B70 Programmabegroting Berg en Dal 2022

% van alle jongeren tot 18 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages begroting 2021 komen uit de periode tweede halfjaar 2019. Percentages begroting 2022 komen uit de periode 2020.

Gemeente

11

9,8

11,4

Provincie

12,2

10,6

11,8

Nederland

12,3

10,5

11,9

Eenheid:

% van alle jongeren tot 18 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages begroting 2021 komen uit de periode tweede halfjaar 2019. Percentages begroting 2022 komen uit de periode 2020.

Gemeente

680

680

760

Provincie

619

610

691

Nederland

640

630

700

Eenheid:

Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep

Bron:

CBS MSD WMO

Toelichting:

Aantallen begroting 2021 komen uit periode tweede halfjaar 2019. Aantallen begroting 2022 komen uit de periode 2020.

Gemeente Berg en Dal

29 van 243

Programmabegroting 2022

Gemeente

0,5

0,3

0,2

Provincie

0,3

0,3

0,3

Nederland

0,4

0,3

0,4

Eenheid:

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

Bron:

CBS

Toelichting:

Percentages begroting 2021 komen uit de periode tweede halfjaar 2019. Percentages begroting 2022 komen uit de periode 2020.

Gemeente Berg en Dal

30 van 243

Programmabegroting 2022

Onze buurt Je brengt een groot deel van je vrije tijd door in de gemeente en het dorp waar je woont. Je wilt daar fijn kunnen leven en wonen. Dat gaat niet vanzelf. Daar moet aan gewerkt worden. Denk bijvoorbeeld aan een schone buurt, veilige wegen, goede riolering en het onderhouden van bomen en planten. Maar ook aan sport en bewegen. De gemeente heeft daarin een aantal taken, maar inwoners en ondernemers hebben dat ook. We hebben elkaar nodig om deze dingen goed te regelen. Daarbij geeft de gemeente steeds meer ruimte aan inwoners en ondernemers om zelf met ideeën te komen. De gemeente wil niet voor inwoners bedenken wat goed zou kunnen zijn, maar juist helpen de ideeën van inwoners te realiseren. Programmanaam Inwoner

Onze buurt

Onze gemeente

Plaats van actie

- Persoonlijk/ thuis

- Directe omgeving/ dorp

- Gemeente mét de regio gemeenten

Rol inwoner

- Regie eigen leven - Mee blijven doen

- Meedoen - Initiatief nemen

- Ontwikkelen - Klant

Rol gemeente

- Regelen - Betalen - Veel bemoeienis

- Minder regels - Meer stimuleren

- Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen

Doelen & resultaten Wat willen we bereiken? 2.1

In onze buurt is iedereen, zo veel als mogelijk, lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.

2.2 2.3

Ik voel me veilig in mijn buurt. Inwoners en ondernemers werken samen met de gemeente, politie en andere (zorg)instanties om dat zo te houden. In onze buurt is het goed wonen.

2.4

We willen een duurzame gemeente zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? 2.1.1 Elke inwoner kan dichtbij huis sporten en spelen. Speeltuinen vernieuwen wij in nauwe samenwerking met kinderen en buurtbewoners. In het vervangingsschema staat beschreven welke speeltuin wij in een bepaald jaar vervangen en wat hier de kosten voor zijn. In de praktijk kan dit veranderen doordat speeltoestellen op moment van theoretische vervanging nog heel en veilig zijn. In die situatie stellen wij de vervanging uit. In het huidige vervangingsschema staan de volgende plekken voor 2022 op de planning: · Enkele toestellen op het Oranjeplein in Millingen aan de Rijn. · Een (houten) speelplek aan de Gelderhorstlaan in Beek. · Een (houten) speelplek in de groenstrook langs de Rijksstraatweg in Beek. · Een speelplek aan de Rietvoornstraat in Ooij. Naast het vervangen van deze speelplekken, onderhouden wij de sport-, speeltoestellen en de (val)ondergronden. Dat doen we op basis van interne en externe inspectieresultaten. Het onderhoud is uitgebreid beschreven in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

Gemeente Berg en Dal

31 van 243

Programmabegroting 2022

2.1.2 We zetten in op verbetering van het lokale sport- en beweegklimaat Onze sportstimuleringsaanpak bestaat vier jaar in zijn huidige vorm. In 2022 werken we toe naar een integrale aanpak met vooropgestelde doelen. Samen met de vaste samenwerkingspartners werken we toe naar een eenduidige wijze van beschrijving van jaarplannen, wijze van monitoren en rapporteren. Om de aanpak verder te verbeteren wordt die in 2022 geëvalueerd. Dit doen we door de doelen en de professionele inzet tegen het licht te houden. Aan de hand van de uitkomsten stellen we een plan op hoe we sportstimulering naar de toekomst toe gaan organiseren. Eind 2020 is het sport- en beweegakkoord afgesloten. Het akkoord is tot stand gekomen met inbreng van sport- en beweegaanbieders, onderwijs, welzijnsorganisaties, gezondheidsinstellingen, lokale ondernemers en gemeente. In dit akkoord is afgesproken wat de organisaties gaan doen om het lokale sport- en beweegklimaat te verbeteren. Net als afgelopen jaar vormt in 2022 het lokale sportakkoord voor een belangrijk deel de agenda om inwoners meer te laten bewegen en het sportaanbod te verbeteren. Samen met partners werken we aan het verwezenlijken van de gezamenlijke ambities: · Inclusief sporten: niemand buitenspel: we maken ons sterk om kwetsbare doelgroepen waarvoor sport en bewegen niet vanzelfsprekend is door ze beter te bereiken en er bij te betrekken.

In Berg en Dal hebben we specifieke aandacht voor de volgende kwetsbare doelgroepen: jeugd (0-18 jaar), mensen met een beperking en senioren. · Gezonde sportorganisaties, samen sterk: We maken ons sterk om sportaanbieders toekomstbestendig te maken. De financiële en organisatorische basis wordt op orde gebracht, zodat aanbieders zich kunnen richten op ontwikkelen van passend aanbod en het aangaan van duurzame samenwerkingen. · Duurzame sportomgeving, dichtbij en veelzijdig: we stimuleren veelzijdig gebruik van sportlocaties en een beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte. Vaardig in bewegen: actief en betrokken: We maken ons sterk om jeugd en jongeren te stimuleren tot een gezonde en actieve leefstijl. We zetten daarbij in op versterking van samenwerking tussen onderwijs en sport, aandacht voor het onderwerp en het betrekken van ouders.

2.2.1 Kinderen kunnen zelfstandig naar school. Samen met basisscholen en de kinderen zorgen we voor veilige school-thuisroutes met verkeerseducatie (hoe kunnen kinderen de wegen en paden veilig gebruiken) en kleine infrastructurele aanpassingen. In 2022 gaan we verder met de uitvoering van de schoolthuisroute projecten. Door de coronamaatregelen zijn verschillende projecten stilgelegd. Deze worden als eerste opgepakt en aangevuld met de nog openstaande locaties.

2.2.2 Fietsers beschikken over een veilig en comfortabel netwerk. · In regionaal én internationaal verband werken we aan een samenhangend netwerk voor de fietser. · De inrichting van alle wegen in het buitengebied wordt bekeken en gevolgd door een plan van aanpak om deze op orde te brengen zodat functie en inrichting van de weg in overeenstemming zijn. · Begin 2021 heeft de raad een keuze gemaakt over een fietsrondweg in Leuth. Vervolgens werken we verder aan de uitvoering daarvan met als eerste stap het doortrekken van het bestaande vrijliggende fietspad langs de N840 tot aan de parallelweg in Leuth.

