B70 Programmabegroting Berg en Dal 2022

Beleidsindicatoren

Gemeente Berg en Dal

56 van 243

Programmabegroting 2022

De beleidsindicatoren moeten we verplicht opnemen in de begroting volgens de Bbv. De gegevens en een toelichting op de beleidsindicatoren zijn te vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl. Daarnaast kunt u daar cijfers van andere gemeenten vinden. De cijfers zijn afkomstig van verschillende overheidsorganisaties. Deze cijfers zijn soms niet actueel en kunnen ieder moment wijzigen. Indicator

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Gemeente

114

114

115

Provincie

102

102

100

Nederland

132

132

110

Eenheid:

Aantal per 10.000 jongeren 12-17 jaar

Bron:

Bureau Halt

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2019. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2020.

Gemeente

0,4

0,4

0,4

Provincie

1,9

1,7

1,9

Nederland

2,3

2,2

2,3

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2018. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2019.

Gemeente

5,7

4,2

4,0

Provincie

3,8

4,1

3,7

Nederland

4,8

4,9

4,6

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2018. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2020.

Gemeente

Gemeente Berg en Dal

2,9

57 van 243

1,7

Programmabegroting 2022

2,9

Provincie

2,0

2,0

2,0

Nederland

2,3

2,5

2,3

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2018. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2019.

Gemeente

4,6

4,4

4,7

Provincie

5,2

5,0

5,5

Nederland

5,9

5,8

6,2

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2018. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2020.

Gemeente

54

56

54

Provincie

111

123

111

Nederland

163

172

161

Eenheid:

Kg/inwoner

Bron:

CBS

Toelichting:

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Aantallen begroting 2021 komen uit periode 2018. Aantallen begroting 2022 komen uit periode 2019.

Gemeente

6,3

6,3

7,6

Provincie

9,3

9,5

10,7

Nederland

17,6

18,5

20,1

Eenheid:

%

Bron:

RWS

Toelichting:

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Percentage begroting 2021 is uit periode 2018. Percentage begroting 2022 komt uit periode 2019.

Gemeente Berg en Dal

58 van 243

Programmabegroting 2022

Onze gemeente Sommige dingen die de gemeente voor je regelt ken je. Bijvoorbeeld een nieuw paspoort, trouwen of het registreren van een pasgeboren kind. Maar we doen meer voor je. Dingen waar je niet zoveel van merkt en die verder gaan dan onze gemeentegrenzen. Denk aan het versterken van de economie, zodat er genoeg bedrijven en banen zijn. Of woningbouwafspraken om woningen te mogen bouwen of het organiseren van zorg. Om dat goed te kunnen doen, werken we samen met andere gemeenten om ons heen. Wat we ook doen, het belang van onze inwoners staat voorop! In dit programma maken we duidelijk wat je van ons kan verwachten als dienstverlener. In het belang van onze inwoners zijn we ook actief buiten de gemeentegrens. Vaak juist om de zaken dichtbij inwoners goed te regelen. We hebben als gemeente de laatste jaren steeds meer taken gekregen, bijvoorbeeld op het gebied van zorg. Om de taken goed en goedkoop te kunnen uitvoeren, werken we samen met andere gemeenten uit onze regio. Maar we werken ook samen met andere gemeenten om de economie in de regio te bevorderen. Daarbij hanteren we als uitgangspunt: gezonde groei. Want welvaart en welzijn moeten in balans zijn. Ook de woningmarkt houdt zich niet aan de gemeentegrens. Daarom maken we samen met de gemeenten in onze regio afspraken over hoeveel en welke woningen elke gemeente gaat bouwen.

In dit programma vind je dus de onderwerpen die zich binnen én buiten onze gemeentegrens afspelen. Programmanaam Inwoner Plaats van actie - Persoonlijk/ thuis

Onze buurt - Directe omgeving/ dorp

Rol inwoner

- Regie eigen leven - Mee blijven doen

- Meedoen - Initiatief nemen

Onze gemeente - Gemeente mét de regio gemeenten - Ontwikkelen - Klant

Rol gemeente

- Regelen - Betalen

- Minder regels - Meer stimuleren

- Loslaten - Samenwerken

- Veel bemoeienis

- Diensten verlenen

Doelen & resultaten Wat willen we bereiken? 3.1

Onze inwoners weten ons te vinden en zijn tevreden over hoe ze worden geholpen.

3.2

Behoud van zo veel mogelijk werkgelegenheid ook na de corona crisis.

3.3

We hebben in 2050 een circulaire economie.

3.4

De juiste woning, op de juiste plek, voor de juiste doelgroep.

3.5

We willen goede en betaalbare dienstverlening voor onze inwoners. En om dit te kunnen bieden, werken we samen met andere gemeenten. Toeristen en recreanten bezoeken graag Berg en Dal.

3.6

Gemeente Berg en Dal

59 van 243

Programmabegroting 2022

Wat gaan we daarvoor doen? 3.1.1 We verbeteren onze dienstverlening en blijven ons hiervoor inzetten. Om onze dienstverlening verder te verbeteren gaan we in 2022: · Verder aan de slag met de toegankelijkheideisen van onze website. Met de hele organisatie kijken we naar de toegankelijkheid van de documenten die we op de website plaatsen. In september 2022 publiceren we een nieuwe toegankelijkheidsverklaring met aandachtspunten. · Verder met de digitalisering van onze dienstverlening. Inwoners kunnen op deze manier steeds meer zaken ook online vanuit huis regelen. Hierbij blijven er uiteraard voldoende mogelijkheden voor persoonlijk contact en voldoende aandacht voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn. · Lanceren nieuw communicatieplatform telefonie. De landelijke aanbesteding is opnieuw in gang gezet en we verwachten dat we in 2022 een nieuw communicatieplatform kunnen lanceren voor telefonie. Dit platform is gekoppeld aan ons Klant Contact Systeem. Met het platform krijgen we meer inzicht in de data van onze telefoongesprekken. Over de onderwerpen van de telefoongesprekken maar ook over de wachttijd en de duur van een gesprek. Dit geeft ons diverse nieuwe mogelijkheden om onze klantcontacten nog verder te verbeteren en meer datagedreven te gaan werken. · We brengen de mogelijkheden waarop de gemeente te bereiken is in kaart en onderzoeken waar de behoeftes liggen.

3.1.2 We stellen de servicenormen voor onze dienstverlening voor de gemeente Berg en Dal op. We formuleren de servicenormen voor onze gemeente. Aan de hand van onze servicenormen kunnen we ook gaan toetsen op de uitvoering hiervan. Wij sturen bij zodra de uitkomsten aangeven dat dit nodig is. Dit doen we door: · Statistieken uit onze eigen systeem bekijken; · Maandelijks telefonisch klantenonderzoek; · Bezoekersdata website; · Intern telefonisch onderzoek bereikbaarheid medewerkers. 3.2.1 We hebben een goed ondernemersklimaat. Hiervoor zetten wij in 2022 op de volgende zaken in: - Herstel na corona. Als er behoefte is aan voortzetting van de brede dienstverlening voor ondernemers, dan doen we dat. We kijken ook naar programma’s en middelen van derden (bijvoorbeeld van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen) of aansluiting daarbij wenselijk en mogelijk is. - Nieuwe economische agenda. De huidige economische visie is in 2017 vastgesteld en loopt tot 2021. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 willen wij met de ondernemers aan de slag met een nieuwe economische agenda. Hierbij zoeken wij de raakvlakken met de uitwerking van de omgevingsvisie en de nieuwe kadernota toerisme. Ook nemen we daarin mee of we voldoende ruimte voor nieuwe bedrijven hebben. - Aantrekkelijke en concurrerende winkelgebieden en dorpscentra.

