Jaarverslag en Jaarrekening 2021 definitief met accountantsverklaring

1.3.3 We gaan met jongeren in gesprek om hen bewust te maken van hun stem. In 2020 is een enquête onder jongeren uitgezet met de vraag ‘Wat is voor jullie een belangrijk thema?’. Hieruit kwamen bijvoorbeeld de thema’s starterswoningen in de gemeente en duurzaamheid naar voren. In 2021 gaan we samen met een groep jongeren en de raadswerkgroep jongerenparticipatie/jongerenraad aan de slag met één van deze thema’s. Stand van zaken Voorjaarsnota In de raadswerkgroep jongerenparticipatie worden plannen gemaakt om het gesprek met jongeren te starten over de volgens hen belangrijke thema's die in 2020 uit de enquête kwamen. Het is vanwege corona nog niet mogelijk om fysiek het gesprek met de jongeren te voeren. Via het digitale participatieplatform (beschikbaar vanaf april) wil de raadswerkgroep enkele vragen stellen op basis van de resultaten uit de enquête. Jongeren kunnen hierop reageren. Op basis van de antwoorden gaan we in gesprek en kan misschien een jongerenpanel gevormd worden. Het jongerenwerk is met een groep jongeren bezig om in de buurt van sporthal Heuvelland een ontmoetingsplek te realiseren. Stand van zaken Jaarrekening Vanuit de raadswerkgroep jongerenparticipatie is een prijsvraag uitgezet. Aan jongeren is gevraagd om met goede ideeën te komen die de leefbaarheid in de gemeente versterken. Er is een budget aan gekoppeld om dit ook meteen uit te voeren.

Jongeren hebben samen met het jongerenwerk van Forte Welzijn de plannen verder uitgewerkt voor een ontmoetingsplek naast sporthal Heuvelland in Groesbeek. De gemeente heeft een vergunning aangevraagd. Deze is inmiddels verleend. De werkzaamheden zijn gestart in februari 2022.

Gemeente Berg en Dal

22 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

1.3.4 Statushouders horen erbij in Berg en Dal. De wet inburgering gaat in tegenstelling tot eerdere aankondiging in per 1 juli 2021. In het wetsvoorstel zijn de wettelijke taken voor de gemeente (het college) beschreven. Deze zijn als volgt: 1. Maatschappelijke begeleiding 2. Uitvoeren brede intake (al vanuit Asielzoekerscentrum) 3. Opstellen Persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) 4. Het aanbieden van een cursus of opleiding (aan asielgerechtigden) die voldoet aan één van de drie in de brede intake vastgestelde leerroutes: B1 route, de onderwijsroute of de Zelfredzaamheidsroute 5. Ondersteuning en begeleiding bieden Deze wettelijke taken zijn het gevolg van de inburgeringsplicht die aan alle migranten wordt opgelegd. De gemeente moet aan gezinsmigranten, geestelijk bedienaren en overige migranten van buiten de Europese Unie hetzelfde aanbod doen als aan asielmigranten, behalve maatschappelijke begeleiding. De leerroute moet door deze groep uit eigen middelen of met een lening van DUO worden bekostigd. De vergoeding van de kosten van de voorbereiding en de uitvoering is op het moment van opstellen van deze begroting bekend.

De vergoeding voor de voorzieningen (leerroutes, maatschappelijke begeleiding, de module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), het participatieverklaringstraject (PVT) en de inzet van tolken) wordt uitgewerkt in lagere regelgeving en wordt na september 2020 bekend. Stand van zaken Voorjaarsnota De nieuwe wet inburgering is opnieuw uitgesteld; nu tot 1 januari 2022. Regionaal (in het Rijk van Nijmegen) is er een beleidsnota inburgering vastgesteld op 10 december 2020. We zijn bezig met de aanbesteding voor de leerroutes. In de tussentijd onderzoeken we op welke manieren we de andere onderdelen van de nieuwe wet Inburgering (zoals hierboven wordt opgenoemd) lokaal gaan inrichten. In 2021 hebben we te maken met een verdubbelde taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Normaal gesproken zijn dat er ongeveer 30 per jaar, maar in 2021 zijn dat er 60. Door de krapte op de woningmarkt is dit een lastig vraagstuk. De tolerantie/ het begrip voor statushouders neemt hierdoor bij de rest van de inwoners van onze gemeente af. Bovendien is het bij de plaatsing van statushouders ook belangrijk dat er gekeken wordt naar de samenstelling en de leefbaarheid in de wijk. Dit maakt dat niet elke statushouder in elke woning geplaatst kan worden die vrij komt. Niet alleen het huisvestingsvraagstuk is lastig.

Het is ook moeilijk om er voor te zorgen dat statushouders op een goede manier inburgeren en meedoen/participeren in onze samenleving. Dat gebeurt nu vaak nog te weinig. Met als gevolg dat:  statushouders afhankelijk blijven van de bijstandsuitkering en de minimaregelingen  het sociale netwerk beperkt blijft tot de eigen groep (er ontstaat een parallel samenleving)  ze vereenzamen en er kunnen psychische en gezondheidsklachten ontstaan (wat leidt tot meer aanmeldingen bij het sociaal team)  hun kinderen met een achterstand beginnen in onze samenleving  de tolerantie bij andere inwoners verdwijnt Als we als gemeente sterk willen inzetten op een goede inburgering van statushouders dan moeten we hier extra middelen voor vrij maken. Stand van zaken Jaarrekening Het laatste deel van het jaar heeft in het teken gestaan van de voorbereiding op de uitvoering van de nieuwe wet inburgering. De organisatie van de leerroutes doen we samen met de gemeenten in de regio. De statushouder krijgt een brede intake die zo mogelijk al vanuit het AZC wordt gestart, daarna wordt een persoonlijk inburgerings- en participatieplan (PIP) opgesteld. Dit plan gaat over de te volgen leerroute, de benodigde ondersteuning en hoe sterk de module Arbeidsmarkt en Participatie en het Participatieverklaringstraject moeten worden ingezet.

Gemeente Berg en Dal

23 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Verder zijn we verplicht de inburgeringsplichtige te ontzorgen, wat betekent dat wij 6 maanden lang de vaste lasten (huur, gas water en elektriciteit) moeten inhouden op de uitkering. De meeste statushouders ontvangen vanaf de komst in de gemeente een uitkering. In die tussentijd bieden wij begeleiding bij financiële zelfredzaamheid. Wij zijn in gesprek met organisaties in de gemeente voor de uitvoering hiervan. Vluchtelingenwerk blijft de verplichte maatschappelijke begeleiding bieden. Nadat de eerste opvang is afgerond kan de statushouder starten met de leerroute (B1-route, onderwijsroute of de zelfredzaamheidsroute). Via de aanbesteding die wij in de regio hebben uitgevoerd zijn er aanbieders geselecteerd voor de leerroutes. De onderwijsroute wordt verzorgd door het ROC, de Hogeschool Arnhem Nijmegen en de Radboud universiteit. Wij hebben in 2020 en 2021 ervaring opgedaan met de Zelfredzaamheidsroute via de pilot Zroute samen met Beuningen, Heumen en Mook en Middelaar. De deelnemers zij allen laagleerbare statushouders die vaak al langdurig op een uitkering zijn aangewezen. Wij verzorgden de aanvraag en de projectleiding. Wij hebben de deelnemers onderwijs, participatieactiviteiten, training empowerment, training digitale vaardigheden en een training omgaan met geld aangeboden. De empowerment training loopt in 2022 nog even door, dit is het gevolg van de beperkingen i.v.m.

het Corona virus. De pilot konden wij dekkend betalen met een groot geldbedrag van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het resultaat van de pilot over de 6 deelnemende gemeenten (Best, Enschede, Haarlem, Midden-Groningen, Velsen en Berg en Dal) was dat de zelfredzaamheid gemiddeld met 0,41 punten vooruit is gegaan (op een schaal van 1-5) en de taal met 0,88 (op een schaal van 1-4). De resultaten van de empowermenttraining (door WerkBedrijf) voor Berg en Dal (met Beuningen, Heumen en Mook & Middelaar), worden begin 2022 bekend gemaakt. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders heeft grote invloed op het aantal statushouders dat zich in de gemeente vestigt. De taakstelling 2021 bedroeg 27 (1e halfjaar) en 22 (2e halfjaar), totaal 49 statushouders te huisvesten. We hebben evenals de meeste andere gemeenten een achterstand, van in ons geval 21 personen per 1 januari 2022. De achterstand is daarmee 1 lager dan op 1-7-2021. De redenen van de achterstand zijn de volgende:  Het woningaanbod blijft achter bij de taakstelling. Dat heeft te maken met de algehele woningmarkt en het streven van de woningcorporaties naar een evenwichtige toewijzing.  Je ziet dat in de praktijk in veel gevallen nareizende gezinsleden verwacht worden. De corporaties overwegen dan om te wachten tot de hereniging een feit is alvorens een eengezinswoning beschikbaar te stellen.