Gemeente Berg en Dal

32 van 243

Programmabegroting 2022

2.2.3 Op de dijken gaan alle verkeersdeelnemers goed samen. · Gastvrijheid op onze dijken vinden wij belangrijk. Wij willen daarom goede parkeervoorzieningen mogelijk maken nabij of liever nog richting de dijken. · In 2022 maken we het realiseren van een TOP nabij Beek mogelijk. Het parkeren in/nabij Kekerdom blijft een aandachtspunt. De parkeerpilot in de Weverstraat gaan we evalueren met de aanwonenden zodra Corona het toe laat. Dit kan leiden tot aanpassingen of een voortzetting van de huidige parkeermaatregelen. · In 2022 richten we de Ooijse Bandijk veiliger in. Nu geldt op bepaalde wegvakken nog een maximum toegestane snelheid van 80 km/uur. Voor de leefbaarheid en onze eigen mobiliteitsvisie verlagen we de snelheid en remmen we het verkeer af. Deze korte en lange termijn plannen maken we samen met de aanwonenden.

2.2.4 Alle verkeersdeelnemers reizen veilig en prettig door de gemeente. In 2017 heeft de raad de mobiliteitsvisie vastgesteld. Deze visie biedt het beleidskader hoe we in de periode tot 2026 werken aan een bereikbare gemeente met veilige en leefbare wegen. In 2018 en 2020 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van en bijdragen aan projecten die opgenomen zijn in de mobiliteitsvisie. Op een aantal aspecten is sprake van voortschrijdend inzicht: fietsen, locaties van de TOP’s en de verkeersafwikkeling in Groesbeek Centrum. We nemen dit mee in de evaluatie van de Mobiliteitsvisie eind 2021. Deze kunnen in 2022 leiden tot aanpassingen in onze uitvoering.

2.2.5 We helpen inwoners hun eigen veiligheid en zelfredzaamheid te vergroten. Binnen het werkgebied van politieteam Tweestromenland hebben de 6 gemeenten gezamenlijk een integraal veiligheidsplan 2019-2022 vastgesteld, hierin staan belangrijke onderwerpen: · ondermijning · drugs · zorgfraude · verward gedrag · jeugd · verkeer Dit sluit ook goed aan op de belangrijkste prioriteiten van politie en OM (drugs, uitbuiting, fraude, verbinding zorg en veiligheid). Zo wordt de aanpak van specifieke casussen via het integrale ondermijningsoverleg Tweestromenland opgepakt en zijn er regionale afspraken gemaakt over een efficiënte uitvoering van de Wet verplichte GGZ. Naast inzet op deze thema’s worden uiteraard ook concrete activiteiten uitgevoerd op lokale actuele thema’s als bijv. inbraakpreventie, overlastbestrijding en veiligheid rondom zorginstellingen. De bestrijding van het coronavirus heeft grote gevolgen gehad voor de organisatie van de regionale crisisbeheersing, zowel bij de veiligheidsregio als bij de gemeenten. Landelijk en regionaal vinden evaluaties van de (crisis)aanpak van corona plaats. Daarbij wordt bekeken of leerpunten die hieruit voortkomen moeten leiden tot aanpassingen van het eerder vastgestelde regionaal beleidsplan en crisisplan. Ondertussen loopt de uitvoering van de huidige (jaar)plannen natuurlijk gewoon door. Zo wordt o.a.

toegewerkt naar samenvoeging van de huidige meldkamers tot één gezamenlijke meldkamer voor heel Oost-NL per begin 2023.

Gemeente Berg en Dal

33 van 243

Programmabegroting 2022

2.2.6 We bevorderen de Veiligheid en Leefbaarheid. In het kader van verbeteren van veiligheid en leefbaarheid beschikken we formeel over 3 Fte BOA-capaciteit. Deze zetten we zowel binnen als buiten kantoortijden in, om zo zichtbaar en aanspreekbaar in de wijken te zijn. We vergroten de leefbaarheid in de wijken door: · ingekomen meldingen te behandelen. · meer te controleren op overlastsituaties en (zwerf)afval. · bij evenementen controlerend en/of handhavend aanwezig te zijn. Verder handhaven zij onder andere de geldende parkeerverboden op de dijken om zo de veiligheid op de weg en de bereikbaarheid voor hulpdiensten te vergroten. Daarnaast houden ze uiteraard toezicht op geldende coronamaatregelen, mochten deze komend jaar (weer) van toepassing zijn. Voor de taakuitoefening van de BOA’s heeft de coronacrisis een grote betekenis en impact op de gewone werkzaamheden gehad.

2.2.7 In de wijk Stekkenberg krijgt iedereen gelijke kansen Uit de GGD-monitor blijkt dat er in de Stekkenberg meer armoede is, er veel sociale huurwoningen zijn, meer eenoudergezinnen en meer mensen met een lage opleiding. Bij deze groepen is het risico dat er problemen ontstaan groter dan in andere wijken. Om die reden is in 2020 samen met onze ketenpartners in de wijk een actieplan opgesteld met activiteiten. Het doel daarbij is een kansrijke wijk voor alle, maar vooral ook voor de kwetsbare inwoners. Aan de hand van de leefplekmeter willen we de dialoog aangaan met de wijkbewoners. Met deze wijkbewoners willen we dan aan de door hen gewenste resultaten en verbeteringen werken. Wat willen we bereiken: 1. Een kansrijke start voor alle kinderen met daarbij grotere ontwikkelingskansen. 2. Een integraal wijkcentrum met een doorlopende pedagogische aanpak. 3. Betere samenwerking tussen en inzet van organisaties waardoor de doelen makkelijker kunnen worden gehaald. 4. Samenwerking met bewoners uit de wijk. 5. Bruisend wijkcentrum met activiteiten voor en door inwoners en dienstverlening door professionals. 6. Vergroten gezondheidskansen en vaardigheden. 7. Minder armoede en schulden. 8. Een goede verantwoording van de inzet op de bereikte resultaten.

2.3.1 Onze dorpscentra zijn aantrekkelijk en gastvrij. We willen dat er een prettige sfeer is in de verschillende dorpen. Dat doen we in de eerste plaats voor onze inwoners, maar ook voor de toeristen die op onze gemeente af komen en daardoor langer blijven. Op de volgende plekken zijn/gaan we daarom bezig met de voorbereiding van projecten: · In het centrum van Ooij; herinrichting Reiner van Ooiplein, de uitvoering volgt in het najaar van 2022. · In het centrum van Groesbeek; herinrichting van het marktplein en aanpassingen aan de Dorpsstraat. Eind 2021 besluit de raad na raadpleging van de ondernemers, bewoners en bezoekers, over het te realiseren ontwerp. Uitvoering volgt in 2022-2023. · In het centrum van Beek; aanpassing winkelcentrum Beek. De inmiddels verouderde plannen zijn in 2020 aangepast en teruggebracht tot de gewenste verkeerskundige verbeteringen zoals het aanpassen van het profiel van de Waterstraat en het aanleggen van een trottoir tussen het Höfke en de winkels. Er loopt een pilot voor Water Werkt. De uitkomsten van deze pilot kunnen leiden tot aanpassing van de uitvoering van dit project dat gepland staat voor 2021/2022. · Breedeweg; omdat we in de Breedeweg toch veel moeten breken in het kader van het project aanpak wateroverlast, willen we van dit moment gebruik maken om het centrum aantrekkelijker in te richten.

Gemeente Berg en Dal

34 van 243

Programmabegroting 2022

2.3.2 We gebruiken de accommodaties beter. Op verzoek van de gemeenteraad heeft in april 2021 een evaluatie van het accommodatiebeleid plaats gevonden. Doel daarvan is om nog eens kritisch naar het accommodatiebeleid te kijken omdat accommodaties veel geld kosten. Op basis van de evaluatie voeren we gesprekken met verenigingen en organisaties. Daarbij is de insteek om mee te denken het accommodatiebeleid slimmer, efficiënter en goedkoper te maken. Door veranderingen in de bevolkingssamenstelling willen we kijken hoe verenigingen ook mee kunnen veranderen. Bijvoorbeeld door samenwerking of samengaan waardoor de activiteit ook in de toekomst kan blijven bestaan op een goed kwaliteitsniveau. De opbrengst van de gesprekken verwerken we in een koersdocument. Hierin staan de te bereiken doelen en resultaten en hoe we het beleid al dan niet moeten aanpassen. Het koersdocument verschijnt voor de verkiezingen in het eerste kwartaal van 2022. In het tweede kwartaal van 2022 wordt dit document aan uw raad voorgelegd voor het nemen van een besluit. De uitwerking krijgt daarna een vertaling naar het accommodatiebeleid. In afstemming met het accommodatiebeleid is het team facilitair gestart met de uitwerking van een strategisch vastgoedplan.