Voor het centrum van Groesbeek werken we aan de afronding van de centrumplannen. De resultaten van dit project staan beschreven in programma 2 van deze begroting. Voor Ooij werken we aan de herinrichting van het Reiner van Ooiplein. - Versterking van ondernemersnetwerken: Op economisch gebied werken we samen met ondernemers en andere partners, waaronder RvN@. We werken samen aan de versterking en vernieuwing van de lokale economie. In 2022 leggen we het accent op verduurzaming, circulariteit en de korte voedselketen.

Gemeente Berg en Dal

60 van 243

Programmabegroting 2022

3.2.2 We helpen inwoners een baan te vinden. We gaan het volgende doen (en voor een aantal dingen werken we samen met het Werkbedrijf). · We richten onze aandacht vooral op vier focusgroepen: jongeren, 50-plussers, statushouders en kandidaten met een arbeidsbeperking. We zetten in op kansberoepen: beroepen waarin de vraag naar personeel hoog is en blijft, zoals de horeca en de zorg. Dat doen we door scholing met praktische leerlijnen en focus op de competenties van mensen. We willen meer mensen (groepsgewijs) detacheren door risico’s voor werkgevers over te nemen. · We gaan door met de regionale mobiliteitsteams. · We zetten sterk in op de bestrijding en het voorkomen van jeugdwerkloosheid. · Hulp voor zelfstandigen bij de heroriëntatie op de arbeidsmarkt (nieuwe doelgroep als gevolg van de coronacrisis). · Intensieve en persoonlijke begeleiding van inwoners met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt met onze speciale aanpak “Startpunt” (meer informatie over deze aanpak staat in de jaarrapportage 2021 Participatiewet). Wij vinden dit belangrijk omdat we door allerlei ontwikkelingen (flexibilisering en digitalisering) steeds meer mensen moeilijk mee kunnen doen. Juist hen willen wij ondersteunen.

3.3.1. Onze inwoners kunnen meer streekproducten kopen, eten en drinken. In 2018 en 2019 hebben wij samen met de gemeente Heumen en de Zuidelijke Land en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) gewerkt aan het project “Meer streekproducten in Berg en Dal en Heumen’’. In 2020 en 2021 hebben wij door de coronacrisis een pas op de plaats moeten maken. In 2022 willen wij dit weer oppakken samen met in ieder geval de gemeente Heumen, ZLTO en RvN@.

3.4.1 We gaan door met de uitvoering van de in 2020 geactualiseerde woonagenda. Op basis van de door de raad gemaakte keuzes gaan we over tot uitvoering van het Actieplan Wonen. · De huidige woningbouwplanning kent voldoende locaties, we gaan aan de slag met de beoordeling van deze locaties. · We prioriteren op woningbouwprojecten/locaties die snelheid en aantallen hebben, zodat het woningtekort zo min mogelijk oploopt en het liefst wordt teruggedrongen. · We gaan met de woningcorporaties verder in overleg om bij reeds bekende locaties te komen tot het beoogde aantal toe te voegen sociale huurwoningen. · We zetten ons in om in overleg met de corporaties en marktpartijen de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen zodat meer woningen voor starters vrijkomen. · We onderzoeken hoe we meer woningen beschikbaar kunnen krijgen voor jongeren. We starten met een pilot met het jongerencontract (woningcorporaties), en gaan verder met het verstrekken van de starterslening.

3.4.2 We blijven woningzoekenden met een laag inkomen helpen om een passende woning te vinden. We maken afspraken met de woningcorporaties over het toewijzen, bouwen en onderhouden van de sociale huurvoorraad. Ook sturen we op betaalbaarheid bij nieuwbouw (30% goedkope huur, 20% middeldure huur/koop). Daarnaast hebben wij bijzondere aandacht voor de groep inwoners die net teveel verdienen om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning, maar te weinig om een goede kans te maken op de reguliere woningmarkt. Daarom gaan we door met het verstrekken van startersleningen aan starters die geen passende woning kunnen kopen.

Gemeente Berg en Dal

61 van 243

Programmabegroting 2022

3.4.3 De woningen in Berg en Dal zijn van goede kwaliteit. Mensen kunnen goed wonen en blijven wonen. We stimuleren het aanpassen van bestaande woningen. Hiervoor is in 2019 de regeling Toekomstbestendig wonen vastgesteld als vervanger van de Blijverslening en de Duurzaamheidslening. Hierdoor kunnen mensen maatregelen om langer thuis blijven wonen combineren met het verduurzamen van de woning. We stemmen middels een regionale woningbouwmonitor met onze buurgemeenten af welke woningen waar worden gebouwd, zodat er binnen de regio voldoende woningaanbod en keuzevrijheid is voor woningzoekenden. Hierbij is uiteraard ook aandacht voor de groter wordende groep één- en tweepersoonshuishoudens, de betaalbaarheid van de huisvesting, de leefbaarheid en alternatieve woonvormen (waaronder woonvormen die sociale interactie bevorderen).

3.4.4 Steeds meer woningen in Berg en Dal zijn duurzaam. Met de corporaties Waardwonen en Oosterpoort zijn afspraken gemaakt om gemiddeld energielabel A te halen in respectievelijk 2022 en uiterlijk 2028. We zetten de samenwerking met Oosterpoort en andere belanghebbende partijen voort om te komen tot een aardgasloze buurt. We onderzoeken het draagvlak om in een buurt te beginnen met een pilot. Energieneutraal wonen blijft uitgangspunt in alle bouwplannen. We onderzoeken de mogelijkheid om een energiecoach in te zetten. Dit draagt ook bij aan de betaalbaarheid van het wonen in Berg en Dal. De doelstelling voor verduurzaming van de particuliere woningvoorraad valt binnen de gehele duurzaamheidsdoelstelling van een jaarlijkse energiebesparing van 1,5% in de gemeente. De regeling Toekomstbestendig Wonen levert een belangrijke bijdrage aan het verduurzamen van de woningen in de gemeente (zie onder 3.4.3).

Gemeente Berg en Dal

62 van 243

Programmabegroting 2022

3.5.1 We willen meer grip op de financiën van de verschillende samenwerkingen zodat deze beter in de pas lopen met de ontwikkeling van de gemeentefinanciën. Evaluatie BRN De adviesfunctie en de Begrotingsrichtlijnen Rijk van Nijmegen (BRN) zijn in 2021 geëvalueerd. Conclusie van de deelnemende gemeenten is dat het wenselijk is om de BRN te continueren, zowel op het gebied van indexering van begrotingen alsook inzake het werken met taakstellende bezuinigingsopdrachten (indien van toepassing). Uitgangspunt blijft een indexering met nacalculatie gebaseerd op een verdeling 70/30 over de kostencomponenten personeel/materieel. Indien deze verhouding in de praktijk meer dan 10% afwijkt kan een maatwerkafspraak worden gemaakt (zoals in het verleden met de GGD en VRGZ is gebeurd). Voor wat betreft eventuele taakstellende bezuiniging wordt ingestoken op een gezamenlijke reactie van gemeenten (al dan niet al vooraf) in het kader van de door de GR op te stellen kaderbrief. Aandachtspunt blijft het feit dat diverse GR-en een bredere club deelnemers herbergt dan alleen gemeenten in het Rijk van Nijmegen. Wij blijven het voldoen van de GR-en aan de (nieuwe) BRN uiteraard op de voet volgen. ODRN Er wordt in 2022 een pakket aan bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd van 4 ton. De korting van €3 op het uurtarief, welke was toegezegd aan de hand van de €6 tariefsverhoging, wordt niet doorgevoerd.

