Jaarstukken RAAD 13 juli 2021 Definitief (1)

Detailhandel • In 2020 is deelname aan de provinciale pilot aanpak winkelleegstand gecontinueerd, met financiële ondersteuning van de provincie Limburg. • De in 2019 aangestelde centrummanager heeft ook in 2020 een actieve rol genomen in het verbinden van de ondernemers en het opzetten van promotieactiviteiten. In 2020 heeft de centrummanager tevens een belangrijke rol gespeeld in het meedenken met de ondernemers in coronatijd. • In 2020 was het ondernemersfonds Mosaïque wederom beschikbaar voor collectieve acties. Helaas zijn echter de meeste evenementen voor 2020 afgelast in verband met corona. Wel zijn enkele collectieve promotieacties opgezet. • In 2020 zijn de gesprekken met de provincie Limburg vervolgd ten aanzien van de transformatie van de oostzijde van Mosaïque. Regionale samenwerking • Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar In 2020 is samen met gebiedspartijen, onder andere, gewerkt aan de volgende projecten: o Het regionaal ruiter- en menroutenetwerk is aangelegd. o In maart is de cultuurhistorische themaroute over het thema ‘vliegtuigcrashes Wereldoorlog II’ gelanceerd, onder andere met een grote herdenkingsbijeenkomst ter onthulling met het monument ‘Wing of Freedom’ aan de ontginningsweg in Nieuw Bergen. o Onderzoek naar versterken van de Maasheggen-structuur is in 2020 afgerond. o Er is gewerkt aan een nieuw uitvoeringsprogramma 2021 – 2013.

• Dynamic Borders o Agrifood: In 2020 is een tweetalig doeboek gerealiseerd voor lagere school leerlingen rondom het thema voedselproductie. o Toerisme: In 2020 zijn 10 themaroutes gepresenteerd tijdens de Touristikmesse in Kalkar. Deze routes zijn opgesteld door RBT Land van Cuijk, in samenwerking met Toeristisch Platform Maasduinen en Niederrhein Tourismus. Tevens zijn enkele grensoverschrijdende arrangementen gerealiseerd. Aan de grens zijn bij enkele ondernemers e-bike laadpunten gerealiseerd. o Internationaal Stagebureau: In 2020 heeft een internationale stagebemiddelaar gewerkt aan het bevorderen van grensoverschrijdende stageplekken. • Actieprogramma Vrijetijdseconomie Regio Noord-Limburg o Door inzet van ambtelijke capaciteit en financiële middelen wordt samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere betrokken partijen actief gewerkt aan het in regionale samenhang versterken van de toeristisch-recreatieve sector en regiopromotie. o In 2020 is de inzet van een regionale vitaliteitsmanager gecontinueerd. De vitaliteitsmanager is in 2019 en 2020 beschikbaar voor alle ondernemers uit de verblijfsrecreatieve sector, met als doel om ondernemers te ondersteunen bij de ontwikkeling van hun verblijfsaccommodatie. o In 2020 is opdracht gegeven voor het verkennen van de mogelijkheden voor een regionaal Toeristisch-Overstappunten netwerk.

o In 2020 is opdracht gegeven tot het onderzoeken van de ontwikkelingsmogelijkheden van de dagrecreatieve sector. o Het Platform Agrotoerisme is eind 2019 ingericht, en heeft samen met ondernemers uit de agrotoeristische en recreatieve sector in 2020 gewerkt aan enkele agrotoeristische pilots en heeft een strategisch businessplan t/m 2025 opgesteld. •

Regiopromotie

54

o

In 2020 is de nieuwe organisatie voor regiopromotie Visit Noord Limburg gestart. De gemeente Bergen heeft zich hierbij aangesloten.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

20 35 15

20 5 -15

20 96 76

20 96 76

0 0 0

Resultaat na bestemming

-124

-94

-75

-166

91

14 0 14

15 0 15

30 0 30

0 0 0

30 0 30

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 621 719 730 718 -109 1

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 590 129 680 38 -89 91

Rekening 2019 584 693 -108

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema De pachtinkomsten zijn achtergebleven omdat de verwachte pachtopbrengsten van het Energie Landgoed Wells Meer niet ontvangen zijn. De toezegging van het college was om dit (incidentele) nadeel op te vangen binnen het bestaande programma/thema. Deze toezegging is gerealiseerd. Zie verder paragraaf 4.9. Globale analyse Incidentele budgetten Betreft uitgaven toeristische recreatieve projecten die nog doorlopen naar 2021.

55

Programma 3 Bestuur en Financiën (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Begroting 2020 na Realisatie 2020 wijziging 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Algemeen bestuur Publieke dienstverlening Veiligheid Financien Overhead Reserves Totaalsaldo

1.328 236 1.383 -27.478 5.809 -460 -19.181

1.207 297 1.233 -27.216 5.809 -486 -19.156

Verschil 121 -61 150 -262 0 26 -25

%

91% 126% 89% 99% 100% 95%

3.1 Thema Algemeen Bestuur Waar gaat het thema over? Dit thema gaat over het besturingsmodel van de gemeentelijke overheid met als belangrijkste actoren: Raad De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan in de gemeente. De gemeenteraad van Bergen bestaat uit 15 leden. Sinds de verkiezingen van 2018 is de zetelverdeling CDA 6, PK 4, KERN 3, VVD 2. Er zijn drie raadscommissies (samenleving, ruimte & economie, bestuur & financiën) die de besluitvorming door de gemeenteraad voorbereiden. Eén keer in de 4 jaar kiezen de inwoners van elke gemeente, dus ook Bergen, hun lokale vertegenwoordigers. De belangrijkste beleidsdoelstellingen voor de huidige raadsperiode (2018 - 2022) zijn vastgelegd in het coalitieprogramma 'Energiek aan de slag voor een mooie toekomst' dat de partijen die samen het college van burgemeester en wethouders (B&W) vormen (CDA, PK en VVD), na de verkiezingen hebben geschreven. De uitvoering van dit coalitieprogramma vindt plaats via een in de beleids- en begrotingscyclus uitgewerkte planning. Een belangrijke taak van de gemeenteraad is het controleren van het college van B&W op een juiste uitvoering van beleid conform de afgesproken beleids- en financiële randvoorwaarden. Bij de controletaak krijgt de raad hulp van een accountant en rekenkamercommissie. Burgemeester en Wethouders (B&W) Het college van B&W vormt het dagelijks bestuur van de gemeente.

De belangrijkste taak van dit college is de voorbereiding en uitvoering van de besluiten van de gemeenteraad. Daarnaast voert het college zelfstandig wetten en regelingen van het rijk en de provincie uit. Dit heet medebewind. Als dagelijks bestuur is het college als eerste verantwoordelijk voor de financiën van de gemeente. Burgemeester De burgemeester, Manon Pelzer, is voorzitter van de gemeenteraad en van het college van B&W. Daarnaast heeft zij een aantal eigen taken en bevoegdheden. Een onderdeel van de portefeuille van de burgemeester is de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Onder andere bij rampen kan zij opdrachten geven die nodig zijn voor het handhaven van de openbare orde of voor beperking van gevaar voor de burgers. Wethouders Wethouders worden benoemd door de gemeenteraad. Iedere wethouder heeft zijn of haar eigen taakgebied of portefeuille, maar als bepaalde bevoegdheden gebruikt moeten worden, beslist het hele college. De gemeente Bergen heeft drie wethouders, afkomstig uit CDA (Antoon Splinter), PK (Claudia Ponjee, is op 10 november 2020 Lia Roefs opgevolgd) en VVD (Frans Pekema). Raadgriffie De raadgriffie ondersteunt de gemeenteraad in al zijn werkzaamheden, onder andere in de ambitie om inwoners te betrekken bij het bestuur van de gemeente.