In dit plan zijn al onze in eigendom zijnde gebouwen beschreven, met hun kosten, prestaties, sterke en zwakke kanten, duurzaamheidsscores inclusief conclusies enzovoorts. Het doel hiervan is om goed gebruik en de waarde van het vastgoed te kunnen beoordelen, waarmee we beter kunnen afwegen of het vastgoed wel of niet behouden moet blijven.

2.3.3 We zijn zuinig op de bijzondere, oude panden/monumenten in onze gemeente. De monumenten in gemeente Berg en Dal zijn de pareltjes van onze kernen en ons landschap. Het gemeentelijk beleid op cultureel erfgoed zet dan ook in op duurzame instandhouding van gebouwd erfgoed. De afgelopen jaren is de vraag naar mogelijkheden om monumenten mee te nemen in de energietransitie flink toegenomen. In 2021 hebben we verkend hoe we eigenaren kunnen helpen met het verduurzamen van hun monumentale panden, met behoud van cultuurhistorische waarden. In 2022 werken we dit verder uit. Afgelopen jaar is de erfgoedverordening en de regelgeving rondom de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit geactualiseerd. In 2022 kijken we wat er verder nodig is om ons erfgoed adequaat te blijven beschermen onder de Omgevingswet. Ook gaan we met het nieuwe beleid aan de slag om een aantal panden als gemeentelijk monument aan te wijzen in Millingen aan de Rijn. In het jaar 2021 is door de Unesco Werelderfgoednominatie het Romeinse erfgoed in de gemeente goed in de schijnwerpers gezet. In 2022 kijken we, samen met partners uit de gemeente, hoe we het Romeinse erfgoed in de gemeente op een aantrekkelijke manier kunnen blijven presenteren voor onze inwoners en bezoekers.

Gemeente Berg en Dal

35 van 243

Programmabegroting 2022

2.3.4 We maken het landschap mooier, diverser en beter bereikbaar. Het mooie landschap en de waardevolle natuur vormen een van de belangrijkste kernwaarden van onze gemeente. In het Landschapsontwikkelingsplan ‘Landschap voor Iedereen’ (LOP) is opgenomen dat we zoveel mogelijk een multifunctioneel landschap willen, waarbij de toegevoegde functies leiden tot meer ruimtelijke kwaliteit. Hiervoor zijn ook basiskwaliteiten en gewenste ontwikkelingen opgenomen. We gaan het LOP aanvullen met een biodiversiteitsplan. De biodiversiteit staat ook in onze gemeente onder druk. Een belangrijk onderdeel van het biodiversiteitsplan is een inventarisatie van gebieden met veel biodiversiteit en waar potentie is voor vergroting van de biodiversiteit. Op die manier kan gerichter worden bepaald waar we wel en niet ruimtelijke ontwikkelingen willen toestaan en waar we onze inspanningen om de biodiversiteit te vergroten het beste kunnen inzetten. We zien steeds meer ruimteclaims op het buitengebied. Deze ruimteclaims kunnen een bedreiging vormen voor de waardevolle natuur en het mooie landschap van onze gemeente. Wij willen dat de ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van woningbehoefte, duurzaamheid, klimaatadaptatie, landbouw en functieverandering bijdragen aan een verbetering van de natuuren landschapswaarden in onze gemeente in plaats van tot een verslechtering.

Dit kan ook betekenen dat we sommige activiteiten niet toestaan om het landschap en de natuur te behouden. We zetten actief in met beleid en projecten op het gebied van duurzaamheid (landschappelijke inpassing van zonneparken), klimaatadaptatie (graften tegen wateroverlast Breedeweg), recreatie (uitbreiding wandel- en fietsnetwerk) en landbouw (nevenactiviteiten, Living Lab Ooijpolder). We stellen randvoorwaarden vast, overleggen met onze partners over de beste invulling van projecten en beleid. We willen beleid van andere en hogere overheden en organisaties zodanig beïnvloeden dat dit leidt tot hogere natuur- en landschapswaarden in onze gemeente.

2.3.5 Wij houden groenvoorzieningen op peil. De contracten voor groenonderhoud zijn in 2018 inbesteed bij Dar. Dat betekent dat er geen aanbesteding plaatsgevonden heeft en wij het werk direct aan Dar hebben gegund. Het contract had een looptijd van twee jaar, met twee opties tot verlenging (totaal dus vier jaar). Van deze verlengingsmogelijkheden is gebruik gemaakt. In 2021 is het bestek geactualiseerd. Dat betekent dat nieuwe inzichten en regelgeving verwerkt zijn en dat de hoeveelheden aangepast zijn. Het werk is inmiddels opnieuw bij Dar inbesteed. Dat betekent dat Dar de openbare ruimte in onze gemeente tot en met 2025 onderhoudt. In het contract leggen wij onder anderen de onderhoudskwaliteit vast. Wij schrijven A-kwaliteit en inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt voor. A-kwaliteit betekent dat we een hoge onderhoudskwaliteit vragen. Inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt betekent in de praktijk dat ongeveer 25 medewerkers (11 fte) uit deze doelgroep actief zijn met het onderhoud van de openbare ruimte. Tot slot herstellen en renoveren wij ook dit jaar plantsoenen en vervangen we bomen. Daarnaast is aandacht voor biodiversiteit en soorten die passen bij het veranderende klimaat. Geleiding en vasthouden van regenwater zijn tevens actuele onderwerpen. Vooral grasvelden richten wij hierop in.

Wij leggen bijvoorbeeld zogenaamde wadi’s aan voor het bergen van regenwater. Een wadi is een verlaging in het grasveld waar water verzamelt en de bodem in trekt. Meer informatie over het onderhoud van groen leest u in de paragraaf kapitaalgoederen.

Gemeente Berg en Dal

36 van 243

Programmabegroting 2022

2.3.6 We hebben een toekomstbestendige bibliotheek. De bibliotheek is een belangrijke voorziening voor iedereen. Niet alleen voor de uitleen van boeken en als laagdrempelige voorziening in de bestrijding van laaggeletterdheid. Maar ook als ontmoetingsplek voor persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid. De focus ligt vooral op de jeugd en ouderen. Daarom is het belangrijk dat de bibliotheek goed bereikbaar blijft. Om dat te kunnen borgen is een bezuiniging op de bibliotheek niet mogelijk gebleken zonder locaties te sluiten. De bezuiniging voor 2022 van € 75.000 is nu niet haalbaar zal daarom ongedaan worden gemaakt. Om onze inhoudelijke doelen veilig te stellen en locaties niet te hoeven sluiten zal daarnaast aangesloten moeten worden bij de jaarlijkse inflatiecorrectie van het CPB, bibliotheken. Gebeurt dat niet dan zal telkens sprake zijn van een tekort op de begroting van de bibliotheek wat tot sluiting van locaties zal leiden. We blijven werken aan een toekomstbestendige bibliotheek. Dat kan het best door realisatie van het door hen geschreven programma van eisen voor het gemeentehuis. Maar is ook goed mogelijk door dit programma te realiseren in de Mallemolen door een grondige revitalisatie. Uitgaande van de gebruikers wordt ingezet op behoud van de bibliotheek in de Mallemolen.

2.3.7 We ondersteunen inwoners om samen prettig in hun buurt te wonen. Samenleven in een buurt waarin de diversiteit en hulpbehoevendheid steeds verder toeneemt, vraagt om extra begrip en aandacht voor elkaar. We zetten daarom in op het verbinden van mensen. We geven mensen ook handvatten om hen te leren omgaan met diversiteit en lastige situaties. Hiermee vergroten we de samenredzaamheid in een buurt. In 2022 bieden we extra trainingen en cursussen om mensen te leren omgaan met mensen met een psychisch probleem en/of mensen met dementie, zoals Mental Health First Aid voor volwassenen en voor jeugd. Dit is een soort EHBO training, maar dan gericht op psychische nood. Ook bieden we trainingen gericht op ‘Ontwaar verward gedrag’ en dementie. Door corona hebben we hierop in 2020 en 2021 minder kunnen inzetten dan beoogd. De komende twee jaar krijgt dit nog een extra impuls. We ondersteunen waar nodig initiatieven uit de dorpen die de sociale structuur versterken. Hierbij kun je denken aan vergelijkbare initiatieven zoals het straatcontactpersonen netwerk in Heilig Landstichting of de Burenhulp in Leuth. Ondersteuning vanuit de gemeente kan op allerlei manieren: bijvoorbeeld financieel of hulp bij het opzetten door een opbouwwerker van Forte Welzijn.