De 1,2,3% bezuiniging conform de BRN-normering moet in volumekorting worden toegepast. In de begroting 2022 is een aandeel van Berg en Dal opgenomen van € 2.026.886. Deze prognose is gebaseerd op de advieslijsten van januari 2021 en zal worden bijgesteld in september 2021. De grip op deze financiën is lastig te krijgen door de veranderende wet- en regelgeving. Factoren die de prognose onzeker maken zijn onder meer de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging. Maar ook het overhevelen van de bodemtaken van provincie naar de gemeente, en het gedrag van onze inwoners maakt de realisatie moeilijk te voorspellen. De ODRN blijft in samenspraak met de gemeenten werken aan de ontwikkelagenda om financiële problematieken in de toekomst te voorkomen. VRGZ Om de consequenties van de gevraagde 1% generieke korting op de begroting 2022 van VRGZ in beeld te brengen is een memo met 6 bezuinigingsopties opgesteld en aan gemeenten aangeboden (naast de conceptbegroting). De hierin voorgestelde bezuinigingsopties raken echter zo direct de huidige kerntaken en operationele dienstverlening, dat deze bestuurlijk en maatschappelijk niet acceptabel c.q. verantwoord zijn. In onze zienswijze (raadsbesluit juni 2021) vragen we aan VRGZ wel om nog eens alternatieve bezuinigingen te zoeken, om toch die 1% jaarlijkse korting (ruim 4 ton) te realiseren.

Of het reëel haalbaar is om bestuurlijk aanvaardbare bezuinigingen te vinden is zeer de vraag, gelet op de in afgelopen jaren al gerealiseerde bezuinigingen door VRGZ. Gesteld wordt dat verder bezuinigen op bedrijfsvoering niet meer kan en nieuwe voorstellen daarom altijd het primaire proces aantasten. Ter onderbouwing van dit standpunt zijn we voorstander van een update van de eerder uitgevoerde benchmark door VRGZ. Uiteindelijk besluit het AB van VRGZ, met daarin alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd, over vaststelling van de begroting inclusief de mogelijke bezuinigingen.

Gemeente Berg en Dal

63 van 243

Programmabegroting 2022

3.5.2 Portefeuillehouders koppelen duidelijk terug naar de raad over zaken die spelen in de samenwerkingen. Het college blijft op diverse manieren inzetten op het geven van invulling aan de actieve informatieplicht in de richting van de raad. Hiervoor worden – naast de reguliere P&C-cyclus van de GR-en en onze eigen P&C-cyclus – gebruik gemaakt van het instrument van de informatienota en het vaste agendapunt ‘Mededelingen door vertegenwoordigers in de gemeenschappelijke regelingen’ dat op iedere raadsvergadering staat, en – indien daartoe aanleiding is – van periodieke terugkoppelmomenten buiten de raadsvergadering om. Bij de MGR en de Groene Metropoolregio is daarnaast sprake van een Regioagendacommissie waarin alle deelnemende raden zijn vertegenwoordigd en waar dus rechtstreeks invloed kan worden uitgeoefend op procesgang en informatievoorziening vanuit deze GR-en. In overleg met de griffies van deelnemende gemeenten zal ook weer worden ingestoken op gemeenschappelijke raden- en raadsinformatiebijeenkomsten.

3.5.3 We blijven ons voorbereiden op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De Omgevingswet vervangt een groot aantal wetten op ruimtelijk gebied. De Omgevingswet treedt, zoals het er nu naar uitziet, op 1 juli 2022 in werking. De tijd tot 1 juli 2022 hebben we hard nodig om ons voor te bereiden. De werkzaamheden in 2022 zijn gericht op de noodzakelijke stappen die nodig zijn om vanaf de inwerkingtreding met de nieuwe Omgevingswet te kunnen werken. Dat betekent onder andere het uitwerken van werkprocessen en de digitalisering. Dit doen wij in samenwerking met de regio en de ODRN. Dit omdat we elkaar in de regio kunnen versterken en de ODRN een groot deel van de Omgevingswet voor ons gaat uitvoeren. En ook na de startdatum is er nog inzet nodig gericht op onder andere het omgevingsplan en de verandering in cultuur die het werken met de wet van ons vraagt. Daarnaast gaan we in 2022 door met het opstellen van de Omgevingsvisie als beleidskader voor de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente. Dit volgens de startnotitie zoals die in juni 2021 is vastgesteld door de raad. De wet is sinds het beschikbaar stellen van het krediet in 2019 (€ 845.000) twee keer uitgesteld.

In de routekaart schrijven we: De incidentele kosten worden op basis van het Financieel Dialoogmodel Omgevingswet van de VNG en op basis van de omvang van de gemeente Berg en Dal geschat op € 1.500.000 voor de periode tot 2024. Dit is een grove inschatting waarmee wij rekening mee kunnen houden. Omdat met name onzeker is wat de kosten bedragen voor de digitalisering en voor de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie, is het nodig om de komende jaren een steeds preciezere schatting te maken van de precieze kosten en inkomsten. We hebben inmiddels steeds beter zicht op wat de implementatie vraagt van onze organisatie. Bij het beschikbaar stellen van het krediet gingen we uit van inwerkingtreding op 1 januari 2021. Inmiddels is duidelijk dat er voor projectleiding, projectondersteuning en het uitvoering geven aan de startnotitie van de omgevingsvisie extra capaciteit en budget benodigd is (e.e.a. conform vastgesteld projectplan). We kunnen op dit moment echter nog niet inschatten in hoeverre dit past binnen het reeds beschikbaar gestelde krediet. Zodra we dit inzicht hebben zullen we, als nodig, een aanvullend kredietvoorstel aan de raad voorleggen.

Gemeente Berg en Dal

64 van 243

Programmabegroting 2022

3.5.4 Onze opdrachten naar de ODRN blijven duidelijk en inhoud en financiën zijn blijvend in evenwicht. Het verbetertraject dat in 2019/2020 is ingezet zal ook doorlopen in 2022. Met name op het gebied van nieuwe ontwikkelingen wordt 2022 een belangrijk jaar omdat de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging wordt verwacht. Dit betekent veel om- en bijscholing van de medewerkers. Ook voor 2022 zal kritisch gekeken worden naar het takenpakket dat we afnemen van de ODRN. Het plan is om een lijst met wettelijke taken te laten opstellen door de ODRN en het werkplan daaraan te toetsen. De lijn die in 2020 is ingezet om een hoger uurtarief te rekenen voor meerwerk is niet doorgezet. Er wordt wel van de ODRN verwacht dat ze regelmatig rapporteren over de realisatie op het werkplan middels een klantrapportage. Daarvoor zijn nu drie vaste momenten in het jaar genomen.

3.6.1 Door goede regionale samenwerking bereiken we meer op toerisme We werken op verschillende niveaus samen in de regio om onze toeristische doelen te bereiken. We doen dit met (één of meerdere) gemeenten op thema’s, met 7 gemeenten in het Rijk van Nijmegen en met 18 gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen. Samen met de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen werken we aan een uitvoeringsplan dat gekoppeld is aan het Toeristisch Toekomstperspectief; “toerisme in balans”. Toerisme is geen doel op zich maar een middel om de leefbaarheid te verbeteren. Hiervan profiteren zowel inwoners als bezoekers. Denk aan thema’s als fiets- en wandelnetwerk, een Green Destination (een duurzame toeristische bestemming), zorgtoerisme en herinneringstoerisme. Dit uitvoeringsplan helpt de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen om projectmatig beter te kunnen samenwerken. Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen en de Provincie Gelderland werken met de gemeenten samen aan dit uitvoeringsplan.

