B55 Jaarverslag en Jaarrekening Berg en Dal 2020

Zodat al deze plannen voor de periode 2020-2023 weer actueel zijn, goed op elkaar aansluiten en door alle diensten in uitvoering kunnen worden genomen. Stand van zaken Voorjaarsnota In samenwerking met instanties als het IGP-bureau, het RIEC en uiteraard politie is veel aandacht besteed aan de aanpak van fraude en ondermijning. Zo heeft recent de eerste tijdelijke woningsluiting in onze gemeente plaatsgevonden, als bestuurlijke aanpak van overtredingen Opiumwet (toepassing van het zogenoemde Damoclesbeleid). Ook is voor raadsleden een regionale kennisbijeenkomst gehouden over het brede thema ondermijning. Voor de toepassing van de Wet verplichte GGZ per 1-1-2020 zijn de noodzakelijke bestuurlijke keuzes gemaakt, waardoor een aantal wettelijke taken regionaal zijn belegd bij het meldpunt bijzondere zorg van de GGD. Dit ter ondersteuning van besluitvorming door lokale bestuurders in concrete casussen. Verder heeft ook het gemeentelijk regieteam een inhoudelijke rol bij deze casussen van verplichte zorg. In de periode januari-april heeft er een handvol casussen gespeeld. Het regionaal risicoprofiel, regionaal beleidsplan 2020-2023 en regionaal crisisplan van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid zijn allen (opnieuw) vastgesteld en in uitvoering genomen. Tijdens de huidige coronacrisis is deze regionale organisatiestructuur volop bemenst en ingezet ter ondersteuning van gemeenten.

Stand van zaken Jaarrekening Eind 2020 is onder leiding van een aangestelde ondermijningscoördinator het zogenaamde

Gemeente Berg en Dal

42 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

ondermijningsoverleg basisteam Tweestromenland van start gegaan, met medewerking van gemeenten, politie, OM en RIEC. Hier willen we concrete casussen behandelen via een integrale aanpak, dus zowel de strafrechtelijke als de bestuursrechtelijke weg. Vooral op gebied van hennepteelt/drugshandel zijn al resultaten zichtbaar. Verder is gezamenlijk het BIBOBbeleid geactualiseerd, vooral ook bedoeld ter voorkoming van ondermijnende activiteiten. De uitvoering van de Wet verplichte GGZ waarbij een aantal wettelijke taken zijn belegd bij het meldpunt bijzondere zorg van de GGD werkt naar behoren. De noodzakelijke samenwerking bij het aanvragen van zorgmachtigingen met het OM en het zorgveld kent wel aanloopproblemen, maar hier wordt lokaal en regionaal aandacht aan gegeven. Vanaf het begin van de Coronacrisis (maart 2020) is de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid opgeschaald naar Grip 4. Deze intergemeentelijke structuur betekende vooral dat het Team Bevolkingszorg bij de veiligheidsregio zeven dagen per week bemenst moest worden, maar ook dat alle gemeenten een “actieteam Corona” hebben samengesteld. Personeel van de veiligheidsregio en gemeentelijke medewerkers vanuit verschillende taakgebieden zijn gedeeltelijk vrij gemaakt voor deze taken. Nog steeds vraagt de coronacrisis redelijk veel inzet van het regionaal en gemeentelijk personeel.

De aanpak van de coronacrisis wordt door de veiligheidsregio uitgebreid geëvalueerd, om structurele leerpunten uit te halen. 2.2.8 We bevorderen de Veiligheid en Leefbaarheid. In het kader van verbeteren van veiligheid en leefbaarheid breiden we de BOA-capaciteit uit. De raad heeft eerder besloten om onze BOA's in te zetten om de leefbaarheid in de wijken te vergroten door: · meer te controleren op (zwerf)afval · vooral zichtbaar en aanspreekbaar te zijn in de wijk · bij evenementen aanwezig te zijn. Verder handhaven zij op de parkeer- en stopverboden op de dijken om zo de veiligheid op de weg en de bereikbaarheid van hulpdiensten te vergroten. We gaan steeds meer inzetten op controles buiten kantoortijden. Daarnaast vindt er steeds meer overleg plaats met de wijkagent en verdelen we de taken. Stand van zaken Voorjaarsnota We hebben drie BOA’s. Met veel flexibiliteit is het gelukt bij de evenementen waar toezicht gewenst lijkt BOA’s in te plannen. Hier lopen we wel tegen de wettelijke toegestane werktijden en werkdruk aan. Er wordt bekeken of inhuur van beveiligers danwel BOA’s (voor enige uren) daar een oplossing in kan bieden. Door de huidige coronacrisis zijn voorlopig alle geplande evenementen vervallen. Er komen nu andere taken op onze BOA’s af. Het handhaven van de noodverordening ligt in eerste instantie bij de BOA’s.

Controle op de horeca en spontane samenkomsten van jeugd zal veel werktijd in beslag gaan nemen en vragen om andere werktijden dan kantooruren. Werken in de weekenden en avonduren lijkt nog meer gewenst. Als er nog strengere maatregelen komen zal ook de werkdruk en werkbelasting bij de BOA’s verder oplopen. Wat dat betekent voor de reguliere taken van de BOA’s kunnen we nu nog niet overzien. Stand van zaken Jaarrekening De BOA's hebben tot de eerste versoepelingen van de Coronamaatregelen echt in de frontlinie gestaan. Het handhavingsbeleid was destijds gericht op streng optreden en verbaliseren. Er zijn in 2020 door de BOA's 91 processen-verbaal uitgeschreven op grond van de noodverordening. Daarnaast hebben ook nog 9 jeugdigen een Halt-verwijzing opgelegd gekregen. Dit toezicht op coronamaatregelen heeft veel capaciteit en inzet van onze BOA’s gevraagd, mede omdat zij hiervoor ook vaak in weekenden en avonden in dienst kwamen. Nu de coronamaatregelen in najaar 2020 weer zijn aangescherpt, staan de BOA’s weer in de frontlinie. Inmiddels zijn voor de BOA’s 3 elektrische fietsen aangeschaft, zodat ze op meer plekken kunnen komen om onder andere de coronaregels te controleren. Ook zijn ze hierdoor beter zichtbaar en aanspreekbaar. In de wat corona betreft rustigere zomerperiode was vooral “jeugd”

Gemeente Berg en Dal

43 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

en “overlast rondom de Bellevue” een thema. Dit blijft vooralsnog een aandachtspunt. 2.2.9 In de wijk Stekkenberg krijgt iedereen gelijke kansen Uit de GGD monitor blijkt dat er in de Stekkenberg meer armoede is, er veel sociale huurwoningen zijn, meer eenoudergezinnen, meer mensen met een lage opleiding. Bij deze groepen is het risico dat er problemen ontstaan groter. Op grond hiervan is het vanzelfsprekend dat de wijk veel aandacht krijgt om meer kansen te creëren en een positieve ontwikkeling te bevorderen. Bestuurders van SPOG, Forte Welzijn, Stichtingsbestuur Op de Heuvel, Domino, gemeente en een vertegenwoordiger van de GGD hebben met elkaar afgesproken om een actieplan op te stellen met de volgende 4 pijlers: 1. Het realiseren van een integraal wijkcentrum voor een goede doorlopende pedagogische aanpak. 2. Betere samenwerking tussen organisaties en samenhang in activiteiten voor de Stekkenberg. 3. Een heldere agenda wat we willen bereiken met duidelijke doelen en resultaten met input van bewoners en professionals. 4. Een goede monitoring en verantwoording van de inzet op de bereikte resultaten. Deze pijlers moeten leiden tot een kansrijke wijk voor alle maar vooral ook de kwetsbare inwoners. Er is een stuurgroep en projectgroep ingericht die hiervoor een plan opstelt.

Stand van zaken Voorjaarsnota Het stuurinstrument met uitgangspunten en een concreet actieplan is bijna afgerond. De coronacrisis vertraagt de uitvoering hiervan, want het voorzieningenhart is gesloten. Stand van zaken Jaarrekening Het stuurinstrument met uitgangspunten en het actieplan voor de Stekkenberg zijn vastgesteld door het college. Het integraal wijkcentrum is gerealiseerd. De acties uit het actieplan worden uitgevoerd, voor zover corona dat toelaat. Samen met de partners in de wijk en met ondersteuning van de Radboud Universiteit zijn we bezig met het ontwikkelen en uitzetten van een leefplekmeter. Hiermee proberen we de inwoners een actievere rol te geven in wat er in de wijk moet gebeuren. In 2021 verwachten we hier de eerste resultaten van te hebben.

