B55 Jaarverslag en Jaarrekening Berg en Dal 2020

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

0

0

0

Eind boekjaar Begin boekjaar 2019 2020

Eind boekjaar 2020

3.098 3.098 3.098 aandelen(1,57%)aandelen(1,57%aandelen(1,57%)

Resultaat verbonden partij

4.422

4.212

Omvang eigen vermogen verbonden partij

68.893

73.105

Omvang vreemd vermogen verbonden partij Toelichting Geen bijzonderheden

15.487

15.288

Ontwikkelingen Leisurelands wil het gebied aantrekkelijk houden voor bezoekers, maar is ook op zoek naar mogelijkheden om het gebied verder te ontwikkelen. De verwachting is dat er nieuwe toiletvoorzieningen worden geplaatst in 2021. Concreet zijn er verder nog geen ontwikkelingen te

Gemeente Berg en Dal

62 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

verwachten.

Risico's Als de blauwalgproblematiek aanhoudt of groter wordt, is dat een bedreiging voor het recreatiegebied. Of de eerdere ingreep z’n effect heeft gehad, kan nu nog niet met zekerheid worden aangegeven

Milieusamenwerking Afvalverwerking Regio Nijmegen Rechtsvorm Vennootschappen en coöperaties Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

N.Verheul

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Dagelijks Bestuur & Algemeen Bestuur Deelnemers

8 gemeenten in de regio Nijmegen

Openbaar en gemeentelijk belang De MARN is een samenwerking tussen een tiental gemeenten in de regio Nijmegen. Deze samenwerking richt zich op het brede terrein van milieu. Door de regionalisering van de Dar en de komst van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is het (regionale) belang van MARN op het gebied van projecten voor afval en milieu afgenomen. MARN heeft als gemeenschappelijke regeling nog wel een belangrijke rol om met de regiogemeenten onze belangen in de ARN te behartigen. Visie De Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen, afgekort MARN, is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de regio Nijmegen. De MARN ondersteunt de deelnemende gemeenten bij de bescherming van het milieu op de onderwerpen afval, bodem, externe veiligheid, klimaat en energie. Beleidsvoornemens MARN heeft zelfstandig geen beleidsvoornemens. In ieder geval wordt uitvoering gegeven aan het aandeelhouderschap van ARN BV. Daarnaast wordt naar wens samenwerking tussen de regiogemeenten gefaciliteerd op de verschillende beleidsterreinen. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Rekening 2019 2020 2020 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

55 Eind boekjaar 2019

31 Begin boekjaar 2020

59 Eind boekjaar 2020

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

10,18%

10,33%

10,21%

Resultaat verbonden partij

160

134

Omvang eigen vermogen verbonden partij

10.309

9.860

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

1.822

1.788

Toelichting Opgenomen zijn de voorlopige cijfers 2020 Ontwikkelingen Gedurende 2020 is gewerkt aan een verbreding van MARN richting beleid rondom de energietransitie waarbij ARN nadrukkelijk niet alleen als afvalverwerker, maar ook als regionale energieproducent wordt gezien.Gemeente West Maas en Waal heeft aangegeven uit de gemeenschappelijk regeling MARN te willen treden. Zij zijn voor meerdere beleidsvelden meer gericht op de regio Rivierenland,

Gemeente Berg en Dal

63 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

voor afval zijn ze bijvoorbeeld ook deelnemer in AVRI. Momenteel lopen gespreken over de voorwaarden van uittreding.

Risico's De risico’s van de MARN zijn beperkt. Het Algemeen Bestuur heeft in de notitie Weerstandsvermogen bepaald dat voor de afdekking van de risico’s de begrotingspost Onvoorzien voldoende is. Daarnaast is MARN aandeelhouder in ARN B.V.. Zij heeft één lening (in verband met grondverkoop) en geen garanties meer uitstaan naar ARN B.V.. De lening is afgedekt met een eerste recht van hypotheek. Tevens heeft MARN met ARN B.V. een vast tarief met indexering voor het door de deelnemers in de MARN aangeleverde afval. Het risico dat MARN loopt bedraagt ten hoogste de waarde van de aandelen die MARN heeft in ARN B.V. Deze zijn gewaardeerd op verkrijgingsprijs en wel voor een waarde van € 1.701.675. Verder wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen. Door het Algemeen Bestuur is in juni 2014 besloten dat de MARN geen weerstandsvermogen dient aan te houden anders dan de € 10.000 Post onvoorzien uit de begroting. Indien de Algemene reserve onvoldoende is om in een bepaald jaar tekorten op te vangen, die voortvloeien uit de rekening en er geen andere dekking kan worden gevonden, wordt het bepaalde in de tekst van de gemeenschappelijke regeling MARN artikel 28 van toepassing. Daarin is bepaald dat de gemeenten naar rato van het inwonertal dienen bij te dragen in tekorten van de MARN. In onze begroting houden we rekening met € 0. De risico’s van de MARN zijn beperkt.

Het Algemeen Bestuur heeft in de notitie Weerstandsvermogen bepaald dat voor de afdekking van de risico’s de begrotingspost Onvoorzien voldoende is.

Veiligheidsregio Gelderland Zuid Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille

M. Slinkman

Functie(s) betrokken bestuurder(s) Lid Algemeen bestuur Deelnemers

Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Geldermalsen, Heumen, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Nijmegen, Tiel, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel.

Openbaar en gemeentelijk belang De VRGZ behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van hulpverlening en veiligheid. Visie De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid opereert in een samenleving die zich kenmerkt door snelle technologische en infrastructurele ontwikkelingen, een toenemende invloed van de media, individualisering, economische en demografische veranderingen en groter wordende veiligheidsrisico's. De veiligheidsregio signaleert deze maatschappelijke ontwikkelingen, speelt hier alert en proactief op in en stemt haar beleid en taakuitvoering hierop af. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid zorgt voor een snelle en goede geneeskundige hulpverlening en brandweerzorg aan de inwoners van de regio. De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is leidend op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Zij neemt initiatief en zorgt voor coördinatie tussen gemeenten en alle betrokken organisaties op dit gebied. Zij levert meerwaarde door kwalitatief goede producten, bindend vermogen, betrouwbaarheid en een open communicatie. Door opleiding, oefening en training, maar ook door het vergroten van het lerend vermogen en professionalisering van de informatievoorziening, zorgt de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid voor een optimale voorbereiding op grootschalige incidenten, rampen en crises.

Gemeente Berg en Dal

64 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is een expert in het inschatten van veiligheidsrisico's en het voorkomen van onveilige situaties. Deze rol vervult zij via een krachtig netwerk, een proactieve en alerte houding en gevraagde en ongevraagde adviezen van hoogwaardig niveau. Een focus op vernieuwen, verbeteren en professionele ontwikkeling maakt de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid tot een vanzelfsprekende en leidende partner in veiligheid. Beleidsvoornemens Overkoepelend voor alle ambities voor de komende vier jaar is het begrip ‘integraliteit’: het vinden van samenhang en bundelen van krachten binnen en buiten de organisatie Het beleidsplan is opgebouwd volgens een aantal regionale en landelijke ontwikkelingen die zijn geclusterd tot vier thema’s: informatiemanagement, communicatie, risicogerichtheid en zelfredzaamheid en burgerparticipatie. Tevens richt het beleidsplan de aandacht op de belangrijkste risico’s in Gelderland-Zuid die zijn genoemd in het regionaal risicoprofiel. Deze zijn in het beleidsplan weggezet als jaarthema’s. Doel van een jaarthema is om een belangrijk risico in de volle breedte te bekijken en te onderzoeken. Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Rekening 2019 2020 2020 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

-2.146 Eind boekjaar 2019

-2.256 Begin boekjaar 2020

-2.254 Eind boekjaar 2020

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

5,75%

5,75%

5,76%

Resultaat verbonden partij

-398

3.722

Omvang eigen vermogen verbonden partij

3.285

7.007

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

64.335

68.824

Toelichting Opgenomen zijn de voorlopige cijfers 2020 Ontwikkelingen Het regionaal risicoprofiel is een inventarisatie en analyse van de in onze veiligheidsregio aanwezige risico’s, inclusief relevante risico’s uit aangrenzende gebieden. Het regionaal risicoprofiel is geheel geactualiseerd en vormt de basis voor het door de veiligheidsregio, op grond van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr), vastgestelde regionaal beleidsplan. Het beleidsplan vormt het strategische beleidskader voor de veiligheidsregio en beschrijft de koers voor de komende vier jaar. Accenten in het bestuurlijk vastgestelde regionaal beleidsplan 2020-2023 zijn: · Samenwerking en afstemming. · Risicogericht werken. · Een weerbare samenleving. · Een toekomstbestendige veiligheidsregio. Risico’s met extra focus. Deze zijn: gevolgen cyberrisico’s, gevolgen criminaliteit voor fysieke leefomgeving/ fysieke veiligheid, gevolgen extreem weer, gevolgen energietransitie.