3.6.2 Toeristen die zorg nodig hebben, kunnen op vakantie in onze gemeente. Wij willen een gastvrije en toegankelijke gemeente zijn. Dat doen we op verschillende manieren, onder andere door in te zetten op kennis en bewustwording over het onderwerp toegankelijkheid bij ondernemers. Dit doen we in samenwerking met de Stichting Toerisme en Recreatie Berg en Dal, de organisatie Ongehinderd en de Wmo Adviesraad. We gebruiken hiervoor onder andere een nieuwsbrief en kennis- en netwerkbijeenkomsten. Verder stimuleren we de ontwikkeling van toegankelijke routes en doen we mee aan landelijke acties zoals de Week van de Toegankelijkheid en initiatieven zoals de Hoge Nood App. Het toegankelijke aanbod bundelen we op www.zorgeloosopvakantie.nl.

Gemeente Berg en Dal

65 van 243

Programmabegroting 2022

3.6.3 Wandelaars en fietsers weten onze gemeente te vinden. Wandelaars: We hebben in 2020 meegedaan aan de wedstrijd “wandelgemeente van het jaar” en zijn uitverkozen tot Wandelgemeente van het jaar 2020. Tot in ieder geval april 2022 publiceren wij samen met wandelkrant Te Voet over het mooie wandelaanbod in onze gemeente. Daarnaast besteden wij via lokale, regionale en landelijke kanalen aandacht aan deze nominatie. Afhankelijk van de behoefte, realiseren we nog meer dorpsommetjes, samen met inwoners uit onze dorpen. We zorgen ervoor dat er ook routes en/of wandelmogelijkheden toegankelijk zijn voor mindervaliden en dat deze goed gevonden kunnen worden. Wij onderzoeken samen met de Stichting Toerisme en Recreatie Berg en Dal de mogelijkheden voor een Herfstwandelweek in Berg en Dal. Fietsers: Wij ontwikkelen samen met de Stichting Toerisme en Recreatie thematische fietsroutes. Hiermee maken we het fietsaanbod in onze gemeente aantrekkelijker voor inwoners en bezoekers. Berg en Dal wil een aantrekkelijke fietsgemeente zijn. We staan nu in de top 100 van de Fietsersbond (plaats 62): https://www.fietsersbond.nl/fietsstad2020/fietsstad-2020-de-top-100/. We willen in ons fietsaanbod verbeteren met het doel dat eindigen in de top 10 van Fietsstad van het jaar. Meedoen aan een competitie blijkt een heel goed instrument om partijen te verenigen en het aanbod in orde te maken.

We betrekken hierbij lokale fietsexperts zoals de Fietsersbond Nijmegen.

3.6.4 We bewegen met de consument mee; we veranderen onze definitie van goed Gastheerschap. Het gastheerschap verandert omdat de wens van de consument verandert. Bij gastheerschap gaat het om alle aspecten van daadwerkelijke ontvangst van een bezoeker in onze regio. Gastheerschap omvat zowel de online vorm (apps, websites en social media-kanalen) als de fysieke vorm (VVV’s). Goed gastheerschap is belangrijk omdat je daarmee de consument kan informeren en inspireren, maar ook sturen. Daarom gaan wij opnieuw invulling geven aan het gastheerschap, passend bij onze gemeente en het Rijk van Nijmegen. Wij werken daarbij samen met diverse partijen zoals Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen, Stichting Toerisme en Recreatie Berg en Dal en de regiogemeenten. In 2022 weten wij hoe actueel gastheerschap eruitziet voor Berg en Dal (en het Rijk van Nijmegen) en wat de kosten hiervan zijn.

3.6.5 Berg en Dal wordt een Green Destination. Green Destinations is een middel om duurzaamheid en toerisme te verbinden. Vanuit toeristisch oogpunt biedt het kansen om ons te positioneren en verder te ontwikkelen als groene, duurzame bestemming en daarmee een nieuwe doelgroep te bereiken. Vanuit duurzaamheid biedt het kansen om de toeristische sector te motiveren en activeren om te verduurzamen met aandacht voor de thema’s milieu, mens, landschap, cultuur. Wij zijn gestart met 2 pilots bij toeristische ondernemingen. Doel hiervan is het verminderen, beter scheiden en afvoeren van afval. De aanbevelingen uit dit onderzoek delen we met de toeristische ondernemers. Wij bieden een selectie van lokale evenementen aan hen te helpen hun evenement te verduurzamen. We streven ernaar dat in 2022 de eerste maatregelen zijn ingevoerd. In 2022 nemen we het onderwerp “duurzaam toerisme” integraal op in de nieuwe Kadernota Toerisme.

Gemeente Berg en Dal

66 van 243

Programmabegroting 2022

3.6.6 We hebben een (extra) seizoens fiets-voetveer tussen Bemmel en Ooij. Stichting Uiterwaarde exploiteert voor diverse gemeenten al diverse veren. Zij willen ook dit seizoens fiets-voetveer tussen Bemmel en Ooij exploiteren voor de gemeenten Lingewaard en Berg en Dal. De vergunningen bij Rijkswaterstaat zijn in 2021 ingediend. Als er geen formele bezwaren zijn en we in Q3 of Q4 van 2021 incidenteel en structureel budget kunnen regelen, kunnen we in 2022 varen. Of dit gaat lukken hangt dus nog van een aantal factoren af. Ter hoogte van de locatie van het veer zijn cultuurhistorische sporen te vinden van de IJssellinie en de Mauritslinie. Via het veer willen we deze met de gemeenten Lingewaard en Zevenaar en Stichting Beleef onze Waal zichtbaar en beleefbaar maken. Het fiets-voetveer draagt dus bij aan uiteenlopende opgaven van onze gemeente. Dit veer betekent een uitbreiding van het toeristisch/ recreatieve aanbod voor bezoekers en inwoners en zorgt voor een nieuwe oeververbinding waarmee we onze gemeente als fiets- en wandelgemeente nóg beter op de kaart kunnen zetten.

Wat gaat het kosten? Bedragen x € 1.000 Rekening 2020

Raming 2021

Raming 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Lasten

-8.463

-8.216

-8.226

-8.162

-8.177

-8.195

Baten

2.065

2.127

2.422

2.487

2.339

2.331

Totaal programma

-6.398

-6.089

-5.804

-5.676

-5.838

-5.864

Toelichting verschillen Begroting 2020 - Begroting 2021 In onderstaande tabel vindt u de toelichting op de verschillen tussen de begroting 2020 en de begroting 2021. De verschillen zijn per taakveld toegelicht.

Taakveld Bestuursorganen

-

Toelichting Vanaf de gemeenteraadsverkiezingen 2022 hebben we een extra raadslid.

Bedragen x € 1.000 Verschil I/S/RES -36 S

-

Op basis van de werkelijke kosten is de raming voor de kosten van de accountant verhoogd.

-20

S

Burgerzaken

-

In 2021 hadden we extra kosten voor de verkiezingen in verband met de coronamaatregelen.

39

S

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-

Raming voor opbrengst grondverkopen bedrijventerrein Hulsbeek

100

I

Toerisme

-

Hogere opbrengst Toeristenbelasting door uitvoering Amendement Toeristenbelasting (vaststelling begroting 2020).

27

S

Arbeidsparticipatie

-

In 2021 was voor de coronamaatregel reintegratietrajecten bijstandsgerechtigden eenmalig een budget geraamd.

264

I

Gemeente Berg en Dal

67 van 243

Programmabegroting 2022

-

Bijstelling budget reintegratietrajecten door MGR in verband met een hogere rijksbijdrage. Deze rijksbijdrage sluizen we door naar de MGR. De hogere algemene uitkering staat geraamd op programma Ons Geld. Per saldo budgetneutraal.

-86

S

-

Raming specifieke rijksuitkering nieuwe wet Inburgering per 2022. In 2021 ontvingen we €99.000 via de algemene uitkering een rijksvergoeding voor maatschappelijke begeleiding statushouders.

138

S

Voor de uitvoering van de nieuwe wet Inburgering verhogen we de uitgaven.

