Jaarverslag en Jaarrekening 2021 definitief met accountantsverklaring
Tekst van het document
Jaarverslag en jaarrekening 2021
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................... 3 Algemeen ............................................................................................................................... 6 Voorwoord .......................................................................................................................... 6 Samenvatting ...................................................................................................................... 8 Leeswijzer ......................................................................................................................... 12 Ambities ............................................................................................................................... 13 Programma's ........................................................................................................................ 14 Inwoner ............................................................................................................................. 14 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 14 Wat wilden we bereiken? ...............................................................................................
14 Wat hebben we daarvoor gedaan? ................................................................................ 14 Wat heeft het gekost?.................................................................................................... 31 Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening ............................................................. 31 Beleidskaders ................................................................................................................ 33 Verbonden partijen ........................................................................................................ 34 Beleidsindicatoren ......................................................................................................... 36 Onze buurt ........................................................................................................................ 40 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 40 Wat wilden we bereiken? ............................................................................................... 40 Wat hebben we daarvoor gedaan? ................................................................................ 40 Wat heeft het gekost?....................................................................................................
63 Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening ............................................................. 64 Beleidskaders ................................................................................................................ 67 Verbonden partijen ........................................................................................................ 69 Beleidsindicatoren ......................................................................................................... 77 Onze gemeente ................................................................................................................ 79 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 79 Wat wilden we bereiken? ............................................................................................... 79 Wat hebben we daarvoor gedaan? ................................................................................ 80 Wat heeft het gekost?.................................................................................................. 100 Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening ........................................................... 100 Beleidskaders ..............................................................................................................
103 Verbonden partijen ...................................................................................................... 104 Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 115 Ons geld ......................................................................................................................... 117 Wat heeft het gekost?.................................................................................................. 120 Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening ........................................................... 120 Toelichting verschillen reserves Begroting- Jaarrekening ............................................ 121 Beleidskaders .............................................................................................................. 123 Verbonden partijen ...................................................................................................... 124 Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 127 Overhead ........................................................................................................................ 128 Wat heeft het gekost?..................................................................................................
130 Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening ........................................................... 130 Beleidskaders .............................................................................................................. 131 Verbonden partijen ...................................................................................................... 131 Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 131 Paragrafen ......................................................................................................................... 133 Lokale heffingen ............................................................................................................. 133 Geraamde en werkelijke inkomsten ............................................................................. 133 Beleid lokale heffingen ................................................................................................ 134 Overzicht op hoofdlijnen per heffing ............................................................................ 135
Gemeente Berg en Dal
3 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Kwijtscheldingsbeleid .................................................................................................. 139 Lokale lastendruk ........................................................................................................ 140 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................... 142 Algemeen .................................................................................................................... 142 Risicoregister............................................................................................................... 142 Inventarisatie risico's ................................................................................................... 144 Berekening weerstandscapaciteit ................................................................................ 153 Structurele weerstandscapaciteit ................................................................................. 153 Incidentele weerstandscapaciteit ................................................................................. 155 Totaaloverzicht weerstandscapaciteit .......................................................................... 156 Ratio weerstandsvermogen .........................................................................................
156 Conclusie .................................................................................................................... 156 Financiële kengetallen ................................................................................................. 157 Toelichting kengetallen ................................................................................................ 157 Berekening kengetallen ............................................................................................... 158 Beoordeling kengetallen .............................................................................................. 158 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 160 Algemeen .................................................................................................................... 160 1. Wegen ..................................................................................................................... 161 2. Riolering .................................................................................................................. 163 3. Water....................................................................................................................... 166 4.
Groen ...................................................................................................................... 169 5. Gebouwen ............................................................................................................... 171 6. Openbare verlichting ............................................................................................... 173 7. Speelruimten ........................................................................................................... 174 Financiering .................................................................................................................... 176 Financiering ................................................................................................................. 176 Rente .......................................................................................................................... 177 Staat herkomst en besteding van middelen ................................................................. 179 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 180 Algemeen ....................................................................................................................
180 Personeel .................................................................................................................... 180 Organisatie .................................................................................................................. 184 Informatievoorziening .................................................................................................. 185 Digitale dienstverlening ............................................................................................... 188 Inkoop en aanbesteding .............................................................................................. 189 Duurzaamheid ............................................................................................................. 190 Verbonden partijen.......................................................................................................... 192 Grondbeleid .................................................................................................................... 217 Visie op en wijze van het grondbeleid .......................................................................... 217 Te verwachten resultaat .............................................................................................. 219 Bedrijventerrein Mies (Groesbeek) ..............................................................................
222 Bedrijventerrein Hulsbeek (Groesbeek) ....................................................................... 222 Kloosterpad West (Groesbeek).................................................................................... 223 Schoollocatie 3e fase (Millingen aan de Rijn) .............................................................. 223 Pastoor van Tielstraat (Leuth) ..................................................................................... 223 Inzicht in gronden als materieel vast activa ................................................................. 223 Vorderingen op de balans............................................................................................ 224 Beleidsuitgangspunten reserves en voorzieningen ...................................................... 226 Jaarrekening ...................................................................................................................... 227 Overzicht baten en lasten ............................................................................................... 227 Overzicht baten en lasten ............................................................................................ 227 Toelichting baten en lasten ..........................................................................................
228 Wet Normering Topinkomens ...................................................................................... 237 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................ 240
Gemeente Berg en Dal
4 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Balans met toelichting ..................................................................................................... 241 Balans ......................................................................................................................... 241 Toelichting op de balans .............................................................................................. 244 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................... 265 Incidentele baten en lasten ............................................................................................. 270 Verantwoordingsinformatie SiSa specifieke uitkeringen .................................................. 281 Controleverklaring ........................................................................................................... 289 Bijlagen .............................................................................................................................. 293 Raadsvoorstel ................................................................................................................. 294 Overzicht lopende kredieten ........................................................................................... 300 Overzicht taakvelden ......................................................................................................
307 Toelichting financiële begrippen ...................................................................................... 309 Toelichting afkortingen .................................................................................................... 312
Gemeente Berg en Dal
5 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Algemeen Voorwoord Welkom bij onze Jaarrekening 2021! Het rekeningsaldo over 2021 is € 1.896.000. Bij het opstellen van de begroting 2021 gingen we in eerste instantie nog uit van een tekort van € 3.000.000, dat gedekt zou moeten worden uit onze reserves. Dit grote verschil wordt met name veroorzaakt door de uitvoering van de coronamaatregelen, waardoor begrote taken in het nauw kwamen, door de ontwikkelingen in het sociaal domein, en ook door het vertrek van goed ingewerkt personeel dat niet meteen vervangen kon worden door krapte op de arbeidsmarkt. Bij de Najaarsnota 2021 waren we van een deel van deze financiële voordelen op de hoogte. Bij deze jaarrekening zijn ze nog duidelijker geworden. Bij de Najaarsnota 2021 gingen we uit van een voordelig saldo van € 164.000. Het werkelijke saldo is € 1.732.000 voordeliger dan begroot. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: -
Niet inzetten reserve rekeningresultaten
- 351.000
-
Lagere doorbelasting naar projecten
- 258.000
-
Leningen Bbz en Tozo
- 470.000
-
Afrekening Tozo 2020
- 197.000
-
Treasury
+ 103.000
-
Sociaal domein
+ 338.000
-
Algemene uitkering
+ 514.000
-
Verkoop kavels Bedrijventerrein Hulsbeek
+ 276.000
-
Bijstandsuitkeringen
+ 324.000
-
Sociale werkvoorziening
+ 191.000
-
Arbeidsparticipatie
+ 129.000
-
Leges omgevingsvergunningen
+ 217.000
-
Salaris/inhuurkosten personeel
+ 282.000
-
Kosten bedrijfsvoering
+ 154.000
-
Overig (diverse kleinere verschillen, in totaal)
+ 480.000
Het raadsvoorstel en het raadsbesluit zijn opgenomen in de bijlagen. Klik hier om direct naar het raadsvoorstel te gaan.
