Jaarstukken RAAD 13 juli 2021 Definitief (1)

Wat hebben we bereikt? In 2020 hebben de volgende twee trajecten gecontinueerd: • Burgerparticipatie en zelfsturing waarbij de dorpsraden intensief betrokken zijn. • Het herijken van het dienstverleningsmodel. Wat hebben we ervoor gedaan? • • • • •

In de regio hebben we een bijdrage geleverd in het project Sturing en inkoop dat zal leiden tot een ander inkoopproces om passende ondersteuning en hulp in te kopen t.b.v. WMO, Jeugd en Participatie. Het Sociaal Team is bezig met het herijken van de werkprocessen. Het innen van de eigen bijdrage via het Centraal Administratie Kantoor (CAK). De gemeente Bergen heeft op regionaal niveau een bijdrage geleverd aan het plan voor doorontwikkeling en versterking van de MGR. Verdere uitwerking gegeven aan de beleidsvisies Dienstverlening, Participatie en Zelfsturing, met als doel deze in 2021 vast te laten stellen door de Raad.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 898 123 774

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 6 6

0 0 0

0 250 250

0 250 250

0 0 0

Resultaat na bestemming

768

881

888

768

120

0 0 0

0 0 0

239 0 239

94 0 94

145 0 145

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 978 1.235 98 98 881 1.138

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 1.123 112 105 -8 1.018 120

30

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema Het voordeel dat op dit onderdeel ontstaat is het restant van het in 2019 overgehevelde budget voor corona van € 250.000. Dit restant hevelen we over naar 2021. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar de paragraaf corona. Globale analyse Incidentele budgetten Betreft kosten buurtbus.

31

Programma 2 Ruimte en Economie (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Begroting 2020 na Realisatie 2020 wijziging 2.1 2.2 2.3 2.4

Milieu en duurzaamheid Openbare Ruimte Ruimtelijke ontwikkeling Economie, Recreatie en Toerisme Reserves Totaalsaldo

2.874 2.874 781 1 -1.069 5.461

2.350 2.315 -813 -89 257 4.019

Verschil

%

82% 524 81% 559 1.594 -104% 90 -8900% -1.326 -640% 1.442

2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar gaat het thema over? • • • • • •

Milieubeheer. Energie/duurzaamheid. Riolering & water. Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer Zwerfafvalproject. Afval(huisvuilinzameling).

Wat hebben we bereikt? Klimaatbestendigheid, vooral op het gebied van riolering en water, dit is een belangrijk onderdeel van een duurzame leefomgeving. Met de activiteiten en projecten op het gebied van riolering is de gemeente beter voorbereid op de verandering in het klimaat en zullen de risico's en de impact van wateroverlast, droogte en hitte en de effecten op waterkwaliteit ten gevolge van het veranderende klimaat verminderen.

32

Met de inrichting van de wadi voor regenwater in het plan Bessembiender in Siebengewald op een ecologisch verantwoorde wijze dragen we bij aan de biodiversiteit in de bebouwde kom. Samen met de regiogemeenten is de aanbesteding elektrisch deelvervoer opgepakt. Het bedrijf Mobilitymixx kwam als beste uit de inschrijving. Vanaf begin volgend jaar gaan de deelnemende gemeenten zoveel mogelijk gebruik maken van het systeem. Het gaat niet alleen om elektrisch autorijden maar ook over duurzaam deelvervoer zoals (elektrische) fietsen en openbaar vervoer. Bovendien kunnen burgers en bedrijven er ook gebruik van maken. Begin 2021 vindt de verdere implementatie plaats. Op de parkeerplaats bij het gemeentehuis is een extra laadpaal met twee laadpunten bijgeplaatst voor openbaar gebruik. Binnen Regionaal Mobiliteitsoverleg en Trendsportal is gekomen tot een nieuw samenwerkingsovereenkomst voor verkeer en mobiliteit. Door deze samenwerking is het mogelijk om dingen te realiseren die als gemeente alleen niet haalbaar zijn. Bovendien zijn derde partijen eerder bereid om mee te financieren aan initiatieven. Er is een nieuwe samenwerking aangegaan met de provincie, basisscholen en ROVL voor verkeerseducatie. Middelen en personeel worden hiermee efficiënter ingezet en scholen worden meer ontzorgd. Het project Veilig op Weg is gelanceerd in de regio. Dit gaat vooral om gedragsbeïnvloeding.

De komende tijd wordt dit verder uitgewerkt. Klimaatbestendig bos- en natuur beheer In 2020 is de nieuwe bosstrategie opgesteld waarbij klimaatslim bosbeheer een van de doelen is. De aanplant van klimaatbestendige bossen kan daarin een grote bijdrage leveren. Dit zal, waar mogelijk, gecombineerd worden met het natuurbrandbestrijdingsplan dat in 2020 is opgesteld. Zwerfafvalproject In 2020 is de aanpak van zwerfvuil verder opgepakt met het optimaliseren van de afvalbakken en de voortgang van het project 'Op weg". Vanwege corona is de schone maas actie helaas in 2020 afgelast. In het voorjaar en najaar heeft een monitoring plaatsgevonden naar de mate van vervuiling. Afval en huisvuilinzameling In 2020 is er ongeveer 113 kg aan restafval ingezameld via de grijze containers. Dit is een behoorlijke stijging ten opzichte van voorgaande jaren toen we rond de 100 kg zaten. De reden voor de stijging is het gevolg van de corona maatregelen die sinds maart 2020 gelden. Vanwege het feit dat veel mensen thuis moeten werken en scholen dicht zijn zien we landelijk een flinke stijging in het aanbod van afval. Deze stijging zien we over bijna alle afvalfracties, met name het aanbod van afval op het milieupark is flink gestegen. Oud papier zal de komende jaren ingezameld gaan worden door de firma Van Munster uit Heesch.