2.3.1 Onze dorpscentra zijn aantrekkelijk en gastvrij. Op de volgende plekken zijn/gaan we bezig met de voorbereiding van projecten: · In het centrum van Ooij; herinrichting Reinier van Ooijplein, de uitvoering volgt op zijn vroegst in 2021. · In het centrum van Groesbeek; herinrichting van het marktplein. Uitvoering is op zijn vroegst in 2020. Eerst voeren we de onderzoeken uit naar nadere mobiliteit in het centrum en naar een eventuele verplaatsing van sociaal-cultureel centrum De Mallemolen. · In het centrum van Beek; aanpassing winkelcentrum Beek. De inmiddels verouderde plannen houden we tegen het licht. Hierbij bekijken we de verbinding voor voetgangers tussen het Höfke en de winkels. We willen dat er een prettige sfeer is in de verschillende dorpen. Dat doen we in de eerste plaats voor onze inwoners, maar ook voor de toeristen die op onze gemeente af komen en daardoor langer blijven. De toeristische sector kan zich hierdoor verder verbeteren. Stand van zaken Voorjaarsnota · Inwoners van Ooij zijn bezig met het maken van inrichtingsplannen voor het Reiner van Ooiplein. · De uitvoering van de herinrichting van het marktplein in Groesbeek is in 2021. Er is meer tijd nodig voor participatie en dat is in tijden van Corona lastig. De verplaatsing

Gemeente Berg en Dal

44 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

·

van sociaal-cultureel centrum De Mallemolen gaat niet door. Het centrum van Beek: Conform bovenstaande planning.

Stand van zaken Jaarrekening De planvorming voor de herinrichting van het marktplein is door de raad medio 2020 stilgelegd. Vanaf januari 2021 is deze planvorming weer opgepakt. In 2021 plannen we een nieuw moment voor uitvoering. Voor Ooij en Beek geldt dat we na de voorbereidingen in 2020 in 2021 de benodigde besluiten zullen gaan nemen. Voor wat betreft het Reiner van Ooiplein heeft een werkgroep bestaande uit inwoners en gemeente de eerste scenario’s aan het dorp gepresenteerd. De belangstelling was groot. Het was een heel positief gesprek waarin besloten is om één scenario verder uit te werken naar een voorlopig ontwerp. In 2021 komen we er bij de inwoners op terug.

2.3.2 We gebruiken de accommodaties beter. In oktober 2019 zijn we in Millingen aan de Rijn gestart met de 2e fase van het accommodatiebeleid. Het doel daarbij is dat we de activiteiten in het dorp zoveel mogelijk in stand willen houden omdat we het ontmoeten tussen inwoners belangrijk vinden. Om dit betaalbaar te houden gaan we samen met de gebruikers en beheerders van accommodaties op zoek naar kansen en mogelijkheden. Met elkaar willen we onderzoeken of de bezetting van ruimtes kan worden verbeterd en of de financiële gezondheid kan worden behouden en/of verbeterd. Als blijkt dat de financiële gezondheid onder druk staat willen we ook samen naar slimme samenwerkingsvormen kijken en naar meer flexibiliteit in gebruik. We gaan dat doen in elk dorp voor de welzijns- (dorpshuizen, fanfares e.d.) en sportaccommodaties waar de gemeente een financiële relatie mee heeft. Waar nodig betrekken we hierbij ook scholen en kerken. De gemeente wil deze verkenning gebruiken om keuzes te maken in welke accommodaties geïnvesteerd moet (blijven) worden en welke niet. Stand van zaken Voorjaarsnota De inventarisatie voor Millingen aan de Rijn heeft vertraging opgelopen als gevolg van andere prioriteiten en het coronavirus. Wel is een start gemaakt met een vastgoedvisie voor gebouwen die in gemeentelijk eigendom zijn. Deze visie heeft hetzelfde doel als de 2e fase van het accommodatiebeleid.

Het proces en de uitkomsten stemmen we met elkaar af. Stand van zaken Jaarrekening De raad heeft gevraagd om een evaluatie van het accommodatiebeleid. In verband hiermee is de 2e fase van het accommodatiebeleid op dorpsniveau gestopt en is gekozen voor een andere en snellere benadering. Er is een keuze gemaakt om accommodaties te benaderen per categorie van vergelijkbare accommodaties. Doel is om op inhoudelijk, financieel en organisatorisch vlak slimmer, efficiënter, goedkoper met accommodaties om te gaan. Een evaluatie- en discussienota zullen in 2021 tijdens een thema-avond met de raad worden besproken. De uitkomsten worden meegenomen in de daarop volgende gesprekken met vertegenwoordigers van de sport- en muziekverenigingen en dorpshuizen die in 2021 plaatsvinden.

2.3.3 We zijn zuinig op de bijzondere, oude panden/monumenten in onze gemeente. In Millingen aan de Rijn bekijken we (in overleg met de eigenaren) wat de bijzondere panden zijn en wijzen we er weer enkele aan als gemeentelijk monument. Samen met eigenaren van kerken stellen we een Kerkenvisie op. Deze visie geeft antwoord op de vraag hoe we met dit leegkomende vastgoed om kunnen en willen gaan. Stand van zaken Voorjaarsnota Het aanwijzen van gemeentelijke monumenten in Millingen aan de Rijn staat gepland voor de tweede helft van 2020. In augustus nemen we contact op met de eigenaren van de gebouwen

Gemeente Berg en Dal

45 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

die we willen aanwijzen als gemeentelijk monument. De startnotitie kerkenvisie is besproken in de carrouselvergadering van 20 februari 2020. Met de terugkoppeling uit de carrouselvergadering willen we het gesprek aangaan met de kerkeigenaren. De eerste gesprekken stonden voor eind maart ingepland, maar zijn niet doorgegaan door de maatregelen tegen het coronavirus. Als het weer verantwoord is, zullen we opnieuw contact opnemen met kerkeigenaren. In de tussentijd wordt er aan de inventarisatie kerken gewerkt. Stand van zaken Jaarrekening Na het bespreken van de startnotitie kerkenvisie zijn overleggen gestart met de kerkeigenaren. Door de coronacrisis was het echter moeilijker om met elkaar in contact te treden. Dit bemoeilijkte dit proces. We hebben nu bijna alle kerkbesturen gesproken. Op basis van de gesprekken met kerkeigenaren gaan we kijken hoe we verder invulling geven aan dit proces. Gedurende het jaar werd duidelijk dat er een actualisatie van de erfgoedverordening noodzakelijk is om het erfgoedbeleid voort te zetten onder de Omgevingswet. Ook bleek steeds meer dat de gehanteerde archeologische waardenkaarten die de gemeente gebruikt niet meer actueel zijn. Er is om die reden besloten prioriteit te geven aan de voorbereidingen om dit beleid te actualiseren.

Daarnaast is er vanuit erfgoed input gegeven in het regionale project herstel regionale culturele infrastructuur Cultuurregio 025. Dit is een project geïnitieerd vanuit de provincie als herstelplan voor cultuur- en erfgoedsector na de coronacrisis. De voorbereidingen om een nieuwe tranche gemeentelijke monumenten in Millingen aan de Rijn aan te wijzen is om die reden nog niet van start gegaan.

2.3.4 We maken het landschap mooier, diverser en beter bereikbaar. De projecten die zijn uitgevoerd op basis van het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) hebben onmiskenbaar geleid tot een fraaier landschap en een toename van een aantal planten- en diersoorten. Toch zien we landelijk en op lokaal niveau nog altijd een afname van de biodiversiteit in het landelijke gebied. We willen daarom meer de aandacht leggen op biodiversiteit. Dit doen we door het opstellen van een biodiversiteitsplan, dat als onderlegger kan dienen voor een Omgevingsvisie. We ondersteunen biodiversiteitsplannen en – projecten van andere partijen en geven zelf het goede voorbeeld op onze eigen terreinen. In het voorjaar zijn de resultaten van de pilot om bermmaaisel te verwerken tot bodemverbeteraar (bokashi) bekend. We doen dit omdat we denken op deze manier circulaire omgang met grondstoffen te bevorderen, de biodiversiteit op de agrarische percelen toeneemt en de bodem beter bestand raakt tegen droogte en wateroverlast. Ons landschap en onze natuur is voor ons heel belangrijk. We willen dat onze inwoners en iedereen die onze gemeente bezoekt hiervan kan genieten. We kijken of alle uitgevoerde deelprojecten uit het project Regie op Wandelen voldoende zijn om genomineerd te worden als wandelgemeente van het jaar 2020. We willen de jeugd ook interesseren voor ons landschap en onze natuur.