Gemeente Berg en Dal
6 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Financiële gevolgen coronacrisis De coronacrisis had gevolgen voor veel beleidsterreinen van onze jaarrekening 2021. De VNG sprak met het Rijk af, dat de gemeenten een reële compensatie van de kosten en de gederfde inkomsten als gevolg van de coronamaatregelen krijgen. Via de algemene uitkering kregen we in 2021 ruim € 1,8 miljoen hiervoor. Deze gelden zetten we onder meer in voor de dekking van de extra gemaakte kosten zoals bijdrage musea, omzetverlies sociale werkvoorziening, handhaving en toezicht, meerkosten jeugdzorg en wmo, re-integratie bijstandsgerechtigden en ondersteuning kwetsbare groepen. Ook hebben we een rijksuitkering van € 0,4 miljoen ontvangen voor gederfde huurinkomsten van sportaccommodaties en dekking van het exploitatietekort bij het zwembad. Voor de uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) gaven we ongeveer € 0,9 miljoen uit. Hiervoor krijgen we eveneens een rijksvergoeding. Daarnaast hadden we te maken met een aantal reguliere uitgaven dat als gevolg van de coronacrisis niet of minder plaatsvond zoals minder kosten voor regionaal wmo- en leerlingenvervoer, bewonersinitiatieven en minder bedrijfskosten. Daarentegen legde de coördinatie van de coronamaatregelen door het actieteam een behoorlijke beslag op de ambtelijke capaciteit en was inhuur van personeel soms noodzakelijk.
Omdat er hierover richting toekomst onzekerheid bestaat, hebben we het onderwerp Corona opgenomen onder de overige financiële risico's in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Met vriendelijke groet, College van burgemeester en wethouders
Gemeente Berg en Dal
7 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Samenvatting Resultaat 2021 De jaarrekening laat het volgende resultaat zien. Bedragen x € 1.000 Rekeningresultaat Saldo van baten en lasten
2.010
Mutaties in reserves
-115
Gerealiseerd resultaat
1.896
Als we de uiteindelijk behaalde financiële resultaten vergelijken met het actuele begrotingssaldo 2021, dan laat dit het volgende beeld zien. Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting Rekening Verschil 2021 2021 2021 Saldo Begroting Primair Actueel Rekening Saldo Saldo
Programma
Inwoner
-38.734
-38.353
-37.300
1.054
Onze buurt
-13.204
-14.255
-13.569
686
Onze gemeente
-5.734
-7.265
-5.291
1.974
Ons geld
63.174
66.792
67.484
692
Overhead
-9.608
-8.841
-9.314
-473
Saldo rekening baten en lasten
-4.107
-1.921
2.010
3.931
Toevoeging aan reserves
-1.005
-3.258
-4.138
-1.319
Onttrekking aan reserves
2.102
5.343
4.023
-1.319
Resultaat rekening baten en lasten
-3.010
164
1.896
1.732
De verschillen tussen de begrote en werkelijke bedragen zijn te verdelen in de volgende categorieën: 1. Verschillen die ontstaan zijn na de laatste bijstelling van de begroting 2021 De laatste bijstelling van de begroting 2021 is opgesteld in september 2021 (Najaarsnota). Heeft er zich hierna iets voor gedaan wat niet voorzien was, dan leidt dit tot een verschil in de jaarrekening. 2. Veel kleine verschillen In de Najaarsnota zijn alleen de afwijkingen boven de € 10.000 meegenomen. De kleinere verschillen zijn niet verwerkt.
Gemeente Berg en Dal
8 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Verklaring verschillen Globaal kunnen we het voordelige verschil ten opzichte van de actuele begroting van € 1.732.000 als volgt verklaren. Bedragen x €1.000 Taakveld
Toelichting
Verschil
I/S/RES
Bestuur
- Lagere dotatie aan de voorziening pensioenverplichtingen vm wethouders. Doordat de rekenrente is gestegen is een lagere dotatie nodig om op einddatum het doelvermogen te behalen.
53
I
Burgerzaken
-
57
I
- Overige doorbelastingen van de kostenverdeelstaat (= kosten organisatie) zijn € 154.000 voordelig. De grootste oorzaak van dit verschil is een voordeel van € 100.000 op opleidingskosten. Dit bedrag schuiven we door naar 2022. Hier staat ook een storting aan de reserve lopende projecten tegenover. Zie programma Ons Geld. Verder zijn er diverse kleine verschillen die per saldo leiden tot een voordeel van € 54.000.
154
I
- Niet verrekenbare BTW 2021
-58
I
- Lagere doorbelasting naar projecten, dit leidt tot een nadeel van € 258.000. Het gaat hier om uren die geraamd waren op projecten, maar die ten laste van de reguliere exploitatie komen.
-258
I
Treasury
- We hebben in 2021 geen langlopende lening af hoeven te sluiten, omdat de investeringen achter zijn gebleven.
103
I
Uitkering gemeentefonds
- De hogere algemene uitkering is als volgt te verklaren: aanvullende compensatie corona € + 263.000, afrekening over 2019 en 2020 € + 81.000, versterking dienstverlening gemeenten € + 171.000, kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht € + 18.000, inburgering € + 12.000 en actualisatie maatstaven 2021 € - 31.000. - Afrekening van de VRGZ over 2020.
514
I
80
I
Parkeren
- Het voordelige verschil van € 52.000 wordt, naast diverse kleinere verschillen, grotendeels veroorzaakt door de beheerskosten (te hoog ingeschat) en de onderhoudskosten, die in 2021 lager waren door corona.
52
I
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
- We hebben in 2021 meer kavels verkocht dan verwacht. We hebben tussentijds winst genomen op de locatie Bedrijventerrein Hulsbeek.
276
I
Overige onderwijsvoorzieningen
- Aan achterstandenonderwijs is minder besteed. Hierdoor is de aanwending van de hiervoor gereserveerde gelden ook lager. Zie programma Ons geld.