Hierbij is de inzet van de papier inzamelende verenigingen ook de komende jaren veilig gesteld. De samenwerking binnen Afval Samenwerking Limburg is geïntensiveerd. Op dit moment wordt onderzocht op welke manier de komende jaren diverse afvalfracties circulair kunnen worden aanbesteed binnen ASL. Wat hebben we ervoor gedaan? Riolering & Water • Op basis van de regionaal uitgevoerde klimaatstress test zijn we in 2020 begonnen met het opstellen van een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie in het samenwerkingsverband Waterpanel Noord. (15 gemeenten, waterschap, waterschapsbedrijf en waterleidingmaatschappij). Hierbij worden in overleg met stakeholders projecten en acties geïdentificeerd op regionaal en lokaal niveau om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Binnen de kaders van het in 2019 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn we ook in 2020 doorgegaan met het afkoppelen van regenwater van de riolering en dit water lokaal in de bodem te infiltreren. Dit is

33

zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein gedaan en gestimuleerd met een afkoppel subsidie gericht op particulieren en bedrijven. • In 2020 zijn 143 aanmeldingen gedaan voor het afkoppelen van regenwater bij particulieren. Dit heeft geresulteerd in het afkoppelen van 11.872 m2 op 101 verschillende adressen. Een bedrag van ruim € 87.000 is hiervoor uitgekeerd, waarvan het grootste deel (62,5 %) afkomstig is van bijdragen van Waterschap Limburg en Provincie Limburg (DHZ: Delta Programma Hoge Zandgronden fondsen). De intensieve begeleiding van particulieren leidt tot grote deelname en kwalitatief goede uitvoering • We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsprojecten in Waterpanel Noord om kennis op te doen en te delen, taken regionaal op te pakken en daarmee ook onze kwetsbaarheid te verminderen. In 2020 hebben we samengewerkt in o.a. Waterklaar, de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie, gezamenlijk grondwatermeetnet en gemalenbeheer. • Er wordt preventief onderhoud uitgevoerd aan gemalen en installaties om storingen te voorkomen en zo overlast voor burgers en bedrijven te beperken. We gaan door met de infrastructuur voor elektrisch rijden. De eerste stappen zijn gezet om te komen tot een plankaart voor de laadvoorzieningen in de gemeente.

In 2021 krijgt dit een vervolg Klimaatbestendig bos-natuurbeheer Inventarisatie gemeentelijke bossen waarbij bospercelen zijn aangemerkt voor het aanplanten van loofbomen in de monotone naaldbossen. Aanpak zwerfvuil • In 2020 is de optimalisatie van de afvalbakken uitgevoerd. Er zijn 13 vuilnisbakken in het buitengebied verwijderd. De elektrische bakfietsen zijn vaker naar deze locaties geweest om mogelijk extra zwerfvuil hier op te ruimen, dit was echter nauwelijks het geval. Deze optimalisatie wordt verder doorgezet. • Het project Op Weg is in 2020 voortgezet. Na een moeilijke start begin 2020 met een beperkt aantal geschikte mensen voor op de bakfiets is dit vanaf medio 2020 hersteld en zijn beide bakfietsen dagelijks volop in bedrijf. Daarnaast is het kauwgom-project weer opgestart en wordt er ook door uitkeringsgerechtigden kauwgom verwijderd met een speciaal apparaat. De begeleiding van deze mensen vindt plaats door Noord-Limburgs Groen. • In mei en oktober heeft er een monitoring plaatsgevonden naar de mate van vervuiling. We zien een zeer lichte stijging wellicht als gevolg van een veranderende samenleving door de ingevoerde corona maatregelen. In oktober is als extra in de monitoring de vervuiling gemeten in de sloten en bermen verder van de weg af, hieruit blijkt dat daar nog wel wat "vergeten" zwerfvuil ligt.

Afval • Vanwege het corona virus dat dit jaar ook Nederland bereikte en de ingestelde lockdown maatregelen in maart/april en eind 2020 is er een onverwachts groot aanbod van afval in 2020. De stijging zien we met name bij de afvalcontainers aan huis (GFT en restafval) en het aanbod van afval op het milieupark. Hierdoor vallen de kosten voor afvoer en verwerking van afval hoger uit. Ook voor 2021 zal deze stijging doorzetten vanwege de vele mensen die thuis werken en daardoor meer afval produceren. Gelukkig zijn in 2020 vrijwel alle afvalfracties gewoon ingezameld en hebben we het milieupark gewoon open kunnen houden met aangescherpte bezoekersmaatregelen. Alleen de inzameling van KCA heeft 2 maanden stilgelegen.