56

Wat hebben we bereikt? • •

•

In 2020 zijn er negen vergadercycli, bestaande uit vergaderingen van de commissies samenleving, ruimte en economie en bestuur en financiën en de gemeenteraad, doorlopen. De raad heeft besluiten genomen over onder andere de ontwikkeling van Energielandgoed Wells Meer, het beschikbaar stellen van een bijdrage voor het bouwplan MFA De Alverman, de Regiovisie Noord-Limburg, het bestemmingsplan 'Parapluherziening nachtverblijf binnen horeca en gemengd', het woningbouwprogramma, de Landschapsvisie Maasdal Bergen en -zoals gebruikelijk- de Kadernota (2021), Jaarrekening (2019) en Begroting (2021). De rekenkamercommissie heeft bekeken hoe de aanbevelingen uit haar eerdere onderzoeken zijn opgepakt door de gemeenteraad en het college van B&W ('nazorgonderzoek') en hierover gerapporteerd. Samen met andere rekenkamer(commissie)s is een onderzoek gestart naar het functioneren van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Limburg (BsGW).

Wat hebben we ervoor gedaan? • •

• • •

Begin januari heeft de gemeenteraad een goed bezochte nieuwjaarsbijeenkomst gehouden in De Klaproos in Siebengewald. Vanaf april zijn de vergaderingen van de gemeenteraad en de commissies digitaal gehouden ter voorkoming van besmetting met en verspreiding van het corona virus. De een aantal malen verlengde Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming maakt het mogelijk dat gemeenten, provincies en waterschappen langs digitale weg besluiten nemen. Na het zomerreces zijn de raad en commissies weer enkele malen fysiek gaan vergaderen in een daartoe corona proof ingerichte raadzaal. De raads- en commissieleden beschikken over een budget voor training, scholing en deskundigheidsbevordering. Vanwege corona zijn er geen collectieve trainingen gevolgd. Enkele raads- en commissieleden hebben aan digitale scholingen naar eigen keuze meegedaan. Ook ten gevolge van corona heeft de raad geen werkbezoeken afgelegd. Na elke raadsvergadering is een raadspagina (in de Maasduinen Courant) verschenen waarin de politieke fracties reageren op een stelling.

57

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 1.273 17 1.256

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 125 125

0 0 0

0 248 248

0 248 248

0 0 0

Resultaat na bestemming

1.131

1.195

1.080

958

121

0 0 0

0 0 0

103 19 84

0 0 0

103 19 84

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 1.196 1.356 1 28 1.195 1.328

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 1.208 147 2 26 1.207 121

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema Betreft lagere bestuurskosten. Zie voor een meer gedetailleerd analyse paragraaf 4.9. Globale analyse Incidentele budgetten In 2020 is een bedrag van € 73.500 gereserveerd voor de regionale investeringsagenda. Hiervoor zijn in 2020 geen uitgaven geweest en het bedrag wordt overgeheveld naar 2021.

58

3.2 Thema Publieke Dienstverlening Waar gaat het thema over? Gemeente Bergen communiceert op allerlei manieren met inwoners, ondernemers en toeristen. Via zo veel mogelijk kanalen proberen we iedereen te bereiken; onder andere eigen communicatiekanalen, media, bijeenkomsten en dorpsbladen/-websites. Welk communicatiekanaal we waarvoor gebruiken, is afhankelijk van de doelgroep(en) die we willen bereiken. Waar nodig en mogelijk, betrekken we inwoners en ondernemers actief bij onderwerpen. Verder communiceert de gemeente ook om zich te profileren en om te bouwen aan het eigen imago. Wat hebben we bereikt? •

•

Inwoners en andere belangstellenden zijn op verschillende manieren en via diverse kanalen geïnformeerd over en betrokken bij projecten. Met de pers zijn afspraken gemaakt om het contact te verbeteren. In relatie tot corona en de daarbij behorende maatregelen zijn passende middelen gebruikt om inwoners te informeren en betrokkenheid te tonen. Intern is in en voor het werk gebruik gemaakt van BINnenshuis, raadinformatiebrieven en overleg met bestuur en collega's.

Wat hebben we ervoor gedaan? Digitaal • De algemene website is in 2020 ruim 122.750 keer bezocht ten opzichte van 95.000 keer in 2019. • Het aantal volgers van de gemeentelijke Facebook-pagina is gestegen naar 1880 (in 2019 1600). De Facebook pagina kreeg 1717 likes, dis is exclusief de likes van afzonderlijke Facebook berichten. • Het aantal volgers van de gemeentelijke Insta gram pagina is gestegen van ca. 450 naar 597. • Op het gemeentelijke YouTube-kanaal zijn in 2020 9 video’s geplaatst. Deze zijn gezamenlijk 4467 keer bekeken ten opzichte van 1000 keer in 2019. De video ‘In het belang van onze gezondheid’ in het begin van de corona crisis, is met 2290 views het meest bekeken. • Op de algemene website zijn in totaal 329 nieuwsberichten geplaatst (in 2019 circa 300). Print • Sinds januari 2019 verschijnen elke twee weken twee pagina’s gemeenteberichten in de Maasduinen Courant. • Informatie over onderwerpen die specifiek in een (of meerdere) kernen speelden, is (ook) in de dorpsbladen geplaatst. • De volgende toeristische folders zijn geactualiseerd en opnieuw uitgebracht:  Wandelen in het hart van de Maasduinen  Drie fietsroutes: natuur, cultuur en historie  Uitdagende mountainbikeroutes

59



Reindersmeer, recreëren in een afwisselend landschap

Overig • Een eerste optimalisatie van de website is uitgevoerd: o De website is sneller en voor bezoekers gebruiksvriendelijker, ongeacht het apparaat: PC / laptop / tablet / mobiel. o De website is gemakkelijker te beheren. o De website is beter beveiligd. o De website biedt de mogelijkheid om te voldoen aan de nieuwste eisen vanuit wet- en regelgeving voor overheidswebsites. o De eisen van digitale toegankelijkheid zijn toegepast in lay-out en voor zover mogelijk op inhoud. o De zoekfunctie is geoptimaliseerd. • De contacten met de pers zijn anders ingericht. Er is ingezet op een zo snel mogelijke ambtelijke dan wel bestuurlijke beantwoording, indien gewenst een (telefonisch/online/fysiek) vraaggesprek of bij praatmoment met een collegelid. Waar nodig vindt een persbijeenkomst plaats. Communicatie is voor de pers via één nummer 24/7 bereikbaar. • De printversie van de gemeentegids is komen te vervallen. De overwegingen hierbij waren: o Als men iets wil opzoeken in de gids, gaat het meestal om contactgegevens. Deze verouderen snel in een papieren versie. o De online gids is makkelijk te raadplegen en wordt voortdurend geactualiseerd. o Gegevens over het gemeentebestuur en de producten en diensten zijn online beschikbaar en actueel via www.bergen.nl.

Corona communicatie De coronacrisis en de daarbij behorende maatregelen hadden in 2020 een grote impact, ook op de gemeentelijke communicatie. Op verschillende manieren is in de communicatie aandacht besteed aan corona: • Doorlopende informatievoorziening via website, social media en infopagina. • Gerichte communicatie naar doelgroepen zoals ondernemers, verenigingen, jongeren en MFC’s. • In gemeentelijke communicatie aangesloten bij landelijke campagnes zoals Aandacht voor elkaar en #alleensamen • Interne communicatie: algemene berichtgeving corona en regelmatige update van en communicatie over de interne richtlijnen (corona en ons werk). Voor de burgemeester is er een speciale rol in deze corona tijd. Qua communicatie betekende dit in 2020: • deelname aan diverse edities van corona talk Maasduinen Centraal. • video boodschappen en open brief • deelname aan verschillende uitzendingen van Maasduinen Centraal over 'besturen in corona tijd' • raadinformatiebrieven over corona naar de gemeenteraad. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Begroting 2020 Primitief Definitief 478 477 241 241 237 236

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 429 48 132 109 297 -61

Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 427 169 258

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 0 0

0 0 0

0 16 16

0 16 16

0 0 0

Resultaat na bestemming

258

237

220

281

-61

60

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema De legesopbrengsten voor de reisdocumenten (paaspoorten en identiteitskaarten) blijven achter. Zie voor een meer gedetailleerd analyse paragraaf 4.9. Globale analyse Incidentele budgetten n.v.t.