We stimuleren alle basisscholen en natuurorganisaties om natuurprojecten op te nemen in het lespakket. De scholen begeleiden we samen met Via Natura om groene lesplekken aan te leggen of uit te breiden. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is nog geen opdracht gegeven voor een biodiversiteitsplan. Samen met onze partnerorganisaties op het gebied van natuur en landschap nemen we deel aan een werkgroep om te komen tot meer biodiversiteit. Een belangrijk eerste voorstel vanuit de andere organisaties is dat de gemeente een actiever grondbeleid gaat toepassen, waardoor een domino-effect optreedt bij vrijwillige kavelruil. Ons college moet zich nog buigen over dit voorstel. We werken wel al aan een voorbeeldboek landschappelijke inpassing. Initiatiefnemers en onze eigen medewerkers krijgen hierin voorbeelden aangereikt van goede landschappelijke inpassing

Gemeente Berg en Dal

46 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

van nieuwe initiatieven. Dit is van belang gelet op de vele verzoeken die worden ingediend tot functieverandering in het buitengebied. Het bokashiproject (bermmaaisel verwerken tot bodemverbeteraar) liep vorig jaar tegen wettelijke beperkingen aan. Het ministerie wil bokashi pas gaan toestaan als wetenschappelijk is onderbouwd dat er geen negatieve effecten optreden op het gebied van cumulatie van zware metalen, verspreiding van invasieve exoten enzovoort. Een werkgroep onder leiding van de provincie gaat hiermee aan de slag. Totdat het gebruik van bokashi wettelijk is toegestaan kan deze manier van maaiselverwerking niet worden toegepast. Wel werken we met de ODRN aan een ontheffing om al bestaande bokashi-hopen eenmalig toe te kunnen passen. Alle initiatieven om de wandelmogelijkheden te verbeteren hebben ertoe geleid dat we zijn genomineerd als wandelgemeente van het jaar. Alle 3 de genomineerde zijn als winnaar aangewezen. Het voelde in deze crisis tijd niet goed om een concurrentiestrijd aan te gaan. Door de actieve benadering van scholen door Via Natura komen er steeds meer initiatieven om schoolpleinen te vergroenen. De subsidie voor de Biezenkamp in Beek is vastgesteld en die voor De Sieppe in Groesbeek verleend.

Stand van zaken Jaarrekening Aan vier particulieren is subsidie verstrekt voor de aanplant van landschapselementen, waardoor ons landschap verder verfraaid wordt. Op 4 oktober is de Landschapsparade gehouden. Het is een van de zeer weinige publieksevenementen die in 2020 zijn doorgegaan en het was erg succesvol. Het thema wandelen sloot niet alleen erg goed aan op de nominatie van Berg en Dal als wandelgemeente van het jaar, maar ook op de ingetreden Coronacrisis, waarbij wandelen een van de weinige activiteiten werd die probleemloos kan worden beoefend. De dorpsommetjes zijn een groot succes. Er zijn inmiddels meerdere ommetjes afgerond of in voorbereiding. Het succes in het ene dorp leidt tot het opstarten van een nieuw ommetje in andere dorpen. Het schoolplein van Basisschool de Sieppe is vergroend en de voorbereiding van het vergroenen van één en misschien twee nieuwe schoolpleinen is gestart. Verder is er door Via Natura veel aandacht besteed aan natuureducatie. Het Voorbeeldboek landschappelijke inpassing van ruimtelijke initiatieven is vastgesteld en inmiddels al enkele malen succesvol toegepast bij nieuwe plannen in het buitengebied. Er is ontheffing verkregen voor het eenmalig uitrijden van de al gemaakte bokashihopen. 2.3.5 Wij houden groenvoorzieningen op peil. De contracten voor groenonderhoud zijn in 2018 opnieuw aanbesteed.

In principe ligt daarmee vast dat we de aankomende twee jaar dezelfde A-kwaliteit behouden en dat de aannemer medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt ingezet bij het onderhoud. Samen met een vertegenwoordiging vanuit de dorpsraad is nagedacht over het vergroenen van Leuth. Dit jaar staat de realisatie hiervan op de agenda. In grijze gebieden zullen klinkers plaats maken voor bomen en planten. Tot slot zullen wij ook dit jaar weer plantsoenen renoveren en herstellen. Door het veranderende klimaat (lange droogte) zien wij dat bepaalde soorten het steeds zwaarder krijgen. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor biodiversiteit. Daarom proberen steeds vaker andere en nog minder bekende plantsoorten uit in het openbaar groen. Stand van zaken Voorjaarsnota Aannemer Dar verzorgt een groot deel van het groenonderhoud in onze gemeente. Zij zetten daarvoor medewerkers in van het Werkbedrijf. Veel van die medewerkers zijn ivm de risico’s van het coronavirus thuis. Het was daarom niet mogelijk om per 1 april de formatie te verhogen. Dat betekent dat slechts 1/3 van de medewerkers actief is in het groenonderhoud. Dar zal zich

Gemeente Berg en Dal

47 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

vooral richten op A-locaties zoals plantsoenen langs de hoofdwegen en in centrumgebieden. De onderbezetting betekent dat plantsoenen in wijken tijdelijk minder vaak onderhoud krijgen. Wij zijn nette plantsoenen gewend (A-kwaliteit). Klachten van inwoners gaan veelal over het (gebrek aan) onderhoud van de Openbare Ruimte. De verwachting op basis van de huidige situatie is dat we terug moeten vallen op B-kwaliteit (twee keer zo veel en hoog onkruid). Als blijkt dat de situatie langer aanhoudt of verergert, dan is zelfs C-kwaliteit denkbaar. Dat betekent vier keer zo veel en hoog onkruid (ten opzichte van A-kwaliteit). We zullen de rest van het jaar voor een groot deel nodig hebben om de plantsoenen weer op orde te krijgen. Ander werk gebeurt vooral machinaal. Vooralsnog verwachten wij geen problemen op het gebied van bijvoorbeeld boom-, gazon- en bermbeheer. Stand van zaken Jaarrekening Dar heeft de buitenruimte conform contract onderhouden. Dat betekent dat het groen er weer netjes bij lag. In het najaar van 2020 hebben we tienduizenden planten en honderden bomen vervangen. Dit doen we om de groenvoorziening en het bomenbestand op peil te houden. Dit jaar was er meer uitval ten opzichte van voorgaande jaren. Naar verwachting heeft dit te maken met extreme hitte en droge periodes. Een risico is de kwaliteit van grasvelden.

We constateren dat door droogte en hitte grasvelden uitdrogen en moeilijk herstellen. In het herstel van gazon hebben we niet geïnvesteerd. De voornaamste reden is grote herstellend vermogen van gazon. Toch zien we dat het gazon niet overal hersteld is.

2.4.1 We werken aan een duurzame gemeente door te werken aan energiebesparing en het opwekken van duurzame energie. Met het door de raad vastgestelde Actieplan Duurzaamheid, werken we in onze gemeente langs verschillende lijnen gestructureerd aan duurzaamheid. Komend jaar leggen we hier de focus: Duurzame energie · We gaan door met successen zoals het Loket Duurzaam Wonen Plus en de stimuleringsregelingen. · We gaan aan de slag met de uitvoering van de ruimtelijke visie duurzame energieopwekking 2019. We willen dat komend jaar de eerste (pilot)projecten voor grootschalige zonneparken worden uitgerold. · We gaan de discussie aan over windmolens in onze gemeente. Aardgasvrij wonen · We stellen een Warmtevisie op. · We starten met een aantal projecten om gestructureerd huizen te verduurzamen. We richten ons hierbij op het isoleren van de huizen en het vergroten van de energiebesparing. Dit zijn de eerste stapjes richting een aardgasvrije toekomst, zonder dat we al daadwerkelijk van het aardgas af gaan. Duurzame mobiliteit · We blijven werken aan een netwerk van laadpalen voor elektrische auto’s. · We blijven door gaan met het vervangen van de huidige straatverlichting door LEDverlichting.