We blijven inzetten op Buurtbemiddeling, waarbij inwoners op vrijwillige basis helpen om conflicten tussen buren in goede banen te leiden. De inzet in 2022 is gebaseerd op de uitkomsten uit de evaluatie die we in de 2e helft van 2021 uitvoeren. In 2020 hebben we subsidie gekregen voor het project Samen leven in de wijk. Met de uitkomsten daarvan gaan we in 2021 en 2022 aan de slag.

Gemeente Berg en Dal

37 van 243

Programmabegroting 2022

2.3.8 We zorgen voor een evenwichtige verdeling van woonruimte in de kernen. De krapte op de woningmarkt blijft onverminderd hoog. Binnen die krapte hebben we de opgave om ook diverse bijzondere doelgroepen goed te huisvesten. Denk daarbij aan de instroom van migranten, de uitstroom uit jeugdinstellingen en beschermd wonen en maatschappelijke opvang, maar ook de jongeren en ouderen die op zoek zijn naar een woning die beter past bij hun leeftijd. Veel van deze woningzoekenden zijn aangewezen op sociale huur. Dat legt extra druk op wijken met veel sociale huurwoningen. Om de leefbaarheid in de buurten op peil te houden, vinden we het van belang dat woonruimte evenredig wordt verdeeld en concentratie van problemen wordt voorkomen. In 2022 herijken we de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Ook doen we een regionaal woningmarktonderzoek om inzichtelijk te krijgen welke kwalitatieve en kwantitatieve tekorten er zijn. We zetten er daarnaast op in om in 2022 een woonproject te starten en/of realiseren voor een bijzondere doelgroep. We sluiten hierbij aan op het convenant Weer Thuis dat we samen met de regiogemeenten opstelden.

2.4.1 We werken aan een duurzame gemeente door te werken aan energiebesparing en het opwekken van duurzame energie.

Gemeente Berg en Dal

38 van 243

Programmabegroting 2022

Met het door de raad vastgestelde Actieplan Duurzaamheid, werken we in onze gemeente langs verschillende lijnen aan duurzaamheid. Het actieplan duurzaamheid draagt bij aan de doelen uit het coalitieakkoord. Komend jaar leggen we hier de focus op: Duurzame energie · We stimuleren en faciliteren zonnepanelen op grote daken in onze gemeente. · Congestie op de landelijke netwerken leidt mogelijk tot vertraging in de uitvoering van grootschalige energieprojecten. Om nog meer vertraging te voorkomen, is het belangrijk om de ruimtelijke procedures voor de lopende (pilot)projecten voor grootschalige zonneparken op land voort te zetten zodat de landelijke netbeheerder de juiste prioriteiten kan stellen. · We treffen voorbereidingen zodat de politieke partijen zich goed kunnen voorbereiden op discussies omtrent windmolens. Aardgasvrij wonen · We starten met het (wijk)uitvoeringsplan als vervolg op de (nog vast te stellen) Transitievisie Warmte. We richten ons hierbij o.a. op het isoleren van de huizen en het vergroten van de energiebesparing. Dit zijn de eerste stappen richting een aardgasvrije toekomst, zonder dat we al daadwerkelijk van het aardgas af gaan. We versterken het thema aardgasvrije gebouwen in de verbinding met het woonbeleid en het vastgoedbeleid. Duurzame mobiliteit · We versnellen de uitrol van het laadpalennetwerk voor elektrische auto’s.

We doen mee met de concessie voor laadpaalinfrastructuur in de regio. Circulaire Economie · We verkennen de mogelijkheden om circulair te bouwen. Daar waar het kan doen we dit in regionaal verband. Tevens werken we aan het regionale doel van 50% circulair bouwen in 2030. Klimaatadaptatie · We voeren het regionaal uitvoeringsplan uit. Hierin staan ambities, doelen en maatregelen om de negatieve gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te voorkomen of te verminderen (zie ook 2.4.2). Samen duurzaam handelen · We blijven onze inwoners en inwonersinitiatieven zoveel mogelijk ondersteunen met financiën, kennis en het zoeken naar financieringsmogelijkheden. Denk hierbij aan het verduurzamen van bedrijventerreinen, het duurzaamheidscafé Berg en Dal, het opzetten van een netwerk van energiecoaches in onze gemeente. · We helpen initiatiefrijke ondernemers en evenementenorganisaties een verduurzamingsslag te maken. In de sector toerisme en recreatie doen we dit onder de vlag van Green Destinations. · Samen met de regio werken we verder aan de verplichte Regionale Energie Strategie (RES). We maken samen RES 2.0 gereed voor besluitvorming in 2023. · We nemen actief deel aan de opgave Circulaire Regio van de Groene Metropoolregio (regio Arnhem-Nijmegen). We willen daarbij optimaal gebruik maken van regionaal opgepakte initiatieven, zoals inkopen van duurzame energie.

Duurzaam organiseren · We verbeteren de communicatie over duurzaamheid en zetten hiervoor onder andere in op de actualisatie van de gemeentelijke website. · We geven het goede voorbeeld door onze eigen organisatie verder te verduurzamen, we maken gebouwen energiezuiniger, plaatsen daar waar mogelijk zonnepanelen op onze daken, en schakelen stap voor stap over naar duurzaam rijden. · Onze medewerkers nemen deel aan de kennisuitwisselingsbijeenkomsten van samenwerkende gemeenten voor het verduurzamen van de GWW sector (Grond, Weg

Gemeente Berg en Dal

39 van 243

Programmabegroting 2022

·

en Waterbouw). We integreren duurzaamheid in de omgevingsvisie.

Gemeente Berg en Dal

40 van 243

Programmabegroting 2022

2.4.2 We nemen maatregelen tegen de effecten van klimaatverandering. We willen onze gemeente klimaatbestendig maken in 2050. Als vervolg op de Regionale Adaptatie Strategie Rijk van Maas & Waal is er een regionaal uitvoeringsprogramma (RUP)vastgesteld. We doen mee aan alle 9 speerpunten uit de RUP, te weten: 1. Stenen eruit, groen erin; 2. Klimaatbestendig op weg (hoe kunnen wegen klimaatbestendig worden); 3. Herstel Blauwe motor stuwwal; 4. Klimaatafspraken in de bouw; 5. Agenda landelijke gebied voor de Ooijpolder en Groesbeek (met de nadruk op waterkwantiteit en –kwaliteit); 6. Hitteplannen; 7. Klimaatkennis op orde; 8. Communicatiestrategie en campagne; 9. Klimaatbestendigheid in prestatieafspraken. Samen met onze partners in de regio en in onze gemeente wordt hiermee gewerkt aan de trits ‘meten, weten, doen’ op de onderwerpen wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen.

2.4.3 Wij nemen maatregelen om wateroverlast te voorkomen.

Gemeente Berg en Dal

41 van 243

Programmabegroting 2022

Op diverse plekken hebben inwoners hinder of overlast van water door hevige regenbuien. De overlast bestaat vaak uit schade aan privé en gemeentelijke eigendommen. Vooral in Breedeweg is sprake van overlast; hinder treedt met name op in Beek, het centrum van Groesbeek en Heilig Landstichting. Prioriteit wordt gegeven aan situaties waarbij sprake is van overlast. In 2019 is dan ook gestart met het project ‘Wateroverlast Breedeweg’. Samen met Waterschap Rivierenland werken we aan ongeveer 40 maatregelen in en rond de kern om wateroverlast (en droogte) tegen te gaan. Dit project loopt door tot en met 2024 (en staat ook vermeld in het MIP). Het rioolstelsel is ontworpen op neerslag van ongeveer 20 mm (in één uur), en is niet berekend op de waterafvoer van extreme regenval. De te nemen maatregelen voor wateroverlast door extreme neerslag brengen we voor het grootste deel ten laste van de rioolheffing. Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) vormt het vertrekpunt om invulling te geven aan de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Algemeen Bij de uitvoering van projecten nemen we het aspect wateroverlast meteen mee. We hebben de knelpuntlocaties namelijk in beeld. De maatregelen worden in de bovengrond gezocht. Door aanpassingen van het maaiveld wordt het water naar plekken geleid waar het geen of minder overlast veroorzaakt.