34

•

•

In 2020 heeft er samen met Venray en Gennep een Europese aanbesteding plaatsgevonden voor de inzameling van oud papier. Vanaf 2021 zal het oud papier net als afgelopen jaar ingezameld worden door de firma Van Munster uit Heesch. Zij zamelen dit oud papier samen met de verenigingen in zoals dit voorgaande jaren ook gebeurde in Bergen. Afval Samenwerking Limburg (ASL) In 2020 is de ambtelijke samenwerking binnen ASL geïntensiveerd. Eind 2023 lopen de verwerkingscontracten voor de verwerking van GFT, restafval en PMD af. In aanloop naar een nieuwe aanbesteding wordt nu onderzocht hoe deze afvalstromen aanbesteedt kunnen worden op een vernieuwende manier met de nadruk op duurzaamheid en circulaire economie. Daarnaast wordt op de langere termijn via grondstoffenmanagement binnen ASL onderzocht welke afvalstromen zich lenen voor een gezamenlijke aanbesteding waarbij we vooral zoeken naar innovatieve verwerkingsinitiatieven binnen de regio die uiteraard duurzaam en circulair dienen te zijn.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 70 70

0 191 191

0 116 116

0 356 356

0 -240 -240

Resultaat na bestemming

2.040

2.527

2.759

1.994

765

57 63 -6

0 0 0

436 422 14

251 422 -171

185 0 185

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 3.060 3.638 342 764 2.718 2.874

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 3.268 370 918 -154 2.350 524

Rekening 2019 2.673 563 2.110

35

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema Het voordelig verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere kosten van het rioolbeheer. Het betreft een gesloten financieringssysteem en dat betekent dat de voordelen toegevoegd zijn aan de voorziening riolering en heeft dit geen gevolgen voor het rekeningresultaat. Van het Waterschap Limburg is een bijdrage ontvangen voor de compensatie van groenfonds dijkenprojecten Bergen-Aijen en Afferden. Dit bedrag is gestort in de voorziening natuurherstel. Globale analyse Incidentele budgetten De uitgaven hebben betrekking op de projecten zwerfafvalvergoeding, programma Verduur samen en reductie energieverbruik.

36

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar gaat het thema over? • • • • • • • • •

Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte. Verhogen van biodiversiteit. Bestrijding van de eikenprocessierups. Advisering en uitvoering geven aan boomveiligheidscontrole en gemeentelijk bomenbestand. Verkeer en vervoer. Onderhoud en reconstructie. Veilige en onderhoudsarme bermen buitenwegen. Openbare verlichting. Kunstwerken.

Wat hebben we bereikt? Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte • Om de nadelige gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen, is een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en particulier terrein belangrijk. In Limburg is de gemeente Bergen nog steeds koploper op het gebied van afkoppelen regenwater bij particulieren en bedrijven. In de afgelopen jaren zijn hiervoor tonnen aan subsidies binnengehaald en ingezet. • Binnen de samenwerking in de waterketen in Noord- en Midden -Limburg en Waterpanel Noord nemen we actief deel aan diverse samenwerkingsprojecten waardoor we invloed hebben op de ontwikkeling van deze activiteiten en optimaal gebruik kunnen maken van de resultaten van deze samenwerking. Realiseren van een verkeersveilige gemeente • Bij de lagere school in Siebengewald is extra wegmarkering aangebracht om de veilheid te verbeteren. • Samen met de provincie wordt er gewerkt aan de aanleg van een rotonde bij de Kasteellaan Wezerweg in Well. Over de conceptplannen is nagenoeg overeenstemming ook met het Wells Forum en aanwonenden. Op dit moment is de stikstofproblematiek de vertragende factor. • In Aijen zijn fietssuggestiestroken aangebracht om de fietser een veiligere plek op de weg te geven. Ook is er een smiley aangebracht. • De bewegwijzering voor fietsers van de Wezerweg is uitgebreid en verbeterd.

Hiermee is het foor fiets duidelijker hoe de veilige route naar de grensovergang. • Realisatie plateau Siebengewaldseweg: De veilige looproute vanaf de Flammert (Maasduinenstaete) naar hett centrum is gerealiseerd. De voetpaden en de oversteek van de Siebengewaldseweg zijn verbeterd. Bovendien is er een viertal zebrapaden gerealiseerd op dit tracé. • Verbetering Aijerdijk: In 2020 zijn nagenoeg alle werkzaamheden aan de Aijerdijk afgerond. Enkel de wegmarkering en een laatste deel bermversterking dient nog aangebracht te worden in 2021. Met de gerealiseerde rode fietssuggestiestroken, het nieuwe asfalt en de bermversterking is de Aijerdijk beter toegankelijk en veiliger gemaakt. • Ombouw Genning tot fietsweg: In 2020 is een voorlopig ontwerp voor de inrichting van de fietsstraat opgesteld. In 2021 krijgt het project een vervolg met het afstemmen van dit ontwerp met bewoners en belanghebbenden. Glasvezel: Ondergrondse infra ontsluiting gemeenschap • In 2020 is bij nagenoeg alle adressen in het buitengebied die zich daarvoor hebben aangemeld, glasvezelkabel aangelegd. Het maken van de huisaansluitingen zit in de afrondende fase. Voor een twintigtal dure aansluitingen wordt nog gezocht naar een oplossing. De provincie onderzoekt dit voor de hele provincie Limburg. • In de kernen Afferden en Nieuw Bergen is in het najaar gestart met de aanleg van glasvezel.

Afronding van de aanleg in alle kernen wordt eind 2021 verwacht.