· We werken op regionaal niveau aan het verduurzamen van het doelgroepenvervoer Circulaire Economie · We blijven vanuit afvalverwerking stappen zetten naar een circulaire economie, en we verkennen hoe we dit breder kunnen trekken naar bijvoorbeeld de bouwsector en de sector toerisme en recreatie.

Gemeente Berg en Dal

48 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Klimaatadaptatie · We geven een nadere invulling aan de Regionale Adaptatie Strategie. Hierin staan ambities, doelen en maatregelen om de negatieve gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te voorkomen of te verminderen. Samen duurzaam handelen · Samen met de regio werken we aan de verplichte Regionale Energie Strategie. · We helpen ondernemers een verduurzamingsslag te maken. Duurzaam organiseren · We gaan onderzoeken of het zinvol is om onze eigen gemeentelijke CO2 uitstoot te monitoren. De CO2-prestatieladder zou hiervoor ingezet kunnen worden. · We verbeteren de communicatie over duurzaamheid. · We zoeken nieuwe mogelijkheden om het gemeentelijk vastgoed nog verder te verduurzamen. Stand van zaken Voorjaarsnota Duurzame energie Het Loket Duurzaam Wonen Plus informeert wekelijks onze inwoners over mogelijkheden om energie te besparen. Dit gebeurt door persoonlijk contact, telefonisch contact of per email. De stimuleringsregelingen blijken een succes. Voor de subsidie voor energiebesparende maatregelen komt de bodem in zicht. We schatten in dat de regeling voor de zomer is uitgeput. Er is dan sinds 2018 in totaal €1.000.000 aan subsidies verleend voor energiebesparende maatregelen en zonnepanelen. Er zijn drie pilotprojecten benoemd voor het grootschalig opwekken van zonne-energie op land. We gaan de discussie aan over windmolens in onze gemeente.

Die zal in de tweede helft van dit jaar plaats gaan vinden. Aardgasvrij wonen Er is een startnotitie opgesteld voor een warmtetransitievisie. We treffen nu de voorbereidingen voor de aanbesteding. Ook hebben we een samenwerkingsverband met Oosterpoort opgezet. We hebben een subsidie gekregen van de provincie om te onderzoeken of er draagvlak is in de wijk De Drul voor een pilot aardgasvrij wonen. Daarnaast faciliteren we buurtschappen en VVE’s in de zoektocht naar aardgasvrij wonen. Duurzame mobiliteit Vorig jaar zijn er 11 openbare laadpalen bijgekomen, dat is een verdubbeling van het aantal laadpalen. Ook dit jaar rollen we het netwerk van laadpalen voor elektrische auto’s verder uit. Daarnaast vervangen we jaarlijks een deel (250 tot 300 lantaarnpalen) van de huidige straatverlichting door LED-verlichting. De regionale aanbesteding voor het doelgroepenvervoer is net afgerond. Gedurende de contractperiode van 10 jaar is onze ambitie om, uiterlijk 1 januari 2030, te komen tot een volledig emissieloos doelgroepenvervoer. Circulaire Economie Op regionaal niveau werken we hard aan de circulaire economie. Een belangrijk onderdeel daarvan is een circulaire grondstoffenbank. We ondersteunen dit door de kansen in onze gemeente aan te dragen. Ook is er een onderzoek uitgezet naar de mogelijkheden voor circulaire economie in de toeristische sector in onze gemeente.

Voor de zomer verwachten we de resultaten van dit onderzoek. Klimaatadaptatie Er wordt een RAS uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie opgesteld.

Gemeente Berg en Dal

49 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Samen duurzaam handelen We werken actief mee aan een concept-bod voor de Regionale Energie Strategie. Enerzijds door onderdeel te zijn van de werkgroep RES. Anderzijds door actief deel te nemen aan de ruimteateliers en de stakeholderinterezzo’s. We brengen constant onze visie in op de invulling van ons regionale concept-bod. Via het Loket Duurzaam Wonen plus adviseren we ook bedrijven over mogelijke duurzaamheidsslagen. Daarnaast voeren we gesprekken met de ODRN over hoe zij ondernemers in onze gemeenten ook kunnen coachen op het gebied van duurzaamheid. In de toeristische sector werken we aan circulariteit. Verder voeren we gesprekken met ondernemers over de mogelijkheden om duurzame energie op te wekken. Duurzaam organiseren Er is onderzocht wat het invoeren van de CO2-prestatieladder betekent. Een raadsvoorstel hierover is in voorbereiding. De website is verbeterd, maar dit blijft een continu-proces. We werken aan structureler communiceren over duurzaamheid. De meest voor de hand liggende maatregelen aan onze gebouwen zijn genomen. Nu moeten we verder kijken. Er wordt onderzocht welke maatregelen wij nog kunnen nemen. Voor de zomer verwachten we de resultaten van dit onderzoek. Stand van zaken Jaarrekening In 2020 zijn verdere stappen gezet in de uitwerking en uitvoering van de ruimtelijke visie duurzame energieopwekking, zoals is vastgesteld in december 2019.

We realiseren ons steeds meer dat de duurzaamheidsopgave fors is en niet alleen met zon op dak te realiseren is. Inmiddels zijn vier pilots voor het ontwikkelen van grootschalige zonneparken geselecteerd en onderzoeken we op een specifieke locatie de mogelijkheden. Er is circa 82 hectare aan zonnepark in onderzoek, dit is exclusief natuurontwikkeling. Mits er geen pilots afvallen, zullen we in deze coalitieperiode geen nieuwe pilots aanwijzen. Ook is op verzoek van de raad de discussie over windmolens heropend. Wij zijn erin geslaagd om onze eigen ruimtelijke visie duurzame energieopwekking 2019 op te nemen in de Regionale Energiestrategie. Op regionaal niveau hebben wij actief deelgenomen aan de invulling van het speerpunt Circulaire Regio van het Versterkingsproces in de regio. We zijn gestart met de warmtetransitie. Ook hebben we diverse subsidies aangevraagd en deels al ontvangen om onze inwoners te helpen richting een gasloze toekomst. Het Loket Duurzaam Wonen Plus blijft ondanks de lockdowns een succes. Het aantal nieuwe klantcontacten is met ruim 30% gestegen. Het college heeft besloten om deelname aan het Loket Duurzaam Wonen Plus voort te zetten. Momenteel zijn er in onze gemeente 21 openbare laadpalen voor elektrische auto’s. Dit is volgens verwachting. De succesvolle subsidieregeling voor duurzaamheidsmaatregelen is uitgeput en beëindigd.

Er zijn ruim 2.000 energiemaatregelen getroffen. Ongeveer de helft voor zonnepanelen en de andere helft isolatie of HR++ glas. Er is 54 keer gebruik gemaakt van de lening Toekomstbestendig Wonen/duurzaamheidslening. Dit is bijna een halvering. Er is € 268.000 uitgeleend. Er is tweemaal gebruik gemaakt van de Stimuleringslening duurzame maatregelen non-profitorganisaties. Green Destinations is voor ons de kapstok om de toeristische sector te verduurzamen. In 2020 kregen we het predikaat Platinum, waarmee we tot de 100 meest duurzame toeristische gemeenten ter wereld behoren. Er zijn twee pilots bij toeristische bedrijven gestart om afval te verminderen en het scheiden van afval te verbeteren en circulair in te zetten. Als organisatie blijven wij verduurzamen. Het college heeft besloten om het ambitiedocument

Gemeente Berg en Dal

50 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

duurzame GWW-sector (grond, weg en water) te ondertekenen. Ook hebben wij verder onderzocht welke maatregelen we nog kunnen treffen om ons vastgoed te verduurzamen. Het meeste figuurlijke laaghangend fruit is geplukt, maar we hebben toch nog enkele acties doorgevoerd. Het Actieplan Duurzaamheid is geëvalueerd. Circa 77% loopt zoals gepland of is reeds afgerond. Twee acties zijn afgebroken, omdat wettelijke regelgeving is uitgesteld/de uitvoering in de weg staat. Vanwege bezuinigingen is ervoor gekozen om de invoering van de CO2prestatieladder en deelauto-concepten op een lager pitje te zetten. We werken momenteel aan een actualisatie van het Actieplan Duurzaamheid.