Risico's De algemene reserves C&R (Crisisbeheersing en Rampenplan) en RAV (Regionale Ambulance Voorziening) zijn onvoldoende op peil om daarmee de gewogen risico's volledig af te dekken. In het uiterste geval staan gemeenten garant voor het restant. Voor ons betekent dit theoretisch een risico van maximaal € 77.298.

Gemeente Berg en Dal

65 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Vitens N.V. Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Arnhem

Verantwoordelijke portefeuille S.Fleuren Functie(s) betrokken Afgevaardigde in Algemene Vergadering van Aandeelhouders bestuurder(s) Deelnemers Gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied van Vitens Openbaar en gemeentelijk belang Het voorzien in schoon en veilig drinkwater. Visie Vitens wil water voor mensen laten werken. Door te zorgen voor een voortreffelijke dienstverlening, handige producten en diensten en betrouwbare informatieverstrekking. Daarom zoekt Vitens voortdurend naar verbeteringen. Waar iedereen zijn voordeel mee kan doen. De klant, het milieu, de economie en de maatschappij. Daarom gaat Vitens de dialoog aan over de rol van drinkwater, over thema’s als duurzaamheid en innovatie, zowel nationaal als internationaal. Waardevol water voor nu en in de toekomst. Dat is hun missie. Vitens zorgt ervoor dat er 24/7 betrouwbaar water uit de kraan komt en voor goede service daaromheen. Daarnaast zet Vitens zich ook actief in om onze kostbare drinkwaterbronnen te beschermen. Beleidsvoornemens Vitens streeft ernaar dat haar klanten kunnen vertrouwen op de leveringszekerheid van drinkwater, een optimale kwaliteit en een zo laag mogelijke prijs. Deze continuïteitsdoelstelling is de brede en solide basis van ons bedrijf en daar doen we geen concessies aan.

Om voldoende drinkwater van topkwaliteit te leveren, zijn we afhankelijk van een robuust toekomstbestendig zoetwatersysteem. Alleen op die manier kunnen wij als drinkwaterbedrijf beschikken over voldoende schone grondwaterbronnen. Dit kunnen we niet alleen. Door de verwachte toename van weersextremen door klimaatverandering en de grote infrastructurele veranderingen die de energietransitie met zich meebrengt, is het besef gegroeid dat het zoetwatersysteem in Nederland een gedeelde verantwoordelijkheid is van alle gebruikers. Zowel drinkwaterbedrijven, waterschappen, natuurorganisaties, provincies als de landbouw moeten de handen ineenslaan voor een duurzaam watersysteem. Dit betekent dat we de grote zoetwatervoorzieningen zo goed mogelijk vast moeten houden en dat we verstandiger met ons zoete water om moeten gaan. Denk hierbij aan maatregelen waarbij we zowel het water bewaren en beschermen, als maatregelen waarbij bedrijven en consumenten besparen op het gebruik van water. We willen naar een watersysteem waar de landbouw zijn voordeel mee doet, de continuïteit van het drinkwater gegarandeerd is én waar de natuur overeind van blijft staan. Bedragen x € 1.000 Rekening 2019 Begroting 2020 Rekening 2020 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Gemeente Berg en Dal

66 van 288

12

29

0

Eind boekjaar Begin boekjaar 2019 2020

Eind boekjaar 2020

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%)

103.116 13.352 gewone 13.352 aandelen(0,19%)aandelen(0,23%)aandelen(0,231%)

Resultaat verbonden partij

11.100

52.100

Omvang eigen vermogen verbonden partij

533.300

557.100

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

1.293.000

1.340.100

Toelichting Geen bijzonderheden Ontwikkelingen Het financieel jaarplan 2019-2021 liet al op meerdere onderdelen een trendbreuk zien ten opzichte van voorgaande jaren. Het jaarplan 2020-2022 laat een verdere trendbreuk zien ten opzichte van 2019. Het investeringsplan 2020-2029 laat een structurele verhoging zien. De bruto investeringen stijgen naar een niveau van € 170 - € 180 miljoen (netto € 138 - € 160 miljoen). Op de langere termijn verwacht Vitens het hogere investeringsniveau nodig te hebben om aan de drinkwatervraag te kunnen blijven voldoen, de effecten van klimaatverandering op te kunnen vangen en te voldoen aan wet- en regelgeving. Deze ontwikkeling heeft zijn weerslag op het balanstotaal (toename), rentedragende schulden (toename aan te trekken financiering), solvabiliteit en het uit te keren dividend. Deze ontwikkelingen zijn meegenomen in de herziening van het financieel beleid zoals in het voorjaar van 2019 door de AvA is goedgekeurd. Risico's In de financiële projectie 2020-2022 zijn door Vitens onderstaande kansen en risico’s onderkend. Voor aandeelhouders betekent dit mogelijk een langere periode waarin geen dividend wordt uitgekeerd. Grondwaterbeschermingsgebied Heumensoord: Verplaatsing van het grondwaterbeschermingsgebied Heumensoord.

In de afgelopen jaren hebben wij als gemeente vanwege de wateroverlast in Heilig Landstichting ruim honderd infiltratiekolken gerealiseerd. De verschuiving van het grondwaterbeschermingsgebied zou betekenen dat hemelwater niet meer in de bodem geïnfiltreerd mag worden. Dit zou betekenen dat al deze infiltratiekolken verwijderd moeten worden, alle investeringen van de afgelopen jaren teniet worden gedaan en dat er een andere oplossing gevonden moet worden om wateroverlast te beperken. Hierover zijn we uiteraard met Vitens in gesprek. www.droogteschade.nl: Agrariërs zijn gefrustreerd over snelheid en omvang bepaling van droogteschade. Gesprekken leiden in hun optiek niet tot gewenst resultaat en daarom is Redbreast (organisatie die middels ‘no cure no pay’ rechtbank- en arbitrageprocedures financiert) middels een zeer intensieve wervingscampagne www.droogteschade.nl , individuele agrariërs aan het binden om een grote rechtszaak aan te gaan spannen. Bestuurlijke overeenkomst Nitraat: In het jaarplan is een bedrag voor 2020 begroot van € 358k t.b.v. acties die uit de uitvoeringsplannen ontstaan. Echter is door Vitens een impliciete toestemming gedaan tot een bedrag van ruim € 570k per jaar bij te dragen. Grondwaterbeschermingsgebieden (GWBG) Gelderland: De herziening van de GWBG-een in Gelderland kan ertoe leiden dat bedrijven binnen een GWBG komen te liggen.

Gevolg zijn maatregelen om winningen te beschermen, wat grote financiële consequenties met zich mee kan brengen. Onduidelijk is wat de effecten zijn van de aanpassingen van het GWBG dus het is onduidelijk of, hoe groot en wanneer het risico zich voordoet. De eventuele kosten zullen verdeeld over de tijd ontstaan. Op dit moment betreffen het ruwe ramingen. Programma aanpak stikstof (PAS): Op dit moment worden meerdere vergunningstrajecten stilgelegd, niet opgestart of vergunningen ingetrokken. Dit heeft grote impact op de doorlooptijd en daarmee ook op de continuïteit. Daarnaast zal dit ook resulteren in uitloop en dus hogere investeringskosten van projecten.