61

3.3 Thema Veiligheid Waar gaat het thema over? Dit thema gaat over de veiligheid van onze inwoners en bezoekers. Om de veiligheid te kunnen waarborgen is samenwerking nodig met onder andere politie, Openbaar Ministerie, omliggende gemeenten, woningbouwcorporaties, welzijnswerk, scholen, verenigingen, dorpsraden, inwoners en het bedrijfsleven. Wat hebben we bereikt? Toezicht en handhaving COVID-19 In het grootste deel van 2020 was er een noodverordening van kracht waarbij de burgemeester verantwoordelijk was voor het toezicht en de handhaving. Er is uitvoering gegeven aan deze taak door inzet van de boa's en door het informeren van burgers en bedrijven. In totaal zijn er 229 waarschuwingen gegeven door de boa's ten aanzien van de corona maatregelen in de periode van maart tot en met december 2020. Daarnaast zijn door de BOA drie verbalen uitgereikt (zie verslag van de veiligheidsregio). Start weerbare overheid Er is een start gemaakt met het aanpassen van beleid om de overheid meer weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit. Het doel is om criminelen het zo moeilijk mogelijk te maken voet aan de grond te krijgen in de gemeente Bergen. Daarnaast is er bestuursrechtelijk opgetreden wanneer er soft- en/of harddrugs werd aangetroffen in woningen of lokalen.

Handhavingsjaarverslag 2020 In 2020 is bijna op alle onderdelen van het handhavingsprogramma van 2020 binnen de beschikbaar gestelde budgetten uitvoering gegeven aan de beoogde ambities. Alleen voor wat betreft de ambities op het vlak van het milieutoezicht zijn we in 2020 aanzienlijk tekort geschoten. De reden hiervoor is primair gelegen in het ontbreken van personele capaciteit doordat de gemeentelijke toezichthouder van baan gewisseld is in 2020, in 2020 geen vervanger geworven kon worden en de RUD niet de benodigde capaciteit kon leveren. Het is opgevallen dat de blauwe BOA zich in 2020 ontwikkeld heeft tot een herkenbaar gezicht en primair aanspreekpunt voor burgers om hun onvrede over publieke ergernissen in de openbare ruimte kenbaar te maken. Mensen spreken ook vaker hun waardering uit voor het feit dat ze zien dat er aandacht is om de situatie in de gemeentelijke woonwijken netjes op orde en voor iedereen leefbaar te houden. Gelet op de bevindingen van de gemeentelijke toezichthouders en BOA’s bestaat de indruk dat de grootste risico’s die aan de orde kunnen zijn ook in 2020 ondervangen zijn. Een gedetailleerd overzicht van de toezicht- en handhavingsresultaten over 2020 is in het in januari 2021 vastgestelde handhavingsjaarverslag over 2020 terug te lezen.

62

Wat hebben we ervoor gedaan? Uitvoeringsplan Integrale veiligheid 2020 Begin 2020 is het Integraal Veiligheidsplan 2020-2023 vastgesteld. Hierin zijn de prioriteiten en bijbehorende ambities op het gebied van veiligheid voor de komende vier jaar opgenomen. De vastgestelde prioriteiten zijn: ondermijning, versterken verbinding zorg en veiligheid, veilig recreëren in natuurgebieden en woonoverlast. Naar aanleiding van het Integraal Veiligheidsplan is een uitvoeringsplan integrale veiligheid opgesteld. Door de corona crisis zijn niet alle zaken die hierin zijn opgenomen uitgevoerd. Deze onderwerpen zijn doorgeschoven naar 2021. De raad is hierover via een raadinformatiebrief geïnformeerd. Handhavingsinspanningen 2020 In 2020 zijn 65 nieuwe handhavingszaken opgepakt en 57 afgerond. Er is een permanente stageplek voor Buitengewone opsporingsambtenaren in opleiding gecreëerd en de gemeentelijke (blauwe) buitengewone opsporingsambtenaar heeft in 2020 een elektrische auto ter beschikking gesteld gekregen om toezichttaken mee uit te voeren. In 2020 hebben diverse grootschalige gecoördineerde acties plaatsgevonden door de (groene) buitengewone opsporingsambtenaren van diverse instanties. Doelstelling was om een halt toe te roepen aan illegale crosspraktijken en andere moeilijk met een beperkt aantal personen te handhaven regels. Deze acties zijn zeer succesvol gebleken.

In het eerste kwartaal van 2020 werd een grootschalig project uitgevoerd om inzicht te krijgen in de omvang van ondermijnende criminaliteit en ernstige overtredingen van het omgevingsrecht bij afgelegen alleenstaande en/of leegstaande gebouwen. Hierbij werden bijna 700 locaties onderzocht. Op geen enkele bezochte locatie is blijk geweest van (mogelijke aanwijzingen voor) een drugslab, hennepkwekerij, mensenhandel, prostitutie, sociale zekerheidsfraude en/of opslag van gestolen voertuigen of goederen. Ook zijn geen zeer ernstige overtredingen van de regels van het omgevingsrecht aangetroffen. De omvang van zichtbare vormen van ondermijnende criminaliteit en ernstige overtredingen van het omgevingsrecht op het grondgebied van de gemeente Bergen is daarom in 2020 gering gebleken. De indruk bestaat dat de beoogde basiskwaliteit van de fysieke leefomgeving van de gemeente in de praktijk in belangrijke mate gewaarborgd is. Verdere details zijn in het handhavingsjaarverslag 2020 terug te lezen. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 1.148 99 1.049

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 33 33

0 0 0

0 58 58

0 58 58

0 0 0

Resultaat na bestemming

1.015

1.206

1.325

1.174

150

0 0 0

0 0 0

160 0 160

35 0 35

125 0 125

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 1.303 1.481 98 98 1.206 1.383

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 1.333 148 101 -3 1.233 150

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema n.v.t.

63

Globale analyse Incidentele budgetten De restantbudgetten betreft vooral budgetten in het kader van ons handhavingsbeleid, die in verband met de corona crisis niet zijn uitgegeven in 2020.

64

3.4 Thema Financiën Waar gaat het thema over? ➢ ➢

Dit thema moet in samenhang gezien worden met het onderdeel algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. Met dit thema streeft het bestuur van de gemeente Bergen naar een gezonde financiële positie en een structureel sluitend meerjarenperspectief, waarbij de lasten voor de inwoners en bedrijven in verhouding zijn met het geboden voorzieningenniveau.

Wat hebben we bereikt? Een financieel stabiele en gezonde gemeente die stoelt op een degelijk financieel beleid. Dit beleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • De begroting is meerjarig sluitend en in evenwicht; • Structurele lasten dekken we met structurele baten; • Als dit uitgangspunt het nemen van pijnlijke maatregelen noodzakelijk maakt, dan gaan wij die niet uit de weg. Bezuinigingen van rijkswege worden zoveel mogelijk doorgezet op het beleidsterrein waarop het rijk bezuinigt; • Meevallers vallen vrij naar de algemene reserve, tegenvallers compenseren we binnen het programma; • Nieuw beleid financieren we door oud beleid hiervoor in te ruilen. Wat hebben we ervoor gedaan? Belastingen en heffingen • De afvalstoffenheffing is een retributie die dient ter dekking van de gemaakte kosten. Het algemeen uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend moeten zijn. • Het tarief voor brengen van afval naar het milieupark is verhoogd van € 12,50 naar € 15,00. • Bij de vaststelling van het GRP 2020-2025 is besloten om geen gedifferentieerde rioolheffing in te voeren en de huidige heffingssystematiek van een vast bedrag per aangesloten object te handhaven. Daarnaast dient de rioolheffing jaarlijks met de optredende inflatie van 1,9% te worden verhoogd. Conform vGRP plan is het tarief in 2020 verhoogd met €4,39 per aansluiting.