De herstelacties voor de komende tijd zijn:  dat in de maanden januari 2022 en februari 2022 al relatief veel inplaatsingen worden gerealiseerd. We verwachten daarmee de achterstand te verkleinen in het 1e halfjaar 2022. Het volledig inlopen van de achterstand is waarschijnlijk nog een te grote opgave.  Er wordt gewerkt aan een grotere voorraad van huurwoningen. Het jaar 2022 lijkt nog een jaar te worden van procedures maar veel projecten kennen 'start bouw' 2023. We hebben als gemeente een forse ambitie op sociale huur en zien dit ook terug in de planning: ruim 30% van de woningen zijn corporatiewoningen. Vanaf 2023 verwachten we dus jaarlijks behoorlijk wat woningen toe te voegen (ruim 200 woningen voor 2025 en nog eens 150 per jaar in de periode 2025-2030).  Om een beeld te geven van de verhouding tussen de genoemde aantallen op te leveren woningen en de toewijzing aan statushouders, zijn de volgende cijfers interessant. De gemiddelde gezinsgrootte is 2 tot 2,3 personen. Bij een taakstelling van bijvoorbeeld 20 personen (1e helft 2022) zijn dus 20/2,3 = 9 woningen nodig. Wij verwachten overigens voor de tweede helft van 2022 een aanzienlijk hogere taakstelling i.v.m. de hoge instroom van Afghanen. Op jaarbasis schatten wij het gemiddelde aantal benodigde woningen voor statushouders in op 19.

Gemeente Berg en Dal

24 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

1.3.5 Alle inwoners hebben voldoende vaardigheden om mee te kunnen doen. Om mee te kunnen doen in onze samenleving moet je kunnen lezen en schrijven. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen daar moeite mee. Naar verhouding betekent dit voor Berg en Dal ongeveer 5.000 inwoners. Zij vinden minder snel een baan, leven minder gezond en hebben sneller financiële problemen. Daarom helpen we mensen in onze gemeente die moeite hebben met lezen, schrijven en/of digitale vaardigheden. Dat doen we samen met organisaties als het ROC, de bibliotheek, Forte Welzijn en Stichting Lezen en Schrijven. In 2021 gaan we met een nieuw regionaal programma van start voor de komende 5 jaar. Dit wordt regionaal verder uitgewerkt in een jaarplan voor 2021 en vertalen we naar doelen voor Berg en Dal. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een regionaal plan klaar voor besluitvorming over de aanpak van laaggeletterdheid voor de periode 2020-2024. Deze is ingedeeld in 4 pijlers.

 Bewustwording en acceptatie  Vinden en door leiden  Passend aanbod  Monitoring en kwaliteit Stand van zaken Jaarrekening De afspraken over de samenwerking tussen de gemeenten in het Rijk van Nijmegen zijn voor de komende drie jaar opnieuw vastgelegd in de ''Samenwerking Volwasseneneducatie Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen 2022-2024'' Die afspraken gaan ook over het cursusaanbod van het ROC van Nijmegen, dat deelnemers in staat stelt hun taal-, en digitaleen rekenvaardigheden te verbeteren. Uit onderzoek (monitoring) onder de deelnemers in 2020 en 2021 blijkt dat de meesten de verworven taalvaardigheden in het dagelijks leven toepassen. Ongeveer de helft neemt actiever deel aan het sociale leven, ontmoet meer mensen en is assertiever: meer dan een vijfde heeft een betere plek op de arbeidsmarkt. Het ROC voert de cursussen ook uit in Basisschool ‘’Op de Heuvel’ waar plek is voor 25 inwoners. In 2021 is maar tweederde (16) van de plaatsen benut. Het ROC Nijmegen en de bibliotheek Gelderland-Zuid werken samen in het team Basisvaardigheden, dat o.a. zorgt voor het overzicht van het educatieaanbod, en de signalering. In de periode 2022-2024 wordt uitvoering gegeven aan activiteiten die meerdere jaren lopen, zoals de inzet van de taalcoördinator. 1.3.6 Samen met vrijwilligers bepalen we hoe we hen het beste kunnen ondersteunen.

Vrijwilligers zijn essentieel voor onze vitale dorpen. Het plan was om in 2020 gesprekken te voeren met vrijwilligers met de vraag of wat er in de nota vrijwilligerswerk 2017-2019 staat nog steeds werkt. Door de coronacrisis is het gesprek uitgesteld en wordt hiermee in 2021 gestart. Stand van zaken Voorjaarsnota In de planning staat om in het najaar het gesprek met onze vrijwilligers te voeren om de nota vrijwilligerswerk te herijken. Doen we nog steeds de juiste dingen om het vrijwilligerswerk te stimuleren, promoten en versterken? De afgelopen periode is een nieuwe regionale digitale vacaturebank gelanceerd, genaamd ‘gelderse handen’. De eerste ervaringen zijn positief: de website wordt goed gevonden en eerste matches zijn gemaakt.

Gemeente Berg en Dal

25 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Stand van zaken Jaarrekening De nieuwe Nota Vrijwilligerswerk 2022-2026 is af en in februari 2022 door de raad vastgesteld. In de nota beantwoorden we de volgende vraag: wat kunnen wij doen om het vrijwilligerswerk en vrijwilligers te verbinden; vrijwilligers te versterken en vrijwilligerswerk te waarderen en promoten? De nota is samen met het Vrijwilligerssteunpunt van Forte Welzijn en vrijwilligers opgesteld. Helaas was geen fysiek gesprek mogelijk maar hebben we via www.samenbergendal.nl een digitaal gesprek gevoerd. Dit bood ook kansen: we hebben een leuke en laagdrempelige spelvorm gevonden om aan vrijwilligers te vragen welke acties zij het meest waardevol vinden. Het Vrijwilligerssteunpunt heeft naast het matchen van vrijwilligers en vrijwilligerswerk ook de volgende resultaten geboekt:  Er is extra ingezet op maatjes. Dit heeft meer vrijwilligers opgeleverd.  2021 is het jaar van de vrijwilliger. Periodiek zijn verhalen/ interviews van vrijwilligers uit onze gemeente gepubliceerd. Dit om hen te waarderen en vrijwilligerswerk te promoten.  Met zorgpartijen zijn afspraken gemaakt dat zij een achterwachtfunctie inregelen voor maatjes. Heeft een vrijwilliger een vraag dan is er een contactpersoon.

 De samenwerking met het sociaal team is verstevigd: vrijwilligerswerk is het voorliggende veld en inwoners kunnen baat hebben bij het doen van vrijwilligerswerk of het hebben van een maatje. Aan de leden van het sociaal team is gepresenteerd wat het Vrijwilligerssteunpunt hierin kan betekenen.  Samen met de gemeente zijn eerste gesprekken met stichting Leergeld gevoerd om hen te helpen bij de zoektocht naar geschikte vrijwilligers. 1.3.7 Inwoners met een kwetsbaarheid kunnen gebruikmaken van de bestaande Inloop & Ontmoetingspunten In iedere kern zijn plaatsen waar mensen zelf activiteiten kunnen organiseren en elkaar kunnen ontmoeten. We noemen dit de Inloop en Ontmoetingspunten. Ook kwetsbare inwoners die een lichte vorm van (psychische) zorg nodig hebben, kunnen hier terecht. We onderzoeken met zorgaanbieders en ervaringsdeskundigen wat hiervoor minimaal en het beste ingezet kan worden en voeren dit uit. In 2021 monitoren we of het voor zowel onze inwoners, de aanbieders als de gemeente beter werkt nu er geen indicatie meer nodig is voor specialistische dagbesteding ouderen. Ook onderzoeken we samen met de aanbieders wat we moeten doen om ervoor te zorgen dat de inloop en specialistische dagbesteding voor ouderen beschikbaar en betaalbaar blijft.