Gemeente Berg en Dal

67 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Vrijval verlof: Hogere vrijval van verlofvoorziening doordat meer medewerkers voorafgaand aan pensioen verlof opnemen. Verzekeringen: Uitvraag bij verzekeraars laten zien dat de premies aankomende jaren significant kunnen stijgen (circa 30% -70%).

Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren moeten we verplicht opnemen in de begroting en het jaarverslag volgens de Bbv. De gegevens en een toelichting op de beleidsindicatoren zijn te vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl. Daarnaast kunt u daar cijfers van andere gemeenten vinden. De cijfers zijn afkomstig van verschillende overheidsorganisaties. Deze cijfers zijn soms niet actueel en kunnen ieder moment wijzigen. Indicator

Rekening 2019

Begroting 2020

Rekening 2020

Verwijzingen Halt Gemeente

49

49

114

Provincie

91

91

102

Nederland

119

119

132

Eenheid:

Aantal per 10.000 jongeren 12-17 jaar

Bron:

Bureau Halt

Toelichting:

Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Aantallen begroting 2020 komen uit periode 2018.

Winkeldiefstallen Gemeente

0,4

0,4

0,4

Provincie

1,7

1,7

1,9

Nederland

2,2

2,2

2,3

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Overige aantallen komen uit periode 2018.

Geweldsmisdrijven Gemeente

4,0

4,0

5,7

Provincie

4,0

4,0

3,8

Nederland

4,8

4,8

4,8

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Overige aantallen komen uit periode 2018.

Gemeente Berg en Dal

68 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Diefstallen uit woning Gemeente

1,7

1,7

2,9

Provincie

2,0

2,0

2,0

Nederland

2,5

2,5

2,3

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Overige aantallen komen uit periode 2018.

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Gemeente

4,3

4,3

4,6

Provincie

4,6

4,6

5,2

Nederland

5,4

5,4

5,9

Eenheid:

Aantal per 1.000 inwoners

Bron:

CBS

Toelichting:

Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Overige aantallen komen uit periode 2018.

Fijn huishoudelijk restafval Gemeente

56

57

54

Provincie

123

130

111

Nederland

172

174

163

Eenheid:

Kg/inwoner

Bron:

CBS

Toelichting:

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Aantallen rekening 2020 komen uit periode 2019. Aantallen begroting 2020 komen uit periode 2017.

Hernieuwbare elektriciteit Gemeente

6,3

3,8

6,3

Provincie

9,5

8,0

9,3

Nederland

18,5

16,9

17,6

Eenheid:

%

Bron:

RWS

Toelichting:

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Percentage rekening 2020 komt uit periode 2018. Overige percentages komen uit periode 2017.

Gemeente Berg en Dal

69 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Onze gemeente Sommige dingen die de gemeente voor je regelt ken je. Bijvoorbeeld een nieuw paspoort, trouwen of het registreren van een pas geboren kind. Maar we regelen meer voor je. Dingen waar je niet zoveel van merkt en die verder gaan dan onze gemeentegrenzen. Denk aan het versterken van de economie, zodat er genoeg bedrijven en banen zijn. Of woningbouwafspraken om woningen te mogen bouwen of het organiseren van zorg. Om dat goed te kunnen doen, werken we samen met andere gemeenten om ons heen. Wat we ook doen, het belang van onze inwoners staat voorop! In dit programma maken we duidelijk wat je van ons kan verwachten als dienstverlener. In het belang van onze inwoners zijn we ook actief buiten de gemeentegrens. Vaak juist om de zaken dichtbij inwoners goed te regelen. We hebben als gemeente de laatste jaren steeds meer taken gekregen, bijvoorbeeld op het gebied van zorg. Om de taken goed en goedkoop te kunnen uitvoeren, werken we samen met andere gemeenten uit onze regio. Maar we werken ook samen met andere gemeenten om de economie in de regio te bevorderen. Een sterke economie in de regio heeft namelijk tot gevolg dat in Berg en Dal de werkgelegenheid groeit. Ook de woningmarkt houdt zich niet aan de gemeentegrens. Wanneer er te veel woningen in een buurgemeente gebouwd worden, is er een grote kans dat in andere gemeenten huizen leeg komen te staan.

Dit willen we niet en daarom maken we samen met de gemeenten in onze regio afspraken over hoeveel woningen elke gemeente mag bouwen. In dit programma vind je dus de onderwerpen die zich binnen én buiten onze gemeentegrens afspelen. Programmanaam Inwoner Plaats van actie - Persoonlijk/thuis

Onze buurt - Directe omgeving/dorp

Rol inwoner

- Regie eigen leven

- Meedoen

Onze gemeente - Gemeente mét de regio gemeenten - Ontwikkelen

- Mee blijven doen - Regelen - Betalen - Veel bemoeienis

- Initiatief nemen - Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren

- Klant - Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen

Rol gemeente

Doelen & resultaten Wat wilden we bereiken? 3.1

Onze inwoners weten ons te vinden en zijn tevreden over hoe ze worden geholpen.

3.2

We hebben een sterke, lokale economie met volop werkgelegenheid. We hebben in 2050 een circulaire economie. De juiste woning, op de juiste plek, voor de juiste doelgroep.

3.3 3.4 3.5

We willen goede en betaalbare dienstverlening voor onze inwoners. En om dit te kunnen bieden, werken we samen met andere gemeenten. Toeristen en recreanten bezoeken graag Berg en Dal.

Gemeente Berg en Dal

70 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Wat hebben we daarvoor gedaan? 3.1.1 We verbeteren onze dienstverlening en blijven ons hiervoor inzetten. Hiermee bedoelen we met name het verbeteren van de telefonische bereikbaarheid, het adequaat reageren op e-mails en een consequente ja, tenzij houding naar inwoners en ondernemers. We gaan door met de ontwikkeling van het Contact Centrum Berg en Dal (CCB). In een goed ingericht CCB is alle informatie over activiteiten van de gemeente beschikbaar voor medewerkers van het CCB. Op deze manier kunnen we steeds beter invulling kunnen geven aan de ‘eerstelijns’ dienstverlening van de gemeente. Om onze dienstverlening verder te verbeteren gaan we in 2020: 1. gratis reisdocumenten, rijbewijzen en gehandicaptenparkeerkaarten (GPK’s) aan huis bezorgen; 2. een dagdeel per maand een burgerzakensteunpunt organiseren in zowel Beek, Leuth, Millingen aan de Rijn en Ooij voor eenvoudige producten als paspoorten en rijbewijzen; 3. een nieuw gebruiksvriendelijker afsprakensysteem invoeren voor de balie burgerzaken. Stand van zaken Voorjaarsnota In februari zijn wij gestart met de steunpunten voor Burgerzaken in Beek, Leuth, Millingen en Ooij. Ook zijn wij gestart met thuisbezorgen van documenten. De eerste reacties van inwoners zijn positief. Ze verwachten niet dat deze service gratis is. De eigen ervaringen zijn positief, maar het is wel wennen.

Het nieuwe afsprakensysteem is inmiddels in gebruik genomen. Stand van zaken Jaarrekening Door de corona-maatregelen vanuit het Rijk hebben we moeten besluiten de steunpunten per april te sluiten. De steunpunten bevinden zich in algemeen toegankelijke ruimtes en kunnen niet voldoen aan alle voorzorgsmaatregelen rondom COVID-19. In de eerste lockdown hebben we alle rijbewijzen en reisdocumenten daarom thuisbezorgd, mede om het aantal reisbewegingen tegen te gaan. In de tweede lockdown bieden we mensen nog steeds die optie, maar kan de inwoner ervoor kiezen het document niet thuis te laten bezorgen. Daarnaast geven we aan dat verlopen rijbewijzen langer geldig zijn, en later aangevraagd kunnen worden om ook zo reisbewegingen te voorkomen.