86
RES
Door coronaversoepelingen werd het in de zomer weer mogelijk om meer te reizen. Daardoor hebben we meer aanvragen gehad voor reisdocumenten. Overhead
Brandweer
Gemeente Berg en Dal
9 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Musea
- Voor Museumpark Orientalis was een restantbudget van € 520.000 beschikbaar. Hiervan is € 120.000 besteed. Hiertegenover staat ook een lagere bijdrage uit de reserve lopende projecten. Zie hiervoor programma Ons Geld.
400
I/RES
Dorps- en buurthuizen
- Bij de Mallemolen is het onderhoud grotendeels uitgesteld vanwege revitalisatie
64
I
Inkomens- en bijstandsvoorziening
- Er is € 291.000 minder aan bijstandsuitkeringen verstrekt. Hierdoor ontvangen we € 62.000 aan rijksuitkering. De inkomsten voor terugvordering en aflossing leenbijstand waren € 16.000 hoger. - In de jaarrekening 2020 zijn de leningen bbz en TOZO als te verhalen opgenomen. De terugbetalingsverplichting aan het rijk is niet in de jaarrekening 2020 verwerkt. Dit corrigeren we nu in de jaarrekening 2021.
324
I
-470
I
- We verwachten een terugbetaling van een gedeelte van de rijksvergoeding TOZO als gevolg van de door de accountant geconstateerde fouten bij de jaarrekening 2020. Indien het rijk de regeling niet aanpast, zullen wij bezwaar maken.
-197
I
- Er zijn door de coronacrisis meer aanvragen voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen ontvangen en toegekend. - De bijdrage voor sociale werkvoorziening was lager. Dit is met name veroorzaakt door een meevallende omzet en de ontwikkeling van de loonkosten van de SW medewerkers.
-59
I
191
I
- De bijdrage aan de MGR voor reintegratietrajecten viel € 127.000 lager uit. Dit is met name veroorzaakt door teruggave van belastingdienst en minder uitvoering van de te ambitieuze plannen.
127
I
- Voor de Pilot Veranderopgave inburgering is €66.000 uitgegeven. Deze uitgaaf komt ten laste van de reserve lopende projecten. Voor aanwending van deze reserve zie programma Ons geld.
66
RES
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Door corona is er minder gebruik gemaakt van het wmo-vervoer.
129
I
Maatwerkdienstverlening 18+
- Aan Huishoudelijke hulp hebben we minder besteed.
161
I
- Aan zorgkosten blok A en B Wmo (dagbesteding en begeleiding) hebben we minder besteed.
110
I
- Door corona zijn de kosten van arbeidsmatige dagbesteding van het werkbedrijf MGR lager uitgevallen.
87
I
- De kosten voor blok B (begeleiding en ambulante hulp) jeugdzorg waren hoger door toename van het aantal aanvragen en langere duur van trajecten.
-138
S
- Het budget voor opzetten van een vervoersdienst Berg en Dal hevelen we over naar 2022. Dit gebeurt via een storting in de reserve overlopende projecten; zie programma Ons geld.
52
RES
- Aan zorgkosten voor blok C (jeugdzorg met verblijf) is meer besteed.
-105
S
Begeleide participatie
Arbeidsparticipatie
Maatwerkdienstverlening 18-
Geëscaleerde zorg 18-
Gemeente Berg en Dal
10 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Riolering
- Diverse voor- en nadelen op het taakveld riolering. Met name onderhoud hoofdriolen (€ + 42.000), verwerken rioolslib (€ +29.000), diverse studies en onderzoeken die door capaciteitsgebrek niet zijn uitgevoerd (€ + 147.000), reiniging kolken (€ + 17.000) onderhoud rioolgemalen (€ - 35.000), inspecties (€ + 43.000) en projectleiding project wateroverlast (€ - 40.000).
203
I
- Diverse per saldo voordelige verschillen leiden tot een hogere dotatie aan de voorziening riolering, zodat het geld beschikbaar blijft voor riolering.
-302
I
Afval
- We hebben meer leges ontvangen dan verwacht bij de milieustraten (€ + 41.000). Dit heeft nog steeds te maken met Corona. Daarnaast hebben we meer opbrengst voor het afval ontvangen dan geraamd (€ + 96.000). Onder andere door afrekening voor voorgaande jaren. Tenslotte hebben we minder afvalstoffenheffing ontvangen dan begroot (€ 41.000).
96
I
Milieubeheer
- Door verschillende oorzaken is een deel van het beschikbare budget voor duurzaamheid niet uitgegeven (€ + 240.000). Hier staat een lagere aanwending van de reserve lopende projecten tegenover. Zie programma Ons geld.
240
I/RES
- Daarnaast zijn er een aantal subsidies afgerekend en hebben we leges ontvangen en toegerekend aan dit taakveld.
66
I
Ruimtelijke ordening
- Investeringsbijdrage Project Omgevingswet 580K. Door uitstel van de wet en corona is het project vertraagd. Ook de uitgaven verschuiven naar de toekomst. Hiertegenover staat ook een lagere bijdrage uit de reserve lopende projecten. Zie hiervoor programma Ons Geld.
389
I/RES
Bouwvergunningen
- Er zijn meer leges bouwvergunningen en welstand gerealiseerd dan verwacht. Dit komt door een paar grote vergunningenaanvragen die nog in 2021 zijn vergund.
217
I
Salaris- en inhuurkosten
- Dit betreft de doorbelasting van de salaris- en inhuurkosten van de tijd die de organisatie aan de diverse taken besteedt. - Zie de toelichting bij programma Ons Geld.
282
I
-2.199
I
939
I
Mutaties reserves Diverse verschillen
- Dit betreft heel veel kleine verschillen, die per saldo leiden tot een voordeel van € 939.000.
Saldo
1.732
Resultaatbestemming Wij stellen voor het overschot van € 1.896.000 aan de Algemene reserve toe te voegen.
Gemeente Berg en Dal
11 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Leeswijzer Hoe is dit jaarverslag en de jaarrekening opgebouwd? Eerst volgt het gedeelte 'Algemeen' met het voorwoord en persbericht, de samenvatting en deze leeswijzer. Daarna zijn de `ambities` van onze gemeente weergegeven. Daar staat beschreven wat wij als gemeente belangrijk vinden en willen bereiken. De `programma's` bevatten wat we hebben bereikt. De `paragrafen` gaan over onderwerpen die van invloed zijn op alle programma's. In de 'jaarrekening' staat een overzicht van de baten (inkomsten) en lasten (uitgaven) in 2021. Daarnaast zijn bij dit onderdeel de balans met toelichting opgenomen, een overzicht van de incidentele baten en lasten, de verantwoordingsinformatie van de SISA en de controleverklaring van de accountant. Tot slot zijn in de `bijlagen` het raadsvoorstel en een overzicht van de lopende kredieten opgenomen. Ook geven we hier een toelichting op afkortingen en financiële begrippen. Onze schrijfstijl proberen we kort en helder te houden en verwijst met 'elektronische links' naar de documenten die erbij horen. Minbedrag betekent: nadelig of uitgaaf/investering Plusbedrag betekent: voordelig of inkomst Inhoudsrechten (disclaimer) In de jaarstukken is gebruik gemaakt van informatie van derden.