-50

S

-

Lagere bijdrage aan het project Omgevingswet in 2022 ten opzichte van 2021. De verwachting is dat de meeste werkzaamheden in 2021 zijn uitgevoerd.

170

I

-

Deze post is in 2020 en 2021 ingezet voor de invoering van de Omgevingswet. Dit bedrag moet nu weer beschikbaar zijn voor advies op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling.

-40

S

-

Bijdrage aan de Groene metropoolregio voor het onderdeel Groene groeiregio.

-20

S

-

We ramen advieskosten voor het uitzetten van bebouwingsgrenzen. Daarnaast ramen we hogere leges omgevingsvergunningen.

-28

S

-

Handhaving Natuur en Landschap (ODRN)

-25

S

-

Uitstellen bezuiniging opdracht/leges ODRN

-25

I

Woningbouw

-

We ramen 1 fte formatie uitvoering extra voor de uitvoering van het Actieplan Wonen.

-90

S

Kapitaallasten

-

Mutatie op kapitaallasten

36

S

Salaris- en inhuurkosten

-

Dit betreft de doorbelasting van de salaris- en inhuurkosten van de tijd die de organisatie aan dit programma besteedt.

-43

S

Diverse verschillen

-

Ruimtelijke ordening

Bouwvergunningen

-26

Totaal programma Onze gemeente

Gemeente Berg en Dal

285

68 van 243

Programmabegroting 2022

Beleidskaders Wet gemeenschappelijke regelingen RE-INTEGRATIEVERORDENING PARTICIPATIEWET RIJK VAN NIJMEGEN Nadere regels en beleidsregels Re-integratieverordening Participatiewet Rijk van Nijmegen Financiële verordening Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen 2015 Inkoopbeleid MGR 2017 Arbeidsmarkt- en Re-integratiebeleid 2020 t/m 2023 Rijk van Nijmegen: ‘Werk Voorop’ Het Werkbedrijf Inrichtingsplan-module-werkbedrijf Werkzoekende Sociaal Maatschappelijke Visie 2015 Sterke werkwoorden Werk is de uitkomst Visie document Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek Structuurvisie Berg en Dal Economische Visie Hier wordt gewerkt Kadernota Toerisme Van trots naar topbestemming Integraal toezicht en handhavingsbeleid Notitie grondexploitatie van de commissie BBV Strategische agenda 2020 Euregio Woonagenda 2017-2025

Gemeente Berg en Dal

69 van 243

Programmabegroting 2022

Verbonden partijen

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Arnhem

Verantwoordelijke portefeuille

S. Fleuren

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid algemeen bestuur Deelnemers

18 gemeenten

Openbaar en gemeentelijk belang De vervoersorganisatie heeft tot doel de gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer voor de deelnemers. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer worden overgedragen aan de vervoersorganisatie.

Visie De BVO DRAN is een gemeenschappelijke regeling van de 18 gemeenten in de regio Arnhem en Nijmegen. De BVO DRAN koopt voor de gemeenten het doelgroepenvervoer in (Wmo-, leerlingen-, dagbestedings- en Jeugdwetvervoer) en ziet toe op de uitvoering ervan.

Beleidsvoornemens De achttien gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen en de provincie Gelderland werken samen aan het regionale doelgroepenvervoer. Doelgroepenvervoer is vervoer voor inwoners die geen of niet altijd gebruik kunnen maken van regulier openbaar vervoer. De samenwerkende gemeenten hebben hiervoor de Vervoersorganisatie Regio Arnhem Nijmegen opgericht. De vervoersorganisatie brengt de belangen van de gemeenten samen op het gebied van aanvullend vervoer. Samen werken de gemeenten aan het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig, herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken vervoersysteem. Dit vervoer rijdt per 1 september 2016 onder de naam Avan. Het houdt rekening met de mogelijkheden van de reizigers en hun sociale netwerk. En het bedient ook het buitengebied en de kleine kernen, met optimale aansluiting op het reguliere openbaar vervoer. In de vervoersorganisatie sturen en beheersen de gemeenten samen de uitvoering en ondersteunende processen voor dit aanvullend openbaar vervoer. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

-769

-826

-934

-1.050

1.177

1.287

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

4,7%

3,5%

3,7%

3,8%

3,8%

3,9%

Resultaat verbonden partij

0

Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

Gemeente Berg en Dal

70 van 243

Programmabegroting 2022

Toelichting De cijfers zijn afkomstig uit de MJP 2021-2025 van het BVO DRAN en de Jaarrekening 2020. Ontwikkelingen Per 1 juni 2020 zijn er nieuwe contracten afgesloten met vervoerders en zijn we overgestapt naar een callcentermodel in plaats van een regiemodel. Dit houdt onder meer in dat de BVO DRAN nu zelf managementrapportages opstelt en monitoringsinstrumenten gaat ontwikkelen. Doel hiervan is meer inzicht verkrijgen in vervoersbehoefte en oneigenlijk gebruik van de vervoerspas tegengaan. Verder wordt de planning van het vervoer meer aan de vervoersbedrijven over gelaten. In december 2020 is er een rapportage opgeleverd van een marktonderzoek. Hieruit zijn een aantal mogelijke maatregelen naar voren gekomen om de kosten te beheersen. Deze zijn in de thema-avond van 23 maart 2021 met uw raad gedeeld. Zo gaat de vervoersorganisatie onder andere aan de slag met het terugdringen van loosmeldingen. Zowel 2020 als 2021 zijn vanwege de coronacrisis atypische jaren geweest. Daar hebben zowel de vervoersorganisatie als onze eigen uitvoering de gevolgen van ondervonden. Vooralsnog is er sprake van een overschot op het vraagafhankelijke doelgroepenvervoer. Daarom zullen wij pas later in het jaar bij uw raad terugkomen met eventuele vervolgmaatregelen.

Risico's De inrichting van het vervoer is gebaseerd op een "open einde" systematiek. Dit betekent dat de kosten oplopen wanneer een gemeente meer inbrengt of dat er in een periode meer ritten hebben plaatsgevonden dan begroot. Dit brengt een financieel risico met zich mee. Zodoende moet er periodiek inzicht zijn in het volume van het aantal ritten en moeten de gevolgen van verwachte toenames van ritten tijdig worden gecommuniceerd met de gemeente. Op dit moment is het nog niet mogelijk aan het risico een concreet bedrag te koppelen. Door de coronacrisis zijn er in 2020 veel minder ritten uitgevoerd dan gepland. Om de sector overeind te houden is afgesproken dat toch 80% van de begrote kosten worden uitgekeerd. Dit loopt in 2021 door. De ontwikkelingen rondom de pandemie maken het zeer lastig om prognoses te doen voor de uitgaven in 2021 en 2022. We zien wel dat halverwege 2021 het vraagafhankelijk vervoer weer op 80% van de capaciteit zit, en het route gebonden vervoer op 100% (prognose juli 2021).

Euregio (Rhein-Waal) Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Kleve

Verantwoordelijke portefeuille

M. Slinkman

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Euregioraad Deelnemers

Duitse en Nederlandse gemeenten, regionale overheden

Openbaar en gemeentelijk belang Stimuleren van de grensoverschrijdende samenwerking in het Nederlands-Duits grensgebied.

Gemeente Berg en Dal

71 van 243

Programmabegroting 2022

Visie De Euregio Rijn-Waal geldt als pleitbezorger voor de gehele grensregio. Wij zetten ons bij Nederlandse, Duitse en Europese instellingen en organen in voor de belangen van de grensregio, om de grensoverschrijdende toegankelijkheid duurzaam te verbeteren. De belangenbehartiging vindt plaats op alle maatschappelijk relevante gebieden, van economie en infrastructuur tot onderwijs en cultuur. Daarnaast biedt de Euregio Rijn-Waal ook een platform voor diverse doelgroepen in de regio. Enkele voorbeelden zijn het Euregionale Forum voor Grensoverschrijdende Gezondheidszorg en de Ronde Tafel Openbare Orde en Veiligheid. Ook faciliteert de Euregio Rijn-Waal desgewenst grensoverschrijdende ad-hoc werkgroepen rondom diverse actuele thema's.

