er in. Van ZonMw krijgen we hiervoor een subsidie van € 50.000. Dit bedrag ramen we bij aan zowel de inkomsten- als uitgavenkant.
Gemeente Berg en Dal
20 van 109
Voorjaarsnota 2022
2.5 Project Samenleven in de wijk ZonMw heeft een subsidie van € 90.880 toegekend voor het project Samen leven in de wijk. Hiervan is € 25.799 in 2021 uitgegeven. Het restant van € 65.081 ramen we in 2022. Dit betreft zowel de subsidie als de uitgaaf voor dit project. 2.6 GGD verplichte GGZ Per 2020 is de Wet verplichte ggz (Wvggz) in werking getreden. De GGD voert deze wet uit. Op basis van de begroting 2022 van de GGD verlagen we de raming met € 16.255. 2.7 Inhuur Tozo In 2022 moeten we nog werkzaamheden voor de Tozo verrichten zoals aanvullende informatie opvragen bij ondernemers, terugvorderingen en boetes inzetten, en betaalafspraken maken met ondernemers. Hiervoor huren we personeel in. De kosten ramen we op € 30.000. De rijksvergoeding voor de uitvoering van de Tozo hebben we in de jaarrekening 2020 en 2021 verantwoord. 2.8 Bijstandsuitkeringen De rijksbijdrage voor bijstandsuitkeringen is neerwaarts bijgesteld met € 199.410 op basis van landelijke ontwikkelingen van de bijstandsuitgaven. Ook zien we een daling van het aantal uitkeringsgerechtigden in onze gemeente. We verlagen onze raming voor uitkeringslasten met € 197.600. 2.9 Opvang vluchtelingen Oekraïne Voor de noodopvang van de vluchtelingen uit Oekraïne ramen we € 1.400.000 aan kosten. Het Rijk vergoedt deze kosten, zodat we hetzelfde bedrag aan inkomsten ramen.