Hoewel de jaarstukken met de grootst mogelijke zorgvuldigheid zijn samengesteld kunnen gebruikers van deze stukken geen rechten ontlenen aan of aanspraak maken op de juistheid en volledigheid van de inhoud. Ook aanvaarden wij geen aansprakelijkheid voor eventuele schade die daardoor kan ontstaan.
Gemeente Berg en Dal
12 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Ambities Onze missie is: “Iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.” 1. We doen het samen! De gemeente Berg en Dal is er voor haar inwoners. Die inwoners vormen samen de gemeenschap Berg en Dal. Met elkaar zorgen we ervoor dat het goed wonen is in onze gemeente. Maar er verandert wel iets in de manier waarop we dat doen. De tijd dat de gemeente voor alles zorgde én over alles besliste is voorbij. Dat kan niet meer en dat willen we ook niet meer. U als inwoner vraagt en krijgt steeds meer zeggenschap. En u zorgt steeds vaker zelf voor een goed woon-, werk- en leefklimaat. Voor uzelf en voor anderen. De gemeente wil hierbij een gelijkwaardige partner zijn. We willen ruimte geven aan uw initiatieven en u ondersteunen om dingen mogelijk te maken.
2. Betaalbaar Berg en Dal! Wij zijn ons er heel goed van bewust dat wij met gemeenschapsgeld werken. De portemonnee van de gemeente verschilt daarbij niet zo veel met die van uzelf. Niet alles wat we willen kan ook, dus maken wij duidelijke keuzes. En we geven niet meer uit dan er binnenkomt. Als er een tekort dreigt dan kijken we eerst of er in de uitgaven geschrapt kan worden. We kunnen ook de belastingen verhogen, maar dat willen we zoveel mogelijk voorkomen. Onze belastingen zijn bijna de laagste van Gelderland en dat willen we zo houden.
3. Hier wordt gewerkt! We willen dat iedereen de kans krijgt om aan het werk te zijn. Als u daar niet op eigen kracht in slaagt, dan helpen wij daarbij. Onze gemeente heeft een prachtige natuur en ligt in een afwisselend landschap. We hebben een rijke geschiedenis en daarvan is in onze gemeente veel terug te vinden. Buiten, maar ook in onze musea. Het toerisme is dan ook belangrijk voor onze gemeente en we werken er hard aan om onze gemeente nog aantrekkelijker te maken. Voor u als inwoners, maar ook voor al die bezoekers. Het toerisme zorgt ook voor werkgelegenheid. Dat is belangrijk. Onze missie is niet voor niets: iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.
4. Duurzaam Berg en Dal! De zorg voor de wereld van morgen is ontzettend belangrijk. Onze kinderen moeten kunnen opgroeien in een mooie, veilige en gezonde omgeving. Daarom gaan we energie besparen, meer schone energie opwekken, grondstoffen hergebruiken, blijven we lokale initiatieven ondersteunen en zorgen voor minder afval. Doordat ons klimaat verandert, krijgen we ook steeds extremer weer. We moeten zorgen dat we onze omgeving hier goed op inrichten. Hiervoor is de komende jaren veel geld nodig. Wij kunnen dat niet alleen, dat moeten we samen doen met u. Wij passen de openbare ruimte aan. Aan u vragen wij hetzelfde te doen op uw eigen terrein.
5. Zichtbaar en betrouwbaar! Onze inwoners, instellingen en bedrijven weten voor welke producten en diensten zij bij de gemeente terecht kunnen. Wij communiceren hier duidelijk over. Aan de balie, de telefoon, maar ook op de gemeentepagina, website en sociale media. U weet ons te vinden en u bent tevreden over onze dienstverlening. Dat komt omdat we duidelijk zijn over wat we doen en wat we niet doen. We zijn vriendelijk, geven snel antwoord op eenvoudige vragen en leveren maatwerk als dat nodig is. We bieden hulp aan mensen in nood. We hebben contact met u en weten wat er speelt in onze gemeente en in de regio. Wij laten zien dat wij opkomen voor de belangen van onze inwoners.
Gemeente Berg en Dal
13 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Programma's Inwoner Meestal heb je de gemeente niet nodig in je dagelijks leven. Je redt het prima zelf. Dat is ook de bedoeling. Maar dat lukt niet iedereen. Soms lukt het niet om alles zelf te regelen. Vaak zonder dat je daar zelf iets aan kunt doen. De gemeente probeert je dan te helpen. Dat kan voor een korte of lange tijd zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om zorg, inkomen, onderwijs of gezondheid. De belangrijkste dingen die je nodig hebt om op een normale en prettige manier te kunnen leven. De gemeente is vaak een laatste plek voor hulp. Daarbij werkt de gemeente samen met andere organisaties of huurt hen hiervoor in. Onze bedoeling is iedereen een goede basis te geven, een steun in de rug, zodat je verder kunt en mee kunt blijven doen! Programmanaam Inwoner
Onze buurt
Onze gemeente
Plaats van actie
- Persoonlijk/thuis
- Directe omgeving/dorp
Rol inwoner
- Regie eigen leven - Mee blijven doen - Regelen - Betalen - Veel bemoeienis
- Meedoen - Initiatief nemen - Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren
- Gemeente mét de regio gemeenten - Ontwikkelen - Klant - Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen
Rol gemeente
Doelen & resultaten Wat wilden we bereiken? 1.1
Ik heb voldoende inkomen.
1.2
Ik kan hulp vragen als dat nodig is.
1.3
Ik ben betrokken en doe mee.
1.4.
Alle kinderen krijgen gelijke kansen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? 1.1.1 Ons minimabeleid zorgt ervoor dat ook inwoners die weinig geld hebben mee kunnen doen in de samenleving. We willen graag dat onze inwoners zichzelf kunnen redden. Daarom helpen we hen bij het vinden van werk. Maar soms kan of hoeft iemand (tijdelijk) niet te werken. Bijvoorbeeld door langdurige ziekte of pensioenleeftijd. Sommigen inwoners leven hierdoor (langdurig) van een minimuminkomen. Om er voor te zorgen dat ook deze inwoners mee kunnen doen in onze samenleving hebben wij een minimabeleid. In 2020 hebben we ons minimabeleid geëvalueerd. We willen een effectief en efficiënt minimabeleid waarbij de inwoners die het echt nodig hebben financieel worden ondersteund, terwijl de prikkel om te gaan werken blijft bestaan. Het minimabeleid moet er verder voor zorgen dat kinderen niet de dupe worden van de situatie van hun ouders. We willen een hoog bereik, lage uitvoeringskosten en gemak voor aanvragers. Daarom gaan we dit jaar kijken of het beter is om de uitvoering van de Doe Mee! Regeling uit te besteden. Bijvoorbeeld aan Stichting Leergeld of aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur.