Beleidsvoornemens De Euregio Rijn-Waal is een Nederlands-Duits openbaar lichaam, waarbij circa 55 gemeenten en regionale overheden zijn aangesloten. De Euregio Rijn-Waal heeft als belangrijkste doel de grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren en te intensiveren. De Euregio Rijn-Waal brengt partners bij elkaar om gezamenlijke initiatieven te starten. De Euregio Rijn-Waal wil zich nog duidelijker positioneren en onderscheiden als expert op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking. De Euregio Rijn-Waal is vertegenwoordigd in vele netwerken aan beide zijden van de grens en heeft veel expertise in huis om grensoverschrijdende vragen te kunnen beantwoorden. De Euregio Rijn-Waal is niet alleen expert op het gebied van het Europese subsidieprogramma's als INTERREG en Eures, maar is ook het aanspreekpunt voor haar inwoners als het gaat om grensoverschrijdend wonen en werken. De Euregio Rijn-Waal faciliteert actief de netwerken op het gebied van onder andere intergemeentelijke samenwerking, gezondheidszorg en openbare orde en veiligheid. Met haar brede kennis wil de Euregio Rijn-Waal haar leden en stakeholders motiveren grensoverschrijdend actief te worden. Meer beleidsvoornemens zijn te vinden in de Strategische Agenda Euregio 2025+.

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-8

-8

-8

-8

-8

-8

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

0

112

1.460

1.762

2.453

3.395

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

Toelichting Wij betalen een jaarlijkse bijdrage aan de Euregio.

Ontwikkelingen In november 2020 heeft de Euregioraad de Strategische Agenda 2025+ vastgesteld. Deze Agenda zal de komende jaren de leidraad vormen voor de activiteiten van de Euregio. In 2022 zal een nieuw Euregionaal Mobiliteitsplan worden vastgesteld.

Gemeente Berg en Dal

72 van 243

Programmabegroting 2022

Risico's Risico's van enige omvang zijn niet te verwachten. De Euregio heeft een stabiele en solide financiële positie.

Grenzland Draisine GMBH Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Kranenburg (Duitsland)

Verantwoordelijke portefeuille

S. Fleuren

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Raad van Toezicht Deelnemers

Kleve, Kranenburg en Berg en Dal

Openbaar en gemeentelijk belang Toeristische exploitatie van het voormalig spoortracé Groesbeek-Kranenburg-Kleve. Visie Het exploiteren van het spoortracé Groesbeek-Kranenburg-Kleve. Beleidsvoornemens - Mede in het kader van het project "Zorgeloos op Vakantie" en de ambitie een toegankelijke regio te zijn, worden enkele familie-draisinen geschikt gemaakt voor rolstoelgebruikers. De drie Draisinestations in Groesbeek, Kranenburg en Kleef krijgen een rolstoel oprit. Daarnaast geeft de Grenzland Draisine GmbH vanaf 2018 meer aandacht aan promotie in Nederland. - Nieuw: Door corona heeft de draisine/fietstrein moeilijke jaren achter de rug. De organisatie probeert zoveel mogelijk bezoekers via de Nederlandse en Duitse markt aan te trekken door zichtbaar en aantrekkelijk (w.o. toegankelijk) te zijn. Ook probeert de organisatie nieuwe samenwerkingen te realiseren met de toeristische ondernemers, o.a. via de Stichting Toerisme en Recreatie Berg en Dal.

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

Gemeente Berg en Dal

0

0

0

0

0

0

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

33,33%

33,33%

33,33%

33,33%

33,33%

33,33%

-90 34 7

73 van 243

Programmabegroting 2022

Toelichting Door de gemeente Berg en Dal is in totaal € 40.000 ingelegd. Bij de oprichting € 10.000 en in 2015 een eenmalige exploitatiebijdrage van € 30.000. Deze bijdrage was het gevolg van vandalisme. In 2020 en 2021 is de organisatie in aanmerking gekomen voor eenmalige steun in verband met misgelopen inkomsten door corona. In 2020 was de bijdrage € 35.000 en in 2021 € 30.000. Een deel van deze steun kon worden gedeclareerd uit het coronafonds van de provincie.

Ontwikkelingen Vanwege corona heeft de fietstrein in 2020 en 2021 weinig gasten kunnen ontvangen. De fietstrein heeft onvoldoende reserves om dit tekort aan inkomsten op te vangen. Ook op andere manieren konden ze deze tekorten niet opvangen, bv via steun van de Duitse overheid. Daarom vroeg de fietstrein in 2020 en 2021 aan de deelnemende gemeenten een eenmalig bijdrage. De drie gemeenten hebben deze bijdrage toegekend. De tekorten zijn volledig toe te rekenen aan de Coronacrisis. In 2022 gaat de Draisine GmbH hun aanbod uitbreiden met avondritten in de zomerperiode en themaritten in het najaar, bijvoorbeeld tijdens Halloween. Ook wordt een deel van de familie-draisinen voorzien van elektrische ondersteuning en een overkapping.

Risico's We verwachten dat de organisatie weer voldoende bezoekers kan aantrekken als de crisis achter de rug is. Omdat dit op voorhand niet met zekerheid te zeggen is, is dit een klein risico.

Gemeenschappelijk Orgaan regio Arnhem Nijmegen Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

M. Slinkman

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Algemeen Bestuur Deelnemers

18 gemeenten

Openbaar en gemeentelijk belang Betreft nieuwe samenwerking die sinds 1 januari 2021 operationeel is onder de naam Groene Metropoolregio. In 2019 is geconstateerd dat de lichte vorm van samenwerking in het oude GO Arnhem Nijmegen City Region de ambities onvoldoende heeft kunnen waarmaken. In 2020 is er een nieuwe visie op de regio opgesteld, welke in 2021 is aangevuld met een nieuwe agenda met 5 grote maatschappelijke opgaven. Aan de regeling wordt deelgenomen door dezelfde 18 gemeenten als onder het oude GO. Doel van de versterking zijn het vergroten van slagkracht, het laten horen van een steviger stem in Arnhem (Provincie), Den Haag (Rijk), Brussel (Europa) en Düsseldorf, en het vergroten van de bestuurlijke transparantie. Gekozen is voor een stevigere vorm van samenwerking (Openbaar lichaam met een regiobureau), en een opgave gerichte manier van werken om zo de benodigde integraliteit en slagkracht te organiseren. De oude samenwerking is in 2021 geliquideerd.

Gemeente Berg en Dal

74 van 243

Programmabegroting 2022

Visie De regionale agenda Arnhem-Nijmegen 2022 hangt sterk samen met de visie Groene Metropoolregio. De visie beschrijft de uitdagingen waar we als 18 regiogemeenten afzonderlijk en als regio gezamenlijk voor staan. Vanuit de ambitie van kwalitatieve groei zijn in de regionale agenda deze gemeentelijke uitdagingen gegroepeerd in een vijftal opgaven, die onderling met elkaar samenhangen en de basis vormen voor een krachtenbundeling van gemeenten door samenwerking. De vijf opgaven zijn: - De Productieve regio - De Verbonden regio - De Circulaire regio - De Ontspannen regio - De Groene groeiregio

Beleidsvoornemens Zie regionale Visie en regionale Agenda. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

0

-65

-65

-65

-65

-65

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

0

Resultaat verbonden partij

0

Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

0 6467

Toelichting De Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen is met ingang van 2021 gestart. Om deze reden zijn er beperkte gegevens beschikbaar.