Het betreft bijvoorbeeld de reconstructies Ottenhofstraat en Mooksestraat/Binnenveld in Groesbeek. Breedeweg We werken verder aan de uitvoering van het Maatregelenplan van het project Breedeweg maakt ruimte voor water. In de waterstroom Knapheideweg richting buurtsuper (stroombaan 1) worden de maatregelen in het buitengebied tot en met het pleintje Wilgstraat uitgevoerd. De planvorming van het verdere verloop wordt opgepakt. Voor de andere grote waterstroom Klein Amerika, Antoniusweg, Bredeweg (stroombaan 2) geldt eveneens de maatregelen worden uitgevoerd. Dat geldt voor alle maatregelen, met wellicht een uitloop naar 2023. Planvorming en uitvoering van de maatregelen rondom de 1e Colonjes (stroombaan 6) is eveneens voorzien. De provincie zal starten met de planvorming van de maatregelen die voorzien zijn aan de Provinciale weg. Voor stroombanen 3, 4, 5, en 7 wordt de planvorming opgestart. Project Steenbreek (ontstenen tuinen) heeft een doorlopend karakter gedurende drie jaar. Beek Het project “water werkt” is 20 jaar geleden gerealiseerd. Dit kunstwerk heeft ook een belangrijke watervoerende functie. We gaan het restaureren. Op dit moment lopen de werkzaamheden van de pilot “water werkt” waar voor een klein gedeelte een nieuw type goot wordt aangelegd. Indien de pilot succesvol is, zal de restauratie voor de rest van “water werkt” in gang worden gezet.

Voor Beek-Ubbergen moeten de laatste berekeningen nog worden uitgevoerd in het kader van het BRP/stresstest. Dit is in Q3/Q4 van 2021 uitgevoerd. Deze resultaten hebben we vertaald naar concrete maatregelen om wateroverlast tegen te gaan. De uitvoering staat gepland in 2023 en 2024. Heikant Op dit moment zijn wij samen met het waterschap bezig met een studie naar de afvalwaterbak op de Heikant. Uit deze studie zullen verschillende oplossingsrichtingen naar voren komen over hoe we de huidige problematiek het beste kunnen oplossen. In 2022 starten we de planvorming op. Afkoppelsubsidieregeling We hebben een afkoppelsubsidieregeling ingesteld voor bewoners, bedrijven en corporaties van onze gemeente. Juist ook op particulier terrein liggen veel kansen om wateroverlast te beperken. Vandaar dat wij onze inwoners willen stimuleren om hun hemelwater op hun eigen terrein te verwerken. De regeling gaat in het najaar van 2021 van start en zal lopen tot eind 2025.

Gemeente Berg en Dal

42 van 243

Programmabegroting 2022

Heilig Landstichting We onderzoeken structurele oplossingen voor de waterhinder. Een belangrijke partner hierin is de gemeente Nijmegen. In het verleden is een optie besproken met Nijmegen om hemelwater over te storten op Nijmeegs grondgebied. Deze optie dient verder besproken te worden. De mogelijkheden hangen samen met de nog in ontwikkeling zijnde plannen van Vitens om waterwinputten in Heumensoord te verplaatsen.

Gemeente Berg en Dal

43 van 243

Programmabegroting 2022

2.4.4 We stimuleren het verminderen van de hoeveelheid restafval. De inwoners van Berg en Dal scheiden hun huishoudelijk afval steeds beter. Om dit verder te stimuleren en mogelijk te maken zijn we in 2021 gestart met gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal. Ook is in 2021 het gescheiden inzameling op basisscholen gestart. Vanaf 2022 zamelen we het huishoudelijk restafval eens per vier weken in, in plaats van eens per twee weken. Met deze maatregelen verwachten we in 2022 een stijging van de hoeveelheid gescheiden ingezamelde grondstoffen, en verdere daling van de hoeveelheid huishoudelijk restafval. We streven ernaar om de kwaliteit van gescheiden ingezamelde grondstoffen te verbeteren zodat we de grondstoffen op een efficiëntere wijze kunnen recyclen. Daarvoor zetten we extra in op communicatie, en doelgerichte controle en toezicht. Landelijk wordt gewerkt aan uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid, bijvoorbeeld via statiegeld op drankverpakkingen. Dat zal waarschijnlijk invloed gaan hebben op de door gemeente in te zamelen hoeveelheid Plastic+, de hoeveelheid zwerfafval, en de vergoeding die we daarvoor ontvangen. De effecten van het afvalbeleid monitoren we jaarlijks en rapporteren we apart aan de gemeenteraad. Afhankelijk van de resultaten stellen we eventuele aanpassingen voor.

Een van de optie die we willen onderzoeken is het invoeren van een (klein) tarief op plastic+ zakken naar voorbeeld van de succesvolle invoering in Nijmegen.

Wat gaat het kosten? Bedragen x € 1.000 Rekening 2020

Raming 2021

Raming 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Lasten

-22.947

-24.446

-24.726

-24.597

-25.179

-25.396

Baten

10.106

10.235

10.781

10.917

11.006

11.104

Totaal programma

-12.841

-14.211

-13.945

-13.680

-14.173

-14.292

Gemeente Berg en Dal

44 van 243

Programmabegroting 2022

Toelichting verschillen Begroting 2020 - Begroting 2021 In onderstaande tabel vindt u de toelichting op de verschillen tussen de begroting 2020 en de begroting 2021. De verschillen zijn per taakveld toegelicht.

Taakveld Regionale brandweer

APV & Bijzondere wetten

Wegen

Bedragen x € 1.000 Verschil I/S/RES 30 I

-

Toelichting In 2021 eenmalig budget van € 30.000 voor brandputten Vlietberg en De Poort.

-

Bijdrage VRGZ € 56.000 hoger

-56

S

-

Extra geld voor antidiscriminatievoorziening via Algemene uitkering (€ 14.000). Daarnaast indexering Slachtofferhulp en Vizier.

-20

S

-

Continueren aanpak ondermijning binnen basisteam Tweestromenland.

-12

S

-

Uitstellen bezuiniging controles Drank- en Horecawet

-12

S

-

In 2021 eenmalig hogere dotatie aan de voorziening wegen door vaststelling Wegenbeheerplan 2021-2025.

570

I

-

Aangepaste raming door nieuwe aanbesteding onderhoudscontract met Dar voor vegen wegen. Uitstellen bezuiniging obstakels voetgangers

-31

S

-100

I

-

Uitstellen bezuiniging kwaliteit onkruidbestrijding

-50

I

Rationeel wegbeheer

-

Eens in de 2 jaar (de even jaren) hebben we hogere advieskosten voor rationeel wegbeheer door verplichte weginspecties.

-50

S

Gladheidsbestrijding

-

In 2021 was er extra budget voor gladheidsbestrijding door de uitzonderlijke sneeuwval.

135

I

Ondersteuning sportinstellingen

-

22

S

Sportaccommodaties

-

-38

S

Sportvelden

-

We ramen minder subsidie aan sportverenigingen als gevolg van daling van het jeugdleden Actualisatie dotatie voorziening en ramingen Morgenfit naar aanleiding van BTWregelgeving Afbouw onderhoudsubsidie en subsidieverlaging door BTW component.

25

S

Volksfeesten & Evenementen -

Verhalen kosten volksfeesten en evenementen (dekkingsplan 2021-2024).