Gemeente Berg en Dal
14 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Stand van zaken Voorjaarsnota Bij het opstellen van het nieuwe beleid betrekken we de aanbevelingen van de Rekenkamer. Ons motto is: niet praten over, maar praten met mensen. Door corona is dat fysiek niet mogelijk. Daarom gaan we het digitale platform gebruiken, dat vanaf april beschikbaar is. Dat betekent dat het nieuwe beleid iets langer op zich laat wachten: we willen het in het derde kwartaal vaststellen. De bedoeling was eigenlijk om het voor de zomer klaar te hebben. Maar omdat we het belangrijk vinden dat inwoners kunnen meepraten, vinden we dit uitstel aanvaardbaar. De Formulierenbrigade is begin maart gestart. Inwoners kunnen op afspraak bij de vrijwilligers van de Formulierenbrigade langs voor hulp bij het invullen van formulieren. Doel hiervan is er voor te zorgen dat inwoners geen regelingen mislopen waarop ze recht hebben. Daarnaast is het eerste gesprek gevoerd met het Jeugdfonds Sport & Cultuur en is een gesprek met Stichting Leergeld gepland. Het gesprek met het Jeugdfonds Sport & Cultuur was erg positief en zij lijken een goede samenwerkingspartner. Hiermee hopen we in de toekomst meer kinderen te bereiken met onze regelingen en tegelijkertijd zal de werklast bij ons afnemen. Stand van zaken Jaarrekening In het vierde kwartaal van 2021 is het nieuwe beleidsplan minima en schuldhulpverlening vastgesteld.
Bij het opstellen daarvan zijn niet alleen onze eigen schuldhulpverleners, maar ook het Platform Armoedebestrijding en inwoners zelf betrokken. Zij konden per mail, brief of via het Digitaal Platform meedenken. Deze input is meegenomen in het nieuwe beleidsplan. Na de vaststelling van het beleidsplan is meteen begonnen met de praktische uitwerking hiervan in een actieplan met daarin concrete acties voor de komende tijd. 1.1.2 We zetten sterk in op de preventie van schulden. Inwoners met beginnende schulden worden in een vroegtijdig stadium geholpen. We gaan door met het “Vroeg eropaf project” en het zelf uitvoeren van een deel van de schuldhulpverlening (in plaats van uitbesteden). Het doel hiervan is het vroegtijdig aanpakken van schulden zodat deze niet onnodig oplopen. We blijven samenwerken met Schuldhulpbuddy (voor particulieren) en Over Rood (voor ondernemers). We hopen dat door deze acties het aantal inwoners met problematische schulden afneemt. Maar het is onzeker wat de effecten zullen zijn van de coronacrisis. De NVVK (De Nederlandse koepelorganisatie voor schuldhulpverlening) verwacht in 2020 een toename van minimaal 30% van het aantal inwoners dat een hulpvraag heeft op het gebied van schulden, die in 2021 door zal zetten. Stand van zaken Voorjaarsnota Het project ‘Vroeg eropaf’ heeft in het eerste kwartaal verder vorm gekregen.
Zogenaamde signaalpartners (waterbedrijf, zorgverzekeraars, woningcorporaties enzovoort) kunnen betaalachterstanden melden bij de gemeente. Deze meldingen komen bij onze schuldhulpverleners terecht en zij zetten direct actie uit. Momenteel zijn er 40 signaalpartners bij ons aangesloten en krijgen we maandelijks zo’n 50 meldingen waarop we kunnen handelen. We verwachten in de toekomst meer meldingen. Vanuit de nationale ombudsman is extra aandacht gevraagd voor schulden bij ondernemers. Als het Rijk stopt met de coronasteun- en herstelpakketten dan is de verwachting dat veel ondernemers alsnog gaan omvallen. Gemeenten zijn om deze reden opgeroepen om een dienstverlening op te zetten voor ondernemers die het moeilijk hebben. Wij zijn samen met de andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen in november 2020 gestart met ‘de brede dienstverlening voor ondernemers’. Een onderdeel hiervan is het helpen van ondernemers met schulden. Maar dat is niet het enige. We bieden ook hulp bij de doorstart van hun onderneming. Ze kunnen coaching krijgen als ze willen stoppen, er is een opleidingsbudget beschikbaar voor omscholing of ze krijgen begeleiding bij het zoeken naar een (parttime) baan (eventueel naast hun bedrijf).
Voor de brede dienstverlening zijn we een samenwerking aangegaan met verschillende partijen zoals Gripvol, Over Rood, Philips & Steels & Gielkens, het Leerwerkloket en het Werkbedrijf.
Gemeente Berg en Dal
15 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Stand van zaken Jaarrekening Sinds 1 januari 2021 is de nieuwe wet gemeentelijke schuldhulpverlening van kracht. Dit houdt onder andere in dat schuldeisers bij de gemeente melden als inwoners schulden hebben openstaan. In dit eerst jaar kregen wij al plusminus 60 signalen van betalingsachterstanden binnen en konden inwoners vroegtijdig hulp krijgen om te voorkomen dat kleine schulden uitgroeien tot een problematische schuldenlast. Ook in de regio wordt samengewerkt rondom preventie van schulden: door het ontwikkelen van cursussen en goed informeren van jongeren hopen we schulden zoveel mogelijk te voorkomen. Na het vaststellen van het nieuwe beleidsplan minima en schuldhulpverlening is een start gemaakt met de praktische vertaling daarvan in de vorm van een actieplan. Dit zal in de loop van 2022 verder worden uitgewerkt. 1.2.1 Meer grip op de kosten van WMO- en jeugdhulp. In onze gemeente doen steeds meer mensen een beroep op zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet en Wet maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). We willen dat deze zorg goed aansluit bij onze inwoners, maar ook dat we daarbij de kosten goed in de hand houden. Dit betekent dat we van de zorgorganisaties vragen om de ondersteuning zo licht mogelijk in te zetten en niet langer dan noodzakelijk is.
Om dit te bereiken organiseren we lokaal periodieke gesprekken met de Wmo- en Jeugdhulporganisaties die werkzaam zijn voor Berg en Dal. We bespreken met hen de mogelijkheden om af te schalen, zoals het verminderen van uren, het inzetten van een lichtere vorm van zorg of gebruik maken van welzijnsvoorzieningen. Tegelijkertijd kijken we als gemeente naar andere vormen van toegang tot hulp, waarbij we minder hoeven te indiceren en beter gekeken wordt welke ondersteuning nodig is. Stand van zaken Voorjaarsnota De periodieke gesprekken met de zorgorganisaties zijn ingepland in de periode april – juni. We zijn gestart met het opstellen van kaders om de ureninzet op begeleiding en hulp bij het huishouden te verlagen. Het traject om (delen van) de toegang tot hulp aan te passen en daarbij goed te blijven kijken welke ondersteuning nodig is, is in de opstartfase. Voor de ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen hebben we hierin al stappen gemaakt. Samen met de gemeente Nijmegen starten we in juli 2021 een pilot waarbij we de ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen als een indicatievrije/ beschikkingsvrije voorziening aanbieden. Inmiddels hebben we alles geregeld wat daarvoor nodig is. Stand van zaken Jaarrekening Ook in 2021 zijn de periodieke gesprekken met zorgaanbieders gevoerd.