Ontwikkelingen Ontwikkelingen worden meegenomen in de jaarlijkse actualisatieronde van de regionale opgaven.

Gemeente Berg en Dal

75 van 243

Programmabegroting 2022

Risico's • Meedoen aan de opgaven is niet verplicht. Hierdoor kan er in theorie een ‘lappendeken’ ontstaan van gemeenten die wel en niet aan een bepaalde opgave meedoen. Vraag is of je dan als regio wel voldoende als eenheid kan opereren, zowel naar binnen als naar buiten. Jaarlijks nemen de 18 raden daarover een besluit. • Voor 2022 lijkt het er overigens op dat er door de meeste gemeenten aan alle opgaven zal worden deelgenomen. Alleen aan de randen van het gebied zijn er enkele gemeenten die niet aan alle opgaven deelnemen, wegens oriëntatie op andere regio’s. • Voor de jaren daarna moet er blijvend aan draagvlak worden gewerkt. • De nieuwe samenwerking vraagt een flink financieel commitment van gemeenten. Hier staat tegenover dat grote maatschappelijke opgaven met meer slagkracht kunnen worden aangepakt en hiervoor meer bijdragen uit Arnhem, Den Haag en Brussel kunnen worden binnengehaald. Gezien de extra financiële inzet moeten we daarom scherp blijven op de resultaten die de samenwerking voor onze inwoners oplevert. • Niet meedoen met een opgave leidt tot verlies van invloed en zeggenschap op het terrein van deze opgave.

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

S. Fleuren / I.v.d.Scheur / N. Verheul

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Dagelijks Bestuur/ Lid Algemeen Bestuur Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, Mook en Middelaar, Deelnemers Wijchen, Berg en Dal Openbaar en gemeentelijk belang De MGR heeft drie modules: het Werkbedrijf, IRvN en de platformfunctie. Het Werkbedrijf voert voor de regiogemeenten de wettelijke re-integratie taken uit op grond van de Participatiewet. Daarnaast voert ze de wettelijke taken uit op grond van de Wet sociale werkvoorziening. De module IRvN voert een aantal ICT-taken uit voor de regiogemeenten. De platformfunctie faciliteert het gesprek tussen de gemeenten in het Rijk van Nijmegen over samenwerking. Visie In het koersdocument "In een goede relatie geef je elkaar de ruimte "staat een aantal principes gedefinieerd voor regionale samenwerking. Principes die tot stand zijn gekomen na een traject van ruim 2 jaar met raden en colleges: 1. Samenwerking haalt het maximale uit de uitvoering. 2. Samenwerking laat beleid een lokale aangelegenheid. 3. Samenwerking levert geen bestuurlijke drukte op. 4. Samenwerking gaat uit van ontkokering en integraliteit. Het werkbedrijf en ICT Rijk van Nijmegen staan als modules van de MGR voor de uitdaging vorm te geven aan de eerste twee principes. Het is aan de MGR om invulling te geven aan de laatste twee principes.

Dit wordt onder meer gedaan door de platformfunctie, waarmee gesprekken op het niveau van het Rijk van Nijmegen over thema's die meerdere gemeenten aangaan gefaciliteerd kunnen worden. Ook de overige ondersteuning van het bestuur, breder dan alleen voor wat betreft de invulling van de platformfunctie, valt onder dit kopje. Hiermee is er aansluiting bij de praktijk, waarin dit ook geen gescheiden taken en werkzaamheden betreft.

Gemeente Berg en Dal

76 van 243

Programmabegroting 2022

Beleidsvoornemens Met betrekking tot het Werkbedrijf zijn de voornemens: · Meer arbeidsgehandicapten aan de slag. · Dienstverlening aan statushouders. · Invullen wettelijke verplichting beschut Werk Participatiewet. · Verbeteren samenspel met afdelingen Inkomen en participatieconsulenten. · De toegevoegde waarde per SW-medewerker wordt zoveel mogelijk op peil gehouden, ondanks het feit dat de inzetbaarheid van deze groep onder druk staat. · Terugdringen van het hoge ziekteverzuim. · Verder bouwen aan de keten van loonvormende arbeid. · Kandidaten die zich ontwikkelen in de niet-loonvormende keten, de stap naar de loonvormende keten te laten zetten. Iemand die door bepaalde omstandigheden niet meer in staat is tot loonvormende arbeid, toe te leiden naar de lokale situatie voor een niet-loonvormende activiteit. Met betrekking tot het IRvN zijn de voornemens · Het volgen en vertalen van technologische trends en ontwikkelingen; · Het toepassen van de landelijke wet- en regelgeving, met name op het gebied van informatieveiligheid; · Verdere ontwikkeling van regionale ondersteuning en samenwerking; · Het anticiperen op arbeidsmarktontwikkeling; · Het investeren in interne kwantitatieve en kwalitatieve personeelsopbouw.

Met betrekking tot de platformfunctie zijn de voornemens: · In samenwerking met de Agendacommissie drie regionale (raads)bijeenkomsten organiseren; · De platformfunctie te evalueren en verbeteringen door te voeren.

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

-6.879

-7.129

-6.955

-6.740

-6.596

-6.282

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

8,86%

8,42%

8,53%

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

25.104

21.244

20990

20627

0

20.104

Toelichting Cijfers zijn afkomstg uit de begroting 2022-2025 MGR Rijk van Nijmegen Ontwikkelingen - Er wordt mogelijk een (sterk) aan de MGR gerelateerde detacheringsstichting opgericht met als doel om een lastige bemiddelbare categorie werkzoekenden aan structureel werk te helpen. Het kan zijn dat het oprichten van de faciliteit juridisch nu niet meer nodig is doordat 1 juli 2021 de “CAO aan de slag” ingaat. De lastig bemiddelbare kandidaten kunnen met deze CAO mogelijk in dienst worden genomen bij het Werkbedrijf waardoor de stichting niet meer nodig is. Het Werkbedrijf onderzoekt nog of dit inderdaad het geval is. - Er vinden op dit moment evaluaties plaats van het Werkbedrijf, iRvN en de platformfunctie. Met de uitkomsten van de evaluatie wordt in 2022 aan de slag gegaan.

Gemeente Berg en Dal

77 van 243

Programmabegroting 2022

Risico's De risico's van het werkbedrijf zijn gekwantificeerd in de begroting van het werkbedrijf. Aangezien het werkbedrijf geen algemene reserve mag aanhouden, moet elke gemeente haar risicodeel in de begroting opnemen. De verwachtingswaarde van de risico's bedraagt € 6,605 mln. en het risico op € 2,554 mln. Ons aandeel bedraagt daarin ongeveer 11%.

Omgevingsdienst Rijk van Nijmegen Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

N. Verheul

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid algemeen bestuur/Lid dagelijks bestuur Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, Wijchen, Berg en Dal en Deelnemers provincie Gelderland Openbaar en gemeentelijk belang De ODRN behartigt de belangen van de deelnemers op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Het doel van de vorming van de ODRN is het bereiken van een hogere kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Daarnaast hopen we door bundeling van de taken de efficiency te verbeteren. Alle deelnemende gemeenten hebben hun milieutaken ingebracht (verplichting vanuit het Rijk). De gemeente Berg en Dal, gemeente Nijmegen, gemeente Beuningen, gemeente Heumen en de provincie Gelderland hebben ook de uitvoering van de bouwtaken (Wabo-breed) ingebracht.