25

S

Monumentenzorg & Archeologie

-

In 2022 eenmalig budget voor het actualiseren van de cultuurhistorische waardenkaart.

-30

I

Openbare bibliotheek

-

Uitstellen bezuining subsidie bibliotheek (€ 75.000). Daarnaast stijgt deze subsidie met € 11.000 als gevolg van inflatiecorrectie.

-86

S

Natuurlijk groen

-

afvalbakken

-22

I

Gemeente Berg en Dal

45 van 243

Programmabegroting 2022

Riolering

-

Hogere opbrengst rioolheffing (€ 31.000 ), de mutatie aan de voorziening (€ 105.000 ) en diverse mutaties op rioleringsbudgetten. Per saldo leiden deze mutaties tot een voordeel van € 43.000 ten opzichte van 2021.

43

S

Afval

-

Hogere opbrengst afvalstoffenheffing en bijstelling budgetten voor afval op basis van de Tarievenlijst 2022 van de Dar.

127

S

Milieu

-

Uitstellen bezuiniging Actieplan Duurzaamheid

-10

I

Kapitaallasten Salaris- en inhuurkosten

-

Mutatie op kapitaallasten Dit betreft de doorbelasting van de salaris- en inhuurkosten van de tijd die de organisatie aan dit programma besteedt.

-225 90

S S

Diverse verschillen

-

-59

S/I

Totaal programma Onze buurt

266

Gemeente Berg en Dal

46 van 243

Programmabegroting 2022

Beleidskaders Bovengemeentelijke kaders Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Wet veiligheidsregio's Politiewet Wet Natuurbescherming Aanbestedingswet Bouwstoffenbesluit bodem- en oppervlaktewaterenbescherming Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen Kaderrichtlijn water Nationaal bestuursakkoord water Waterwet Wet milieubeheer Gelders Energieakkoord (www.geldersenergieakkoord.nl) Wegenverkeerswet Wegenwet Erfgoedwet Omgevingswet Gemeentelijke kaders Sociaal-maatschappelijke-visie Nota accommodatiebeleid “ontmoeten en verbinden met accommodaties” Nota subsidiebeleid Regionaal beleidsplan Veiligheidsregio VRGZ Regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio VRGZ Regionaal crisisplan Veiligheidsregio VRGZ Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2015-2018 Visiedoc notitie Kernenbeleid Beheerplan gemeentelijke gebouwen Basisvisie groen Beheerverordening begraafplaatsen Bomenstructuurplan Landschapsontwikkelingsplan Vervangingsplan speelvoorzieningen Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP)

Gemeente Berg en Dal

47 van 243

Programmabegroting 2022

Samenwerkingsovereenkomst Werkeenheid regio Nijmegen Verkeerscirculatieplan Verkeersbeleidsplan Mobiliteitsplan Wegenbeheersplan Wegenbeleidsplan Verlichtingsbeheerplan Verordening geurhinder en veehouderij 2017 Bodemnota en bodemkwaliteitskaart Woonvisie Energievisie gemeente Berg en Dal 2017-2020 Subsidieverordening Erfgoedprojecten in de kernen gemeente Berg en Dal 2017 Woonvisie Berg en Dal

Verbonden partijen

Dar N.V. Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

N. Verheul

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Algemene vergadering aandeelhouders Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, Wijchen en Deelnemers Mook en Middelaar (vanaf 2021) Openbaar en gemeentelijk belang Inzameling en verwerking van afval in de regio Nijmegen en onderdelen van het beheer van de openbare ruimte. Visie Samen met andere regiogemeenten is er nu een intensieve samenwerking op het gebied van afvalbeheer en beheer openbare ruimte. Het is de bedoeling de komende jaren het afvalbeheer en beheer openbare ruimte verder te verduurzamen en schaalvoordelen te realiseren. Beleidsvoornemens De bekende slogan is: “Dar, en ‘t is weer fris!” Fris is de kernboodschap van de visie, `Dar houdt de regio fris´. Fris is immers ambitieus en zegt meer dan ‘schoon’. Wij vinden die bredere visie noodzakelijk. Fris staat ook voor duurzaam ondernemen. Het staat voor intensieve betrokkenheid van medewerkers, partners en burgers bij alles dat wij doen. Fris betekent dat de regio uitstekende dienstverlening krijgt en dat iedereen begrijpt hoe hij of zij daar een directe rol in speelt. Fris betekent niets minder dan op weg zijn naar de schoonste regio van Nederland.

Gemeente Berg en Dal

48 van 243

Programmabegroting 2022

Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

67

58

58

63

63

63

Eind boekjaar 2020 6.234 Aandeel belang gemeente in (aandelen verbonden partij (%) 5,57%)

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

628

1.147

13.951 11.458

Toelichting Bedragen zijn afkomstig uit Financieel jaarverslag DAR NV 2020 en de begroting 2022 Berg en Dal

Ontwikkelingen De DAR stelt zich tot doel met alle gemeenten minimaal de landelijk wettelijke doelstellingen te realiseren op het gebied van afvalscheiding en recycling. Met ingang van 2021 is de innovatieve verwerkingsinstallatie bij ARN uitvoerig getest en opgeschaald. Dit moet bijdragen aan een groter percentage hergebruik van afval in de nabije toekomst zodat de nodige milieuwinst wordt behaald. Risico's Er zijn geen wijzigingen in de bestaande (financierings)risico’s.

Leisurelands Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats Verantwoordelijke portefeuille Functie(s) betrokken bestuurder(s)

Arnhem

Deelnemers

S. Fleuren Afgevaardigde aandeelhoudersvergadering 22 Gemeenten en een gemeenschappelijke regeling met recreatiegebieden in Gelderland en Noord Limburg.

Openbaar en gemeentelijk belang Het in stand houden, optimaliseren en laagdrempelig toegankelijk houden van openbare recreatieplassen. Visie Leisurelands heeft de ambitie om in een sterk veranderende wereld en markt verder uit te groeien tot een nog slagvaardiger en toonaangevender recreatiebedrijf. Dat vraagt om een bij de tijd passend aanbod dat afgestemd is op de wensen en eisen van gasten (bezoekers, organisaties) en de op de gebieden gevestigde leisure ondernemers. Daartoe zal het productaanbod kwalitatief en kwantitatief verder worden verbreed en uitgebreid.

Gemeente Berg en Dal

49 van 243

Programmabegroting 2022

Beleidsvoornemens Leisurelands wil het bezoeken van de recreatievoorzieningen laagdrempelig houden. Dit moet ervoor zorgen dat de recreatieplassen door meer inwoners worden bezocht. Bij het Wylermeer stond dit onder druk door de terugkerende algen-problematiek. Door het uitvoeren van de baggerwerkzaamheden moet hier verandering in komen. Daarnaast gaat Leisurelands op verschillende plekken de toiletgebouwen vernieuwen. Hiermee krijgen de recreatiegebieden een kwaliteitsimpuls. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en 0 0 0 0 0 0 Dal aan verbonde n partij Eind boekjaar Eind boekjaar Eind boekjaar Eind boekjaar Eind boekjaar Eind boekjaar 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Aandeel belang gemeent 3.098 3.098 3.098 3.098 3.098 3.098 e in aandelen(1,57 aandelen(1,57 aandelen(1,57 aandelen(1,57 aandelen(1,57 aandelen(1,57 verbonde %) %) %) %) %) %) n partij (%) Resultaat verbonde 4.212 n partij Omvang eigen vermoge 73.105 n verbonde n partij Omvang vreemd vermoge 15.288 n verbonde n partij Toelichting Opgenomen zijn de cijfers van het laatst bekende verantwoordingsjaar 2020. De gemeente Berg en Dal verstrekt geen subsidie aan deze verbonden partij en Leisurelands keert geen dividend uit.