Het tarief is voor 2020 vastgesteld op €235,52; • De gemeenteraad heeft tijdens de behandeling van de kadernota het amendement Omtzigt aangenomen. Door aanneming van dit amendement heeft de gemeente de vrijheid gekregen om voor sportaccommodaties, dorpshuizen en andere instellingen van sociaal belang het woningtarief voor de OZB te rekenen in plaats van het hogere tarief voor niet-woningen. • De tarieven zijn naar beneden bijgesteld omdat de WOZ waarde is gestegen. De geraamde opbrengst voor woningen en niet woningen blijft in 2020 gelijk aan 2019. • De woonforensenbelasting is verhoogd met het inflatiepercentage van 1,9%. • De tarieven voor de verblijfs- en waterverblijfsbelasting (voorheen toeristenbelasting) zijn verhoogd naar €1,20 per overnachting. • Voor de leges geldt het uitgangspunt van kostendekkendheid. Winst maken op samenhangende groepen van leges is niet toegestaan. Planning, Reporting & Control De kadernota is een belangrijk onderdeel van de planning-, reporting en control cyclus. Het is hét document waarin wordt beschreven naar welke onderwerpen de politieke en bestuurlijke aandacht moet uitgaan in het komende begrotingsjaar. De kadernota wordt financieel vertaald in de begroting, waarna in de jaarrekening verantwoording wordt afgelegd over het behaalde resultaat.

In twee ‘ophaalsessies’ heeft de gemeenteraad aangegeven welke zaken in 2020 vooral de aandacht moeten krijgen in het gemeentelijk beleid. Basis voor de inbreng was het coalitieprogramma ‘Energiek aan de slag voor een mooie toekomst’. Daarnaast was er in de sessies ook ruimte voor het inbrengen van actuele thema’s die niet in het coalitieprogramma aan de orde komen. In de kadernota zijn de onderwerpen opgenomen die de ophaalsessies hebben opgeleverd.

65

Over veel zaken lopen de meningen niet of niet ver uiteen. Zo legt de raad zich niet neer bij de typering ‘krimpgemeente’. Hij wil dat er in de gemeente Bergen meer woningen worden gebouwd dan een aantal jaren geleden regionaal is afgesproken en vindt het belangrijk dat de werkgelegenheid toeneemt. Ook aandacht voor energie en duurzaamheid (programma VerduurSamen2030) en natuur en landschap scoren hoog. De huisvesting van arbeidsmigranten dient goed te worden geregeld. In het sociaal domein staat wat de raad betreft nog steeds beheersing van de kosten hoog op de agenda. Door het aanbieden van algemene voorzieningen (maatschappelijk voorveld) moet, in het algemeen duurder, maatwerk worden verminderd. Een hoge prioriteit dient te worden toegekend aan armoedebestrijding. Dit geldt ook voor de uitvoering van de Participatiewet: zo veel mogelijk mensen aan het werk, zo weinig mogelijk in de bijstand. De raad wil ook dat wordt gekeken naar de positie en rol van de dorpsraden, in samenhang met wat de inwoners willen en mogen verwachten van de gemeente, en omgekeerd (dienstverleningsmodel). Veiligheid en handhaving verdienen de nodige aandacht. Vanzelfsprekend vindt de raad dat de financiële positie van de gemeente op orde moet zijn en dat het college van B&W adequaat en op tijd dient te rapporteren over (dreigende) afwijkingen.

Het college van B&W en de raad hebben samen de conclusie getrokken dat de wijze waarop de kadernota tot stand is gekomen, goed bevallen is. Algemene uitkering In 2020 is € 22,379 mln. ontvangen uit het gemeentefonds. Het gemeentefonds is in principe vrij besteedbaar, al moet de gemeente natuurlijk wel doorlopende verplichtingen nakomen en wettelijke taken uitvoeren. In 2020 is via de algemene uitkering een compensatie ontvangen van €424.000 voor de corona steunpakketten. Het gemeentefondsaccres groeit ‘trap op en af’ mee met de rijksuitgaven (en met een deel van de rijksinkomsten). In mei 2020 heeft het rijk besloten het accres te bevriezen op de stand van de voorjaarsnota van het rijk. Vanwege de extra rijksuitgaven ter bestrijding van de corona crisis was het systeem van 'samen de trap op en af' immers niet meer passend. Wel krijgen de gemeenten in 2020 gerichte compensatie voor de meerkosten en de gederfde inkomsten. Ook is de zogeheten 'opschalingskorting' in 2020 en 2021 bevroren op de stand van 2019. Er was in 2020 dus geen accresonzekerheid. In de decembercirculaire 2020 zijn gemeenten door het rijk geïnformeerd over een aanvullend compensatiepakket ter bestrijding van de financiële effecten van de corona crisis. Dit compensatiepakket komt bovenop het eerdere compensatiepakket.

Voor een aantal compensatiemaatregelen is de exacte verdeling en daarmee het bedrag per gemeente nog niet bekend c.q. opgenomen, omdat bijvoorbeeld voor het bepalen van de definitieve compensatie van de inkomstenderving over 2020 de afspraak geldt dat dit in 2021 gebeurt op basis van de vastgestelde jaarrekeningcijfers 2020. Op basis hiervan heeft de commissie BBV in januari 2021 de uitspraak gedaan dat het financiële effect van dit deel van het aanvullende compensatiepakket als opbrengst verwerkt moet worden in de jaarrekening 2021 en dus niet in de jaarrekening van 2020 mag worden verwerkt. Het gaat om de volgende landelijke compensatiemaatregelen (totaal € 442 mln.): • Compensatie inkomstenderving na 1 juni (€ 100 mln.). • Extra beschikbaar voor Inkomstenderving (€ 150 mln.). • Afvalinzameling (€ 32 mln.). • Zwembaden en ijsbanen (€ 100 mln.). • Verlenging steun sportverenigingen (1 okt. t/m 31 dec). (€ 60 mln.)

66

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Begroting 2020 Primitief Definitief 279 643 27.144 28.121 -26.865 -27.478

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 878 -235 28.094 26 -27.216 -262

Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 872 26.404 -25.531

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 845 845

0 41 41

0 137 137

0 164 164

0 -26 -26

Resultaat na bestemming

-24.445

-26.906

-27.615

-27.380

-235

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema Conform de BBV voorschriften hebben wij het renteomslagpercentage welke bij de begroting 2020 is vastgesteld op 2%, naar beneden bijgesteld naar 0,2% in verband met de werkelijk betaalde rente in 2020. Dit heeft tot resultaat dat bij de diverse thema's de kapitaallasten behoorlijk zijn ( € 389.104) gedaald . Dit wordt echter in zijn geheel gecompenseerd in thema 3.4 onderdeel treasury. Via de algemene uitkering hebben wij een compensatie van het rijk gekregen van € 424.000. Zie verder paragraaf H. Corona. Een nadelig verschil is o.a. te wijten aan de lagere opbrengst van € 61.000 aan verblijfsbelasting en een lagere opbrengst verkoop van gemeentelijke eigendommen. De lagere opbrengst van de verblijfsbelasting wordt wel door het rijk gecompenseerd via de algemene uitkering. Globale analyse Incidentele budgetten n.v.t.

67

3.5 Thema Overhead Waar gaat het thema over? In 2016 is het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gewijzigd. Een betere vergelijkbaarheid van kosten en beleidsresultaten en daarnaast een versterkt inzicht in de financiële positie van de gemeente, nu en op termijn, staan hierin centraal. Eén van de onderdelen betreft een beter inzicht in de overhead. Overhead Om de raad op een eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, is voorgeschreven dat de overhead niet langer verdeeld wordt via de kostenplaatsen, maar in een apart overzicht aan de raad wordt gepresenteerd (zie hieronder). In de programma's worden de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Op basis van de ingeschatte urenbesteding is bepaald wat de overhead voor 2020 en verder zou moeten zijn. Overhead bestaat in elk geval uit lasten van leidinggevenden, financiën, P&O, inkoop, interne en externe communicatie, juridische zaken, bestuurszaken en bestuursondersteuning, ICT, facilitaire zaken en huisvesting, DIM en managementondersteuning. De lasten van deze posten werden voorheen verdeeld over de producten (= nu taakvelden). Dat is niet meer toegestaan met uitzondering van de GREX bouwgrondexploitatie) en projecten.