3.1.2 Regelmatig meten hoe de tevredenheid bij inwoners en bedrijven is over onze dienstverlening. In 2020 houden we vinger aan de pols via de statistieken vanuit onze eigen systemen. Zo houden we bijvoorbeeld via het Klant Contact Systeem onze telefonische bereikbaarheid in de gaten. In 2020 gaan we door met het tevredenheidsonderzoek dat we in 2018 gestart zijn. Vervolgens sturen we bij waar dat nodig is. Zonodig maken we dan een plan van aanpak. Stand van zaken Voorjaarsnota De telefonische bereikbaarheid van de gemeente via het nummer 14024 is goed. Wanneer inwoners nu langer dan 2 minuten in de wacht staan worden zij automatisch doorverbonden naar een extern callcenter. Dit om een snelle afhandeling van vragen te kunnen garanderen. Het beeld uit de klantonderzoeken blijft positief. Onze inwoners beoordelen onze telefonische dienstverlening en dienstverlening aan de balie van burgerzaken als goed. Stand van zaken Jaarrekening Het telefonische tevredenheidsonderzoek heeft in 2020 niet plaatsgevonden. De maatregelen rondom COVID-19 hadden veel impact op het aantal aanvragen en geven daarmee een vertekend beeld dienstverlening. Veel minder inwoners kwamen naar het gemeentehuis.

Gemeente Berg en Dal

71 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Daarnaast zagen we wel een toename in het aantal telefoongesprekken op het moment dat nieuwe maatregelen bekend werden gemaakt. In 2021 pakken we het telefonisch tevredenheidsonderzoek verder op. Omdat we allemaal meer op afstand werken (en waarschijnlijk ook voor een groot deel blijven werken) is het belangrijk om de telefonische bereikbaarheid organisatiebreed opnieuw te bekijken. We doen niet mee aan de huidige editie van het onderzoek naar de MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland. In verband met corona is besloten om het werkbudget voor Economische Zaken anders in te zetten. Maar de contacten tussen gemeente en ondernemers zijn goed en daarom weten wij wat er bij hen speelt.

3.1.3 Zichtbaarheid raad en betrokkenheid inwoners vergroten In het coalitieakkoord 2018-2022 is nadrukkelijk ingegaan op de zichtbaarheid van de gemeenteraad en de ruimte die inwoners krijgen om zelf zaken te ontplooien. Maar ook bij besluiten die de raad neemt, is het belangrijk dat de meningen van inwoners -de voors- en tegens- duidelijk zijn en gewogen worden. In september is gestart met een voorstelronde van de individuele raadsleden aan de inwoners van Berg en Dal. Deze ronde gaat door middel van publicaties in de Rozet en op sociale media. Ook daarna is het bedoeling raadsleden vaker de gelegenheid te geven zich te profileren op onderwerpen. De betrokkenheid van inwoners krijgt vorm door samen met inwoners spelregels voor burgerparticipatie op te stellen. Stand van zaken Voorjaarsnota Op 18 februari is een tweede avond georganiseerd over participatie ‘hoe werken we met elkaar samen’. Hierbij waren inwoners, ambtenaren, raadsleden en ondernemers/maatschappelijk middenveld aanwezig. De uitkomsten van deze sessie verwerken we in een nieuwe nota participatie.

Op de volgende vragen geven wij antwoorden: · Hoe gaan we met inwoners om die een initiatief hebben en wat kunnen zij van ons verwachten? · Hoe betrekken wij onze inwoners bij projecten waar het initiatief bij de gemeente ligt? · Hoe werken we samen, hoe ziet het proces eruit en wat is ieders rol? Met deze nota voldoen we aan de regels van de nieuwe omgevingswet. Deze wet verplicht gemeenten op papier te zetten hoe zij omgaan met participatie. Stand van zaken Jaarrekening De nieuwe nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal’ is eind februari 2021 tijdens de raadsvergadering behandeld. We gaan hiermee aan de slag. In de nota staat onze visie op participatie. De nota is ook een handleiding. Je kunt de nota gebruiken als je een initiatief wilt starten. Onderdeel van het proces waren twee brede avondsessies en veel gesprekken binnen en buiten het gemeentehuis. Een afvaardiging van de raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing (2 raadsleden) nam deel aan de projectgroep. Doorgaans heeft de afdeling Openbare Ruimte ca. 50 bewonersavonden per jaar om een nieuwe inrichting van hun straat of wijk te bespreken. In 2020 zijn andere vormen van overleg gezocht in de periodes dat bijeenkomsten door Corona niet mogelijk waren. Een huis aan huis peiling bijvoorbeeld of schriftelijke uitnodiging tot reacties.

Deze aangepaste werkwijze werd gewaardeerd door de betreffende bewoners al blijft een avond met informatie en dialoog toch zeker van meerwaarde en daarmee de voorkeur. Bij de inrichting van speelplekken hebben we kinderen betrokken via een enquete en een verkiezing. De keuze voor de speeltoestellen is op deze wijze democratisch bepaald.

Gemeente Berg en Dal

72 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

3.2.1 We benutten de kansen van schone technologie voor bedrijvigheid en werkgelegenheid. Om onze doelen op het gebied van duurzaamheid te behalen willen wij het lokale bedrijfsleven stimuleren om duurzaamheidsmaatregelen te treffen. Zoals hiervoor is aangehaald gaan wij in 2020 bedrijven met vernieuwende duurzame plannen ondersteunen. Aanvullend zijn diverse acties uit ons Actieplan Duurzaamheid gericht op bedrijven. De resultaten van dit plan staan beschreven onder programma Onze buurt van deze begroting. Het gaat bijvoorbeeld om een verkenning hoe wij als gemeente ondernemers kunnen helpen te verduurzamen, of hoe we stappen kunnen zetten naar circulair ondernemen. Ook de (nieuwe) bedrijventerreinen in onze gemeente nemen we hierin mee. Stand van zaken Voorjaarsnota In de sector toerisme en recreatie werken we onder het keurmerk ‘’Green Key’’ aan een verduurzaming van de sector. Zo voeren we in dit kader bijvoorbeeld een onderzoek uit bij accommodaties om te kijken hoe ze hun afval beter kunnen scheiden. En ook wat er eventueel hergebruikt kan worden. Voor meer informatie over dit circulaire project; zie resultaat ‘’Berg en Dal wordt een Green Destination’’, onder programma 3. Verder werken we in het Rijk van Nijmegen hard aan een circulaire economie. In februari is een circulaire raad opgezet.

Tegelijk met de bekendmaking van deze raad heeft RvN@ (in opdracht van deze raad) een online circulaire hub opgezet. In deze hub komt al het nieuws, activiteiten en ontwikkelingen rondom de circulaire economie in de regio samen. In de komende periode gaan wij met RvN@ en andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen bekijken hoe wij samen kunnen optrekken bij bepaalde activiteiten. Stand van zaken Jaarrekening De coronacrisis zorgt voor extra druk op de ambtelijke capaciteit. Hierdoor hebben wij een pas op de plaats moeten maken wat betreft het stimuleren van duurzaamheidsmaatregelen bij ondernemers. Het niet kunnen organiseren van fysieke bijenkomsten speelt ook mee. Wel hebben wij de afgelopen tijd met de ondernemersverenigingen meerdere malen gesproken over het plaatsen van zonnepanelen op daken van bedrijven. Lokale installateurs kunnen hier een belangrijke rol bij spelen. De ondernemersverenigingen erkennen het belang hiervan en willen met de gemeente een bijeenkomst organiseren voor bijvoorbeeld een groep ondernemers op een bedrijventerrein. Zie 3.5.6. voor de voortgang van het circulaire project ’Berg en Dal wordt een Green Destination’.