2.4.2 We nemen maatregelen tegen de effecten van klimaatverandering. In 2019 hebben de regiogemeenten samen met veel andere partijen de visie Regionale Adaptatie Strategie Rijk van Maas & Waal ondertekend. In deze visie staan veel ambities, doelen en maatregelen om de negatieve gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te voorkomen of te verminderen. In een uitvoeringsprogramma wordt bepaald wat prioriteit heeft, wat we regionaal of lokaal gaan doen en welke partijen bij welke maatregelen betrokken zijn. Er is in ieder geval een bewustwordingscampagne nodig om inwoners duidelijk te maken dat de klimaatverandering eraan komt, dat we ons daarop moeten voorbereiden en dat de overheid niet alles kan en wil oplossen. Ook inwoners en organisaties staan aan de lat om maatregelen te nemen. Er moet hierbij een goede balans worden gevonden tussen maatregelen die de gemeente voorbereidt en uitvoert en het geven van ruimte aan initiatieven van inwoners en organisaties. We gaan een Lokale Adaptatie Strategie (LAS) vaststellen in 2020. Hierin leggen we vast welke projecten we oppakken, wie de projecten gaat trekken en wie eraan meedoen, hoeveel het kost en wie dat gaat betalen. Heldere communicatie hierover is van belang. Stand van zaken Voorjaarsnota Er worden momenteel twee sporen gevolgd.

Per thema kijken we in regionaal verband welke partij al maatregelen neemt en extra maatregelen wil nemen. Verder kijken we op regionaal niveau welke maatregelen de verschillende gemeenten gezamenlijk willen nemen en welke ze lokaal willen oppakken. Het streven is om na de zomer een concept uitvoeringsplan gereed te hebben. Stand van zaken Jaarrekening Het Regionaal Uitvoeringsplan (RUP) is afgerond en wordt in 2021 vastgesteld. Er zijn 9 speerpunten geformuleerd, die door de verschillende deelnemende overheden worden getrokken. Bijvoorbeeld : Herstel van de blauwe motor in de stuwwal. Gelijktijdig met de vaststelling van het RUP is er gewerkt aan een afwegingskader voor het verdelen van de beschikbare Rijksgelden voor klimaatadaptatie. Dit afwegingskader zal in 2021 worden vastgesteld, waarna een subsidieverzoek kan worden ingediend bij het Rijk. Het Lokale Uitvoeringsprogramma wordt in 2021 verder opgepakt.

2.4.3 Wij nemen maatregelen om wateroverlast te voorkomen. Op diverse plekken hebben inwoners overlast van water door hevige regenbuien. De overlast bestaat uit hinder en schade aan privé en gemeentelijke eigendommen. Vooral Breedeweg, Beek, het centrum van Groesbeek en Heilig Landstichting zijn plekken die hiermee regelmatig te maken hebben. De invulling van de gemeentelijke zorgplicht staat beschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan Berg en Dal 2016-2020. In 2020 zal dit plan worden herzien. Het rioolstelsel is nooit berekend op waterafvoer ten gevolge van extreme regenval. De te nemen maatregelen ten gevolge van deze wateroverlast moeten we dan ook niet ten laste brengen van de rioolheffing. Deze zou onevenredig stijgen en dan loopt Berg en Dal landelijk uit de pas. Door wateroverlastprojecten samen te voegen, proberen we voor subsidies in aanmerking te

Gemeente Berg en Dal

51 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

komen. Breedeweg · Door de samenwerking met het Waterschap kunnen we in aanmerking komen voor de landelijke DPRA-subsidie. De aanvraag hiervoor kan in 2020 worden ingediend. · Door extreme regenval is de parkeerplaats Wilgstraat-Kruksebaan al twee keer ondergelopen met bijna een meter water. Wij hebben een oplossing bedacht voor het traject Knapheideweg richting buurtsuper. Uitvoering staat voor 2019-2021 op de planning. · Aan het Hemeltje zoeken gemeente en Waterschap Rivierenland ruimte voor een extra wateropvang. Ieder heeft een aandeel van 50% in de kosten. · Voor de andere grote waterstroom vanaf Klein Amerika-Antoniusweg-Bredeweg is een intentieovereenkomst gesloten tussen gemeente/WSRL en een projectontwikkelaar. De verwachting is dat met de beschikbare grondposities de wateroverlast rondom de “Boys-velden” en de Bredeweg opgelost kunnen worden. · Vanaf 2021 kunnen we met het Waterschap de uitvoering in de grote waterstromen gaan starten (Knapheidepad-Kruksebaan-buurtsuper en de stroom Klein Amerika-St. Antoniusweg). Beek

·

· ·

In 2020 staat de voorbereiding en aanleg van “watersnelwegen” op de planning. Het water uit het Keteldal kunnen we relatief eenvoudig via de Lindenstraat afvoeren naar de groene ruimte tussen de huizen en de N325. Hiervoor moeten we aanpassingen maken in het straatprofiel. Het water uit het Filosofendal kunnen we afvoeren via het tracé Waterstraat, Bongerdstraat, Colonel Ekmanstraat en Reigerstraat. De stuwwal droogt langzaam uit. In het Keteldal bestaat de mogelijkheid om water op te vangen en te laten infiltreren in de bodem. Hiervoor gaan we in gesprek met de betreffende grondeigenaren, de gemeente Nijmegen en Vitens. Het project “water werkt” is 20 jaar geleden gerealiseerd. Dit kunstwerk heeft ook een belangrijke watervoerende functie. We gaan het restaureren.

Centrum Groesbeek In het centrum nemen we bij de uitvoering van projecten het aspect wateroverlast meteen mee. We hebben de knelpuntlocaties namelijk in beeld. De maatregelen worden in de bovengrond gezocht. Door aanpassingen van het maaiveld wordt het water naar plekken geleid waar het geen of minder overlast veroorzaakt. Het betreft de reconstructies Kerkstraat, Ottenhofstraat en Mooksestraat/Binnenveld. Heilig Landstichting In deze kern hebben we nog geen concrete maatregel in beeld. Er zijn wel optimalisaties in de boven- en ondergrond mogelijk waarbij het hemelwater op een manier wordt verwerkt dat het minder overlast veroorzaakt. Het gaat met name om gemengd afvalwater wat dan op straat komt te staan. Er wordt gedacht aan afkoppelen van woningen. Aangezien Heilig Landstichting daarnaast in een grondwaterbeschermingsgebied ligt weten we niet of dit de meest gewenste maatregel is. Daarnaast hebben we nog geen inzicht in de effecten van hevige neerslag in de vorm van een modelstudie zoals bij kernen Beek en Breedeweg. Naast deze nieuwe werken, gaat ook het reguliere onderhoud door. Dit bestaat uit diverse reconstructies van riool en wegen. Ook bij deze werken is aandacht voor overlast door water. Daar waar mogelijk maken we werk met werk. In 2020 verwachten we hier nog geen nadere stappen in te kunnen zetten.

Stand van zaken Voorjaarsnota Breedeweg Hier werken we volgens planning aan de voorbereiding. Momenteel realiseren we de eerste grondaankopen op de hellingen rondom Breedeweg. · Droogdal 1: De ontwerptekeningen voor de waterbergingen Knapheideweg/ Hemeltje worden gemaakt en ook het landschappelijk inpassingsplan. In verband met de Coronamaatregelen zijn de geplande bewoners bijeenkomsten uitgesteld tot na juli 2020. De

Gemeente Berg en Dal

52 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

uitvoering van het werk start in april 2021 en is vóór juli 2021 gerealiseerd. De maatregelen op het tracé Hemeltje-Wilgstraat-Kruksebaan-buurtsuper binnen de bebouwde kom worden vanaf 2021 voorbereid en uitgevoerd. · Ook de maatregelen in het droogdal 2: Klein Amerika-Antoniusweg-Groesbeekse BoysBredeweg-Bruuk staat in de steigers voor uitvoering in 2021. We streven naar voltooiing in november 2021. Hier wordt met name gesproken met de betrokken grondeigenaren en de voetbalvereniging in verband met grondruilingen. Het beteugelen van de wateroverlast in deze stroombaan 2 moet de realisatie van de woningbouwlocatie hoek Bredeweg/Sint Antoniusweg mogelijk gaan maken. · In het voorjaar 2020 maken we aanpassingen op het terrein van de buurtsuper Breedeweg. Dit zorgt ervoor dat het regenwater dat zich nu verzamelt op de rijbaan in de hoek Bredeweg/Sint Antoniusweg kan wegstromen naar de Leigraaf. We doen dit in nauw overleg met de eigenaar van het perceel. De beschreven maatregelen westelijk van de Knapheideweg/Grafwegen moeten zorgen voor een reductie van 70% van het afstromend regenwater ten opzichte van de bui van 30 mei 2016 door de kern Breedeweg. In de periode 2022-2024 gaan we de maatregelen voor vermindering van de wateroverlast in de drie droogdalen bij Grafwegen en het droogdal bij de 2e Colonjes voorbereiden en realiseren.