Stand van zaken Voorjaarsnota Er is regelmatig contact met Forte Welzijn en de aanbieders rondom de openstelling van de inlopen vanwege corona. De meeste inlopen zijn, met enige aanpassingen vanwege de maatregelen, open. Waar nodig zijn (en worden nog steeds) alternatieven bedacht en ingezet. Zo is de inloop Ggz in Groesbeek verplaatst, omdat we de huidige ruimte voorlopig niet kunnen gebruiken. Voor de inloop Ggz in Millingen bereiden we een nieuw programma voor gericht op ontmoeten, inclusie en destigmatisering. De uitvoering start in het tweede kwartaal. In februari is er een themamiddag georganiseerd over inloop + dagbesteding om de huidige ervaringen te bespreken. Hierbij waren de betrokken aanbieders, partners en sociaal team aanwezig. Stand van zaken Jaarrekening We zijn blij dat onze inloop- en ontmoetingsplekken (met enige aanpassingen vanwege de maatregelen) open konden blijven. Daarbij zagen we wel een wisselend effect van corona op de deelname aan de inloop bij bepaalde groepen. De inloopplekken worden door de oudere inwoners goed bezocht. Deelname door inwoners met psychische problematiek zagen we verder teruglopen. Voor de inloop Ggz in Millingen heeft een alternatief programma met themabijeenkomsten gedraaid. Ondanks alle inspanningen zijn deze maar minimaal bezocht.

In het najaar is er overleg geweest met de ondersteuners van de inloop en ontmoeting, de aanbieders van de specialistische dagbesteding, Forte Welzijn, ons Sociaal Team en casemanagers dementie. Daaruit zijn een aantal aandachtpunten naar voren gekomen en afspraken gemaakt over de samenwerking, het kenbaar maken van het aanbod en het verder verminderen van administratieve lasten.

Gemeente Berg en Dal

26 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

1.4.1 Wij stimuleren bij onze inwoners een gezonde leefstijl. Sinds 2019 zijn we bezig om te komen tot een rookvrije generatie. De acties die hiervoor zijn ingezet worden voortgezet. In heel de gemeente vinden verschillende (preventie) activiteiten op het gebied van bewegen en voeding plaats. Via het lokaal sportakkoord, Gezonde School en projectplan Stekkenberg hebben we continu overleg met andere organisaties over mogelijkheden en welke acties om een gezonde leefstijl te promoten. Daarnaast wordt in overleg met scholen, de gezondheidsmakelaar jeugd en de sociale teams extra ingezet op mentale weerbaarheid bij jongeren. Uit de recentste jeugdmonitor komt naar voren dat jongeren veel stress ervaren. Stand van zaken Voorjaarsnota Drie speelplekken in Millingen zijn sinds januari rookvrij. In het sportakkoord hebben een aantal verenigingen aangegeven rookvrije sportterreinen een belangrijk thema te vinden. Met hen zijn we in gesprek hoe dit vorm te geven. Samen met de gezondheidsmakelaars van de GGD is een uitvoeringsagenda 2021 opgesteld, waarin staat wat zij in 2021 gaan doen aan preventie en gezondheidsbevordering. De gezondheidsmakelaar jeugd is aan het inventariseren wat er nodig is om onze jeugd mentaal weerbaarder te maken. Hiervoor interviewt ze in het voorjaar verschillende organisaties, zoals scholen, sociaal team, Forte Welzijn.

Het netwerk valpreventie Berg en Dal, waarvan de gemeente éen van de partners is, heeft een beweegkalender voor ouderen gemaakt. Alle inwoners van 75 jaar en ouder hebben deze begin april ontvangen. Voldoende bewegen vermindert de kans op vallen. Stand van zaken Jaarrekening Bij iedere renovatie van een speeltuin wordt de speeltuin ook meteen rookvrij gemaakt. Rond de zomer is dit bij twee speelplekken in Beek gebeurd. Alle partners van de werkgroep kansrijke start hebben de e-learning Rookvrije Start gevolgd en werken met de materialen uit de Toolkit Rookvrije Start., zodat ze makkelijker het gesprek aan kunnen gaan met inwoners over stoppen met roken. Door corona lagen de prioriteiten bij de sportverenigingen elders. Met de sportverenigingen wordt het thema rookvrij in 2022 weer opgepakt. De gezondheidsmakelaar van de GGD en de buurtsportcoaches gaan de sportverenigingen, die rookvrij willen worden, ondersteunen. Uit de inventarisatie weerbaarheid jongeren zijn een aantal aanbevelingen gekomen. Onder andere is hierdoor het JOP (Jeugd Overleg Preventie) opgestart. Verder zijn de scholen samen met de gezondheidsmakelaar jeugd actief geweest op diverse thema’s van gezonde school:  Voeding  Sport en bewegen  Roken en alcohol  Seksualiteit, relaties en diversiteit  Welbevinden  Milieu & Natuur.

Helaas konden een aantal gezondheidsactiviteiten door de coronamaatregelen niet of slechts in zeer afgeslankte vorm doorgang vinden, zoals COPD-café en kookcursussen. We hopen dit in 2022 weer op te kunnen pakken.

Gemeente Berg en Dal

27 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

1.4.2 Alle kinderen krijgen vanaf hun jongste jaren ondersteuning als zij problemen hebben bij het opgroeien. Een kind met een goede start heeft meer kans op een goede gezondheid, op een optimale deelname aan het onderwijs en om mee te kunnen doen in de samenleving. We ondersteunen en helpen kwetsbare jeugdigen en hun ouders in een zo vroeg mogelijk stadium. We zetten in op het vroegtijdig (h)erkennen van signalen, het voorkomen van problemen (preventie) en op het bevorderen van gewenst gedrag (promotie). Ouders kunnen op verschillende manieren informatie en hulp krijgen. Bijvoorbeeld via de website www.opvoedinforegionijmegen.nl en de peutercafés. Er is ook hulp thuis, zoals video home training, Forte Thuis en de pilot buurtgezinnen. Daarnaast voeren we met onze (zorg)partners een plan uit voor kwetsbare gezinnen in de Stekkenberg. Stand van zaken Voorjaarsnota Samen met de partners van de werkgroep Kansrijke Start Groesbeek is een projectplan gemaakt met daarin acties voor de komende twee jaren over hoe we ouders beter kunnen voorbereiden, voor, tijdens en na de zwangerschap. Onder andere start er vanaf maart 2021 een casusoverleg tussen Jeugdgezondheidszorg (van de GGD), verloskundigen, het sociaal team en de kraamzorg, zodat kwetsbare ouders snel bij iedereen in beeld zijn. Forte Thuis heeft voldoende vrijwilligers om alle gezinnen te begeleiden die dit nodig hebben.

Zo’n 15 gezinnen worden begeleid. Door de coronamaatregelen kunnen de peutercafés nog niet starten met hun activiteiten. Stand van zaken Jaarrekening In 2021 vond opvoedingsondersteuning via verschillende organisaties plaats. Steeds wordt gekeken wat het best passend is. Via de GGD hebben 4 gezinnen video home training en 11 gezinnen lichte hulp gehad. Forte Thuis heeft 15 gezinnen begeleid. Door deze vroegtijdige en korte ondersteuning wordt voorkomen dat zwaardere zorg nodig is. De praktijk leert dat gezinnen samen met hun sociaal netwerk na deze ondersteuning weer zelfstandig verder kunnen. Door de coronamaatregelen zijn de peutercafés in Groesbeek, Leuth en Ooij maar beperkt open geweest. De praktijkgroep van kansrijke start begint steeds meer vorm te krijgen. Er zijn meerdere casussen (anoniem) besproken met elkaar. Deze intervisie draagt bij aan het verbeteren van de kwaliteit en de onderlinge samenwerking. Daarnaast zijn ook thema’s besproken zoals de meldcode kindermishandeling, zorgpaden, Nu niet Zwanger en hoe huisartsen (meer) te betrekken bij Kansrijke Start. In 2021 zijn Berg en Dal drie trajecten Nu niet Zwanger ingezet. Verder zijn medewerkers van het sociaal team, Forte welzijn, Pluryn en Zorgplus opgeleid om gesprekken te voeren over Nu niet Zwanger. Zij zijn nu aandachtsfunctionaris voor hun organisatie.