3.2.2 We hebben aantrekkelijke en concurrerende winkelgebieden. Winkelgebieden hebben het moeilijk om aantrekkelijk te blijven voor de klant. Samen met de ondernemers vergroten wij de aantrekkelijkheid van de winkelgebieden in Millingen aan de Rijn, Beek en Groesbeek. Dit doen we door de volgende zaken op te pakken. In Millingen aan de Rijn is draagvlak onder de ondernemers voor meer samenwerking in het centrum. Naar aanleiding van diverse bijeenkomsten met ondernemers is een plan van aanpak uitgewerkt met nieuwe actielijnen om het centrum te versterken. Om dit plan van aanpak ten uitvoering te brengen is nu een traject gestart om in het centrum een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) te formeren. Bij voldoende draagvlak start de BIZ Millingen Centrum per 1 januari 2020. Samen met deze BIZ kunnen wij vervolgens werken een de versterking van het centrum. In Groesbeek is in 2017 reeds een BIZ voor het centrum ingesteld. Deze BIZ faciliteren wij ook en wij werken samen met deze vereniging aan het versterken van het centrum. Daarnaast zijn wij in Groesbeek bezig met de afronding van de centrumplannen. De resultaten van dit project staan beschreven in programma 2 van deze begroting. Stand van zaken Voorjaarsnota Millingen Er is sprake van voldoende draagvlak en daarom is per 1 januari 2020 BIZ Millingen Centrum een feit. De nieuwe vereniging wil dit jaar de basis op orde krijgen.

Dit jaar staat met name in het teken van het zogenaamde bloemenplan. Het centrum wordt voorzien van hanging baskets,

Gemeente Berg en Dal

73 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

trio bloemfonteinmasten en bloembakken met passende zomer herfst, -en winterbeplanting. De kosten worden voor de helft betaald door de gemeente en voor de andere helft door de BIZ. Het onderhoud ligt volledig bij de BIZ. Daarnaast worden de volgende activiteiten dit jaar opgepakt: · Het verzorgen van sfeerverlichting. · Het onderzoeken van het oprichten van een museum en het instellen van een wandelroute "Millingen in oude Beelden". · Het uitvoeren van de jaarlijkse winkeliersactie. Groesbeek De stand van zaken is te lezen onder programma 2, resultaat “Onze dorpscentra zijn aantrekkelijk en gastvrij”. Stand van zaken Jaarrekening Met name de detailhandel en de horeca hebben last van de coronamaatregelen. Dit zorgt voor extra druk op de centrumgebieden. Dit heeft tot nu toe niet geleid tot extra leegstand. In Millingen aan de Rijn is de leegstand in het centrum zelfs licht afgenomen. Door de maatregelen zijn veel geplande activiteiten van de bedrijveninvesteringszones niet doorgegaan. In Millingen aan de Rijn is het centrum dit jaar verfraaid met hanging baskets, die worden onderhouden door een grote groep vrijwilligers. Verder proberen de ondernemers in deze tijd op vernieuwende wijze toch omzet te genereren. Zo heeft digitalisering bijvoorbeeld een vlucht genomen.

De BIZ in Groesbeek heeft het plan om een outlet store te beginnen, zodat de kledingwinkels de wintervoorraad alsnog kunnen verkopen. Als gemeente ondersteunen wij deze initiatieven, onder andere met subsidie. De ondernemers doen in deze tijd extra aan klantenbinding en inwoners kopen in deze tijd meer lokaal. In het kader van het opstellen van de omgevingsvisie heeft een gesprek plaatsgevonden met de ondernemersverenigingen. Het aantrekkelijk houden van de centrumgebieden is benoemd als opgave. Er is onder andere gesproken over het eventueel inkrimpen van de kernwinkelgebieden en het toestaan van andere publiekstrekkende functies.

3.2.3 We hebben aantrekkelijke bedrijventerreinen. Op de bedrijventerreinen is circa 10% van de werkgelegenheid in Berg en Dal te vinden. We gaan de kwaliteit van de bedrijventerreinen verder verbeteren. Om groeiende bedrijven te faciliteren is het onder andere van belang om voldoende vrije kavels te hebben. Op dit moment zijn deze schaars. Bij een voorspoedige verkoop van de kavels op bedrijventerrein Hulsbeek fase 1, willen wij in 2020 en 2021 Hulsbeek fase 2 ontwikkelen. We werken een stedenbouwkundig- en een bestemmingsplan uit. Ook gaan we in onderhandeling met de andere grondeigenaren. Vanaf 2022 kan de grond bouwrijp worden gemaakt en worden uitgegeven. De kosten hiervan dekken we binnen de grondexploitatie Hulsbeek uit de opbrengsten van de grondverkopen. Mocht de verkoop van de kavels van Hulsbeek fase 1 en De Mies tegenvallen, dan is het niet mogelijk om fase 2 te ontwikkelen. We mogen namelijk niet meer dan 3,8 hectare grond in voorraad hebben. In dat geval gaan we aan de slag met de revitalisering van het verouderde gedeelte van het industrieterrein in Groesbeek. Zowel de kwaliteit van de openbare ruimte als van de bedrijfspanden is hier matig. We willen starten met een inventarisatie van de huidige bedrijvigheid op het oude gedeelte. Wat zit hier precies en waar is behoefte aan. Verder gaan we in 2020 aan de slag met parkmanagement in Groesbeek.

Dit om de samenwerking tussen de bedrijven te stimuleren. Goede samenwerking tussen bedrijven (en de gemeente) is essentieel voor het behoud en op termijn verbetering van de kwaliteit van een bedrijventerrein. Bij de verkoop van kavels van Hulsbeek fase 1 bevorderen we het lidmaatschap van parkmanagement. Deze organisatie gaan we op termijn uitbreiden met Hulsbeek fase 2 en met de bestaande bedrijventerreinen.

Gemeente Berg en Dal

74 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Stand van zaken Voorjaarsnota

·

De Hulsbeek (Groesbeek) Het bedrijventerrein is inmiddels bouwrijp en de kavels kunnen nu uitgegeven worden. Er is meer dan voldoende interesse. Bij de verkoop van de kavels op Bedrijventerrein De Hulsbeek stellen wij het lidmaatschap van een parkmanagementorganisatie niet verplicht. Volgens notariskantoor Bruggink & van Beek is het wettelijk gezien niet mogelijk om een lidmaatschap af te dwingen. Daarnaast is parkmanagement van de ondernemers. Zij moeten het zien zitten en invulling geven aan de activiteiten. Als er geen draagvlak is, levert een verplicht lidmaatschap niks op. Wel zullen wij bij de verkoop van kavels op de Hulsbeek, parkmanagement nadrukkelijk aanbevelen. Ook bieden wij ondersteuning aan bij het vormgeven van het parkmanagement.

·

Molenveld (Millingen aan de Rijn) Bedrijven hebben hier de parkeerproblematiek rondom vrachtwagens aan de orde gesteld. Om dit probleem op te lossen trekken we gele lijnen om duidelijk te maken waar wel en waar niet geparkeerd mag worden.

·

Lieskes Wengs Fase 2 van dit terrein is ontwikkeld door Lentjes Jansen Vastgoed B.V.. De meeste kavels van fase 2 zijn inmiddels uitgegeven en het terrein is al een tijd woonrijp. Dit jaar willen we zorgen dat de realisatie van deze uitbreiding definitief wordt afgerond. Daarnaast willen wij op Lieskes Wengs (fase 1 en 2) een aantal afwijkingen van het bestemmingsplan oplossen.

Stand van zaken Jaarrekening De economie heeft te lijden onder de maatregelen die zijn genomen tegen het coronavirus. Dit maakt het voor sommige bedrijven lastiger om een bedrijfskavel te kopen. Daarom is afgelopen zomer besloten om kosteloos opties te verlengen. De verkoop van kavels loopt daardoor vertraging op. Op Bedrijventerrein De Hulsbeek is tot op heden nog geen perceel verkocht. Op Bedrijventerrein de Mies zijn er het afgelopen jaar nog wel 2 kavels verkocht. Voor de afwikkeling van fase 2 van bedrijventerrein Lieskes Wengs zijn wij in gesprek met de ontwikkelaar. Er zijn stappen gezet in de afronding. Onder andere wat betreft de aanplant van het groen en de verbetering van de weg. De coronacrisis zorgt voor extra druk op de ambtelijke capaciteit. Hierdoor hebben wij een pas op de plaats moeten maken wat betreft het revitaliseringsplan. Het niet kunnen organiseren van fysieke bijenkomsten speelt ook mee.