Aan de GREX mogen nog wel de uren/overhead worden toegerekend zoals voorheen gebeurde. Aan de taakvelden mogen alleen de directe salarislasten van de betrokken medewerkers worden toegerekend. Vaststellen rekenmethode De overhead moet op een consistente wijze worden toegerekend. De raad stelt de methode vast en neemt deze op in de financiële verordening. De direct door te belasten salarissen zijn aan de hand van de ingeschatte de urenbesteding berekend. Nadat de totale overhead is bepaald, wordt dit bedrag gedeeld door de direct doorbelaste salarissen. Daaruit komt een percentage. Dat is onze opslag overhead. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Begroting 2020 Primitief Definitief 16.396 16.726 10.699 10.916 5.697 5.809

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 16.959 -233 11.150 -233 5.809 0

Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 17.454 11.504 5.950

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Resultaat na bestemming

5.950

5.697

5.809

5.809

0

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema n.v.t. Globale analyse Incidentele budgetten n.v.t.

68

Algemene dekkingsmiddelen Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen bestaat uit de volgende componenten: • Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is • Algemene uitkeringen • Dividend • Saldo van de financieringsfunctie • Overige algemene dekkingsmiddelen. Lokale heffingen, waarvan besteding niet gebonden Omschrijving

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Algemene dekkingsmiddelen

Baten

Baten

Baten

Lasten

Saldo

Lasten

Saldo

Lasten

Saldo

- Onroerendezaakbelastingen OZB Gebruikers

774

0

774

774

0

774

729

0

729

OZB Eigenaren

1.526

0

1.526

1.483

0

1.483

1.557

0

1.557

35

0

35

35

0

35

50

0

50

-

Forensenbelasting

-

Begrafenisrechten

15

0

15

15

0

15

10

0

10

-

Verblijfsbelasting

483

0

483

483

0

483

423

0

423

-

Reclamebelasting

7

0

7

7

0

7

9

0

9

2.840

0

2.840

2.797

0

2.797

2.778

0

2.778

Totaal lokale heffingen

De opbrengst toeristenbelasting is lager dan de raming. De raming van deze belasting is al een aantal jaren niet gehaald omdat het aantal overnachtingen in werkelijkheid lager zijn dan de ramingen. Wij hebben van het rijk een compensatie gekregen voor de lagere opbrengsten van de toeristenbelasting als gevolg van de corona crisis. Dit betreft een bedrag van € 118.000 en wordt verantwoord bij de algemene uitkering 2020. Algemene uitkering Algemene uitkering Huidig boekjaar

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Baten

Baten

Baten

Lasten

saldo

Lasten

saldo

Lasten

saldo

18.421

0

18.421

19.266

0

19.266

19.624

0

19.624

Uitkeringsjaar 2017

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Uitkeringsjaar 2018

0

0

0

0

0

0

11

0

11

Uitkeringsjaar 2019 Totaal algemene uitkering

0

0

0

24

0

24

28

0

28

18.421

0

18.421

19.291

0

19.291

19.663

0

19.663

Integratie sociaal domein Huidig boekjaar

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Baten

Baten

Baten

Lasten

2.572

saldo 0

2.572

Lasten

2.756

saldo 0

2.756

Lasten

2.756

saldo 0

2.756

Dividend Dividenden zijn verantwoord in het jaar waarin het besluit tot toekenning van het dividend door de Algemene vergadering van de vennootschap is genomen. deze baten laten zich als volgt specificeren:

Dividend

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Baten

Baten

Baten

Lasten

saldo

Lasten

saldo

Lasten

saldo

Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen BNG

15

0

15

15

0

15

13

0

13

Enexis beheer

185

0

185

185

0

185

180

0

180

Totaal dividend

200

0

200

200

0

200

193

0

193

69

De werkelijke baten uit hoofde van dividend wijken ten opzichte van de begroting nauwelijks af. Saldo financieringsfunctie

financieringsbehoefte

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Baten

Baten

Baten

Lasten

saldo

Lasten

saldo

Lasten

saldo

Saldo

565

2

563

531

2

529

113

2

111

Totaal financieringsbehoefte

565

2

563

531

2

529

113

2

111

Bij het opstellen van de begroting 2020 hebben wij rekening gehouden met een financieringstekort van ongeveer € 13 miljoen. Dit tekort wordt gefinancierd door kortlopende leningen, waarvoor wij geen geld hoeven te betalen, maar wel negatieve rente kent waardoor wij geld ontvangen. Daarbij hebben wij een omslagpercentage van 2% gehanteerd. De BBV voorschriften schrijven voor dat als de werkelijke rente een afwijking kent van méér dan 25% er een her rekening van de renteomslag moet plaatsvinden. Aangezien dit in 2020 het geval is in onze gemeente, heeft er een herberekening plaatsgevonden en is het omslagpercentage verlaagd naar 0,2%. Dit heeft tot gevolg dat bij de thema's de kapitaallasten (€ 418.391) lager zijn geworden. Dit heeft tot gevolg dat het voordelig verschil van de met hetzelfde bedrag omlaag gaat bij de financierings--/treasuryfunctie.. Overige algemene dekkingsmiddelen Omschrijving

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Baten

Baten

Lasten

Saldo

Lasten

Realisatie 2020

Saldo

Baten

Reinigingsrecht

1.237

0

1.237

1.237

0

1.237

1.287

Rioolrecht

1.373

0

1.373

1.373

0

1.373

1.428

Lasten 0

Saldo 1.287 1.428

Liquiditeitenbeheer

0

2

-2

0

2

-2

0

2

-2

Verkoop eigendommen

120

73

47

120

72

48

13

59

-46

Algemene baten en lasten

0

9

-9

0

358

-358

29

427

-398

2.730

84

2.646

2.730

432

2.298

2.757

488

2.269

Totaal

Vennootschapsbelasting Omschrijving Begroting voor wijziging Baten

Lasten

0

0

0

0

Totaal

Begroting na wijziging Saldo

Baten

Lasten

0

0

0

0

0

0

Realisatie 2020 Saldo

Baten

Lasten

Saldo

0

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien Omschrijving Begroting voor wijziging Baten incidenteel

0

structureel Totaal

0

Lasten

Begroting na wijziging Saldo

62.200

-62.200

49.580

-49.580

111.780

-111.780

Baten

Lasten

0

0

Baten

Lasten

Saldo

1.707

-1.707

0

0

0

-1.202

1.202

0

0

0

505

-505

0

0

0

Voor een toelichting verwijzen u naar paragraaf 4.10 en 4.11

70

Realisatie 2020 Saldo

Toevoeging/onttrekking aan reserves Omschrijving

toevoeging/onttrekkingen Totaal

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie 2020

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Baten

321

581

-260

321

2.346

-2.025

321

581

-260

321

2.346

-2.025

71

Saldo

Lasten

Saldo

1.372

2097

-725

1.372

2.097

-725

Deel 3 De Paragrafen

In de navolgende paragrafen bespreken wij onderwerpen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten en de lokale heffingen. Om die reden behoren deze tot de programmabegroting. De artikelen 9 tot en met 16 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijven deze verplichte paragrafen voor. Achtereen volgend komen aan de orde: de lokale heffingen, het weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, de financiering, de bedrijfsvoering, de verbonden partijen en het grondbeleid en de corona crisis.