Gemeente Berg en Dal

28 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

1.4.3 Kinderen kunnen onbelemmerd onderwijs volgen. Passend onderwijs: Elk kind heeft recht op onderwijs. Niet voor alle kinderen is het vanzelfsprekend om onderwijs te kunnen volgen. Zij hebben jeugdhulp-ondersteuning nodig in de vorm van begeleiding en verzorging. In 2021 starten we in de regio Rijk van Nijmegen een pilot op het voortgezet speciaal onderwijs dat lijkt op de eerdere pilot van de St. Maartensschool. We zorgen hiermee voor laagdrempelig beschikbare jeugdhulp op het speciaal voortgezet onderwijs. Zodat elk kind onderwijs kan volgen en ouders en school worden ontzorgd. Leerlingenvervoer: Om ervoor te zorgen dat alle kinderen onderwijs kunnen volgen is het nodig dat zij op school kunnen komen. Sommige kinderen zijn daarvoor aangewezen op leerlingenvervoer. Om beter aan te kunnen sluiten bij de praktijk komt er in 2021 een nieuwe Verordening leerlingenvervoer. Door toename van gezinsproblematiek is de complexiteit van de casussen sterk toegenomen. In de nieuwe verordening komt een handreiking, die creatieve oplossingen en voorbeelden aanreikt hoe om te gaan met deze complexiteit. Stand van zaken Voorjaarsnota Er wordt een plan van aanpak opgesteld voor de pilot op het VSO (voortgezet speciaal onderwijs). De conceptverordening leerlingenvervoer is gereed. In mei/juni kunnen inwoners hun reactie hierop geven en bespreken we deze ook met het onderwijs.

In het najaar kan de verordening leerlingenvervoer dan worden vastgesteld. Stand van zaken Jaarrekening De pilot VSO is uitgesplitst in twee pijlers. Een pijler die veel lijkt op de St. Maartensschool, omdat de leerlingen daar ook soortgelijke problemen hebben, en een pijler voor leerlingen met andersoortige problematiek waar ook een andere aanpak voor nodig is. Er zijn gesprekken gevoerd met de VSO scholen over de uitvoering van deze pijlers. De nieuwe verordening bekostiging leerlingenvervoer is in september 2021 door de raad vastgesteld en geldt vanaf 1 januari 2022. 1.4.4 Ieder kind gaat naar school of heeft een passend toekomstperspectief. Schooluitval wordt zo veel mogelijk voorkomen. In 2021 starten we regionaal met een nieuw programma Voortijdig School Verlaten (VSV). We willen met dit programma voortijdig schoolverlaten zoveel mogelijk voorkomen. Dit doen we door álle jongeren tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, terug te leiden naar een passende (vervolg)opleiding, arbeidsplaats, zorg of combinatie daarvan. Wij bieden hen daarmee kansen voor een beter toekomstperspectief. Om dit te bereiken zetten we onder andere in op een sterkere verbinding tussen onderwijs en zorg, zowel op de middelbare scholen als op MBO scholen. Op dit moment is de jeugdzorg nog ver van de school georganiseerd.

Zo is het voor ondersteuningsprofessionals op scholen vaak een zoektocht naar de juiste hulp. Jeugdhulp wordt vaak pas laat ingezet waardoor problemen onnodig escaleren. In 2021 bekijken we hoe we de (jeugd)hulp meer schoolgericht kunnen maken, door samen te werken op het schaalniveau van de school. De focus is gericht op het naar school blijven gaan, en daarmee op het voorkomen van thuiszitters en schooluitval. Deelresultaten:  Voor het schoolmaatschappelijk werk is bekeken hoe dit de verbinding tussen onderwijs en zorg kan versterken.  De rol van de jeugdarts is geëvalueerd.  Er is een pilot beschikkingsvrije jeugdhulp op een middelbare school opgestart.

Gemeente Berg en Dal

29 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een eerste verkennend gesprek geweest met de schoolmaatschappelijk werkers over wat hun taken nu zijn en waar zij kansen zien voor verbetering. Met de VSV gelden is er financiering voor concrete plannen om verbinding tussen onderwijs en zorg op het MBO te versterken. De drie speerpunten zijn: 1. ondersteuning op Entree en niveau 2 verbeteren; 2. samenwerking tussen gemeenten en onderwijs borgen; 3. preventieve GGZ ondersteuning op het MBO inzetten. Voor het voortgezet onderwijs ligt er een voorstel klaar met pilots, waarvoor nog concrete plannen van aanpak volgen. Stand van zaken Jaarrekening Er is gestart met de aanpak op het MBO. Voor het borgen van de samenwerking tussen gemeenten en onderwijs is een lijst met vaste contactpersonen samengesteld. Hiermee worden de lijnen tussen gemeente en onderwijs korter. Sinds september is er GGZ ondersteuning op de scholen ingezet. Voor het voortgezet onderwijs zijn de plannen van aanpak voor de pilots klaar. 1.4.5 We zijn er voor kinderen van ouders die op een vervelende manier uit elkaar gaan. We gaan in ieder geval de communicatie op onze website verbeteren rondom scheiden (digitaal scheidingsloket), zodat ouders op een gemakkelijke wijze alle informatie over scheiden (geldzaken, ouderschap, wonen, juridisch advies, enzovoorts) kunnen vinden.

En we bekijken wat we in het algemeen toegankelijke, collectieve aanbod moeten ontwikkelen, om te voorkomen dat er onveilige situaties ontstaan (versterking ouderschap). De regionale visie huiselijk geweld en kindermishandeling wordt in 2021 geëvalueerd en geactualiseerd. Complexe scheidingen blijft hierin een prominente rol krijgen, omdat nog steeds veel kinderen in de problemen komen bij een (v)echtscheiding van hun ouders. Aan de hand van de evaluatie wordt gekeken wat er nodig is om kinderen en hun ouders nog beter te helpen.

Stand van zaken Voorjaarsnota Eind januari en begin februari zijn er twee regiosessies geweest waarbij alle relevante organisaties input hebben geleverd voor de nieuwe regioaanpak. Het streven is om de regionale visie huiselijk geweld en kindermishandeling in mei in alle gemeenten vast te stellen. Complexe scheidingen wordt hierin een van de thema’s. Onder andere wordt ingezet op aandachtfunctionarissen complexe scheidingen in iedere gemeente, omgangshuis in Nijmegen en in Tiel, nadere afspraken maken met de rechtbank en voorlichting aan ouders. Stand van zaken Jaarrekening Begin juni 2021 is de regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) vastgesteld. Ook is afgesproken dat alle gemeenten naast deze regionale aanpak binnen een jaar ook een lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling vast stellen. De eerste voorbereidingen zijn hiervoor gestart. Eind oktober is een inventarisatie gehouden bij de verschillende partners over welke thema’s binnen HGKM terug moeten komen in de lokale aanpak. Twee thema’s kwamen hierbij duidelijk naar voren: ouderenmishandeling en complexe scheidingen. Regionaal is een start gemaakt voor het opzetten van een regionaal scheidingsloket: een informatie- en adviespunt voor zowel inwoners als professionals. Voor het basisonderwijs is regionaal een theatervoorstelling ontwikkeld over het thema scheiden.

Dit biedt kinderen (en leerkrachten) een kans om laagdrempelig over dit thema te praten.

Gemeente Berg en Dal

30 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Rekening Verschil 2020 2021 2021 2021 Begroting Primair Actueel Rekening Lasten

-52.868

-52.602

-52.011

-50.183

1.827

Baten

16.662

13.868

13.657

12.884

-774

Totaal programma

-36.206

-38.734

-38.353

-37.300

1.054

Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening In onderstaande tabel zijn de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening op dit programma weergegeven. Bedragen x €1.000 Taakveld

Toelichting

Verschil

I/S/RES

Onderwijshuisvesting

- Voor het gebruik van accommodaties voor gymonderwijs is in 2021 minder vergoed. Een aantal scholen hebben als gevolg van Corona hier minder gebruik van gemaakt

26

I

Leerlingenvervoer

- Door corona is er minder gebruik gemaakt van het leerlingenvervoer.

33

I

Overige onderwijsvoorzieningen

- Aan achterstandenonderwijs is minder besteed. Hierdoor is de aanwending van de hiervoor gereserveerde gelden ook lager. Zie programma Ons geld.