3.2.4 We helpen inwoners die een baan zoeken. In oktober 2019 hebben alle gemeenteraden in de regio Rijk van Nijmegen de ‘Nota Arbeidsmarkt en Re-integratie 2020/2024’ vastgesteld. Sectoren als de bouw, de zorg, de techniek en de horeca zijn sectoren met veel personeelstekorten. Dit biedt mooie kansen voor het bemiddelen van inwoners naar werk. Daarom gaat het WerkBedrijf meer praktische scholing aanbieden in goed overleg met werkgevers. Ook biedt het WerkBedrijf verschillende trainingen en motivatieprogramma’s aan, afhankelijk van de individuele behoefte van de baanzoekende inwoners. De beleidsnota heeft als ondertitel: ’Werk voorop!’. We doen het al goed, maar halen alles uit de kast om nog meer te bereiken. We gaan onder meer actief aan de slag met: · de voorbereiding van de nieuwe Wet inburgering. · het motiveren van baanzoekenden en de handhavende rol van de gemeente. · de bestrijding van laaggeletterdheid. · de dienstverlening aan werkgevers. · meer lokale inzet van medewerkers van het WerkBedrijf.

Gemeente Berg en Dal

75 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Stand van zaken Voorjaarsnota Samen met Beuningen, Heumen en Mook en Middelaar voeren wij een proefproject uit om te zorgen dat statushouders zich beter kunnen redden in ons land. Het gaat om een groep mensen die niet langer verplicht zijn om taallessen (inburgeringsplicht) te volgen, omdat zij niet goed kunnen leren. Deze groep moet vaak lang van een uitkering leven, omdat zij moeilijk aan het werk komen. Er zijn op 28 januari 16 deelnemers begonnen aan taallessen (waarvan 6 uit Berg en Dal), dit duurt een jaar. In mei zal een tweede groep starten. Zij krijgen taallessen, voeren opdrachten uit en krijgen hulp. Bijvoorbeeld bij het voeren van een gesprek met de huisarts of een gesprek over de kinderen op school. Ook doen zij vrijwilligerswerk. Dit proefproject is mogelijk omdat wij hiervoor als gemeenten extra geld krijgen van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Onze 4 participatieconsulenten werken vanaf begin maart in Millingen (Kulturhus) en in Groesbeek (Voorzieningenhart op de Heuvel) en houden daar groepsbijeenkomsten en individuele gesprekken. Dit is voor inwoners met een uitkering van de gemeente. Iedereen die nog geen betaald werk kan doen, moet vrijwilligerswerk gaan doen (dat heet in de Participatiewet een Tegenprestatie). In de groepsbijeenkomsten leggen de participatieconsulenten uit wat voor vrijwilligerswerk zij kunnen doen.

Soms doen mensen al vrijwilligerswerk of verlenen mantelzorg, vaak is dat voldoende. Onze participatieconsulenten letten ook op of de kandidaten moeite hebben met lezen en schrijven. Als dit zo is krijgen zij een programma aangeboden. Vrijwilligers van Stichting Lezen en Schrijven verzorgen dit programma. De dienstverlening aan werkgevers wordt gedaan door het WerkBedrijf in goede samenwerking met de gemeente. Soms vinden gesprekken met werkgevers plaats samen met de commercieel manager van het WerkBedrijf. We werken aan versterking van deze samenwerking. Dit doen we onder andere door het verder ontwikkelen van Human Capital-agenda’s en een ‘leven lang ontwikkelen’. Belangrijk punt uit de beleidsnota ‘Werk voorop’ is dat het WerkBedrijf meer met de gemeente gaat samenwerken voor de inwoners. Meer contact tussen inkomensconsulenten en participatieconsulenten en consulenten van het WerkBedrijf. Ook onderzoeken we samen met het WerkBedrijf of wij beschut werk vanuit de Participatiewet meer kunnen inzetten voor mensen met een beperking. Stand van zaken Jaarrekening Het jaar 2020 stond in het teken van corona. In 2020 hebben we 1.040 Tozo-uitkeringen en 94 bedrijfskredieten verstrekt om de ondernemers in onze gemeente financieel te ondersteunen (Tozo staat voor tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers).

Ook zijn we in november 2020 gestart met de brede dienstverlening voor ondernemers. Ondernemers die een Tozo 3 regeling hebben aangevraagd, kunnen hiervan gebruik maken. Zij krijgen hulp op het gebied van schuldhulpverlening, aanpassing bedrijfsplan, coaching, bedrijfsbeëindiging, omscholing en bemiddeling en andere hulp, die zij op dat moment nodig hebben. Tot 31 december 2020 hebben 8 ondernemers zich aangemeld. In 2021 kijken we of we de dienstverlening kunnen uitbreiden voor een grotere doelgroep. Door de coronacrisis is het ook voor sommige niet-ondernemers lastig om een betaalde baan te behouden of te vinden of om vrijwilligerswerk te (blijven) doen. Maar ondanks de coronacrisis zijn er toch nog relatief veel inwoners, onder begeleiding van het Werkbedrijf, uitgestroomd naar (parttime) werk. In onze gemeente zijn 73 inwoners uitgestroomd van de bijstand naar werk (in 2019 waren dit er 91). In december 2020 hebben we de Dienstverleningsovereenkomst 2021-2022 afgesloten met het Werkbedrijf. In de DVO geven we invulling aan het gewenste lokale maatwerk dat het Werkbedrijf voor ons uitvoert.

Omdat we het belangrijk vinden dat er goed wordt samengewerkt tussen bijvoorbeeld het Werkbedrijf, inkomensconsulenten, sociaal team en participatieconsulenten hebben we in de DVO vooral ingezet op de voorzetting van Berg en Dal Werkt! Bij dit project zijn de consulenten van het Werkbedrijf op locatie aanwezig in onze gemeente zodat de afstand tot onze inwoners klein is en zodat deze consulenten op dezelfde locatie zitten als bijvoorbeeld het sociaal team en de participatieconsulenten (bijvoorbeeld in het voorzieningenhart op de Heuvel). Samenwerking is hierdoor gemakkelijker en gebeurt sneller.

Gemeente Berg en Dal

76 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Door corona konden veel van bovengenoemde consulenten niet op locatie werken. In 2021 hopen we dit weer op te kunnen pakken. We merken namelijk ook dat het voor de doelgroep waar het Werkbedrijf en de participatieconsulenten mee werken belangrijk is om face-to-face contact te hebben.

3.2.5 Het lokale bedrijfsleven is dynamisch en vernieuwend. Onder het mom Bedrijvig Berg en Dal werkt de gemeente, in nauwe samenwerking met ondernemers en andere partners, aan de versterking en vernieuwing van de lokale economie. Hierbij geven wij speciaal aandacht voor innovaties, nieuwe verdienmodellen, jonge ondernemers en startende bedrijven. Als vervolg op Het Beste Idee van Berg en Dal hebben we in 2019 slimme starters geholpen. In 2020 gaan wij verder met deze ondersteuning. Onder andere door begeleiding aan te bieden en door een aantrekkelijke vestigingsplek voor starters te creëren. Verder zijn er ondernemers die vernieuwende plannen hebben om het bedrijf duurzamer te maken, maar bij de realisatie tegen obstakels aanlopen. Hierbij gaat het onder andere om een gebrek aan kennis, netwerk en financiering. In 2020 willen wij deze partijen gaan ondersteunen. Stand van zaken Voorjaarsnota In afstemming met RvN@ en andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen willen wij bedrijven ondersteunen met vernieuwende plannen om bepaalde bedrijfsactiviteiten circulair te maken. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe deze ondersteuning eruit gaat zien. Stand van zaken Jaarrekening Door de regio Arnhem Nijmegen is een MKB-deal gesloten met de overheid. Ondernemers kunnen een aanvraag indienen voor digitalisering van hun bedrijfsvoering.

Ze krijgen dan 50% tot een maximum van € 2.500,- vergoed. RvN@ heeft dit jaar wel onlinebijeenkomsten georganiseerd voor haar netwerk, o.a. over circulair ondernemen. Zo zijn er meerdere webinars georganiseerd om ondernemers te helpen bij vernieuwing in de coronacrisis en is er een digitaal evenement (Meeting of Minds) georganiseerd met meer dan 300 bezoekers.