72

Paragraaf A Lokale Heffingen Algemeen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. Van de lokale heffingen die bij de algemene dekkingsmiddelen horen is de OZB het belangrijkste. Ook de opbrengsten toeristenbelasting en forensenbelasting worden als algemeen dekkingsmiddel aangemerkt. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen, maar wel in het beleidsmatige deel van het overzicht betrokken zouden kunnen worden. Onder deze profijtheffingen vallen voornamelijk legesinkomsten, zijnde gevraagde vergoedingen voor de door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. Bij de bepaling van de tarieven wordt gestreefd naar maximale kostendekking. Beleid De ontwikkeling van de gemeentelijke belastingen is gebaseerd op de financiële kaders, die zijn voortgekomen uit het coalitieakkoord 2018-2022 'energiek aan de slag !'. • Handhaven structureel en reëel evenwicht. • Opbrengst onroerendezaakbelasting is in 2020 niet verhoogd. • Verhoging van de toeristenbelasting met € 0,20 per overnachting.. • Tarieven afvalstoffenheffing in 2020 zijn kostendekkend. • Bij de vaststelling van het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan (GRP) in 2020 is besloten om het tarief van het rioolrecht jaarlijks aan te passen met het inflatiecijfer. In 2020 bedroeg dit percentage 1,9%.

Sinds 2012 verzorgt de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) de uitvoering van gemeentelijke belastingen en de Wet Waardering onroerende zaken (Wet WOZ). De bevoegdheden zijn overgedragen aan deze gemeenschappelijke regeling. Bij de gemeente is alleen beleid en regievoering overgebleven. Omschrijving Algemene heffingen Onroerende zaakbelasting Niet woningen Woningen Verblijfsbelasting Reclamebelasting Forensenbelasting Begrafenisrechten Subtotaal Profijtheffingen Secretariegelden Paspoorten/rijbewijzen Bijzondere wetten Omgevingsvergunningen Afvalstoffenheffing Rioolrecht Subtotaal

73

Rekening 2019

Begroting 2020

Rekening 2020

761.734 1.527.235 375.111 8.820 39.860 12.894

774.447 1.482.668 483.400 7.200 34.409 15.000

729.094 1.556.906 422.668 8.640 49.763 9.474

2.725.654

2.797.124

2.776.545

21.791 140.720 6.340 230.551 919.244 1.397.683

20.500 215.600 5.000 224.500 1.237.184 1.372.811

21.549 106.687 3.601 258.461 1.287.087 1.428.492

2.716.329

3.075.595

3.105.877

Wet WOZ OZB als percentage van de waarde Op grond van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) taxeert de gemeente alle onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen. Voorbeelden van onroerende zaken zijn: woningen, bedrijfspanden en bouwkavels. De WOZ-waarde is belangrijk omdat deze waarde jaarlijks als grondslag dient voor de onroerendezaakbelastingen van de gemeente en voor belastingen van het Rijk en het Waterschap. Sinds 2007 vindt er jaarlijks een algehele hertaxatie plaats. Hierbij is de periode tussen de peildatum en de aanvang van het nieuwe WOZ-tijdvak verkort van twee naar één jaar. De aanslagen ozb 2020 zijn derhalve gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2019. Met ingang van 1 januari 2012 hebben wij de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen uitbesteed aan het BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en waterschappen) Een belangrijk onderdeel daarvan betreft de WOZ. De beleidsregels en verordeningen worden door de gemeenteraad vastgesteld. Onroerende zaak belastingen Met dagtekening 28-03-2020 zijn nagenoeg alle objecten in de gemeente Bergen in het kader van de uitvoering van de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ) opnieuw gewaardeerd en beschikt. De heffingsgrondslag voor de berekening van de onroerende zaakbelastingen is de op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken vastgestelde WOZ-waarde.

De verhoging van de WOZ waarden eigenaren woningen is 7,3 %. De waarde van bestaande woningen is gestegen met 6,5 % Verder hebben wij rekening gehouden met een volume uitbreiding van ongeveer 10 miljoen euro. De niet woningen zijn gedaald met 0,8% De geraamde opbrengsten Ozb voor woningen en niet woningen zijn gelijk aan de opbrengsten van 2019. Dit heeft tot gevolg dat het Ozb eigenarentarief in 2020 voor woningen is gedaald en dat de tarieven voor de niet-woningen licht zijn gestegen ten opzichte van de tarieven 2019.

Tariefsoort Ozb-eigenarentarief voor woningen Ozb-eigenarentarief voor niet-woningen Ozb-gebruikerstarief voor niet-woningen

2019 2020 0,12286% 0,11452% 0,21752% 0,21927% 0,18258% 0,18405%

Aantal bezwaarschriften per heffingsjaar

2020

2019

2018

2017

Afgehandeld

404

246

299

124

In behandeling

6

7

13

2

410

253

312

126

Woningen

252

104

139

32

Niet-woningen

31

45

43

18

283

149

182

50

99,7%

97,2%

94,7%

95,0%

Bezwaarschriften

Totaal WOZ Bezwaren Woz object onder bezwaar

Totaal

Voortgang afhandelproces Afgehandelde WOZ bezwaren

74

Verblijfsbelasting (voorheen toeristenbelasting) De tarieven voor de verblijfsbelastingen zijn in 2020 gewijzigd ten opzichte van 2019. Het tarief is gestegen met € 0,15 per overnachting en bedraagt in 2020 € 1,20 per overnachting. De totale opbrengst voor 2020 is geraamd op € 483.400. In totaal is er in 2020 € 422.668 aan verblijfsbelasting ontvangen. Een bedrag van € 48.096 heeft betrekking op afrekeningen van voorgaande jaren. Forensenbelasting De heffingsgrondslag voor de forensenbelasting is de WOZ-waarde. Bij de bepaling van het tarief is in overeenstemming met de geldende systematiek rekening gehouden met wat hiervoor bij de onroerende zaak belasting is vermeld. In 2020 zijn er 30 belastingplichtigen geweest die een aanslag hebben ontvangen. De tarieven bedragen in 2020 bij een waarde in het economisch verkeer van: € 60.000 of minder € 275; € 60.001 tot en met € 120.000 € 562; € 120.001 tot en met € 180.000 € 1.308; € 180.001 tot en met € 299.000 € 2.425; € 299.001 of meer € 2.655. Leges, rechten en heffingen De gemeentelijke verordeningen worden regelmatig getoetst aan nieuwe regelgeving, jurisprudentie en andere relevante ontwikkelingen De wettelijke grondslag is geregeld in de artikelen 216 tot en met 229 van de Gemeentewet. Het heffen van de leges vindt plaats als vergoeding voor geleverde diensten.

Wij gaan uit van een kostendekkende opbrengst van de legesverordening. Kostendekkendheid Overzicht kostendekkendheid legestarieven 2020 Omschrijving

aantal

Kosten

Opbrengsten

dekking

2020

2020

2020

2020

3.300

242.666

129.902

53,53%

Titel 1

Algemene dienstverlening

Hoofdstuk 1

Burgerlijke stand Voltrekking huwelijk en registratie partnerschap

96

53.047

11.495

21,67%

38

48.122

10.260

21,32%

Trouwboekje of partnerschap boekje

58

4.925

1.235

25,08%

Naspeuringen registers burgerlijke stand

0

0

0

N.v.t.

Reisdocumenten

773

41.771

32.718

78,33%

Paspoorten

218

11.738

13.357

113,79%

Nederlandse identiteitskaart personen

188

10.168

10.244

100,75%

Nederlandse identiteitskaart personen jeugd

367

19.865

9.117

45,89%

1.891

78.860

61.453

77,93%

176

50.147

13.823

27,56%

Verstrekkingen GBA persoonsgegevens Naspeuringen gemeentelijke basisadministratie

143

2.141

1.430

66,79%

0

0

0

N.v.t.

Besluit optie- en naturalisatiegelden

33

48.006

2.627

5,47%

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 5

Rijbewijzen Verstrekkingen Gemeentelijke basisadministratie

Verstrekkingen kiezersregister

75

Hoofdstuk 6

Verstrekkingen Wet bescherming persoonsgegevens

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Hoofdstuk 7

Bestuur stukken

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Hoofdstuk 8

Gereserveerd

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Hoofdstuk 9

Overige publiekszaken

239

6.519

5.626

86,30%

Verklaring omtrent het gedrag

87

4.448

3.597

80,87%

Attestatie de vita

134

1.703

1.849

108,57%

Legalisatie handtekening

18

368

180

48,91%

Hoofdstuk 10 Gemeentearchief

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 11 Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 12 Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 13 Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 14 Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 15 Winkeltijdenwet

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 16 Kansspelen

6

200

444

222,00%

Hoofdstuk 17 Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 19 Verkeer en vervoer

87

2.204

3.063

138,97%

Hoofdstuk 20 Diversen

32

9.918

1.280

12,91%

Geluidhinder

0

0

0

N.v.t.