86

RES

Samenkracht & burgerparticipatie

- In 2021 is minder uitgaaf gedaan voor de uitvoering van het actieplan Stekkenberg. Deze uitgaaf komt ten laste van de reserve lopende projecten. Hierdoor is de aanwending van deze reserve ook lager. Zie programma Ons geld.

40

RES

- Door Corona zijn bepaalde activiteiten niet doorgegaan, zoals democracity, Deze gelden worden nu in 2022 besteed.

30

- Bij de Mallemolen is het onderhoud grotendeels uitgesteld vanwege revitalisatie

64

I

Door corona is er bij de diverse dorps- en buurthuizen minder onderhoud en alleen het hoognodige onderhoud uitgevoerd.

24

I

Wijkteams

- De kosten voor externe ondersteuning door expertisecentrum MEE en het Regionaal ondersteuningsbureau vielen lager uit.

19

I

Inkomens- en bijstandsvoorziening

- Er is € 291.000 minder aan bijstandsuitkeringen verstrekt. Hierdoor ontvangen we € 62.000 aan rijksuitkering. De inkomsten voor terugvordering en aflossing leenbijstand waren € 15.000 hoger.

244

I

- De kosten voor schuldhulpverlening vielen lager uit.

21

I

- De inhuurkosten voor de uitvoering van de Tozo hebben meer bedragen dan de genormeerde rijksvergoeding.

-12

I

Dorps- en buurthuizen

Gemeente Berg en Dal

31 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

- In de jaarrekening 2020 zijn de leningen bbz en TOZO als te verhalen opgenomen. De terugbetalingsverplichting aan het rijk is niet in de jaarrekening 2020 verwerkt. Dit corrigeren we nu in de jaarrekening 2021.

-470

I

- We verwachten een terugbetaling van een gedeelte van de rijksvergoeding TOZO als gevolg van de door de accountant geconstateerde fouten bij de jaarrekening 2020. Indien het rijk de regeling niet aanpast, zullen wij bezwaar maken.

-197

I

- Voor werkzaamheden rond de toeslagenaffaire ontvangen we een normvergoeding voor de coördinatie en inrichting.

12

I

- Er zijn door de coronacrisis meer aanvragen voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen ontvangen en toegekend.

-59

I

Begeleide participatie

- De bijdrage voor sociale werkvoorziening was lager. Dit is met name veroorzaakt door een meevallende omzet en de ontwikkeling van de loonkosten van de SW medewerkers.

191

I

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

- Aan rolstoel-, vervoers- en woonvoorzieningen is minder uitgegeven.

27

I

Door corona is er minder gebruik gemaakt van het wmo-vervoer.

129

I

- Aan Huishoudelijke hulp hebben we minder besteed.

161

I

- De kosten voor mantelzorgcompliment viel

15

I

- Aan zorgkosten blok A en B Wmo (dagbesteding en begeleiding) hebben we minder besteed.

110

I

- Door corona zijn de kosten van arbeidsmatige dagbesteding van het werkbedrijf MGR lager uitgevallen.

87

I

- De kosten voor blok B (begeleiding en ambulante hulp) jeugdzorg waren hoger door toename van het aantal aanvragen en langere duur van trajecten.

-138

S

- Het budget voor opzetten van een vervoersdienst Berg en Dal hevelen we over naar 2022. Dit gebeurt via een storting in de reserve overlopende projecten; zie programma Ons geld.

52

RES

Geëscaleerde zorg 18-

- Aan zorgkosten voor blok C (jeugdzorg met verblijf) is meer besteed.

-105

S

Salaris- en inhuurkosten

- Dit betreft de doorbelasting van de salaris- en inhuurkosten van de tijd die de organisatie aan dit programma besteedt.

651

I

13

I

Maatwerkdienstverlening 18+

lager uit.

Maatwerkdienstverlening 18-

Diverse verschillen Totaal Programma Inwoner

Gemeente Berg en Dal

1.054

32 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Beleidskaders Sociaal Maatschappelijke Visie 2014-2018 Algemene subsidieverordening Berg en Dal 2017 Nota vrijwilligerswerk 2017-2019 Mantelzorg in de gemeente Berg en Dal Nota mantelzorg 2019-2021 Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Berg en Dal 2020 Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Berg en Dal 2018 Beleidsregels Beschermd Wonen en Opvang Groesbeek 2015 Verordening Tegenprestatie naar Vermogen gemeente Berg en Dal 2016 Afstemmingsverordening (maatregelenverordening) Participatiewet, Ioaw en Ioaz gemeente Groesbeek 2015 Verordening cliëntenparticipatie werk en inkomen gemeente Berg en Dal 2016 Verordening Doe mee Plus gemeente Berg en Dal 2018 Beleidsregel bijzondere bijstand 2016 Beleidsregel handhaving Wet kinderopvang Berg en Dal 2018 Beleidsregel kinderopvang gemeente Groesbeek 2015 Verordening leerlingenvervoer Groesbeek 2014

Gemeente Berg en Dal

33 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Verbonden partijen

Gemeentelijke GezondheidsDienst Gelderland Zuid Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

I. v.d.Scheur

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid algemeen bestuur Deelnemers

14 gemeenten

Openbaar en gemeentelijk belang De GGD voert de wettelijke taken uit de Wet Publieke Gezondheid en Jeugdwet uit. Daarnaast voert de GGD-Gelderland Zuid ook andere taken uit bijvoorbeeld op het gebied van maatschappelijke opvang en jeugd. Visie De kracht en kennis van de GGD ligt in het vormgeven van collectieve en individuele preventie, signalering en behandeling. Zo werkt het team Gezonde wijk van de GGD samen met gemeenten aan het verbeteren van de gezondheid van mensen in de gemeenten en wijken in onze regio. De ambitie is om sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen en de zelfredzaamheid van burgers te vergroten. Dit doen we door te stimuleren dat de gezonde keuze ook de makkelijkere keuze wordt.

Beleidsvoornemens Uitvoering van de Meerjarenstrategie 2020-2023. De belangrijkste thema’s hierin zijn: -Gemeenten en onze inwoners adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg; - Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid; - Inzetten op de gezondheidsbescherming binnen het sociale en fysieke domein; - Data en informatie gestuurd werken. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Rekening 2020 2021 2021 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-1.419 Eind boekjaar 2020

-1.399 Begin boekjaar 2021

-1.481 Eind boekjaar 2021

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

5,55%

5,55%

5,48%

Resultaat verbonden partij

760

149

Omvang eigen vermogen verbonden partij

1.992

2.081

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

24.929

28.618

Toelichting Geen bijzonderheden.

Gemeente Berg en Dal

34 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Ontwikkelingen Aanpak corona De grote inzet voor de bestrijding van het coronavirus heeft gevolgen voor de reguliere dienstverlening van de GGD, Op verschillende vlakken is de dienstverlening van de GGD beperkt of tijdelijk gestopt om medewerkers vrij te maken voor de bestrijding van het coronavirus (waaronder testen, bron- en contactonderzoek en, vaccinering). De GGD heeft de corona-organisatie vormgegeven als een apart 'team' binnen de GGD. Uitgangspunt is dat de GGD zoveel als mogelijk reguliere taken blijft uitvoeren. Het niet of beperkt uitvoeren van de uniforme taken (ten gunste van de bestrijding van het coronavirus), brengt andere maatschappelijke risico's met zich mee. Als bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg (JGZ) op het voortgezet onderwijs niet wordt uitgevoerd, vinden er (in die periode) geen gezondheidsonderzoeken en opvolging hiervan plaats. Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Het Algemeen Bestuur van de GGD heeft in september 2020 de GGD verzocht om samen met de gemeenten een (implementatie)plan te ontwikkelen om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik. Hiervoor is in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners opgehaald. Veilig Thuis Het aantal adviezen bij Veilig Thuis stijgt nog steeds. Inwoners en professionals signaleren eerder gezinnen waarin sprake is van onveiligheid. Dit is positief.