Door de aanhoudende coronapandemie en daaruit voortvloeiende maatregelen stonden deze gesprekken vooral in het licht van zorgcontinuïteit en arbeidskrapte ten gevolge van ziekteverzuim. We zijn gestart met het in beeld brengen van de ingezette alternatieve werkwijzen en 'best practices' tijdens de coronaperiode. Met als doel om goede voorbeelden van wachtlijstbeheer, hybride werken en gebruik van zorgtechnologie blijvend in te gaan zetten. In 2022 werken we dit verder uit. Conform de afspraken uit het Koersdocument zijn de werkinstructies voor consulenten aangescherpt. Er wordt vaker en sneller afgeschaald als dit mogelijk is en bij intensieve of langdurige zorgtrajecten wordt kritisch gekeken naar wat anders en beter kan. De pilot waarbij we de ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen als een indicatievrije/ beschikkingsvrije voorziening inzetten, is per 1 juli 2021 gestart. Ook de arbeidsmatige dagbesteding bieden we inmiddels als pilot gedeeltelijk beschikkingsvrij aan, zodat simpel switchen tussen deze twee vormen van dagbesteding goed mogelijk is. In 2022 wordt de pilot geëvalueerd.
Gemeente Berg en Dal
16 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
1.2.2 We helpen inwoners langer zelfstandig thuis te wonen. Mensen worden steeds ouder, ze wonen langer thuis. En er wonen meer (psychisch) kwetsbare mensen in onze dorpen. We ondersteunen hen en hun familie, buren en de andere inwoners van onze gemeente. Zodat mensen sterker in hun schoenen komen te staan en in staat zijn om zichzelf of elkaar te helpen en net dat extra zetje te geven dat nodig is om mee te kunnen doen. Wij werken samen met andere partijen zoals welzijnsorganisaties, verwijzers, ouderenbonden en ouderenadviseurs. In 2020 hebben we subsidie gekregen voor het project Samen leven in de wijk. Met de uitkomsten daarvan gaan we in 2021 aan de slag. Stand van zaken Voorjaarsnota Om ervoor te zorgen dat mensen prettig met elkaar in een wijk kunnen samenwonen, ook als er sprake is van psychisch kwetsbare buren, bieden we onze inwoners en partners diverse trainingen en bijeenkomsten aan waarin mensen leren omgaan met zogeheten ‘onbegrepen gedrag’. De eerste gesprekken om de trainingen te geven zijn gevoerd. De trainingen starten het 2e kwartaal. Het project Samenleven in de wijk is gestart en hierin wordt gewerkt aan het oplossen van vraagstukken rondom inclusie. Er is een eerste voorzichtige verkenning gestart naar het introduceren van Herstelcirkels Psychische Kracht.
Hierbij werken zorgverzekeraars en gemeenten samen aan het sociaal en fysiek ondersteunen van mensen met chronische psychische klachten. Om onze inwoners op de juiste wijze te ondersteunen, willen we meer gebruik maken van de ervaringsdeskundigheid van onze inwoners. In het 2e kwartaal 2021 start een traject met Movisie en de regiogemeenten om in kaart te brengen hoe we de aanwezige ervaringsdeskundigheid kunnen inzetten en wat hiervoor heel concreet nodig is. Er wordt regionaal en lokaal gewerkt aan het opzetten van WijkGGZteams. Dit doen we samen met de zorgverzekeraars. Met deze teams willen we zichtbaar en laagdrempelig in de kernen aanwezig zijn voor onze inwoners. Medio 2021 starten de lokale gesprekken om tot goede Berg en Dalse wijkGGZteams te komen. De daadwerkelijke implementatie voorzien we in 2022. Samen met Forte Welzijn en het Sociaal Team werken we aan een plan “Langer zelfstandig thuis in Berg en Dal”. Doel van het plan is om alle inwoners van Berg en Dal vanaf 65 jaar de kans te bieden op tijd toekomstzaken te regelen om zo vitaal en zelfredzaam ouder te worden. Hiervoor gaan we onder andere een ouderenmarkt organiseren waar we alle informatie op dit gebied aanbieden. Daarnaast willen we vrijwilligers opleiden voor het voeren van gesprekken aan de keukentafel over dit onderwerp.
Het plan hiervoor wordt dit jaar verder uitgewerkt en uitgevoerd, zodra de omstandigheden rondom Corona het toelaten. Het 1e kwartaal is een Zorgkrant uitgebracht waaraan wethouder Van de Scheur, Team Maatschappelijke Ontwikkeling en Sociaal Team een mooie bijdrage hebben geleverd.
Gemeente Berg en Dal
17 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Stand van zaken Jaarrekening Ondanks Corona hebben er afgelopen jaar een aantal cursussen plaatsgevonden in onze gemeente over onbegrepen gedrag. Deze werden in onze gemeente verzorgd door Stichting MEE en Pro Persona Connect. Een aantal trainingen zijn doorgeschoven naar 2022. Het Project Samen in de Wijk is voortgezet en loopt nog tot najaar 2022. In de tussentijd is er een bijeenkomst geweest voor alle betrokkenen als tussentijdse evaluatie en voor het ophalen van nieuwe ideeën. Het project dat samen met de gemeente Heumen en woningcorporatie Oosterpoort wordt vormgegeven zal uiteindelijk met praktische handreikingen voor onze inwoners komen, enerzijds door oog te hebben voor de behoeftes van mensen met onbegrepen gedrag en anderzijds voor de zorgen van de inwoners van de straat of buurt. In plaats van wijk GGZ-teams hebben we in onze gemeente uiteindelijk gekozen voor het project de wijk GGD-er. Dit doen we samen met Heumen en Mook en Middelaar. Aan wijk GGZteams zaten voor onze gemeente te grote nadelen: onze sociale teams doen grotendeels hetzelfde werk en het zou zorgen voor een extra toegangspoort en daarmee voor een nog meer versnipperd zorglandschap. De functie wijk GGD-er zal worden ingevuld door het Meldpunt Bijzondere Zorg van de GGD en door een ervaringsdeskundige. . Over de precieze invulling gaan we begin 2022 met de betrokken partijen in gesprek.
De wijk GGD-er is er nadrukkelijk voor de persoon met onbegrepen of overlastgevend gedrag, maar zeker ook voor zijn of haar buurtgenoten. In het 2e kwartaal 2021 zijn we met Movisie en de regiogemeenten gestart met het in kaart brengen van aanwezige ervaringsdeskundigheid in onze gemeenten en hoe we dit beter kunnen inzetten. Dit heeft een startfoto opgeleverd en afspraken voor een vervolgtraject. In 2022 gaan we dit verder uitwerken. 1.2.3 We zorgen voor voldoende aanbod van gezinsvormen voor kinderen die (tijdelijk) niet thuis kunnen blijven wonen. Als een kind (tijdelijk) niet thuis kan wonen is dit erg ingrijpend. We willen kinderen zoveel mogelijk opvangen in een gezin of een woonvorm die daar zoveel mogelijk op lijkt. In september 2020 zijn we gestart met de pilot Buurtgezinnen. Waar steungezinnen gezinnen die het (tijdelijk) moeilijk hebben laagdrempelig ondersteunen. We willen hiermee voorkomen dat kinderen uit huis geplaatst worden. Deze pilot zetten we in 2021 voort. We evalueren we na het tweede kwartaal en beslissen we of we hiermee doorgaan. Verder gaan we actief meer pleeggezinnen proberen te werven. Stand van zaken Voorjaarsnota De pilot Buurtgezinnen is erg succesvol. 17 gezinnen hebben zich gemeld als steungezin en er zijn op dit moment 12 vraaggezinnen. Er zijn 4 goede koppelingen gemaakt. Het vergt tijd om een goede match te maken.