Visie De opgedragen taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving zodanig uitvoeren dat deze dienstbaar zijn aan veilige fysieke leefomgeving. Hierbij vindt de uitvoering plaats op kwalitatief goed niveau, efficiënt en met het oog voor de klant. Extra aandacht wordt hierbij gegeven aan de risicovolle (bedrijfs)activiteiten in het kader van het toezicht op risicobedrijven en de vergunningverlening bij complexe bedrijven. Beleidsvoornemens Bij uitvoering van de taken gelden, naast wettelijke voorschriften, de beleids- en/of toetsingskaders die worden ingebracht door de deelnemers. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk harmonisering van deze beleidskaders om éénduidige werkafspraken te kunnen maken. Een voorbeeld hiervan is het opstellen van een regionaal VTH-beleid. De ODRN bereidt zich voor op de komst van de Omgevingswet. Er loopt een discussie over de cultuurverandering bij de ODRN naar de ‘Ja, mits’ houding. Deze verandering sluit ook aan bij de transitie die de komende Omgevingswet van ons vraagt.

Gemeente Berg en Dal

78 van 243

Programmabegroting 2022

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-2.092

-2.026

-2.026

-2.006

-1.941

-1.941

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

10,17%

11,65%

11,17%

11,12%

10,93%

10,93%

494

458

458

6.929

4.005

3934

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

483

Toelichting Cijfers zijn afkomstig van Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 ODRN. Ontwikkelingen - Implementatie Omgevingswet - Implementatie Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) - Verbeterplan ODRN. De ODRN heeft een ontwikkelplan opgesteld aan de hand van 3 ontwikkellijnen: 1. Zakelijkheid, 2. Gezamenlijkheid en 3. Nieuwe ontwikkelingen.

Risico's Het totaal van de risico’s bedraagt € 1.225.000. Omdat niet alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen passen we een dempingsfactor toe van 0,61. Dit geeft een benodigd weerstandsvermogen van € 735.000. De weerstandsratio ultimo 2020 bedraagt (eigen vermogen ultimo 2020 / benodigd weerstandvermogen = € 494.111 / € 735.000) = 0,67. Dit is niet voldoende. Berg en Dal dient in zijn begroting daarom rekening te houden met een risicobedrag van € 28.532.

Stichting Rijk van Nijmegen@ Rechtsvorm

Stichtingen en verenigingen

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

I. v.d. Scheur (vanaf 1-1-2021)

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Bestuurslid Deelnemers

7 gemeenten, provincie Gelderland en de Rabobank

Openbaar en gemeentelijk belang RvN@ heeft als doel om de innovatiekracht van het MKB in het Rijk van Nijmegen te versterken om zo een topregio in Nederland te worden. Hierbij staan de thema’s Food&Health, Circulair ondernemen en Smart&IT centraal. Het vergroten van de innovatiekracht van het MKB is ook een hoofddoel uit de Economische visie van de gemeente. Innovatie is belangrijk voor de concurrentiekracht van onze bedrijven. Daarnaast is er veel overlap tussen de thema’s van RvN@ en onze economische thema’s.

Gemeente Berg en Dal

79 van 243

Programmabegroting 2022

Visie Om de sociaal-economische potentie van het MKB in het Rijk van Nijmegen te verzilveren, is het essentieel om de krachten in de regio te verbinden en te versterken in een intensieve samenwerking tussen inwoners, bedrijven, instellingen en gemeenten. - Op regionaal niveau creëert RvN@ een cultuur van samenwerken, waarin communities over gemeentegrenzen heen samen sociaal-economische uitdagingen aanpakken. Het belang van relaties, partnerschappen en samenwerkingsverbanden is natuurlijk niet nieuw, maar het groeit. Daarom stimuleren ze dat communities hun kennis en ervaringen delen op virtuele en fysieke ‘marktplaatsen’. - RvN@ stimuleert projecten met kennis, toegang tot een groot netwerk en financiële middelen. Ook werven ze nieuwe projecten, die de economie aanjagen.

Beleidsvoornemens De ambitie van RvN@ voor de periode 2020-2025 is: Het versterken van de innovatiekracht van het MKB in de regio Rijk van Nijmegen om een topregio van Nederland te worden. Een regio waarin de ontwikkeling van innovaties leidt tot meer economische groei in de vorm van o.a. vergroting van de arbeidsparticipatie, minder werkeloosheid en behoud van talent voor de regio. De ambitie is vertaald in drie strategische doelen: · Het versterken van de samenwerking en kennisuitwisseling binnen de regio door het verbinden van MKB-bedrijven, overheden, studenten en (onderwijs)instellingen; · Het behouden en ontwikkelen van talent voor het MKB in de regio Rijk van Nijmegen; · Het bevorderen van markt- en productinnovaties in het MKB. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-19

-17

-22

-22

-22

-22

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij Toelichting Cijfers 2020 nog niet bekend.

Gemeente Berg en Dal

80 van 243

Programmabegroting 2022

Ontwikkelingen Door de coronacrisis heeft RvN@ in 2020 en 2021 de activiteiten voor haar netwerk grotendeels online georganiseerd. RvN@ heeft laten zien snel en flexibel te kunnen schakelen. Er zijn bijvoorbeeld meerdere webinars georganiseerd om ondernemers te helpen bij vernieuwing in de coronacrisis. RvN@ is voor de financiering sterk afhankelijk van de gemeenten en de Rabobank in het Rijk van Nijmegen. Dit maakt RvN@ kwetsbaar. Om deze reden is er in 2020 onderzoek gedaan naar andere inkomstenbronnen, met name uit het bedrijfsleven. Een projectwaardemodel is als meest kansrijke optie benoemd. Dit model houdt in dat RvN@ haar programmabureau gaat inzetten voor projectmanagement en uitvoering van innovatieve projecten die niet behoren tot de basisactiviteiten van RvN@. Uiteraard moeten deze projecten binnen de gekozen thema’s en doelstellingen vallen. Zowel overheid, ondernemers als onderwijs kunnen hier tegen betaling gebruik van maken. In 2021 is RvN@ hiermee aan de slag gegaan. Zo heeft bijvoorbeeld voor de regio Arnhem Nijmegen de MKBdeal Sm@rt Together uitgevoerd.

Risico's De RvN@ is voor financiering sterk afhankelijk van de gemeenten en Rabobank Rijk van Nijmegen. Bij een aantal gemeenten is de financiering van RvN@ onderwerp van discussie. Daarnaast heeft de Rabobank Rijk van Nijmegen aangegeven de financiering te willen koppelen aan de uitvoering van projecten. Er is daarom een commissie bij RvN@ aangesteld die gaat onderzoeken welke omzet nodig is om de doelstellingen te behouden en hoe de financieringsstructuur eruit kan zien.

Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen Rechtsvorm

Stichtingen en verenigingen

Vestigingsplaats

Elst

Verantwoordelijke portefeuille

S. Fleuren

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Afgevaardigde gemeente Deelnemers

33 gemeenten in de regio Arnhem Nijmegen

Openbaar en gemeentelijk belang Het vergroten van het toeristisch marktaandeel van de Regio Arnhem Nijmegen. Visie De vrijetijdseconomie vormt een belangrijk onderdeel van de economie in de regio Veluwe Arnhem Nijmegen. Het streven naar economische groei binnen recreatie en toerisme zorgt voor meer bestedingen en werkgelegenheid. Hierdoor ontstaat een kwalitatief goed verblijfsklimaat. Een klimaat dat uitnodigt om te bezoeken, in te wonen en in te werken. TVAN heeft de ambitie een belangrijke partner te zijn in deze regionale ontwikkelingen. Beleidsvoornemens De missie van TVAN is het in gang zetten en beschikbaar stellen van een collectieve marketingaanpak die ingezet kan worden om duurzame groei te realiseren in de vrijetijdseconomie van de regio Veluwe Arnhem Nijmegen. Daarvoor werkt TVAN intensief samen met een grote hoeveelheid aan partners binnen en buiten de regio. We intensiveren de samenwerking met de provincie. Hun recente koersnotitie biedt daartoe kansen.

Gemeente Berg en Dal

81 van 243

Programmabegroting 2022

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-49