Evenementenvergunning Standplaatsvergunning en ontheffing kampeerverbod Aanvraag overige vergunningen en beschikkingen ingevolge de APV

19

7.914

779

9,84%

13

2.004

501

25,00%

0

0

0

N.v.t.

Titel 2

Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

Hoofdstuk 1

Begripsomschrijvingen

Hoofdstuk 2

Vooroverleg

Hoofdstuk 3

Omgevingsvergunning Omgevingsvergunning bouwactiviteiten minder dan € 5.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 5.000 tot € 10.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 10.000 tot € 15.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 15.000 tot € 25.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 25.000 tot € 50.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 50.000 tot € 100.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 100.000 tot € 200.000 Omgevingsvergunning bouwactiviteiten € 200.000 of meer Omgevingsvergunning bouwactiviteiten achteraf ingediende aanvraag Aanlegactiviteiten

76

115

115.435

242.128

209,75%

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

5

5.654

2.080

36,79%

110

109.781

240.048

218,66%

11

9.223

688

7,46%

3

4.219

2.608

61,82%

1

1.840

399

21,68%

3

3.543

1.818

51,31%

2

4.833

191

3,95%

4

5.823

5.985

102,78%

5

9.315

11.429

122,69%

10

33.283

213.112

640,30%

0

0

0

0,00%

1

983

125

12,72%

Planologisch strijdig gebruik waarbij sprake is van een bouwactiviteit Planologisch strijdig gebruik waarbij geen sprake is van een bouwactiviteit

5

9.792

1.240

12,66%

6

9.077

1.488

16,39%

Brandveiligheid Monumenten of beschermde stads- of dorpsgezichten

0

0

0

N.v.t.

0

0

0

N.v.t.

Sloopactiviteiten

0

0

0

N.v.t.

Sloopmelding

0

0

0

N.v.t.

Kappen Projecten of handelingen i.h.k.v. de Natuurbeschermingswet 1998 Handelingen in het kader van de Flora- en Faunawet

59

17.850

965

5,41%

0

0

0

N.v.t.

0

0

0

N.v.t.

Andere activiteiten omgevingsvergunning

0

0

0

N.v.t.

Beoordeling bodemrapport

0

0

0

N.v.t.

Verklaring van geen bedenking

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 4

Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 5

Teruggaaf

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 6

0

0

0

N.v.t.

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 8

Intrekking omgevingsvergunning Wijziging omgevingsvergunning als gevolg wijziging project Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 9

Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 10 In deze titel niet benoemde beschikking

0

0

0

N.v.t.

Titel 3

Europese dienstenrichtlijn

40

8.115

3.309

40,78%

Hoofdstuk 1

Horeca

34

7.614

2.655

34,87%

Hoofdstuk 2

Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 3

Prostitutiebedrijven

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 4

Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 5

Gereserveerd

0

0

0

N.v.t.

Hoofdstuk 6

Gebruiksvergunning brandveiligheid Diversen (APV Exploitatievergunning drank- en horeca)

0

0

0

N.v.t.

6

501

654

130,54%

3.455

366.216

375.339

102,49%

Hoofdstuk 7

Hoofdstuk 7

totaal generaal

77

Afvalstoffenheffing Bij de vaststelling van de tarieven 2020 heeft de raad een amendement ingediend waarbij het tarief van vastrecht met 43 % (€ 21) is verhoogd en de variabele tarieven met 30 %. Zie tabel hieronder.

2020

2019

Vastrecht

117,00

82,00

GFT 25 ltr bak

3,30

2,54

GFT 80 ltr bak

4,56

3,51

GFT 140 ltr bak

5,93

4,56

Rest 40 ltr bak

3,99

3,07

Rest 60 ltr afvalzak ondergrondse container

2,60

2,00

Rest 80 ltr bak

5,24

4,03

Rest 140 ltr bak

7,11

5,47

Rest 240 ltr bak

10,24

7,88

Voor een gemiddeld huishouden bedroeg bij een aantal ledigingen van 12x de 140 liter restafvalcontainer en 7x de 140 liter Gft-container in 2020 het totaaltarief € 237.93. Kostendekkendheid Begroting 2020

werkelijk

Kosten taakveld (incl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

1.264.145 143.736 1.120.409

1.318.382 168.572 1.149.810

97.598 94.621 192.219

97.598 226.111 323.709

Totale kosten

1.312.628

1.473.519

Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

1.380.560 105%

1.455.659 99%

Afval

Rioolrechten Het tarief bedraagt in 2020 € 235,52. Kostendekkenheid

Rioolheffing Kosten taakveld (incl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

raming 2020 1.158.530 0 1.158.530

1.058.600 0 1.058.600

159.758 105.932 265.690

159.758 251.830 411.588

78

werkelijk

Totale kosten

1.424.220

1.470.188

Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

1.372.811 96%

1.428.492 97%

Kwijtschelding De kwijtscheldingsnorm is in 2020 gehandhaafd op 100% van de bijstandsnorm. Door deze maatregel komen alle mensen met een minimum inkomen in principe in aanmerking voor kwijtschelding. Er kan voor het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijtschelding worden verleend. Kwijtschelding voor de onroerende zaakbelasting, de DIFTAR, de rioolheffing en andere belastingen is niet mogelijk. Net als in voorgaande jaren is er een automatische kwijtschelding verleend aan personen die al 2 jaar kwijtschelding kregen, een inkomen op bijstandsniveau hebben en bekend zijn bij sociale zaken. Hieronder een overzicht van de aangevraagde kwijtscheldingen. Aantal verzoekschriften voor kwijtschelding per heffingsjaar

2020

2019

2018

2017

Aantal verzoekschriften

308

237

248

260

Totaal

308

237

248

260

99,0%

100,0%

100,0%

100,0%

19,7%

31,4%

41,7%

43,1%

Geautomatiseerd

68,5%

55,2%

44,9%

36,8%

Handmatig

11,8%

13,4%

13,4%

20,1%

80,3%

68,6%

58,3%

56,9%

15.782

12.875

11.133

11.875

Voortgang afhandelproces Afgehandeld

Percentage toe- en afwijzingen Afwijzingen Toewijzingen

totaal Bedrag

Met ingang van 1 januari 2012 is de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen naar de BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen) in Roermond over gegaan. Dit betekent dat de uitvoeringswerkzaamheden van de kwijtscheldingen ook door het samenwerkingsverband wordt afgehandeld.

79

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. In de raadsvergadering van 15 december 2020 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen gemeente Bergen geactualiseerd. Deze nota geeft het beleid weer dat onze gemeente voert met betrekking tot risicomanagement. Belangrijk onderdeel van het managen van risico’s is de mate waarin risico’s opgevangen kunnen worden (de berekening van de weerstandscapaciteit). De nota is een uitwerking van de Gemeentewet, het Besluit begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Financiële Verordening gemeente Bergen. In de Financiële Verordening is tevens vastgelegd dat de nota waarin de uitgangspunten voor risicomanagement en weerstandsvermogen worden behandeld, tenminste eenmaal in de vier jaar wordt beoordeeld op actualiteit en toepasbaarheid of zoveel vaker als gewijzigde wet- en regelgeving of omstandigheden dit eisen. De nota is primair bedoeld als kaderstellend instrument voor de gemeenteraad om risicomanagement in de organisatie in te richten.