3.2.6 Onze inwoners kunnen meer streekproducten kopen, eten en drinken. In 2018 en 2019 hebben wij samen met de gemeente Heumen en de Zuidelijke Land en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) gewerkt aan het project “Meer streekproducten in Berg en Dal en Heumen’’. Streekproducten zijn goed voor het milieu (minder voedselkilometers bijvoorbeeld) en voor de economie (betere prijs voor de boeren bijvoorbeeld). Tijdens het project hebben wij onder andere producenten geholpen met de ontwikkeling en het op de markt brengen van nieuwe streekproducten. In 2020 willen wij samen met de gemeente Heumen en ZLTO het project een vervolg geven. Onder andere weer met ondersteuning voor productontwikkeling en inspiratiesessies. Stand van zaken Voorjaarsnota Wij zijn met ZLTO Rijk van Nijmegen en de gemeente Heumen in gesprek over het vervolg op het project "Meer streekproducten in Heumen en Berg en Dal". De verwachting is dat er voor de zomer duidelijkheid is. In het najaar kan dan het vervolgproject van start gaan. Stand van zaken Jaarrekening Fysieke bijeenkomsten zijn cruciaal voor het slagen van dit project. Omdat het organiseren hiervan in deze coronacrisis niet mogelijk is, hebben wij besloten om dit project uit te stellen. In 2021 gaan wij samen met ZLTO en de gemeente Heumen bepalen of, en zo ja hoe, wij dit project weer gaan oppakken.

In het gemeentehuis gaan we tijdens bijeenkomsten lokale dranken schenken, maar dat is het afgelopen jaar door de coronacrisis helaas niet gelukt. We zijn flink bezig om de voor de

Gemeente Berg en Dal

77 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

gemeentelijke economie belangrijke toeristische sector circulair en duurzaam te maken. Zie hiervoor onderdeel 3.5. 3.3.1 We gaan de in 2019 geactualiseerde woonagenda uitvoeren. Eind 2019 ronden we de actualisatie van de Woonagenda af. Op basis van de door de raad gemaakte keuzes zullen we tot uitvoering hiervan overgaan. · In overleg met de hierbij betrokken marktpartijen zullen we de bestaande woningbouwplannen tegen het licht houden en daar waar nodig of wenselijk – in gesprek gaan over aanpassing van bestaande plannen. · We gaan ook in gesprek met initiatiefnemers over mogelijke nieuwe plannen, daar waar deze een goede aanvulling op de bestaande woningvoorraad en plannen vormen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan vrije kavels, CPO (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) en vormen van duurzame huisvesting, huisvesting voor spoedzoekers, al dan niet in de vorm van experimenten. · We gaan in gesprek met de woningcorporaties over uitbreiding van het aantal sociale huurwoningen. · We proberen in overleg met de corporaties en marktpartijen de doorstroming op de gemeentelijke woningmarkt te bevorderen zodat meer woningen voor starters vrijkomen. · Daarnaast zien wij kansen voor starters in vrijkomend maatschappelijk vastgoed. We gaan hierover in gesprek met de eigenaren van dit vastgoed. · We zorgen voor voldoende woningen.

Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben een tweetal themabijeenkomsten georganiseerd met de raad welke een belangrijke input geven voor het Actieplan Wonen. Wij hopen het Actieplan voor de zomer aan te leveren aan de raad. Stand van zaken Jaarrekening In 2020 hebben we de woonagenda geactualiseerd: het Actieplan Wonen 2020. Hierbij zijn corporaties en raad (enquête) betrokken. Vanaf de vaststelling in september zijn de uitkomsten gecommuniceerd naar projectontwikkelaars en is begonnen met de verhoogde woningbouwopgave van tenminste 1.200 woningen.

3.3.2 We helpen woningzoekenden met een laag inkomen om een passende woning te vinden. We maken afspraken met de woningcorporaties over het bouwen en verkopen van huurwoningen. We gaan door met het verstrekken startersleningen aan starters die geen passende woning kunnen kopen. Omdat het bestaande budget aan leningen volledig is uitgeleend stellen we extra leenbudget ter beschikking. Als er van een soort woning te weinig zijn, geven we voorrang aan plannen waarin dat soort woningen is opgenomen. Stand van zaken Voorjaarsnota We zijn in gesprek met de woningcorporaties over de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte van sociale huurwoningen voor de komende 10 jaar. Op basis hiervan passen de corporaties ook hun portefeuillestrategie aan. We hopen voor de zomer een gezamenlijk beeld te hebben van de prestatieafspraken. De raad heeft een half miljoen extra budget vastgesteld voor de Starterslening. We gaan een kleine evaluatie middels enquête uitvoeren voor de uitwerking van de regeling. Stand van zaken Jaarrekening In 2020 hebben we met de corporaties prestatieafspraken gemaakt. Hierin zijn afspraken gemaakt over de verhoogde bouwopgave en de toewijzing van huurwoningen. Een concrete nieuwe stap is dat de corporaties in 2020 het jongerencontract gaan onderzoeken (Oosterpoort) of waar mogelijk al gaan uitvoeren (Waardwonen). In 2020 zijn 19 startersleningen verleend.

Gemeente Berg en Dal

78 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

In het Actieplan Wonen hebben we kaders op het gebied van de kwaliteit gesteld (onder andere duurzaamheid, oppervlakte, locatie) en kwantiteit (voor grotere projecten: 30% sociaal, 20% betaalbaar, 50% vrij). 3.3.3 De woningen in Berg en Dal zijn van goede kwaliteit. Mensen kunnen goed wonen en blijven wonen. We stimuleren het aanpassen van bestaande woningen. Hiervoor is in 2019 de regeling Toekomstbestendig wonen vastgesteld als vervanger van de Blijverslening en de Duurzaamheidslening. Hierdoor kunnen mensen maatregelen om langer thuis blijven wonen combineren met het verduurzamen van de woning. We gaan de werking van regeling Toekomstbestendig wonen eind 2020 evalueren. We stemmen met onze buurgemeenten af welke woningen waar worden gebouwd, zodat er binnen de regio voldoende woningaanbod en keuzevrijheid is voor woningzoekenden. Stand van zaken Voorjaarsnota Dit jaar gaan we evalueren hoe de regeling toekomstbestendig wonen werkt. In het tweede kwartaal wordt een regiomonitor ontwikkeld om regiobreed af te stemmen en bij te kunnen sturen. Stand van zaken Jaarrekening Naast het ambitiekader voor nieuwbouw stimuleren we het aanpassen van bestaande woningen. Hiervoor is in 2019 de regeling Toekomstbestendig wonen vastgesteld als vervanger van de Blijverslening en de Duurzaamheidslening.

Hierdoor kunnen mensen maatregelen om langer thuis te blijven wonen combineren met het verduurzamen van de woning. In de (sub)regio maken we afspraken over afstemming van woningbouw. Daarvoor is in maart 2020 de woondeal getekend en in december 2020 de regionale woonagenda.

3.3.4 Steeds meer woningen in Berg en Dal zijn duurzaam. Met de corporaties Waardwonen en Oosterpoort zijn afspraken gemaakt om energielabel A te halen in respectievelijk 2025 en uiterlijk 2028. We zetten de samenwerking met Oosterpoort en andere belanghebbende partijen voort om te komen tot een aardgasloze kern. In 2020 wordt een keuze gemaakt in welke wijk / buurt bewoners actief worden gestimuleerd en gefaciliteerd om zich voor te bereiden op een aardgasloze toekomst. Energieneutraal wonen blijft uitgangspunt in alle bouwplannen. De doelstelling voor verduurzaming van de particuliere woningvoorraad valt binnen de gehele duurzaamheidsdoelstelling van een jaarlijkse energiebesparing van 1,5% in de gemeente. In het kader hiervan blijven we ook inzetten op het subsidiëren van zonnepanelen en isolatie van woningen. In 2019 is hiervoor een bedrag van € 500.000 ter beschikking gesteld. We verwachten dat dit bedrag in de loop van 2020 volledig zal zijn uitgegeven. Op dat moment gaan we ook bekijken of we de regeling verlengen. De regeling Toekomstbestendig Wonen levert een belangrijke bijdrage aan het verduurzamen van de woningen in de gemeente (zie verder onder 3.3.2).