Centrum Groesbeek De reconstructie Kerkstraat/kruising Ottenhofstraat is in uitvoering en de reconstructie Mooksestraat/Binnenveld is aanbesteed en wordt in 2020 uitgevoerd. Heilig Landstichting Momenteel wordt door Vitens en de Provincie de verplaatsing van de waterwinputten Brakkenstein onderzocht. Hun voorkeursvariant is verplaatsing naar het oosten. Daardoor komt de kern Heilig Landstichting in het waterwingebied te liggen. Dit beperkt ons sterk in de oplossingsmogelijkheden. De komende jaren zullen we hierover in overleg zijn. Stand van zaken Jaarrekening Breedeweg Op 29 oktober 2020 is het krediet beschikbaar gesteld voor het project “Breedeweg maakt ruimte voor water”. De financiering is (eveneens op 29 oktober 2020) ondergebracht in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP), waardoor de lasten niet (direct) op de gemeentebegroting rusten. Hierna is ook de samenwerkingsovereenkomst met het Waterschap Rivierenland getekend. De gemeente is de hoofdaannemer van het project, en de gemeente ontvang voor grofweg de helft van de kosten een bijdrage van het Waterschap. De interne administratie is zodanig ingericht dat er altijd zicht bestaat op de bestedingsruimte per maatregel (of groep van maatregelen). Van de provincie is een toezegging ontvangen dat zij de maatregelen aan de provinciale weg gaan uitvoeren. Hiervoor was 6 ton begroot.

Daarnaast is er hard gewekt aan de regionale aanvraag voor de DPRA (Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie) subsidie. Er zijn vier percelen verworven en op veel plaatsen is (en wordt) gesproken met eigenaren van percelen waarop we maatregelen willen realiseren. Op korte termijn wordt gestart op de locatie Hemeltje. Het ontwerp is besproken met de omgeving. Ook zal de bestaande duiker tussen de percelen Breedeweg 89 en 91 worden vergroot. Eigenaren hebben de medewerking toegezegd. Langs de Knapheideweg zullen ook maatregelen uitgevoerd gaan worden, hiervoor zijn de voorbereidingen in gang gezet. Het offertetraject voor de campagne Steenbreek is doorlopen en de opdracht is gegund. Met deze bewustwordingscampagne willen we de komende drie jaar bereiken dat ook de inwoner van Breedeweg een steentje bijdraagt aan de problematiek van de wateroverlast. Enkele maatregelen zijn ook al daadwerkelijk uitgevoerd: · Rondom de buurtsuper is het terrein zodanig ingericht dat het water langs de super stroomt. Hiervoor is onder meer een goot achter de super aangelegd. · In de 17 septemberstraat is een lijngoot aangelegd. · Het pleintje Berkstraat is Klimaat robuust ingericht. Hier is een participatietraject aan

Gemeente Berg en Dal

53 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

voorafgegaan. Beek · De stresstesten zijn uitgevoerd. De volgende stap is het uitvoeren van een risico dialoog met de bewoners van Beek en Ubbergen. Aan de hand hiervan kunnen een aantal maatregelen doorgerekend worden. Opdracht ligt nog bij DHV-Haskoning. · De gesprekken zijn nog niet opgestart. · Begin 2021 wordt er een pilot uitgevoerd. Aan de hand hiervan herstellen we de goten en beken waar dat noodzakelijk is. Centrum Groesbeek Reconstructies zijn uitgevoerd. Er moet nog een duikerleiding vergroot worden ter hoogte van de voormalige Jan Linders. Dit zal in 2021 afgerond zijn. Heilig Landstichting Een groot deel van de oplossing ligt op Nijmeegs grondgebied. Het stelsel heeft namelijk geen nooduitlaat. Alle voorbereidende leidingwerkzaamheden zijn in het verleden uitgevoerd. De uitstroom zit echter op Nijmeegs grondgebied. Hiervoor is overleg en toestemming nodig om op Nijmeegs grondgebied een uitloop voorziening te realiseren en te maken. Er zal eerst een studie gedaan moeten worden om aan te tonen hoe vaak een overstorting plaats zal vinden en hoeveel. 2.4.4 We stimuleren het verminderen van de hoeveelheid restafval. Sinds de herindeling is de hoeveelheid restafval per inwoner gestaag gedaald. Gelet op de landelijke VANG doelstellingen is een verdere daling gewenst.

We proberen daarom optimalisaties door te voren in de wijze van inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. In 2020 kan mogelijk gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal starten. Gekoppeld hieraan wordt mogelijk de inzamelfrequentie van restafval verlaagd. Besluitvorming moet nog plaatsvinden. Ook besteden we meer aandacht aan communicatie en educatie, en het beperken van zwerfafval. We ondersteunen initiatieven, die ertoe leiden dat afval steeds meer als grondstof wordt gebruikt (circulaire economie). De effecten van het afvalbeleid worden jaarlijks apart gerapporteerd. Afhankelijk van de resultaten worden eventuele aanpassingen voorgesteld. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is nog geen duidelijkheid over eventuele opschaling van de luierverwerking bij ARN. Medio 2020 verwachten we hierover een besluit van ARN. Daarna kan besluitvorming binnen de gemeente plaatsvinden over gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal, en verlaging van de inzamelfrequentie restafval. Communicatie en educatie loopt conform plan. Er is een raadsvoorstel in voorbereiding voor mogelijkheden van gescheiden inzameling op basisscholen. Er is een pilot uitgevoerd voor lokaal en circulair verwerken van bermmaaisel. Helaas waren er juridische belemmeringen voor voortzetting van deze pilot.

En alle zakken en minicontainers die Dar namens gemeenten inkoopt zijn inmiddels van gerecycled materiaal en kunnen aan het eind van de levensduur ook weer gerecycled worden. Stand van zaken Jaarrekening De evaluatie en bijstelling van het afvalbeleid is gedurende 2020 een eerste maal behandeld in de raad. Ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2020 loopt hierover nog een inspraakprocedure. In de raad van april 2021 worden concrete voorstellen voor bijstelling besproken. Een van die voorstellen betreft de gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal. De installatie bij ARN wordt momenteel opgeschaald. In dezelfde raadsvergadering komt ook een voorstel over gescheiden inzameling van grondstoffen op scholen. Hiervoor loopt momenteel ook een inspraakprocedure op de voorgestelde wijziging van de afvalstoffenverordening.

Gemeente Berg en Dal

54 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

2.4.5 Verwerking huishoudelijk afval moet betaalbaar blijven. De kosten van de verwerking van afval blijven toenemen. De oorzaken hiervan zijn divers en liggen niet altijd in de invloedsfeer van de gemeente. Waar mogelijk willen we onze invloed vergroten en we blijven zoeken naar bezuinigingsmaatregelen om te voorkomen dat de afvalstoffenheffing verder stijgt. Stand van zaken Voorjaarsnota De gemeente heeft weinig invloed op de verwerkingskosten van afval. Wel is landelijk het systeem rond verpakkingen gewijzigd waardoor gemeenten alleen nog verantwoordelijk zijn voor en ook alleen vergoed worden voor de inzameling. Bezuinigingen op de inzameling zijn mogelijk door service verlagende maatregelen. En mogelijk kan ‘de vervuiler betaalt’ verder worden opgevoerd. Hierover moeten we in het kader van de begroting 2021 besluiten nemen. Stand van zaken Jaarrekening Tijdens de behandeling van de kadernota 2021 en de behandeling van de evaluatie en bijstelling van het afvalbeleid is besloten om voor 2021 een kostendekkende afvalstoffenheffing te berekenen. Afhankelijk van de keuzes die in de raadsvergadering van april 2021 gemaakt worden voor bijstelling van het afvalbeleid kunnen mogelijk besparingen worden gerealiseerd. Die worden vervolgens verwerkt in een kostendekkende afvalstoffenheffing 2022.