37

Verhogen van biodiversiteit • Verbetering belevingswaarde van de akkerranden langs doorgaande fietspaden. In samenwerking met landbouwers is natuur inclusieve landbouw in gang gezet. • Natuurvriendelijker bermbeheer • Toename flora en fauna Voldoen aan wettelijke zorgplicht m.b.t. bomenbeheer • Boomveiligheidscontrole laanbomen uitgevoerd waardoor bomen veiliger zijn voor openbaar verkeer. Verminderen van overlast eikenprocessierups. • Overlast EPR is voor 30% afgenomen. Realiseren van een veilige duurzame openbare ruimte met een goede staat van onderhoud • Rehabilitatie wegen: In 2020 is ca. 6km aan wegen gelegen in het buitengebied gerehabiliteerd. Daarnaast heeft op diverse plaatsen groot- en klein onderhoud aan wegen plaatsgevonden. • Herinrichting Oranjebuurt te Afferden: In 2020 zijn de werkzaamheden t.b.v. de Oranjebuurt afgerond en opgeleverd. Met de nieuwe duurzame inrichting is de Oranjebuurt klaar voor de toekomst en kunnen haar inwoners van deze nieuwe openbare ruimte genieten.

•

• •

Herinrichting Kruisstraat te Wellerlooi: In 2020 zijn de werkzaamheden t.b.v. de herinrichting van de Kruisstraat aanbesteed en is vervolgens gestart met de uitvoering van de werkzaamheden. Ca. 80% van de werkzaamheden zijn inmiddels gereed. Na verwachting wordt het werk in Q1 van 2021 opgeleverd. Wortelopdruk Siebengewaldseweg: In 2020 is een deel van de werkzaamheden uitgevoerd die noodzakelijk zijn voor het duurzaam oplossen van de wortelopdruk. Het opgedrukte asfalt is lokaal hersteld. In de volgende fase worden gefaseerd enkele bomen verwijderd en herplant. In 2020 is het fietspad Ceresweg-Petrusheim opgeleverd. In 2021 volgt de bewegwijzering en wordt deze route opgenomen in het knooppuntennetwerk. Hiermee is een aantrekkelijke verbinding gecreëerd naar de Duitse buren. Dit project is gerealiseerd mede met subsidie van de provincie Limburg.

38

•

•

•

•

Maaspark Well: In 2019 is per deelopgave het volgende bereikt: In 2020 zijn de werkzaamheden voor de reconstructie 't Leuken de Vissert aanbesteed en vervolgens een start gemaakt met de uitvoering van de werkzaamheden. Een groot deel is inmiddels afgerond. In het voorjaar van 2021 worden de resterende werkzaamheden afgerond. Aanpak wortelproblematiek: In 2020 zijn er ontwerpen gemaakt voor het op een duurzame wijze herstellen van wortelopdruk in de Eekhoornstraat en 't Zand. In het eerste kwartaal van 2021 worden deze maatregelen uitgevoerd. In 2020 is het eerste deel van de Kasteelsehof woonrijp gemaakt. Verder zijn er gesprekken gevoerd met de potentiële kopers van de laatste twee kavels ter afronding van de openbare ruimte. Naar verwachting wordt de Kasteelsehof in 2021 volledig afgerond. In 2020 is de Vliespas en een deel van de Gielenkamp te Wellerlooi woonrijp gemaakt. Daarmee is weer een gedeelte van de woningbouwlocatie Droogstal afgerond en opgeleverd. In 2021 wordt een start gemaakt met het bouwrijp maken van het laatste deel van de woningbouwontwikkeling op de Droogstal. In 2020 zijn de werkzaamheden voor de afbouw van de Valkstraat in Nieuw Bergen afgerond en opgeleverd.

Realiseren van veilige en onderhoudsarme bermen in de buitengebieden • In 2020 is de berm van de Wezerweg vanaf het evenemententerrein tot aan de Ceresweg voorzien van grasbetonstenen. Hiermee zijn alle bermen van de Wezerweg voorzien van grasbetonstenen. Een goede en energiezuinige staat van onderhoud van de openbare verlichting • Maatregelen uit het beleidsplan openbare verlichting: Het buitengebied van de gemeente is opgedeeld in 11 deelgebieden. Eind 2020 is de situatie dat in 9 deelgebieden de verlichting van vóór 2000 voorzien is van nieuwe LED-armaturen. • Verder is de verlichting in de Dorpsstraat, Elskampweg, Straatakkerweg, Leegveldseweg, Molenkampweg, Wielerveldweg, Leemkuilenweg, Quinveldweg te Afferden en de Oude Bergse Heide en de Bergse Heide te Nieuw Bergen in 2020 vernieuwd en voorzien van energiezuinige verlichting. Een goede en veilige staat van onderhoud van de kunstwerken • Op basis van de schouw en de meerjarenplanning en begroting, zijn in 2020 diverse kleine onderhoudswerkzaamheden aan de kunstwerken uitgevoerd. Daarnaast is een onderzoek naar de Kampbrug te Well uitgevoerd. Dit onderzoek heeft de benodigde onderhoudswerkzaamheden voor deze brug inzichtelijk gemaakt.

39

Wat hebben we ervoor gedaan? Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte • Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte wordt gerealiseerd door uitvoering te geven aan een scala van maatregelen opgenomen in het GRP (Gemeentelijk RioleringsPlan), waaronder het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte en bij particulieren en bedrijven. Daarnaast wordt regenwater afgekoppeld in de openbare ruimte en bij particulieren bij de voorbereiding en uitvoering van herinrichtingsprojecten. Ook is een ecologisch verantwoorde wadi in Siebengewald ingericht. Deze is niet alleen functioneel voor de opvang en infiltratie van regenwater, maar als prachtig ingericht parkje ook een aanwinst voor de buurt. Bovendien is het een belangrijke bijdrage aan biodiversiteit met diverse inheemse soorten planten, kruiden en bomen en huisvesting voor insecten, vogels en vleermuizen. • In 2020 is ook een start gemaakt met de inventarisatie en voorbereiding van 'laaghangend fruit' klimaatmaatregelen zoals verlagen van bermen om meer regenwater uit het riool af te vangen en in de bodem te infiltreren. • Samenwerking in de waterketen: deelname aan diverse projecten waarbij samenwerking schaalvoordeel en/of kwaliteitsverbetering oplevert.