Om de wettelijke termijnen te halen en wachtlijsten te voorkomen is eind maart 2021 het bureau TOC Resultants ingeschakeld voor het project ‘kwaliteit op tijd’. Doelstelling van dit project was dat Veilig Thuis Gelderland-Zuid op of vóór 31 december 2021 wachtlijst vrij is en de wettelijke termijnen beter behaalt; met goede kwaliteit en een acceptabele werkdruk. Dit traject heeft geresulteerd in: een gewijzigde ‘Producten en Diensten Catalogus’, een intern dashboard en een wekelijks operationeel overleg om aan- en bij te sturen. Met als resultaat aan het eind van 2021 weggewerkte werkvoorraden, minder onderhanden werk, en wettelijke termijnen die er aanzienlijk beter uitzien. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma De Rijksvaccinatie wordt in 2022 uitgebreid met het HPV-vaccin voor jongens. Nu is dit vaccin alleen beschikbaar voor meisjes van 12/13 jaar. Het vaccin beschermt hen tegen baarmoederhals-, penis-, anus-, mond-, en keelkanker. De Staatssecretaris van Volksgezondheid heeft ook besloten om kwetsbare kinderen een vaccinatie aan te bieden tegen het rotavirus. Het gaat om kinderen die bijvoorbeeld te vroeg zijn geboren of een laag geboortegewicht hebben. Zij hebben een grotere kans dat een infectie met het rotavirus ernstig verloopt. De ingangsdatum is nog onbekend.

Risico's De bijdrage aan de GGD staat onder druk door de taakstellende bezuiniging van 3% en de algemene reserve al enige tijd minder dan haar norm bedraagt. Daarnaast bestaat de kans dat de instroom bij Veilig Thuis toeneemt als mogelijk gevolg van de coronamaatregelen op huiselijk geweld en kindermishandeling.

Instituut Bijzonder Onderzoek Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Wijchen

Verantwoordelijke portefeuille

I.v.d.Scheur

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Afgevaardigde gemeente Deelnemers

Gemeente Berg en Dal

Wijchen, Beuningen, Druten, Heumen en Berg en Dal

35 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Openbaar en gemeentelijk belang Opsporing van oneigenlijk gebruik van uitkeringsgelden. Visie Behartiging van de gemeenschappelijke belangen op het gebied van de naleving van sociale zekerheidswetgeving. Dit betreft de naleving van de onderhoudsplicht en terugvordering van teveel ontvangen uitkering door (voormalige) uitkeringsgerechtigden, onderhoudsplichtigen en partners van (voormalig) uitkeringsgerechtigden. Een onderzoek tot bijzondere controle op de naleving vindt plaats na een daartoe strekkende opdracht van de deelnemende gemeente aan het Instituut Bijzonder Onderzoek. Het IBO wordt in stand gehouden door de gemeenschappelijke Regeling tussen de gemeente Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen. De gemeente Wijchen fungeert als centrumgemeente. Beleidsvoornemens Geen gegevens bekend. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Rekening 2020 2021 2021 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-81 Eind boekjaar 2020

-82 Begin boekjaar 2021

-88 Eind boekjaar 2021

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

23,6%

20,6%

Resultaat verbonden partij

0

0

Omvang eigen vermogen verbonden partij

0

0

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

62

63

Toelichting De deelnemende gemeenten dragen bij in het begrotingstekort. De bijdrage wordt berekend op basis van het aantal inwoners per 1 januari van het betreffende jaar en het aantal afgewikkelde opdrachten. Het IBO brengt éénmaal per jaar een voorschot in rekening bij de deelnemende gemeenten. Het IBO kan hierdoor aan haar betalingsverplichtingen voldoen. Als er onvoldoende geld mocht zijn, schiet de gemeente Wijchen voor. Ontwikkelingen Handhaven in de sociale zekerheid was en is een van de voornaamste doelen van het vorige kabinet. Centraal staan een steviger aanpak van fraude in de sociale zekerheid, het betrappen van fraudeurs en het aanpakken van uitbuiting van werknemers. Dit heeft de afgelopen jaren geresulteerd in een verscherpte aanpak van misbruik. Aanpakken van misbruik is van groot belang voor het behouden van draagvlak voor uitkeringen. De affaire rondom de kinderopvangtoeslagen en de kwestie rondom de terugbetaling van giften in de bijstand hebben wel geleid tot de vraag of een harde aanpak altijd goed is. Risico's In de begroting 2022 is rekening gehouden met een aantal onderzoeken door de sociale recherche. De kans bestaat dat meer onderzoeken plaatsvinden dan geraamd.

Gemeente Berg en Dal

36 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren moeten we verplicht opnemen in de begroting en het jaarverslag volgens de Bbv. De gegevens en een toelichting op de beleidsindicatoren zijn te vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl. Daarnaast kunt u daar cijfers van andere gemeenten vinden. De cijfers zijn afkomstig van verschillende overheidsorganisaties. Deze cijfers zijn soms niet actueel en kunnen ieder moment wijzigen. Indicator

Rekening 2020

Begroting 2021

Rekening 2021

Gemeente

1,7

1,5

1,5

Provincie

1,8

1,8

1,6

Nederland

2,0

1,9

1,7

Eenheid:

Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Bron:

DUO

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit periode 2020

Gemeente

12

11

12

Provincie

21

22

21

Nederland

26

23

26

Eenheid:

Aantal leerplichtigen wel ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inw. 5-18 jr.

Bron:

DUO

Toelichting:

Aantallen rekening 2020/2021 komen uit periode 2019.

Gemeente

8,4

3,5

3,4

Provincie

2,5

2,5

2,4

Nederland

2,4

1,9

2,7

Eenheid:

Aantal leerplichtigen niet ingeschreven op een school per 1.000 inwoners lft. 5-18 jaar

Bron:

DUO

Toelichting:

Aantallen rekening 2021 komen uit periode 2020

Gemeente

44,7

44,7

48,0

Provincie

46,8

46,8

49,4

Nederland

48,7

48,7

49,3

Gemeente Berg en Dal

37 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Eenheid:

%

Bron:

RIVM

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit periode 2020.

Gemeente

5

5

5

Provincie

5

5

5

Nederland

6

7

6

Gemeente

1

1

1

Provincie

1

1

1

Nederland

1

1

1

Eenheid:

% kinderen tot 18 jaar

Bron:

CBS Jeugd

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit de periode 2020.

Eenheid:

% 12 t/m 21 jarigen

Bron:

CBS Jeugd

Toelichting:

Percentages rekening 20221 komen uit de periode 2020.

Gemeente

3

2

Provincie

2

2

Nederland

2

2

Eenheid:

% 16 t/m 22 jarigen

Bron:

CBS Jeugd

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit de periode 2020.

Gemeente

395

329

287,1

Provincie

404

320

282,9

Nederland

460

374

349,5

Eenheid:

Aantal per 10.000 inwoners

Bron:

CBS

Gemeente Berg en Dal

38 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Toelichting:

Aantallen rekening 2021 komen uit periode 2021.

Gemeente

1,3

1,2

1,3

Provincie

1,3

1,1

1,3

Nederland

1,2

1,1

1,1

Eenheid:

% van alle jongeren tot 18 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit de periode 2020.

Gemeente

11

9,8

10,4

Provincie

12,2

10,6

11,0

Nederland

12,3

10,5

10,5

Gemeente

680

680

690

Provincie

619

610

623

Nederland

640

630

649

Eenheid:

% van alle jongeren tot 18 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit periode 2020.

Eenheid:

Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep

Bron:

CBS MSD WMO

Toelichting:

Aantallen rekening 2021 komen uit periode 2021.

Gemeente

0,5

0,3

0,2

Provincie

0,3

0,3

0,3

Nederland

0,4

0,3

0,3

Eenheid:

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages rekening 2021 komen uit de periode 2020.

Gemeente Berg en Dal

39 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Onze buurt Je brengt een groot deel van je vrije tijd door in de gemeente en het dorp waar je woont. Je wilt daar fijn kunnen leven en wonen. Dat gaat niet vanzelf. Daar moet aan gewerkt worden. Denk bijvoorbeeld aan een schone buurt, veilige wegen, goede riolering en het onderhouden van bomen en planten. Maar ook aan sport en bewegen. De gemeente heeft daarin een aantal taken, maar inwoners en ondernemers hebben dat ook. We hebben elkaar nodig om deze dingen goed te regelen. Daarbij geeft de gemeente steeds meer ruimte aan inwoners en ondernemers om zelf met ideeën te komen. De gemeente wil niet voor inwoners bedenken wat goed zou kunnen zijn, maar juist helpen de ideeën van inwoners te realiseren. Programmanaam Inwoner

Onze buurt

Onze gemeente

Plaats van actie

- Persoonlijk/thuis

- Directe omgeving/dorp

- Gemeente mét de regio gemeenten

Rol inwoner

- Regie eigen leven - Mee blijven doen

- Meedoen - Initiatief nemen

- Ontwikkelen - Klant

Rol gemeente

- Regelen - Betalen - Veel bemoeienis

- Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren

- Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen

Doelen & resultaten Wat wilden we bereiken? 2.1

In onze buurt is iedereen, zo veel als mogelijk, lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.