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting Rekening Verschil 2019 2020 2020 2020 Begroting Primair Actueel Rekening Lasten

-22.691

-23.102

-23.790

-22.947

843

Baten

9.403

9.487

9.871

10.106

234

-13.289

-13.615

-13.919

-12.841

1.077

Totaal programma

Toelichting verschillen Begroting- Jaarrekening In onderstaande tabel zijn de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening op dit programma weergegeven. Bedragen x €1.000 Taakveld Overige gebouwen en terreinen

Gemeente Berg en Dal

Toelichting

Verschil

- De verkoop van een kavel van 606 m² aan de Botsestraat in Leuth was niet opgenomen in de begroting.

55 van 288

53

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

I/S/RES I

Wegen

- In 2020 is niet al het onderhoud uitgevoerd dat gepland was. Hierdoor was er sprake van een forse onderuitputting bijna € 5,5 ton. In het raadsvoorstel over het beheerplan wegen (2021), waarin wordt voorgesteld om weer een onderhoudsvoorziening in te stellen, is hiermee rekening gehouden. Daarnaast zijn er minder kosten gemaakt voor wegmarkeringen als gevolg van weersomstandigheden op het einde van het jaar. Dit heeft geleid tot een incidenteel voordeel van € 10.000.

546

I

- De onderzoekskosten studie fietspad Leuth waren € 9.000 (geraamd € 27.000). Deze kosten dekken we door een bijdrage uit de reserve lopende projecten. Het verschil van € 18.000 blijft beschikbaar in deze reserve voor eventuele vervolgkosten.

18

I/RES

- Door een ongeval met een vrachtauto zijn er extra onderhoudkosten gemaakt voor de bermen. Van de verzekering hebben we niet alle kosten vergoed gekregen, waardoor er een incidenteel nadeel is ontstaan van € 17.000.

-17

I

- De kosten voor het schoonhouden van wegen zijn hoger uitgevallen als gevolg van indexeringen, die niet meegenomen waren in de raming.

-35

I

- De kosten voor de watersysteemheffing zijn over diverse posten in de exploitatie verdeeld. In totaal is hier in 2020 een voordeel gerealiseerd van € 15.000. Het voordeel op deze individuele post (rationeel wegbeheer), dat hier onderdeel van uitmaakt, is € 27.000. In de toekomst bekijken we de verdeling over de diverse posten opnieuw.

27

I

- De overschrijding op advieskosten ad € 14.000 wordt veroorzaakt door de advisering over het nieuwe beleidsplan wegen. Deze kosten zijn gemaakt in 2020. Dit nieuwe beleidsplan was nodig voor het opnieuw instellen van de onderhoudsvoorziening wegen (in 2021).

-14

I

Gladheidsbestrijding

- Op de post huur materialen is een incidenteel voordeel gerealiseerd van € 15.000 omdat er in 2020 minder gestrooid hoefde te worden.

15

I

Kabels en leidingen

- Op de post onderhoud is er sprake van een overschrijding van € 19.000. Dit betreft het terug naar de oorspronkelijke staat brengen van de weg. Hiertegenover staan meer opbrengsten. Met betrekking tot de subsidies aanleg glasvezel is in 2020 een voordeel gerealiseerd van ruim € 50.000. Dit bedrag is nog beschikbaar voor te verstrekken subsidies en wordt meegenomen in het voorstel tot budgetoverheveling naar 2021. Voor straatwerkvergoeding en leges hebben we in totaal ongeveer € 41.000 meer ontvangen dan begroot. Dit is het gevolg van extra uitgevoerde werkzaamheden in verband met de energietransitie en extra projecten.

70

I

Rationeel wegbeheer

Gemeente Berg en Dal

56 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

- De kosten voor elektriciteit zijn in 2020 € 27.000 hoger dan begroot. Dit verschil wordt grotendeels veroorzaakt door de in 2020 betaalde voorschotten. De afrekening hiervan vindt zoals gebruikelijk een jaar later plaats, dus in 2021.

-27

I

De kosten van onderhoud en vervanging zijn in 2020 duurder uitgevallen (€ 46.000). Dit komt onder meer doordat er meer vervangingen hebben plaatsgevonden. Andere posten, waaronder schadevergoedingen, leiden tot een klein voordeel van per saldo € 6.000.

-40

I

Parkeren

- Met betrekking tot parkeren is er in 2020 een nadeel ten opzichte van de begroting gerealiseerd van in totaal € 38.000. Dit is vooral veroorzaakt doordat in 2020 de openstaande betalingen en ontvangsten met ontwikkelaar Van Erk zijn afgewikkeld.

-38

I

Sportbeleid en activering

- Het restantbudget voor harmonisatie van het accommodatiebeleid is niet besteed en niet meer nodig.

31

I

- De aanpak sportstimulering financieren door aanspraak te maken op de rijksregeling buurtsportcoaches. In 2020 waren er mede door corona onvoldoende initiatieven om dit budget volledig op te maken, daardoor is er € 90.000 over.

90

I

- Voor de projectkosten van de 2e fase accommodatiebeleid is een werkbudget van € 10.000 geraamd. Dit is met name door corona niet uitgegeven.

15

I

- Aan subsidies voor sportverenigingen is op basis van de aanvragen € 14.000 minder uitgegeven.

14

I

- Vanwege Corona is er minder onderhoud uitgevoerd met betrekking tot sporthal Heuvelland.

13

I

- Omdat diverse materialen zijn afgekeurd en vervangen is er op de post inventaris De Duffelt een overschrijding van € 14.000. De posten met betrekking tot schoonmaak en onderhoud De Duffelt laten per saldo in totaal een voordeel zien van € 64.000. Dit voordeel is incidenteel en onder meer veroorzaakt door minder onderhoud als gevolg van corona.

50

I

Openbare verlichting

Sportaccommodaties

Gemeente Berg en Dal

57 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

- Bij zwembad de Lubert is sprake van een overschrijding van de onderhoudskosten van in totaal € 88.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een uitgevoerde RIE (risico-analyse) en extra kosten vanwege aanscherping van de wet- en regelgeving. In 2020 zijn er diverse eenmalige kosten gemaakt, die niet waren begroot. Voorbeelden hiervan zijn overname van zwemspullen en extra kosten vanwege nieuwe activiteiten zoals aquajoggen. In totaal is hier sprake van een overschrijding van € 17.000. Als gevolg van niet geplande vervanging personeel bij ziektes en vakanties is € 15.000 meer uitgegeven dan geraamd. Een in 2017 opgenomen taakstellende bezuiniging van € 28.000 is nog niet gerealiseerd. Per saldo een nadeel van € 9.000 op verschillende opbrengsten

-157

I

- Bedrag voor de Kerkenvisie schuiven we door naar 2021. Door de Coronacrisis was het moeilijk om met elkaar in contact te komen over dit onderwerp.

25

I/RES

- We hebben subsidies van eerdere jaren afgewikkeld en moeten een klein deel terugbetalen aan de Provincie Gelderland.

-12

I

- De kosten voor de watersysteemheffing zijn over diverse posten in de exploitatie verdeeld. In totaal is hier in 2020 een voordeel gerealiseerd van € 15.000. Het nadeel op deze individuele post (natuurlijk groen), dat hier onderdeel van uitmaakt, is € 15.000. In de toekomst bekijken we de verdeling over de diverse posten opnieuw.

-15

I

- Beplantingsmateriaal, gepland in december 2020, is geleverd in januari 2021 en wordt daarom in 2021 verantwoord. Dit levert in 2020 een eenmalig voordeel op van € 16.000. Met betrekking tot straatwerk en hekwerken zijn alleen de kosten gemaakt die nodig waren. Dit leverde in 2020 een incidenteel voordeel van € 10.000 op.