Dit gebeurt onder andere in projecten op het gebied gemalenbeheer, grondwatermeetnetten, Waterklaar en de regionale uitwerking van de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.

Realiseren van een verkeersveilige gemeente • De looproute van de Vlammertsehof naar het centrum is verbeterd. Er is een nieuwe oversteek over de Siebengewaldseweg gemaakt, de trottoirs zijn verbeterd en er zijn voetgangersoversteekplaatsen aangelegd. • Bij de school in Siebengewald zijn extra markeringen aangebracht ten behoeve van de veiligheid. • In Wellerlooi is de Kruisstraat verbeterd en verkeersveiliger gemaakt. • In Aijen zijn extra fietssuggestie stroken aangebracht voor de fietser. Ook is de Aijerdijk verbeterd en verkeersveiliger gemaakt door de aanpassing van kruispunten en aanbrengen van grasbetonstenen en fietssuggestie stroken. • In Well is de verbinding vanaf de N271 richting Leukermeer verbeterd. De route via de Vissert is verkeersveilig en toekomstbestendig. • Regionaal zijn via Trendsportal in het kader van de Regiodeal diverse projecten in voorbereiding. Die worden de komende tijd verder uitgewerkt. • Samen met de provincie is gestaag verder gewerkt aan de voorbereiding van de rotonde in Well. Vanwege de stikstofproblematiek zijn aanvullende onderzoeken nodig. • Er is een nieuw fietspad gerealiseerd tussen de Ceresweg en de Duitse grens (richting Petrusheim). Dit vormt een mooie en veilige verbinding voor de toeristische fietsers van en naar Duitsland.

• Met de provincie Limburg, scholen en Limburgse gemeenten is een convenant opgesteld om de verkeerseducatie bij scholen te verbeteren en te bevorderen.

40

• •

Er is onderzoek gedaan naar nut en noodzaak van verkeersborden. Ruim 1300 borden zijn geïnventariseerd en digitaal vastgelegd. Een groot aantal borden is verwijderd om dat ze geen toegevoegde waarde meer hadden of niet meer de functie hadden waarvoor ze ooit zijn geplaatst. Met de 8 noordelijke gemeenten (RMO/Trendsportal) is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst aangegaan op het gebied van verkeer en mobiliteit. Voor de gemeente Bergen levert het veel personele en financiële voordelen op als we vraagstukken in samenwerking kunnen oppakken.

Ondergrondse infrastructuur: Glasvezel In het buitengebied is glasvezel aangelegd door het bedrijf Deltafiber. Daarmee zijn ook deze woningen en bedrijven voorbereid op de toekomst. Er is nog een beperkt aantal adressen waarbij sprake is van zeer hoge kosten vanwege de geïsoleerde ligging. Tot nu toe was het voor de aanbieder financieel niet haalbaar om bij deze adressen glasvezel aan te leggen. In samenspraak met de provincie en de aanbieder wordt gezocht naar een oplossing. In de kernen wordt momenteel glasvezel aangelegd door het bedrijf E-fiber. Naar verwachting eind 2021 zijn de kernen, naast het buitengebied, in de hele gemeente ook voorzien van glasvezel. Verbetering Aijerdijk Op basis van de wensen en eisen van onder andere de Dorpsraad Aijen, bewoners en subsidievoorwaarden vanuit de provincie is een ontwerp opgesteld ter verbetering van de Aijerdijk. Tijdens een bewonersavond is dit ontwerp toegelicht en afgestemd met belanghebbenden. Ter uitvoering van het werk zijn onderzoeken naar de kwaliteit van de bestaande asfaltconstructie en de bodem uitgevoerd. Verder zijn een bestek en tekening opgesteld en is via een meervoudig onderhandse aanbesteding een aannemer geselecteerd. De gemeente heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder ingehuurd.

Ombouw Genning tot fietsweg Er is een civieltechnisch ingenieursbureau ingehuurd voor het opstellen van een ontwerp en bestek. In 2020 is een ontwerp voor de omvorming van het Genning tot een fietsstraat opgesteld. Verhogen van biodiversiteit • 3-jarige contracten met landbouwers vastgelegd waarbij het beheer door de gemeente zal worden uitgevoerd. • Ruim 3 km akkerranden ingezaaid met bloemrijke mengsels. • Inventarisatie bermen die in aanmerking komen voor verhogen biodiversiteit door maaien en afvoeren. • Bermen langs de Horsterbeekweg, Gochsedijk, Siebengewaldseweg en Kerkstraat (Bergen) gemaaid en afgevoerd. Voldoen aan wettelijke zorgplicht voor bomenbeheer • VTA controle is uitgevoerd voor alle gemeentelijke bomen (ca 12.000 stuks). • 167 bomen die niet aan veiligheid voldoen, zijn geveld. • Onderhoudsplan is aangepast. • Gegevens zijn in GBI verwerkt. Verminderen van overlast eikenprocessierups. • Preventieve bestrijding van de eikenprocessierups zowel binnen als buiten de bebouwde kom is niet meer toegepast. • In de bebouwde kom is biologische bestrijding uitgevoerd. • Buiten de bebouwde kom zijn ca. 160 vogelnestkastjes geplaatst. Realiseren van een veilige duurzame openbare ruimte met een goede staat van onderhoud • Rehabilitatie wegen: Er is een selectie gemaakt van de wegen die gerehabiliteerd dienen te worden.