2.2 2.3

Ik voel me veilig in mijn buurt. Inwoners en ondernemers werken samen met de gemeente, politie en andere (zorg)instanties om dat zo te houden. In onze buurt is het goed wonen.

2.4

We willen een duurzame gemeente zijn.

Wat hebben we daarvoor gedaan? 2.1.1 Elke inwoner kan dichtbij huis sporten en spelen. Speeltuinen vernieuwen wij in nauwe samenwerking met kinderen en buurtbewoners. In 2018 is het vervangingsschema voor speelplekken voor het laatst bijgewerkt. Dit herhalen we eens in de drie jaar. Dat betekent dat we dit in 2021 opnieuw doen, op basis van de meest actuele inzichten. In het vervangingsschema staat beschreven welke speeltuin wij in een bepaald jaar vervangen en wat hier de kosten voor zijn. In de praktijk kan dit veranderen doordat speeltoestellen op moment van theoretische vervanging nog heel en veilig zijn. In die situatie stellen wij de vervanging uit. In het huidige vervangingsschema staan de volgende plekken voor 2021 op de planning:  Een deel van de Skatebaan bij de Meent in Groesbeek  Een speelplek aan de Nesciostraat in Beek  De funramp aan de Roerdompstraat in Beek (tegenover de basisschool)  Een speelplek aan de Waterstraat in Beek Naast het vervangen van speelplekken, onderhouden wij de speeltoestellen en de valondergronden. Het onderhoud is uitgebreid beschreven in de paragraaf kapitaalgoederen.

Gemeente Berg en Dal

40 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Stand van zaken Voorjaarsnota Twee speelplekken die voor 2020 op de planning stonden, hebben we vorig jaar niet vernieuwd. Uit de inspectieresultaten bleek dat nog niet nodig te zijn. De speeltoestellen op die plekken waren heel en veilig. Het gaat om:  De speelplek aan de Gooiseweg / Vincent van Goghweg in Groesbeek.  De speelplek aan de Burgemeester Hermsenstraat in Millingen aan de Rijn. Het vernieuwen van deze twee speelplekken staat voor 2021 op de planning, dus in totaal maakt dat zes locaties. Een en ander is nog wel afhankelijk van de inspectieresultaten. Als uit de inspectie blijkt dat een speelplek nog niet aan vervanging toe is, dan stellen we de vervanging uit. Bij de vernieuwingen zullen we direct omwonenden en kinderen betrekken.

Stand van zaken Jaarrekening De vervanging van speeltoestellen heeft iets vertraging opgelopen. We willen een intensieve samenwerking met bewoners en kinderen en dat was/is door de coronamaatregelen moeilijker. De speelplek in de Nesciostraat in Beek is wel vervangen. De nieuwe speelplek is een mooi resultaat van een intensieve samenwerking met buurtbewoners en kinderen. De vervanging van de speelplek aan de Roerdompstraat in Beek realiseren we in maart 2022. De andere twee plekken schuiven door naar de zomer van 2022.

2.1.2 In mijn buurt kunnen alle mensen op een prettige en veilige wijze langer thuis blijven wonen. Onze inwoners wonen zelfstandig thuis. Soms hebben zij een tijdje in een instelling gewoond, of in een beschermde woonomgeving. Soms komen ze uit een ander land. Ook inwoners met psychische problemen en/of dementie moeten in onze dorpen prettig kunnen leven en wonen. We streven daarom naar een evenwichtige verdeling van woonruimte. Maar mensen met psychische problemen die uitstromen uit een instelling, zijn altijd aangewezen op een sociale huurwoning. En daar hebben we er niet zo veel van en vaak staan er ook veel bij elkaar in dezelfde wijk. Daarom gaan we inzetten op nieuwe woonvormen zodat iedereen een passend thuis in een leefbare en veilige buurt heeft. Daarin werken we samen met onze partners, zoals woningcorporaties en projectontwikkelaars. En wanneer iemand aanpassingen, hulpmiddelen of begeleiding nodig heeft om thuis zelfstandig te wonen, ondersteunen we daarbij. Wanneer zelfstandig thuis wonen niet meer gaat, willen we graag dat er toch een plek is. In 2021 gaan we daarom voor twintig mensen met dementie een plek maken in de oude Gerardus Majella school. Samenleven in een buurt waarin sprake is van diversiteit en hulpbehoevendheid, is niet voor iedereen even gemakkelijk. We ondersteunen daarom samen met onze partners alle buurtgenoten.

Bijvoorbeeld met een training over hoe verwardheid en/of dementie te herkennen is en hoe je dan met iemand een gesprek kunt voeren. Of waar je op moet letten om samen mee te blijven doen aan activiteiten. Als je er samen niet goed uitkomt, je niet veilig voelt of je zorgen maakt, kan iedereen terecht bij het sociaal team, het meldpunt bijzondere zorg of gebruik maken van buurtbemiddeling. Stand van zaken Voorjaarsnota We zien een toename van vragen om hulp en begeleiding. We proberen door de acties zoals genoemd in het koersdocument en herstelplan sociaal domein om de nodige hulp ook betaalbaar te houden. Corona helpt ons daar niet bij. We hebben immers afgesproken dat we van individuele naar meer groepsgerichte ondersteuning willen. Dat is nu niet mogelijk. Niettemin blijven we er alles aan doen om de nodige hulp te bieden en tegelijk de kosten in de hand te houden. Corona zorgt ervoor dat veel bijeenkomsten niet door kunnen gaan, bijvoorbeeld het Alzheimercafé en het COPD-café. Zodra het kan gaan we de trainingen voor het omgaan met verwardheid/ dementie starten. De verbouw van de voormalige Gerardus Majella school vordert gestaag; in juni komen de eerste bewoners naar deze locatie voor mensen met dementie.

Gemeente Berg en Dal

41 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Stand van zaken Jaarrekening In 2021 zijn de volgende acties ingezet, opgestart of afgerond:  Er hebben, ondanks corona, een aantal preventieve cursussen plaatsgevonden. Een daarvan is de MHFA (Mental Health First Aid). Deelnemers krijgen meer begrip voor mensen met bijvoorbeeld dementie of psychiatrische problemen en krijgen handvatten om hiermee om te gaan. Met het project Samenleven in de wijk willen we leren wat er nodig is om mensen met een psychische kwetsbaarheid langer in de wijk te kunnen laten wonen. We kijken naar voorzieningen, preventie en ook naar de buurt en de buren. We betrekken hier ook externe partners bij en natuurlijk ook ervaringsdeskundigen.  Het project de Welkome Wijk is ontwikkeld onder andere door de HAN en Trimbos Instituut en biedt een bestaand format om de sociale basis in een buurt te versterken. Hierdoor draagt dit bij aan begrip voor elkaar en het terugdringen van eenzaamheid.  In december is besloten dat we Dekkerswald gaan transformeren van instellingenterrein naar een zorgzame buurt. In 2022 zal deze zorgzame buurt verder richting krijgen.  De voormalige Gerardus Majella school is verbouwd en heet nu 'Het Zevenheuvelenhuis'. Er wonen 20 mensen met dementie, waardoor de wachtlijst behoorlijk is gekrompen.

 Veel bestaande wijkvoorzieningen, zoals de zogenaamde Inlopen, het spreekuur op locatie van het sociaal team en allerlei soorten groepsbijeenkomsten, hebben we in stand gehouden. Helaas ging er afgelopen jaar door corona soms tijdelijk een streep door de gezamenlijke voorzieningen of werden de mogelijkheden beperkt. 2.1.3 We zetten in op verbetering van het lokale sport- en beweegklimaat Onze sportstimuleringsaanpak bestaat vier jaar in zijn huidige vorm. Om de aanpak verder te verbeteren wordt hij geëvalueerd. Dit doen we door de doelen en de professionele inzet tegen het licht te houden. De afspraken die we maken in het lokaal sportakkoord worden daarbij gebruikt. Meer dan 95 lokale inwoners nemen op dit moment namens sport- en beweegaanbieders, onderwijs, welzijnsorganisaties, gezondheidsinstellingen, lokale ondernemers en gemeente deel aan het proces voor het sluiten van een lokaal sportakkoord. In dit akkoord wordt afgesproken wat de organisaties gaan doen om het lokale sport- en beweegklimaat te verbeteren. In 2021 vormt het lokale sportakkoord voor een belangrijk deel de agenda om inwoners meer te laten bewegen en het sportaanbod te verbeteren.