Want er moet wel een klik tussen gezinnen zijn, anders leidt het tot teleurstelling. De werving van pleeggezinnen verloopt via een regionaal project, waar wij aan meedoen. Na een heel goed ontvangen campagne hebben zich maar liefst 60 geïnteresseerden gemeld. We hopen dat hierdoor meer kinderen in een gezin kunnen opgroeien in plaats van in een instelling. We willen immers het liefst dat kinderen thuis opgroeien, maar als dat niet kan zo veel mogelijk nabij thuis. Stand van zaken Jaarrekening Het eerste jaar van de pilot Buurtgezinnen is afgerond met 10 koppelingen. Voor het volgende pilotjaar stonden er al gezinnen klaar voor het maken van nieuwe matches. Regionaal blijft de campagne voor het werven van meer pleeggezinnen actief. Daarnaast is eind oktober een regionale website gelanceerd voor professionals van sociale wijkteams en jeugdhulpaanbieders. Hier wordt kennis en informatie gedeeld over regionale, bovenregionale en landelijke ontwikkelingen in de geïndiceerde jeugdhulp. We hopen dat professionals hierdoor sneller de weg vinden, zodat makkelijker passende hulp geboden wordt aan de jeugdige die dit nodig heeft.
Gemeente Berg en Dal
18 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
1.2.4 Wij helpen mantelzorgers, zodat zij de zorg voor hun naasten kunnen blijven bieden. Mantelzorger zijn vraagt veel van mensen. Soms ook teveel om het zonder hulp vol te houden. Zij verrichten belangrijk werk. Daarom helpen we hen. Mantelzorgers willen graag (h)erkend worden, een luisterend oor vinden en informatie krijgen over allerlei onderwerpen waar zij mee te maken krijgen. Het steunpunt Mantelzorg Berg en Dal staat daarom klaar voor mantelzorgers in onze gemeente. Kijk voor meer informatie op www.mantelzorgbergendal.nl. We ondersteunen onze mantelzorgers onder ander door: 1. Thema-avonden te organiseren 2. Een mantelzorgcompliment uit te reiken 3. Ontmoetingen tot stand te brengen tussen mantelzorgers onderling. Samen met het steunpunt Mantelzorg Berg en Dal zetten we in 2021 extra in op het zoeken naar en trainen van vrijwilligers voor meer een-op-een contact met mantelzorgers. Dit contact kan bestaan uit: iets doen om zo in gesprek te komen, helpen waar dit mogelijk is of bijvoorbeeld samen een sociaal netwerk in kaart brengen tot hulp. Stand van zaken Voorjaarsnota De afgelopen periode heeft Mantelzorg Berg en Dal geen fysieke bijeenkomsten kunnen organiseren. Hopelijk is dat gauw weer mogelijk: contactmomenten als 'koffie met' en 'mantelzorgtafels' staan gepland.
Om toch in gesprek te blijven is gezocht naar laagdrempelige alternatieven zoals bijvoorbeeld wandelen. Ook wordt gebeld met mantelzorgers om te vragen hoe het is. Samen met de gemeente wordt gekeken naar het beschikbaar stellen van een app voor mantelzorgers. Met deze app wil Mantelzorg Berg en Dal: nieuwe mantelzorgers bereiken, mantelzorgers hun eigen netwerk laten inrichten, mantelzorgers in contact brengen met elkaar en lokale informatie over ondersteuning en zorg beschikbaar stellen. De afgelopen periode is extra ingezet op het zoeken naar nieuwe vrijwilligers. Die zijn gevonden. Zo zijn er ook nieuwe vrijwilligers voor een zorgpauze. Mantelzorg Berg en Dal biedt mantelzorgers de mogelijkheid om even pauze te nemen van de zorg. Een vrijwilliger neemt dan thuis de taken voor een dagdeel over, zodat de mantelzorger even een moment voor zichzelf heeft. Stand van zaken Jaarrekening Het afgelopen jaar was voor Mantelzorg Berg en Dal niet makkelijk. In het begin konden fysieke bijeenkomsten niet georganiseerd worden. Tijdens de zomer was meer mogelijk, maar helaas ging vlak na de zomer alles weer ‘op slot’. Het geplande mantelzorgfeest kon hierdoor niet doorgaan. Als alternatief ontvingen de mantelzorgers die zich hadden opgegeven een attentie. In het najaar zijn de mantelzorgcomplimenten uitgereikt. Dit jaar waren dat er 560.
Dit heeft ook weer geleid tot nieuwe registraties van mantelzorgers bij Mantelzorg Berg en Dal. De mantelzorgtafels zijn in de loop van het jaar langzaam weer opgestart en georganiseerd. De koffiebijeenkomsten en zomerlunches konden gelukkig wel doorgaan. In de zomer hebben jonge mantelzorgers een attentie gekregen. Dit heeft geleid tot 26 nieuwe registraties. Ook is er afgelopen jaar een lotgenotengroep gestart voor mantelzorgers die te maken hebben met zorg voor iemand die vroeg dementeert (65 jaar en jonger). Dankzij Mantelzorg Berg en Dal is er een netwerk ontstaan voor ouders van jonge mantelzorgers.
Gemeente Berg en Dal
19 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Mantelzorg Berg en Dal ziet dat er steeds meer vraag is naar individuele gesprekken: Deze gesprekken worden gevoerd door vrijwilligers of de professionele coördinator. Vaak gaat het over overbelasting. Samen met de mantelzorger wordt alles op een rijtje gezet en gezocht naar oplossingen zoals bijvoorbeeld het eigen netwerk versterken. Mantelzorg Berg en Dal en de gemeente werken samen aan een nieuwe nota mantelzorg. Deze wordt in 2022 aan de nieuwe gemeenteraad voorgelegd. 1.3.1 Inwoners bepalen zelf welke onderwerpen belangrijk zijn voor hun dorp en gaan hiermee aan de slag. De gemeente stelt budget en ambtelijke ondersteuning beschikbaar voor het opstellen van Dorpsagenda’s. Wij stimuleren inwoners deze Dorpsagenda’s te maken en daarmee de leefbaarheid te verbeteren. Inwoners bespreken met elkaar wat ze in hun dorp kunnen doen om er goed te leven en wonen. Hierover maken ze samen afspraken. Ze bepalen zelf waar ze aan willen werken en of ze hierbij hulp van de gemeente of andere organisaties nodig hebben. In 2020 is door inwoners in Millingen a/d Rijn een start gemaakt aan een Dorpsagenda. We verwachten dat zij dit in 2021 afronden. In Kekerdom, Leuth, Ooij, Berg en Dal, Heilig Landstichting, de Horst en Breedeweg is er al een Dorpsagenda. Hier zijn vrijwilligers/inwoners bezig met het realiseren van de verschillende acties.