De maatregelen voor rehabilitatie en onderhoud van deze wegen zijn vertaald naar een bestek. Op basis van dit bestek is via een aanbesteding een aannemer geselecteerd. De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. • Herinrichting Oranjebuurt te Afferden: De op basis van een aanbesteding geselecteerde civiel aannemer heeft de werkzaamheden uitgevoerd. Daarnaast zijn aannemers geselecteerd voor de aanleg van de verlichting en het groen. De groen aannemer zal het aangeplante groen voor 3 jaar

41

•

• •

•

•

•

• •

•

onderhouden. De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. Herinrichting Kruisstraat te Wellerlooi: Op basis van het definitieve ontwerp is een bestek opgesteld. Via een aanbesteding is een civiel aannemer geselecteerd om het werk uit te voeren. Op deze wijze is ook een verlichtingsaannemer geselecteerd. De bewoners zijn via een bewonersavond en informatiebrieven op de hoogte gebracht van de op handen zijnde werkzaamheden. Siebengewaldseweg wortelopdruk: Er is een integraal ontwerp opgesteld dat aangeeft welke bomen gekapt moeten worden en waar nieuwe worden aangeplant. Op basis van dit ontwerp is een aannemer geselecteerd voor het lokaal uitfrezen en herstellen van de wortelopdruk. Fietspad Ceresweg-Petrusheim: In samenwerking met de gemeente Weeze is het ontwerp en de materialisering van het fietspad besproken. Verder zijn financiële afspraken gemaakt over de betaling van de aanleg en het onderhoud van de brug. Vervolgens zijn een aannemer voor de bouw van de brug en een aannemer voor de realisatie van het pad geselecteerd. Maaspark Well: In 2019 is per deelopgave het volgende bereikt: 't Leuken de Vissert: Op basis van het ontwerp is een bestek opgesteld waarmee het werk is aanbesteed en een aannemer is geselecteerd. In overleg met de provincie zijn afspraken gemaakt voor de compensatie van het te kappen groen.

Verder zijn de noodzakelijke vergunning en verkeersbesluiten aangevraagd. In overleg met de nutspartijen zijn diverse kabels en leiding verlegd. In 2021 wordt een groenaannemer geselecteerd voor de aanplant van het groen. Aanpassing dijkovergang Kerkstraat te Bergen: In samenspraak met de Dorpsraad Bergen, het Waterschap en bewoners is door een civieltechnisch adviesbureau een veiligere oplossing voor de dijkovergang uitgewerkt. Dit ontwerp is vertaald naar een bestek op basis waarvan een meervoudig onderhandse aanbesteding is gehouden. De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. Aanpak wortelproblematiek: Voor het oplossen van het wortelopdruk probleem in 't Zand en de Eekhoornstraat zijn verschillende opties onderzocht. Uiteindelijk is op basis hiervan een keuze gemaakt voor te treffen maatregelen. Deze maatregelen zijn voorgelegd en besproken met de bewoners. Verder zijn aannemers geselecteerd voor de uitvoering van de werkzaamheden. Kasteelsehof: Op basis van het ontwerp is een bestek opgesteld waarmee een aannemer is geselecteerd. Tevens zijn aannemers geselecteerd voor de aanleg van de verlichting en het groen. Voor het woonrijpmaken van de Vliespas in Wellerlooi is een bestek opgesteld op basis waarvan een aanbesteding is gehouden. De geselecteerde aannemer heeft het werk uitgevoerd.

De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. Afbouw Valkstraat te Nieuw-Bergen: De uit te voeren werkzaamheden voor de afbouw van de Valkstraat zijn in een bestek met tekening opgenomen. Op basis van dit bestek is een aanbesteding gehouden en is een aannemer geselecteerd voor de realisatie van het werk.

Realiseren van veilige en onderhoudsarme bermen in de buitengebieden • Grasbetonstenen Wezerweg: Er is een bestek opgesteld op basis waarvan een meervoudige onderhandse aanbesteding is gehouden. De geselecteerde aannemer heeft het werk uitgevoerd. De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. Een goede en energiezuinige staat van onderhoud van de openbare verlichting • Openbare verlichting: voor zowel de vervanging van de verlichting in het buitengebied als voor de diverse herinrichtingsplannen worden verlichtingsplannen opgesteld. Tevens worden voor deze plannen, indien noodzakelijk, verlichtingsberekeningen gemaakt. Hierdoor is het mogelijk om te beoordelen of onder andere het verlichtingsniveau en de locatie van de geprojecteerde masten voldoen aan de gestelde normen en verwachtingen. Een goede en veilige staat van onderhoud van de kunstwerken • Beoordeeld is welke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd dienen te worden aan de kunstwerken. Hiervoor zijn partijen geselecteerd. Ook is een civieltechnisch adviesbureau geselecteerd om een nader onderzoek uit te voeren naar de Kampbrug te Well.