26

I

- Landschappelijk groen, onderhoud parken en landschapselementen, laat een overschrijding zien van € 17.000. Deze wordt veroorzaakt door het verwijderen van opslag en exoten in de spoorkuil. In eerste instantie was gerekend op een bijdrage van Staatsbosbeheer, maar die ging later niet door. Daardoor kwamen alle kosten ten laste van ons.

-17

I

Speeltuinen

- De totale onderhoudskosten zijn in 2020 € 63.000 lager dan geraamd. Wij stellen voor om dit bedrag te storten in de bestemmingsreserve lopende projecten.

63

I/RES

Basisgezondheidszorg

- Diverse projecten hebben vanwege corona niet plaatsgevonden.

33

I

Monumentenzorg & Archeologie

Natuurlijk groen

Gemeente Berg en Dal

58 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Riolering

- Diverse voordelige mutaties riolering. Met name onderhoud hoofdriolen (€ 33.000), verwerken rioolslib (€ 28.000), projectkosten vastleggen zakelijk recht Ubbergen (€ 36.000) reiniging kolken (€ + 21.000) onderhoud rioolgemalen (€ - 43.000) , elektriciteit rioolgemalen (€ 11.000) en een hogere opbrengst rioolheffing (€ 54.000).

140

I

- Hogere dotatie aan de voorziening riolering

-93

I

Afval

- De belangrijkste afwijking komt door afrekeningen van opbrengst van afval van voorgaande jaren en daarnaast een hogere opbrengst afvalstoffenheffing.

65

I

Milieubeheer

- De bijdrage aan de ODRN voor het onderdeel milieu is hoger dan begroot door een aantal aanvullende opdrachten, het onderdeel BRIKS is iets lager uitgevallen.

-13

I

- Een deel van de kosten van de transitievisie warmte is betaald en uitgevoerd. We moeten een deel van de werkzaamheden en het budget doorschuiven naar 2021.

11

I/RES

- De werkzaamheden met betrekking tot duurzaamheid zijn vooral door corona vertraagd. Voor de pilot aardgasvrij maken woningen (50K) zijn we nu samenwerkingsovereenkomsten aan het opstellen. Het bedrag voor duurzaamheid uit de december.circ 2019 houden we beschikbaar. (190K)

347

I/RES

- De subsidieregeling klimaataanpak eigen woningen is per 31 december 2020 beindigd. Er is een klein deel van het beschikbaar gestelde bedrag over.

32

I/RES

- Dit betreft de doorbelasting van de salaris- en inhuurkosten van de tijd die de organisatie aan dit programma besteedt.

-167

I

Salaris- en inhuurkosten

Diverse verschillen

38

Totaal Programma Onze buurt

1.077

Beleidskaders Bovengemeentelijke kaders Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Wet veiligheidsregio's Politiewet Wet Natuurbescherming Aanbestedingswet Bouwstoffenbesluit bodem- en oppervlaktewaterenbescherming Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen Kaderrichtlijn water Nationaal bestuursakkoord water Waterwet Wet milieubeheer

Gemeente Berg en Dal

59 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Gelders Energieakkoord (www.geldersenergieakkoord.nl) Wegenverkeerswet Wegenwet Erfgoedwet Omgevingswet Gemeentelijke kaders Sociaal-maatschappelijke-visie Nota accommodatiebeleid “ontmoeten en verbinden met accommodaties” Nota subsidiebeleid Regionaal beleidsplan Veiligheidsregio VRGZ Regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio VRGZ Regionaal crisisplan Veiligheidsregio VRGZ Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2015-2018 Visiedoc notitie Kernenbeleid Beheerplan gemeentelijke gebouwen Basisvisie groen Beheerverordening begraafplaatsen Bomenstructuurplan Landschapsontwikkelingsplan Vervangingsplan speelvoorzieningen Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) Samenwerkingsovereenkomst Werkeenheid regio Nijmegen Verkeerscirculatieplan Verkeersbeleidsplan Mobiliteitsplan Wegenbeheersplan Wegenbeleidsplan Verlichtingsbeheerplan Verordening geurhinder en veehouderij 2017 Bodemnota en bodemkwaliteitskaart Woonvisie

Gemeente Berg en Dal

60 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Energievisie gemeente Berg en Dal 2017-2020 Subsidieverordening Erfgoedprojecten in de kernen gemeente Berg en Dal 2017 Woonvisie Berg en Dal

Verbonden partijen Dar N.V. Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Nijmegen

Verantwoordelijke portefeuille N.Verheul Functie(s) betrokken Algemene vergadering aandeelhouders bestuurder(s) Deelnemers Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, Wijchen en Berg en Dal Openbaar en gemeentelijk belang Verwerking van afval in de regio Nijmegen. Visie Samen met andere regiogemeenten is er nu een intensieve samenwerking op het gebied van afvalbeheer. Het is de bedoeling de komende jaren het afvalbeheer verder te verduurzamen en schaalvoordelen te realiseren. Beleidsvoornemens De bekende slogan is: “Dar, en ‘t is weer fris!” Fris is de kernboodschap van de visie, `Dar houdt de regio fris´. Fris is immers ambitieus en zegt meer dan ‘schoon’. Wij vinden die bredere visie noodzakelijk. Fris staat ook voor duurzaam ondernemen. Het staat voor intensieve betrokkenheid van medewerkers, partners en burgers bij alles dat wij doen. Fris betekent dat de regio uitstekende dienstverlening krijgt en dat iedereen begrijpt hoe hij of zij daar een directe rol in speelt. Fris betekent niets minder dan op weg zijn naar de schoonste regio van Nederland. Bedragen x € 1.000 Rekening 2019 Begroting 2020 Rekening 2020 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij

Aandeel belang gemeente in verbonden partij (%) Resultaat verbonden partij

14

11

66

Eind boekjaar Begin boekjaar 2019 2020

Eind boekjaar 2020

6.234 6.234 9.789 aandelen(5,67%)aandelen(5,67%)aandelen(8,90%) 879

628

Omvang eigen vermogen verbonden partij

14.202

13.951

Omvang vreemd vermogen verbonden partij

12.137

11.458

Toelichting Geen bijzonderheden Ontwikkelingen Belangrijkste ontwikkeling is de toetreding van gemeente Mook en Middelaar tot Dar NV per 1-1-2021.

Gemeente Berg en Dal

61 van 288

Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Risico's Er zijn geen wijzigingen in de bestaande (financierings)risico’s. In verband met corona zijn er wel extra kosten gemaakt op o.a. de milieustraten (grotere aanlevering van afval). Die kosten landen in de gemeentelijke afvalbegrotingen en drukken niet op het resultaat van DAR. Leisurelands Rechtsvorm

Vennootschappen en coöperaties

Vestigingsplaats

Arnhem

Verantwoordelijke portefeuille S. Fleuren Functie(s) betrokken Afgevaardigde aandeelhoudersvergadering bestuurder(s) 22 Gemeenten en een gemeenschappelijke regeling met Deelnemers recreatiegebieden in Gelderland en Noord Limburg. Openbaar en gemeentelijk belang Het in stand houden, optimaliseren en laagdrempelig toegankelijk houden van openbare recreatieplassen. Visie Leisurelands heeft de ambitie om in een sterk veranderende wereld en markt verder uit te groeien tot een nog slagvaardiger en toonaangevender recreatiebedrijf. Dat vraagt om een bij de tijd passend aanbod dat afgestemd is op de wensen en eisen van gasten (bezoekers, organisaties) en de op de gebieden gevestigde leisure ondernemers. Daartoe zal het productaanbod kwalitatief en kwantitatief verder worden verbreed en uitgebreid. Beleidsvoornemens Leisurelands wil het bezoeken van de recreatievoorzieningen laagdrempelig houden. Dit moet er voor zorgen dat de recreatieplassen door meer inwoners wordt bezocht. Bij het Wylermeer stond dit onder druk door de terugkerende algen-problematiek. Door het uitvoeren van de baggerwerkzaamheden moet hier verandering in komen. Daarnaast gaat Leisurelands op verschillende plekken de toiletgebouwen vernieuwen. Hiermee krijgen de recreatie gebieden een kwaliteitsimpuls. Bedragen x € 1.000 Rekening 2019 Begroting 2020 Rekening 2020 Jaarlijkse bijdrage Berg en Dal aan verbonden partij