Ontwikkelingen Leisurelands wil het gebied aantrekkelijk houden voor bezoekers, maar is ook op zoek naar mogelijkheden om het gebied verder te ontwikkelen. In 2021 zijn de gesprekken hierover opgestart. Risico's Als de blauwalgproblematiek aanhoudt of groter wordt, is dat een bedreiging voor het recreatiegebied. De eerdere ingreep lijkt deels zijn effect te hebben gehad. ENDVBEND

Gemeente Berg en Dal

50 van 243

Programmabegroting 2022

Milieusamenwerking Afvalverwerking Regio Nijmegen Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

N. Verheul

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Dagelijks Bestuur & Algemeen Bestuur Deelnemers

8 gemeenten in de regio Nijmegen

Openbaar en gemeentelijk belang De MARN (Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen) is een samenwerking tussen de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen en Wijchen (en tot 1-1-2022 West Maas en Waal). Deze samenwerking richt zich op het brede terrein van milieu. Door de regionalisering van de Dar en de komst van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is het (regionale) belang van MARN op het gebied van projecten voor afval en milieu afgenomen. MARN heeft als gemeenschappelijke regeling nog wel een belangrijke rol om namens de regiogemeenten het aandeelhouderschap in de ARN te behartigen.

Visie De MARN ondersteunt de deelnemende gemeenten bij de bescherming van het milieu op de onderwerpen afval, bodem, externe veiligheid, klimaat en energie. Beleidsvoornemens MARN heeft zelfstandig geen beleidsvoornemens. In ieder geval geeft MARN uitvoering aan het aandeelhouderschap van ARN BV. Daarnaast faciliteert MARN naar wens samenwerking tussen de regiogemeenten op de verschillende beleidsterreinen. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en 59 58 56 Dal aan verbonden partij Eind Eind Eind Eind Eind Eind boekjaar boekjaar boekjaar boekjaar boekjaar boekjaar 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Aandeel belang gemeente in 10,21% 10,21% 10,21% verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

134

0

0

9.860

9.373

10.484

1.788

1.657

1563

Toelichting Cijfers zijn afkomstig van de jaarrekening 2020 en de begroting 2022 MARN.

Ontwikkelingen Gemeente West Maas en Waal treedt uit de gemeenschappelijke regeling per 1 januari 2022. Risico's

Gemeente Berg en Dal

51 van 243

Programmabegroting 2022

De risico’s van de MARN zijn beperkt. Het Algemeen Bestuur heeft in de notitie Weerstandsvermogen bepaald dat voor de afdekking van de risico’s de begrotingspost Onvoorzien a €10.000 voldoende is. Er dient echter wel onderkend te worden dat er bij ongewijzigd beleid op korte termijn een liquiditeitstekort zal optreden. Doordat de rente-inkomsten ieder jaar afnemen en de component aflossing jaarlijks wordt uitgekeerd aan de gemeente, worden de netto inkomsten ieder jaar lager. De kosten zullen naar verwachting niet afnemen, waardoor er in 2023 een negatief banksaldo zal ontstaan. Ook zal het resultaat vanaf 2027 negatief zijn. In de begroting zullen enkele scenario’s uitgedacht en gepresenteerd worden, om dit risico te beheersen. Indien de Algemene reserve onvoldoende is om in een bepaald jaar tekorten op te vangen, die voortvloeien uit de rekening en er geen andere dekking kan worden gevonden, wordt het bepaalde in de tekst van de gemeenschappelijke regeling MARN artikel 28 van toepassing. Daarin is bepaald dat de gemeenten naar rato van het inwonertal dienen bij te dragen in tekorten van de MARN. In onze gemeentelijke begroting houden we rekening met € 0. Daarnaast is MARN aandeelhouder in ARN B.V.. Zij heeft één lening (in verband met grondverkoop) en geen garanties meer uitstaan naar ARN B.V.. De lening is afgedekt met een eerste recht van hypotheek.

Tevens heeft MARN met ARN B.V. een vast tarief met indexering voor het door de deelnemers in de MARN aangeleverde afval. Het risico dat MARN loopt bedraagt ten hoogste de waarde van de aandelen die MARN heeft in ARN B.V. Deze zijn gewaardeerd op verkrijgingsprijs en wel voor een waarde van € 1.701.675.

ENDVBEND

Veiligheidsregio Gelderland Zuid Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

M. Slinkman

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Algemeen bestuur Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Deelnemers Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West-Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Openbaar en gemeentelijk belang De VRGZ behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van hulpverlening en veiligheid. Visie

Gemeente Berg en Dal

52 van 243

Programmabegroting 2022

De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid opereert in een samenleving die zich kenmerkt door snelle technologische en infrastructurele ontwikkelingen, een toenemende invloed van de media, individualisering, economische en demografische veranderingen en groter wordende veiligheidsrisico's. De veiligheidsregio signaleert deze maatschappelijke ontwikkelingen, speelt hier alert en proactief op in en stemt haar beleid en taakuitvoering hierop af. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid zorgt voor een snelle en goede geneeskundige hulpverlening en brandweerzorg aan de inwoners van de regio. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is leidend op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Zij neemt initiatief en zorgt voor coördinatie tussen gemeenten en alle betrokken organisaties op dit gebied. Zij levert meerwaarde door kwalitatief goede producten, bindend vermogen, betrouwbaarheid en een open communicatie. Door opleiding, oefening en training, maar ook door het vergroten van het lerend vermogen en professionalisering van de informatievoorziening, zorgt de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid voor een optimale voorbereiding op grootschalige incidenten, rampen en crises. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is een expert in het inschatten van veiligheidsrisico's en het voorkomen van onveilige situaties.

Deze rol vervult zij via een krachtig netwerk, een proactieve en alerte houding en gevraagde en ongevraagde adviezen van hoogwaardig niveau. Een focus op vernieuwen, verbeteren en professionele ontwikkeling maakt de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid tot een vanzelfsprekende en leidende partner in veiligheid.

Beleidsvoornemens Het regionaal risicoprofiel is een inventarisatie en analyse van de in onze veiligheidsregio aanwezige risico’s, inclusief relevante risico’s uit aangrenzende gebieden. Het regionaal risicoprofiel is ook een instrument om inspanningen van gemeenten, crisispartners en regio’s op elkaar af te stemmen om juiste beleidskeuzes te kunnen maken. Het regionaal risicoprofiel vormt de basis voor het door de veiligheidsregio, op grond van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr), vastgestelde regionaal beleidsplan. Het beleidsplan vormt het strategische beleidskader voor de veiligheidsregio en beschrijft de koers voor de komende vier jaar. Tevens is het conceptplan door de veiligheidsregio voorgelegd aan de diverse crisispartners en afgestemd met de aangrenzende veiligheidsregio’s. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-2.254

-2.389

-2.389

-2.372

-2.372

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

5,76%

5,77%

5,77%

5,77%

5,77%

Resultaat verbonden partij

3.722

0

0

0

0

7.007

2.885

2.835

2835

2.835

68.824

68.427

68258

67164

2835

Omvang eigen vermogen verbonden partij Omvang vreemd vermogen verbonden partij

Eind boekjaar 2025

Toelichting Cijfers zijn afkomstig van de Jaarstukken 2020 VRGZ en de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024.

Ontwikkelingen

Gemeente Berg en Dal

53 van 243

Programmabegroting 2022

Het regionaal risicoprofiel is een inventarisatie en analyse van de in onze veiligheidsregio aanwezige risico’s, inclusief relevante risico’s uit aangrenzende gebieden. Het regionaal risicoprofiel is geheel geactualiseerd en vormt de basis voor het door de veiligheidsregio, op grond van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr), vastgestelde regionaal beleidsplan. Het beleidsplan vormt het strategische beleidskader voor de veiligheidsregio en beschrijft de koers voor de komende vier jaar. Accenten in regionaal beleidsplan 2020-2023 · Samenwerking en afstemming. · Risicogericht werken. · Een weerbare samenleving. · Een toekomstbestendige veiligheidsregio. · Risico’s met extra focus. Deze zijn: gevolgen cyberrisico’s, gevolgen criminaliteit voor fysieke leefomgeving/ fysieke veiligheid, gevolgen extreem weer, gevolgen energietransitie.