42

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming

Rekening 2019 2.445 96 2.349

Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

269 449 180

301 343 42

301 536 234

391 497 106

-90 38 128

Resultaat na bestemming

2.169

2.784

2.639

2.209

431

46 90 -44

0 0 0

0 0 0

1 0 1

-1 0 -1

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 2.845 2.893 19 19 2.826 2.874

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 2.448 445 133 -114 2.315 559

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema In voorgaande jaren zijn budgetten overgeheveld geworden, waarbij in 2020 gebleken is dat deze niet uitgevoerd worden. Verder zijn de kapitaallasten lager omdat het renteomslagpercentage is herberekend van 2% naar 0,2%. Zie voor een meer gedetailleerde analyse paragraaf 4.9. Globale analyse Incidentele budgetten n.v.t.

43

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar gaat het thema over? • • • • •

De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad. Woningvoorraad en beleidsontwikkeling. Transitie Nationaal Park De Maasduinen. Doorontwikkeling Maasdal. Implementatie Omgevingswet.

Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid ten aanzien van wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur, kortom: onze leefomgeving. We proberen om met aandacht voor wat leeft in de samenleving te acteren. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat hebben we bereikt? A. De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad Onder voornoemde kopje passen velen zaken. Hieronder gaan we in vogelvlucht in op diverse onderwerpen waar aan is gewerkt in 2020. Los van onderstaande onderwerpen mag het duidelijk zijn dat er diverse gesprekken worden gevoerd met burgers en ondernemers in de gemeente om hen op weg te helpen met de plannen, maar ook daarbij de kaders meegevend van gemeentelijk beleid zoals onder meer vastgelegd in de Omgevingsvisie. Het effect van Covid19 op vergunningverlening Het afgelopen jaar verliep heel anders vanwege Covid19. Hoewel dit weinig weerslag had op de beleidsmatige ontwikkelingen waren de effecten duidelijk merkbaar op het gebied van vergunningverlening.

Worden er bijvoorbeeld normaal gesproken circa 70 evenementenvergunningen verleend, in het afgelopen jaar waren dat er maar 20. Ook bij omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten zagen we een verandering. We ontvingen veel meer aanvragen ten opzichte van het jaar daarvoor (van circa 80 naar 110. Op beleidsmatig niveau worden de ambities zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Bergen 2030, gerealiseerd. Dit komt onder meer tot uiting in vergunningen, bestemmingsplannen en nieuw beleid dat wordt ontwikkeld. Het afgelopen jaar zagen we een verdubbeling in het aantal ruimtelijke plannen (bestemmingsplan herzieningen, wijzigingen en omgevingsvergunning uitgebreide procedures). Ook kwamen meer verzoeken binnen om vooroverleg dan het jaar daarvoor (van 13 naar 23). Uitgifte van gemeentelijke bouwkavels In 2020 zagen we ook een toename aan vragen en verzoeken omtrent woningbouw, de ontwikkelingen daarin gaan snel. Er zijn in het afgelopen jaar 22 bouwkavels verkocht en er wordt druk gebouwd voor Bergense begrippen (zeker vergeleken met voorgaande jaren). Ruimtelijke kwaliteit m.b.v. inpassingsplannen Gemeente Bergen streeft naar een hoogwaardige leefomgeving waarin ruimtelijke kwaliteit leidend is en de relatie wordt gelegd tussen cultuurhistorie, landschap en ruimtelijke ordening. Eén van de instrumenten om dit te bereiken is via landschappelijke inpassingsplannen.

Door de jaren heen zijn diverse plannen opgesteld en uitgevoerd. Zoals ook te lezen in het handhavingsjaarverslag 2020 is door handhaving gecontroleerd op de uitvoering van deze plannen. Gebleken is dat een aantal initiatiefnemers wat extra aanmoediging nodig heeft om deze daadwerkelijk te realiseren. Verschillende locaties hebben via deze inpassingsplannen een kwalitatieve opwaardering gekregen. Vorig jaar zijn ook weer diverse nieuwe inpassingsplannen opgesteld die het komende jaar moeten worden gerealiseerd. Binnen de inpassingsplannen is in toenemende mate aandacht voor klimaat

44

(bijvoorbeeld droogte bestendige beplanting en afkoppeling hemelwater) maar ook voor ecologische waardes. Ondanks de uitdagingen die de corona pandemie met zich meebracht is het een productief jaar geweest waarbij getracht is om de diverse initiatieven en verzoeken zo spoedig mogelijk af te wikkelen. Provinciale cultuurhistorische waardenkaart - Erfgoedkaart Om hier invulling aan te geven is gezocht naar creatieve oplossingen. In 2020 is begonnen met het toevoegen van gegevens van gemeentelijke monumenten aan de provinciale website ‘erfgoedkaart’. De informatie is nog beperkt omdat de functionaliteit voor het plaatsen van foto's en pdf's in eerste instantie ontbrak. Er komen steeds nieuwe kaartlagen bij waar gemeentelijke informatie voor nodig is, dat zal de komende jaren nog de nodige inzet vragen. Er zijn foto's gemaakt van de gemeentelijke monumenten, waarmee het mogelijk is gemaakt om voor geringe kosten informatie te digitaliseren en te ontsluiten voor geïnteresseerden. Maaspark Well Vorig jaar is een inloopmiddag en -avond gehouden waarbij inwoners van het gebied Maaspark Well het concept bestemmingsplan Maaspark Well konden inzien. De inloop werd enthousiast bezocht. Er kwamen diverse vragen en opmerkingen binnen en er is toelichting gegeven op regels en verbeelding.