Thema’s zijn:  inclusief sporten, sporten voor kwetsbare doelgroepen, niemand buitenspel;  gezonde sportorganisaties, samen sterk;  duurzame sportomgeving, multifunctioneel gebruik sportvoorzieningen;  sport en onderwijs voor een gezonde toekomst voor onze kinderen. Stand van zaken Voorjaarsnota Het lokale sport- en beweegakkoord is in november 2020 opgeleverd door de sportformateur. In februari 2021 is het akkoord gelanceerd en vragen we alle lokale sport- en beweegaanbieders in onze gemeente dit te ondertekenen en de initiatieven te ondersteunen. Het gezamenlijk doel is om onze inwoners meer te laten bewegen en het sport- en beweegaanbod in Berg en Dal te verbeteren. Het sportteam van Forte Welzijn en de vaste samenwerkingspartners SPOG, Condor, Uniek Sporten en Kwiek Actieve Leefstijl leggen met hun activiteiten voor 2021 uitdrukkelijk de verbinding met de inhoud en ambities uit het lokale sportakkoord. Stand van zaken Jaarrekening Het sportteam Forte Welzijn heeft in 2021 samen met de vaste samenwerkingspartners SPOG, Condor, Montessori College, Uniek Sporten en Kwiek Actieve leefstijl activiteiten georganiseerd om onze inwoners meer te laten bewegen en het sport- en beweegaanbod te versterken. De jaarplannen van de vaste samenwerkingspartners zijn afgestemd op de ambities en inhoud van het Lokaal Sportakkoord.

In de jaarrapportage sportstimulering zullen de in 2021 behaalde resultaten worden getoond.

Gemeente Berg en Dal

42 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Het lokale sport- en beweegakkoord raakt steeds beter bekend in de gemeente Berg en Dal. Inmiddels hebben 32 organisaties hun handtekening onder het akkoord gezet en daarmee aangegeven bij te willen dragen aan het gezamenlijk doel om onze inwoners meer te laten bewegen en het sport- en beweegaanbod in Berg en Dal te verbeteren. Vanuit het akkoord zijn in 2021 19 initiatieven ondersteund vanuit inwoners en organisaties om onze inwoners aan het sporten en bewegen te krijgen.

2.2.1 Kinderen kunnen zelfstandig naar school. Samen met basisscholen en de kinderen zorgen we voor veilige school-thuisroutes met verkeerseducatie (hoe kunnen kinderen de wegen en paden veilig gebruiken) en kleine infrastructurele aanpassingen. In 2021:  Gaan we verdere met de uitvoering van school-thuisroute projecten die door het Coronavirus en de sluiting van de basisscholen tijdelijk zijn stilgelegd. In 2021 realiseren we bij die basisscholen in Millingen aan de Rijn, Ooij en Breedeweg de maatregelen die uit die projecten naar voren zijn gekomen. In 2021 starten we tevens nieuwe school-thuisroute projecten bij andere basisscholen.  Realiseren we een veiligere schoolomgeving rond De Biezenkamp in Beek met meer ruimte voor voetgangers en een duidelijke fietsroute naar de fietsenstalling. Stand van zaken Voorjaarsnota Voor de basisscholen is er opdracht gegeven aan het bureau Megaborn om een aantal voorstellen uit te werken. Deze voorstellen moeten we nog bespreken met de scholen en de ouders. Dit pakken we op korte termijn op. Na afstemming kunnen we de voorgestelde maatregelen in een projectopdracht vertalen. Voor de Biezenkamp in Beek zijn in overleg met school en ouders meerdere te realiseren maatregelen uitgewerkt. Zo wil de gemeente het trottoir verbreden, is het voorstel om de fietsenstalling te verplaatsen en wordt gekeken naarr de aanleg van een zebrapad.

Verder bekijken we ook of we de Roerdompstraat tijdens breng- en haal tijden af kunnen sluiten voor auto-verkeer. De uitvoering pakken we dit jaar op. Stand van zaken Jaarrekening Voor Breedeweg zijn de maatregelen deels uitgevoerd; deels nemen we ze later mee tijdens het onderhoudsproject in de Pastoor Hoekstraat. Ook voor Ooij en Leuth nemen we enkele aanpassingen later mee, in diverse onderhouds- en ruimtelijke projecten in de omgeving van de scholen. De aanpak voor 2021 is daarmee afgerond. In 2022 bekijken we opnieuw waar we met verkeersmaatregelen de veiligheid verder kunnen verbeteren.

Gemeente Berg en Dal

43 van 314

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

2.2.2 Fietsers beschikken over een veilig en comfortabel netwerk.  

 

In regionaal én internationaal verband werken we aan een samenhangend netwerk voor de fietser. Om eenzijdige ongevallen te voorkomen hebben we in 2018 – 2020 samen met de Fietsersbond onveilige obstakels op fietspaden rond Millingen aan de Rijn, Kekerdom, Leuth, Ooij en Beek weggenomen. In 2021 volgen andere gebieden van onze gemeente. In het buitengebied gaan we de snelheid van wegen zo veel mogelijk terugbrengen naar 60 km/uur. Dit geldt niet voor de grote verbindingswegen (gebiedsontsluitingswegen) als de Zevenheuvelenweg, Nijmeegsebaan, Wylerbaan en N840. Op de route Nijmegen – Beek – Leuth – Millingen aan de Rijn werken we samen met Nijmegen en de Provincie Gelderland aan het verbeteren van de hoofdfietsroute, waaronder:  In navolging van de in 2020 aangelegde fietsstraat op de Parallelweg in Ubbergen richten we in 2021 ook het gedeelte van de Rijksstraatweg tussen de Parallelweg en Nijmegen in als fietsstraat.  Met het onderhoud aan de N840 realiseren we een in twee rijrichtingen te berijden fietspad tussen de verkeerslichten en Beek en de rotonde bij de St. Hubertusweg. Hierdoor hoeven fietsers minder vaak de drukke provinciale wegen over te steken en ontstaat een goede ontsluiting van en naar de bij Beek te realiseren TOP.  Begin 2021 heeft de raad een keuze gemaakt over een fietsrondweg in Leuth.

Vervolgens werken we verder aan de uitvoering daarvan met als eerste stap het doortrekken van het bestaande vrijliggende fietspad langs de N840 tot aan de parallelweg in Leuth.

Stand van zaken Voorjaarsnota In de tweede helft van dit jaar pakken we andere gebieden op binnen het project onveilige obstakels fietspaden. Als er voor die tijd knelpunten worden gemeld, dan reageren we daar meteen op. De snelheid terugbrengen naar 60 km/uur gaat alleen gelden voor wegen die niet tot de hoofdstructuur behoren. De eerste stap om de snelheid terug te brengen, is het nemen van de benodigde verkeersbesluiten. Aansluitend zullen we de wegen ook overeenkomstig de maximale snelheid moeten inrichten. Om dit integraal te doen, vragen we een extern bureau hiervoor een advies en plan van aanpak op te stellen. Daarbij zoeken we de combinatie met regulier onderhoud, zodat we werk met werk kunnen maken. Op korte termijn start de provincie met verbeteringen aan de N840. Als gemeente zitten wij aan tafel en brengen daarbij onze wensen en noodzakelijkheden in. De verbetering van de fietspaden en verkeersveiligheid pakken we zowel binnen het project als zelfstandig binnen de gemeente op. Besluitvorming heeft hierover plaatsgevonden en de eerste gesprekken met eigenaren en belanghebbenden zijn geweest. Het verbeteren van de fietshoofdroute is ook in samenwerking met de provincie (vanuit de aanpak N840) gestart. Het realiseren van een in twee rijrichtingen fietspad loopt, maar zullen we dit jaar nog niet afronden.