Risico's De algemene reserves C&R (Crisisbeheersing en Rampenplan) is onvoldoende op peil om daarmee de gewogen risico's volledig af te dekken. In het uiterste geval staan gemeenten garant voor het restant. Voor ons betekent dit theoretisch een risico van maximaal € 83.556. Dit is op basis van de begroting 2022 van de VRGZ. ENDVBEND

Vitens N.V. Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats Verantwoordelijke portefeuille Functie(s) betrokken bestuurder(s) Deelnemers

Arnhem S.Fleuren Afgevaardigde in Algemene Vergadering van Aandeelhouders Gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied van Vitens

Openbaar en gemeentelijk belang Het voorzien in schoon en veilig drinkwater. Visie Vitens wil water voor mensen laten werken. Door te zorgen voor een voortreffelijke dienstverlening, handige producten en diensten en betrouwbare informatieverstrekking. Daarom zoekt Vitens voortdurend naar verbeteringen. Waar iedereen zijn voordeel mee kan doen. De klant, het milieu, de economie en de maatschappij. Daarom gaat Vitens de dialoog aan over de rol van drinkwater, over thema’s als duurzaamheid en innovatie, zowel nationaal als internationaal. Waardevol water voor nu en in de toekomst. Dat is hun missie. Vitens zorgt ervoor dat er 24/7 betrouwbaar water uit de kraan komt en voor goede service daaromheen. Daarnaast zet Vitens zich ook actief in om onze kostbare drinkwaterbronnen te beschermen.

Beleidsvoornemens

Gemeente Berg en Dal

54 van 243

Programmabegroting 2022

Vitens streeft ernaar dat haar klanten kunnen vertrouwen op de leveringszekerheid van drinkwater, een optimale kwaliteit en een zo laag mogelijke prijs. Deze continuïteitsdoelstelling is de brede en solide basis van ons bedrijf en daar doen we geen concessies aan. Om voldoende drinkwater van topkwaliteit te leveren, zijn we afhankelijk van een robuust toekomstbestendig zoetwatersysteem. Alleen op die manier kunnen wij als drinkwaterbedrijf beschikken over voldoende schone grondwaterbronnen. Dit kunnen we niet alleen. Door de verwachte toename van weersextremen door klimaatverandering en de grote infrastructurele veranderingen die de energietransitie met zich meebrengt, is het besef gegroeid dat het zoetwatersysteem in Nederland een gedeelde verantwoordelijkheid is van alle gebruikers. Zowel drinkwaterbedrijven, waterschappen, natuurorganisaties, provincies als de landbouw moeten de handen ineenslaan voor een duurzaam watersysteem. Dit betekent dat we de grote zoetwatervoorzieningen zo goed mogelijk vast moeten houden en dat we verstandiger met ons zoete water om moeten gaan. Denk hierbij aan maatregelen waarbij we zowel het water bewaren en beschermen, als maatregelen waarbij bedrijven en consumenten besparen op het gebruik van water.

We willen naar een watersysteem waar de landbouw zijn voordeel mee doet, de continuïteit van het drinkwater gegarandeerd is én waar de natuur overeind van blijft staan. Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

29

0

29

29

29

29

Eind boekjaar 2020

Eind boekjaar 2021

Eind boekjaar 2022

Eind boekjaar 2023

Eind boekjaar 2024

Eind boekjaar 2025

Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Aandeel 13.352 13.352 13.352 13.352 13.352 13.352 belang gewone gewone gewone gewone gewone gewone gemeente in aandelen(0,23 aandelen(0,23 aandelen(0,23 aandelen(0,23 aandelen(0,23 aandelen(0,23 verbonden %) %) %) %) %) %) partij (%) Resultaat verbonden 52.100 24.900 12400 20800 partij Omvang eigen vermogen 557.100 580.600 592.300 623100 verbonden partij Omvang vreemd vermogen 1.340.100 1.445.000 1555500 1658000 verbonden partij Toelichting Cijfers zijn afkomstig van Financieel jaarplan 2021-2023 Vitens. Voor de jaren 2024 en 2025 is geen prognose afgegeven.

Ontwikkelingen

Gemeente Berg en Dal

55 van 243

Programmabegroting 2022

Het financieel jaarplan 2019-2021 liet al op meerdere onderdelen een trendbreuk zien ten opzichte van voorgaande jaren. Het jaarplan 2020-2022 laat een verdere trendbreuk zien ten opzichte van 2019. Het investeringsplan 2020-2029 laat een structurele verhoging zien. De bruto investeringen stijgen naar een niveau van € 170 - € 180 miljoen (netto € 138 - € 160 miljoen). Op de langere termijn verwacht Vitens het hogere investeringsniveau nodig te hebben om aan de drinkwatervraag te kunnen blijven voldoen, de effecten van klimaatverandering op te kunnen vangen en te voldoen aan wet- en regelgeving. Deze ontwikkeling heeft zijn weerslag op het balanstotaal (toename), rentedragende schulden (toename aan te trekken financiering), solvabiliteit en het uit te keren dividend. Deze ontwikkelingen zijn meegenomen in de herziening van het financieel beleid zoals in het voorjaar van 2019 door de AvA is goedgekeurd.

Risico's Grondwaterbeschermingsgebied Heumensoord: Verplaatsing van het grondwaterbeschermingsgebied Heumensoord. In de afgelopen jaren hebben wij als gemeente vanwege de wateroverlast in Heilig Landstichting ruim honderd infiltratiekolken gerealiseerd. De verschuiving van het grondwaterbeschermingsgebied zou – afhankelijk van de te kiezen variant - betekenen dat hemelwater niet meer in de bodem geïnfiltreerd mag worden. In een worst–case scenario zou dit betekenen dat al deze infiltratiekolken verwijderd moeten worden, alle investeringen van de afgelopen jaren teniet worden gedaan en dat er een andere oplossing gevonden moet worden om wateroverlast te beperken. Andere gemeenten gaan ook bekijken wat de impact voor hen is. Tot op heden is er geen definitief besluit genomen met welke variant wordt verder gegaan. Het project heeft intern bij Vitens enige tijd stilgelegen. Binnenkort vindt er, als onderdeel van de herstart van dit project door Vitens weer overleg plaats tussen de gemeenten en Vitens. Wij zullen nauw betrokken worden en blijven in dit project aangezien er potentieel grote consequenties voor ons zijn. Zodra meer bekend is over de consequenties zal dit uiteraard zo snel mogelijk worden gemeld. www.droogteschade.nl: Agrariërs zijn gefrustreerd over snelheid en omvang bepaling van droogteschade.

Gesprekken leiden in hun optiek niet tot gewenst resultaat en daarom is Redbreast (organisatie die middels ‘no cure no pay’ rechtbank- en arbitrageprocedures financiert) middels een zeer intensieve wervingscampagne www.droogteschade.nl , individuele agrariërs aan het binden om een grote rechtszaak aan te gaan spannen. Bestuurlijke overeenkomst Nitraat: In het jaarplan is een bedrag voor 2020 begroot van € 358k t.b.v. acties die uit de uitvoeringsplannen ontstaan. Echter is door Vitens een impliciete toestemming gedaan tot een bedrag van ruim € 570k per jaar bij te dragen. Grondwaterbeschermingsgebieden (GWBG) Gelderland: De herziening van de GWBG-een in Gelderland kan ertoe leiden dat bedrijven binnen een GWBG komen te liggen. Gevolg zijn maatregelen om winningen te beschermen, wat grote financiële consequenties met zich mee kan brengen. Onduidelijk is wat de effecten zijn van de aanpassingen van het GWBG dus het is onduidelijk of, hoe groot en wanneer het risico zich voordoet. De eventuele kosten zullen verdeeld over de tijd ontstaan. Op dit moment betreffen het ruwe ramingen. Programma aanpak stikstof (PAS): Op dit moment worden meerdere vergunningstrajecten stilgelegd, niet opgestart of vergunningen ingetrokken. Dit heeft grote impact op de doorlooptijd en daarmee ook op de continuïteit.

Daarnaast zal dit ook resulteren in uitloop en dus hogere investeringskosten van projecten. Vrijval verlof: Hogere vrijval van verlofvoorziening doordat meer medewerkers voorafgaand aan pensioen verlof opnemen. Verzekeringen: Uitvraag bij verzekeraars laten zien dat de premies aankomende jaren significant kunnen stijgen (circa 30% -70%). ENDVBEND