Stand van zaken Voorjaarsnota Door corona liggen verschillende trajecten om te komen tot een Dorpsagenda tot nader order stil. Dit geldt bijvoorbeeld voor Millingen aan de Rijn en Berg en Dal. De initiatiefnemers van alle Dorpsagenda’s zijn door de gemeente uitgenodigd om in een vroeg stadium in gesprek te gaan over de omgevingsvisie. Zij hebben eerste input aangeleverd. Verschillende werkgroepen door de hele gemeente werken aan acties en thema’s uit de Dorpsagenda’s. Hieronder twee voorbeelden: Vrijwilligers uit Ooij hebben samen met de gemeente en een zelfgekozen architect de eerste scenario’s voor een nieuw Reiner van Ooiplein aan het dorp gepresenteerd. Met de input uit het dorp is een voorkeur scenario gekozen om verder uit te werken tot een voorlopig ontwerp. In Leuth hebben vrijwilligers samen met de gemeente het project vergroenen van Leuth opgepakt. Inmiddels is fase 1 afgerond. Nu gaan de inwoners nog op zoek naar externe financiering om Leuth nog meer te vergroenen. Veel inwoners hebben enthousiast gereageerd op de plannen en de realisatie. Stand van zaken Jaarrekening Helaas was het voor dorpsagenda’s wederom een lastig jaar. Door corona kun je als inwoners moeilijk het goede gesprek met elkaar voeren.
De werkgroep burgerparticipatie (groep vrijwilligers die op het thema participatie de gemeente gevraagd en ongevraagd advies geeft) heeft de gemeente begin 2021 een evaluatie op het thema participatie overhandigd. Verschillende verbeterpunten zijn in de nota participatie verwerkt. Eén van de verbeterpunten ging over dorpsagenda’s: maak duidelijk wat dorpsagenda’s zijn (verwachtingsmanagement) en hoe hiermee te werken. We hebben aan de werkgroep gevraagd ons hierbij te helpen. In het voorjaar 2022 komt de werkgroep met een advies.
Gemeente Berg en Dal
20 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Ondanks corona blijven werkgroepen werken aan acties en thema’s uit de verschillende dorpsagenda’s. Hieronder enkele voorbeelden:
Samen met kinderen/ jongeren wordt in Berg en Dal gezocht naar een omnicourt om te spelen en sporten. Dit loopt samen met een haalbaarheidsstudie van de tennisvereniging over het realiseren van padelbanen. In Berg en Dal is er nog geen definitieve dorpsagenda overhandigd aan de gemeente, maar er zijn wel al werkgroepen actief die verschillende acties onderzoeken. In Leuth is een tweede fase voor vergroenen van Leuth uitgewerkt. Verschillende fondsen zijn aangeschreven. Naast het vergroenen van het dorp zit in deze fase ook het realiseren van een terras/ ontmoetingsfunctie centraal in het dorp. Dit staat ook op de dorpsagenda. In Ooij wordt er door de gemeente gewerkt aan de Wilhelminaplas. Dit staat ook op de dorpsagenda. Vanaf het begin is er een werkgroep van inwoners actief die de gemeente input heeft gegeven wat wel/niet te doen. Een deel van deze opmerkingen wordt nu in het werk meegenomen. In Kekerdom wil Oosterpoort gaan bouwen op de locatie ’t Haonehart. Op de dorpsagenda staat de wens voor nieuwe woningen. Oosterpoort heeft Vitaal Kekerdom gevraagd om een eerste schets in het dorp. In Heilig Landstichting staat ‘elkaar ontmoeten’ hoog op de dorpsagenda. En ondanks de coronabeperkingen is het de werkgroep die hiervoor verantwoordelijk is gelukt om activiteiten te organiseren voor jong en oud.
Een voorbeeld is het werken van de inwoners in het park en de tuinen bij het museum Orientalis. De buitenruimte van het museum is slecht onderhouden. De inwoners van Heilig Landstichting hebben een steentje bijgedragen aan het herstel. De actie heeft ook geleid tot meer aanmeldingen bij het museum als ‘vaste’ vrijwilliger.
1.3.2 We werken samen met inwoners zoals we hebben afgesproken in de nota inwonerparticipatie. In 2021 werken we volgens de nota ‘In Berg en Dal maken we samen de gemeente’. Dit is het resultaat van meerdere gesprekken tussen inwoners, maatschappelijk middenveld, ondernemers, raadsleden en ambtenaren van de gemeente. In 2021 gaan we met elkaar samenwerken volgens de speelregels en -vragen uit deze nota. We pakken drie verschillende projecten om te kijken of het werkt. Waar nodig passen we de nota aan: al doende leren we. Stand van zaken Voorjaarsnota De nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal’ is op 25 februari 2021 door de raad unaniem vastgesteld. We willen dat een initiatiefnemer (een ambtenaar, een inwoner, een projectontwikkelaar, …) volgens de ambities en uitgangspunten uit de nota aan de slag gaat met participatie. Daarom starten we een proces om dit binnen en buiten de gemeentelijke organisatie aandacht te geven en te implementeren. Dit proces bestaat uit allerlei acties die in een tijdlijn worden gezet, waaronder het starten van pilots en deze pilots evalueren. We gaan ook met de raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing en de werkgroep burgerparticipatie (die bestaat uit vrijwilligers) in gesprek om te kijken wat hun rol in dit proces kan zijn. Zo houden we de nota levend. Door te evalueren blijft de nota up-to-date en verbeteren we deze wanneer dit nodig is.
Gemeente Berg en Dal
21 van 314
Jaarverslag en Jaarrekening 2021
Stand van zaken Jaarrekening De nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal’ is op 25 februari 2021 door de raad unaniem vastgesteld. We willen met onze inwoners en initiatiefnemers werken volgens deze nota. Er is een werkgroep die verschillende acties oppakt. Dit is een proces zonder einde; steeds worden nieuwe acties opgepakt. Drie voorbeelden van acties die nu actueel zijn: Samen met de regiogemeenten een toolbox ontwikkelen met documenten/ werkwijzen die een initiatiefnemer helpen een goed participatieproces op te zetten. Denk aan: voorbeelden van methodes om het juiste gesprek te voeren tot aan een uitnodigingsbrief. Een pool van gespreksleiders organiseren waar collega’s en initiatiefnemers gebruik van kunnen maken. Dit zijn collega’s die een avond voor kunnen zitten: dus niet van de inhoud zijn maar juist het leiden van een goed gesprek. Experimenteren met de nota: projecten selecteren en hier extra inzetten op participatie. Zoals bijvoorbeeld de herinrichting van het Reiner van Ooiplein in Ooij. We willen de nota participatie na een jaar voor het eerst evalueren. We zijn nu aan het bedenken hoe dit te doen. Deze evaluatie willen we ter informatie aan de nieuwe gemeenteraad medio 2022 voorleggen.