Stand van zaken Voorjaarsnota We starten met bewonersparticipatie in één of twee gekozen wijken om te ervaren of en hoe inwoners bereid zijn vrijwillig stappen te zetten om de wijk voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst. Stand van zaken Jaarrekening Naast de afspraak met de corporaties om in 2025 (Waardwonen) en in 2028 (Oosterpoort)

Gemeente Berg en Dal

79 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

gemiddeld energielabel A te halen is in de prestatieafspraken van 2020 afgesproken om verder in te zetten op zonnepanelen op daken. Corporaties gaan onderzoeken of dit ook breder kan dan alleen voor de huurders van de woning. Ook is vastgelegd welke corporatiewoningen in 2021 worden verduurzaamd. In 2020 zijn 56 aanvragen voor de toekomstbestendig wonen lening goedgekeurd. Hierbij is altijd sprake van een duurzame maatregel (voornamelijk zonnepanelen). Voor het onderwerp pilot aardgasloze wijk verwijzen wij u naar de tekst onder 2.4.1. 3.4.1 Als opdrachtgever zijn wij duidelijk wat we van samenwerkingsverbanden verwachten. We zijn opdrachtgever voor samenwerkingsverbanden zoals de omgevingsdienst, de modulair gemeenschappelijke regeling, het Gemeenschappelijk Orgaan, enzovoorts. Onze opdrachten aan de samenwerkingsverbanden bestaan grofweg uit 2 delen: inhoud en financiën. Wat willen we bereiken en hoeveel mag dit kosten? De opdrachten die we aan de samenwerkingsverbanden geven maken we scherp en duidelijk. Aangezien er veel samenwerkingsverbanden zijn, gaan we in 2020 ons richten op twee samenwerkingen die in beweging zijn dit jaar: de ODRN en Arnhem-Nijmegen. Stand van zaken Voorjaarsnota Regio Arnhem Nijmegen (RAN) De plannen voor de versterking van de samenwerking in de regio Arnhem en Nijmegen gaan uit van facultatieve opgaven.

De raad kan jaarlijks bepalen aan welke van de 5 opgaven de raad wil mee doen. Vooraf wordt concreet gemaakt welke concrete producten een opgave oplevert en wat hiervan de kosten voor de deelnemende gemeenten zijn. Gemeenten kunnen dus jaarlijks bepalen of en aan welke opgaven ze als individuele gemeenten mee doen. Jaarlijks is er dus een helder moment waarop we verwachte kosten en baten tegen elkaar af kunnen wegen. Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) De organisatorische en financiële problematiek van de ODRN is geanalyseerd. De analyse is vertaald naar een ontwikkelagenda. Inmiddels is gestart met de uitvoering hiervan op basis van drie pijlers: Gezamenlijkheid, Zakelijkheid en Nieuwe wetgeving. Stand van zaken Jaarrekening Regio Arnhem - Nijmegen In december 2020 heeft de raad besloten om deel te nemen aan de Groene Metropoolregio. Deze is op 1 januari 2020 van start gegaan. 2020 is een overgangsjaar waarbij voor de opgaven alleen bestaande dan wel binnen de bestaande begrotingsbudgetten beschikbaar te stellen middelen worden ingezet. In de periode mei/juni van 2021 leggen we aan de raad – gekoppeld aan de Kadernota 2022 – een voorstel over het wel of niet inschrijven op de regionale opgaven voor het jaar 2022 voor. Uit de opgaven blijkt duidelijk, hoeveel het kost en welke producten er worden opgeleverd.

ODRN (Omgevingsdienst Rijk van Nijmegen) De ODRN is voortvarend aan de slag gegaan met de ontwikkelagenda. Hierin zetten zij in op drie thema’s: Gezamenlijkheid (in beleid en opdrachten), Zakelijkheid (relatie opdrachtgever opdrachtnemer) en Nieuwe Ontwikkelingen (zoals Omgevingswet). In regionaal verband kijken we naar gezamenlijkheid in beleid en opdracht, zodat de ODRN efficiënt kan opereren. Binnen het thema ‘zakelijkheid’ verricht de ODRN onderzoek naar het informatiesysteem. Ook is de stofkam door diverse procedures gegaan zoals voor budgetbeheer en is gekeken hoe men tot minder externe inhuur van personeel kan komen. Het thema ‘nieuwe ontwikkelingen’ vormt zich naar de komst van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteit Bouw. Hierbij wordt bij voorkeur in regionaal verband opgetrokken (zie verder onder

Gemeente Berg en Dal

80 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

3.4.2.). BRN – motie Uniformering - kaderbrief Conform de door de raad aangenomen motie ‘Uniformering indexeringen en bezuinigingen samenwerkingen’ stuurt het college binnen de samenwerkingen aan op toepassing van de BRN-normen. Daarnaast wordt ingezet op het gebruik van het instrument van de kaderbrief. Dit heeft mede tot gevolg gehad dat Munitax vanaf 2021 hiervan gebruik zal gaan maken. Bestuurlijke bijdrage in DB’s van de regelingen Naast de vertegenwoordiging vanuit het college in de AB’s van de regelingen worden door de collegeleden ook posities in de DB’s van diverse regelingen bekleed. DB MGR (wethouder Fleuren): De taakstellende bezuiniging ter hoogte van € 0,5 miljoen wordt op een andere wijze geborgd, nadat was gebleken dat de oorspronkelijke bezuinigingsmogelijkheid was komen te vervallen. De kosten van huisvesting gaan hierdoor omlaag. DB GGD (wethouder Van de Scheur): Inzet op normalisering o.a. in de jeugdzorg. Teveel jongeren komen in het professionele zorgcircuit terecht, terwijl de oplossing vaak binnen de directe omgeving ligt. DB ODRN (wethouder Verheul): Bestuurlijk trekker van de pijler Nieuwe Ontwikkelingen in de Ontwikkelagenda van de ODRN, waarin de komst van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen in goede banen moet worden geleid.

DB VRGZ (burgemeester Slinkman): In beeld brengen van mogelijke bezuinigingsmogelijkheden met de daarbij behorende maatschappelijke consequenties om raden in de gelegenheid te stellen de taakstellende bezuiniging te realiseren.

3.4.2 We betrekken de raad op verschillende manieren in de samenwerking die we met andere gemeenten hebben. Portefeuillehouders koppelen duidelijk terug naar de raad over zaken die spelen in de samenwerkingen. In de raadswerkgroep Samenwerkingen bespreken we: · Onze opdrachten naar de samenwerkingen: zijn we duidelijk en hoe sturen we? Hierin richten we ons op de ODRN en Arnhem Nijmegen. · Wat raadsleden in de samenleving hebben opgehaald over de effecten van de samenwerkingen. Stand van zaken Voorjaarsnota Regio Arnhem Nijmegen (RAN) Er is afgesproken om de plannen voor de versterkte samenwerking in de regio Arnhem Nijmegen voorafgaand aan de besluitvorming te bespreken in de raadswerkgroep Samenwerkingen. Omgevingsdients Regio Nijmegen (ODRN) Voor de ODRN werken we met de opdrachtgevers aan een betere regionale afstemming, zodat we een eenduidigere vraag aan de ODRN stellen. Dit doen we ook in het kader van de komst van de Omgevingswet. Stand van zaken Jaarrekening Afstemming college – raad Alle portefeuillehouders hebben in de raadsvergaderingen en in de informatieve sessies voor de raad regelmatig lopende zaken uit GR-en teruggekoppeld. Regio Arnhem – Nijmegen De rol van de raadswerkgroep Samenwerkingen zat meer aan de voorkant van het proces.

In plaats hiervan zijn er het afgelopen jaar meerdere radenbijeenkomsten geweest waarin de raadsleden van de 18 deelnemende gemeenten stap voor stap zijn meegenomen in de ontwikkeling van de plannen voor de versterkte regio. Er is hierbij dankbaar gebruik gemaakt van de input die tijdens deze bijeenkomsten bij raadsleden is opgehaald.