De nota bakent de formele kaders af waarbinnen het college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie dienen om te gaan met het cyclische proces van inventariseren, beoordelen en kwantificeren van risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen om de gevolgen van risico’s te verkleinen. De nota vervult een ondersteunende rol bij de Planning, Reporting en Controlling PRC) producten (de risico’s worden opgenomen in de verplichte paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing) en draagt bij aan een solide financiële huishouding van de gemeente. Opbouw paragraaf weerstandsvermogen Iedere gemeente heeft te maken met risico's bij de uitvoering van haar taken. Deze risico's lijken toe te nemen door de uitbreiding van het takenpakket en de complexer wordende samenleving. Een goed afgestemd financiële buffer ofwel weerstandscapaciteit is nodig om te voorkomen dat tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstellingen. Omdat risico's de mogelijkheden van een organisatie beïnvloeden om deze effectief te kunnen besturen en beheersen, dient inzicht te bestaan in de risico's die de organisatie loopt. De belangrijkste risico's moeten door adequate maatregelen beheerst worden. Weerstandsvermogen is het vermogen van een gemeente om niet-structurele risico's op te kunnen vangen, zodat het afgesproken takenpakket toch onverkort kan worden uitgevoerd.

Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente beschikt/ kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Voor het kunnen beoordelen van het weerstandsvermogen is het noodzakelijk de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren in samenhang met de omvang en achtergronden van de risico’s. Er zijn geen uniforme antwoorden te geven op de vraag hoe groot het weerstandsvermogen van een gemeente zou moeten zijn. Dit is sterk afhankelijk van de eigenheid van de gemeente en het risicoprofiel dat zij heeft. Hoe ziet de sociale structuur eruit, zijn er nog groeipotenties, hoe is de bedrijfsvoering: voorzichtig of worden risico’s geaccepteerd? De paragraaf is als volgt opgebouwd: - Stand van zaken;

80

-

Aanwezige risico’s; Beschikbare weerstandscapaciteit; Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit; Financiële kengetallen.

Om de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt rekening gehouden met de veronderstelling dat nooit alle risico's zich zullen voordoen en zeker niet allemaal tegelijk en in maximale omvang. Door deze benadering kan op een verantwoorde wijze een lagere weerstandscapaciteit worden aangehouden. Er wordt uitgegaan van een zekerheidspercentage van 70%. Waardering A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 - 2,0 1,0 - 1,4 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Gemeente Bergen streeft naar beheersing van de risico’s en een goede balans tussen de bestuurlijke ambities en de daarmee samenhangende risico’s. Het uitgangspunt daarbij is een uitstekend weerstandsvermogen; dat betekent een ratio weerstandsvermogen > 2,0 met als waardering A Berekening weerstandsvermogen De uitkomst van het weerstandsvermogen is als volgt bepaald: rekening 2019

rekening 2020

Incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Totaal weerstandsvermogen

12.985.000 483.260 13.468.260

13.509.000 573.680 14.082.680

Benodigde weerstandscapaciteit

2.167.550

2.598.050

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit 2019 Ratio weerstandsvermogen

Beschikbare weerstandscapaciteit

13.468.260 =

Benodigde weerstandscapaciteit (70%)

2.167.550

Beschikbare weerstandscapaciteit

14.082.680 =

Benodigde weerstandscapaciteit (70%)

€ 2.598.050

6,2%

2020 Ratio weerstandsvermogen

5,4%

Om de risico’s in kaart te brengen is bij het samenstellen van de nota risicomanagement en weerstandsvermogen een risico-inventarisatie uitgevoerd. Uit de inventarisatie zijn ruim 30 risico’s in beeld gebracht. Nadat de risico’s zijn benoemd zijn deze gekwantificeerd op: 1. de kans dat de gebeurtenis zich zal voor doen en 2. de financiële consequenties als zich dat risico voor zal doen.

81

In de afgelopen periode zijn de risico’s nogmaals tegen het licht gehouden. In dit onderdeel zullen we ingaan op de belangrijkste ontwikkelingen die zich kunnen voordoen en worden eventuele nieuwe risico’s benoemd. Risico

Toelichting

1

Jeugdzorg

Vanaf 2015 zijn we financieel verantwoordelijk voor vrijwel alle taken die met Jeugdzorg te maken hebben. Een van de grootste risico’s is het feit dat wij niet de enige verwijzers zijn. We hebben geen invloed op bepaalde vormen van specialistische hulp die heel erg duur zijn maar die we als gevolg van een rechterlijke machtiging wel moeten uitvoeren (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg met verblijfbehandeling in residentiële instellingen). Ook kunnen huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen doorverwijzen naar jeugdzorg trajecten. De afgelopen jaren hebben we voor verschillende jeugdigen duurdere verblijfsvormen ingezet. Omdat de problematiek bij deze jeugdigen veelal vrij complex is, worden naast verblijf zeer specialistische behandeltrajecten ingezet. Ook in 2021 zullen we nog jeugdigen in deze dure trajecten hebben of plaatsen. Voor 2021 hebben we de kosten voor jeugdzorg zo reëel mogelijk geraamd. Het aantal jeugdigen in dure trajecten blijft echter lastig te voorspellen.

€ 450.000

2

Herverdeling gemeentefonds

€ 350.000

3

Energielandgoed Welsmeer

Op 2 februari heeft demissionair minister van Binnenlandse Zaken Ollongren de Tweede Kamer geïnformeerd over de aanstaande herverdeling van het Gemeentefonds. De Nederlandse gemeenten ontvangen ongeveer de helft van hun inkomsten uit het Gemeentefonds. De totale omvang hiervan bedraagt ongeveer € 30 miljard. Een groot deel van dit bedrag wordt nu anders verdeeld. De totale omvang van de uitkering uit het Gemeentefonds neemt niet toe of af. Maar dat neemt niet weg dat de nieuwe verdeling winnaars en verliezers kent. Niet eerder dan in juni komt Binnenlandse Zaken met een aangepast voorstel voor een nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Demissionair minister Ollongren laat weten het huidige voorstel ‘nog een keer’ kritisch tegen het licht te houden. Fase 0 en 1. Het plan van aanpak heeft als doel te komen tot een gedragen gebiedsontwikkeling voor het realiseren van duurzame energie, waarbij het realiseren van en voor de gemeenschap en participatie in het proces en deelname bij realisatie centraal staat.

4

Corona BUIG (Bijstand/BBZ)

De impact van de coronacrisis op de uitkeringslasten is op dit moment moeilijk in te schatten. In het begin van de coronacrisis (maart/april) is een lichte stijging te zien in het aantal bijstandsgerechtigden. De verwachting is dat werkzoekenden eerst een beroep zullen doen op de WW. Mogelijk zal eind 2020 en begin 2021 een doorval naar de bijstand zichtbaar worden in de aantallen. Ook de impact van de coronacrisis op de BBZ regeling is op dit moment moeilijk in te schatten. Als de problematiek op de arbeidsmarkt langer aanhoudt, is het voor bedrijven steeds moeilijker zich staande te houden. Daar komt bij dat komende periode de steunpakketmaatregelen versoberen.

€ 250.000

5

Wegen, straten en pleinen

Onderhoud wegen: strenge winters leiden tot schade aan wegen. De gemeente is als wegbeheerder, ongeacht of dit aan haar te wijten is, verantwoordelijk voor een veilige weg. Corona De impact van de coronacrisis op de verschillende gemeenschappelijke regelingen Gemeenschappelijke waarin de gemeente Bergen deelneemt, zijn op dit moment moeilijk te overzien. De Regelingen eigen bijdrage die de gemeente aan GR'en als BsgW, Omnibuz, MGR en Veiligheidsregio betaalt, zouden verhoogd kunnen worden als gevolg extra (uitvoerings)kosten. Wet De kans blijft bestaan op een toenemend gebruik van de voorzieningen. De Wmo is Maatschappelijke en blijft een open einde regeling en meer mensen zullen als gevolg van de vergrijzing Ondersteuning een beroep doen op de Wmo. Een budgetoverschrijding als gevolg van deze groei vraagt om beleidsmaatregelen. Het risico betreft de mogelijke overschrijding die optreedt in de tijd die nodig is om tot beleidsaanpassingen over te gaan.

€ 200.000