Gelijktijdig met het concept bestemmingsplan kon men ook kennis nemen van het concept Inspiratieboek Seurenheide waarin een nadere invulling wordt gegeven aan ‘Well-being in Maaspark Well’. Dit leverde enthousiaste reacties op. Het inspiratieboek is inmiddels vastgesteld door het college en zal in 2021 een nadere uitwerking krijgen. Bleijenbeek Gezamenlijk met eigenaar ASR en een stedenbouwkundig bureau, zijn we aan de slag gegaan om te komen tot een Gebiedsvisie Landgoed Bleijenbeek. Deze moet de basis zijn voor verdere ontwikkelingen in het gebied. De visie wordt in 2021 opgeleverd. Stikstof In 2020 is door het Rijk en de provincies gewerkt aan nieuw beleid en regelgeving voor stikstof. Inmiddels is dat zodanig uitgekristalliseerd dat weer invulling en uitvoering kan worden gegeven aan diverse initiatieven en vraagstukken. Dit geldt ook voor projecten in de gemeente Bergen. Twee voorbeelden zijn het bestemmingsplan Maaspark Well en de eerste herziening van het bestemmingsplan Buitengebied 2018. Mede vanwege de onzekerheden rondom het stikstofbeleid hebben deze dossiers deels stilgelegen in 2020. Implementatie regionale afspraken en visies Vanwege diverse lokale opgaven is het afgelopen jaar nog geen invulling gegeven aan de doorvertaling van regionale afspraken en visies in lokaal beleid. Wel is waar nodig rekening gehouden met die afspraken en worden deze geïmplementeerd.

Landbouw In de Omgevingsvisie staat de ambitie beschreven om landschap en landbouw in balans te brengen en de omslag naar duurzame landbouw te maken. Dit jaar is onderzocht naar de mogelijkheden om deze ambitie te realiseren. Zo heeft de Universiteit van Wageningen een presentatie en een advies gegeven. Het onderzoek liet zien dat er veel speelt en er veel spelers zijn op het gebied van natuurinclusieve landbouw. Één van de doelen om de landbouw te verduurzamen is investeren in de bodemkwaliteit. Wat de bodemkwaliteit is en wat de effecten zijn op de gewassen, wordt onderzocht. De gemeente Bergen cofinanciert dit project. Ook de provincie werkt in samenwerking met de LLTB aan een actieplan NIL (Natuurinclusieve Landbouw). Het doel is om nieuwe of extra toekomstperspectieven te ontwikkelen voor de agrarische sectoren en in te zetten op de verduurzamingsthema’s zoals biodiversiteit, bodem, water, lucht, landschap en soortenbescherming. De gemeente Bergen is inmiddels de ambassadeur. Dit is allemaal ingezet om op lange termijn de transitie mogelijk te maken. Voor de korte termijn is ingezet op bloemrijke akkers. Agrariërs ontvangen een vergoeding in ruil voor bloemrijke akkerranden om de biodiversiteit te versterken.

45

(Gemeente)grensoverstijgende samenwerkingen Basis van ons planologisch denken is het creëren van een excellente en aantrekkelijke regio, zoals verwoord in de Regiovisie Bergen, Gennep en Mook en Middelaar. Daartoe werken we met Gennep en Mook en Middelaar aan de uitwerking en uitvoering van projecten om de regionale structuur te versterken. Ook in de oost-west as wordt gewerkt aan een steeds intensievere samenwerking. Het Interreg-project Dynamic Borders heeft in de afgelopen jaren bijgedragen aan het slechten van grensbarrières in onze regio. Binnen zowel de Regiovisie BGMM als Dynamic Borders zijn in 2020 aansprekende resultaten geboekt. Er is een onderzoek naar herstel van Maasheggen uitgevoerd, routestructuren zijn verbeterd, 10 themaroutes zijn gelanceerd, rondom 75 jaar bevrijding is het project en monument Wings of Freedom gerealiseerd en er is een doeboek voor lagere school leerlingen gemaakt. Grensoverschrijdend is een stagebemiddelaar actief geweest. In het kader van de samenwerking Bergen, Gennep en Mook en Middelaar is gewerkt aan een uitvoeringsprogramma 2021-2023. De gemeente Bergen is betrokken bij diverse regionale overleggen waarin wij de belangen van de gemeente vertegenwoordigen en maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.

In de Regio NoordLimburg is gezamenlijk door de 8 gemeenten gewerkt aan de nieuwe Regiovisie en het uitvoeringsprogramma, die in april zijn vastgesteld. In juli 2020 is de Regiodeal Noord Limburg ondertekend. Dit is een partnerschap tussen rijk en regio om brede maatschappelijke opgaven vanuit de regio op te pakken. Ter uitvoering van de Regiodeal is gewerkt aan het samenstellen van eerste tranche projecten voor de Regiodeal en Investeringsagenda. Woningvoorraad en beleidsontwikkeling In 2020 is gewerkt aan het bereiken van: • Een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Op basis van een woningbouwprogramma is medewerking verleend aan diverse woningbouwinitiatieven uiteenlopend van woningen voor zorgbehoevenden, woningen voor starters, woningen voor senioren (levensloopbestendige woningen) en woningen voor jonge gezinnen. Kortom, een gevarieerd woningaanbod waardoor meer inwoners in de gemeente kunnen blijven wonen en het ook aantrekkelijker wordt voor niet-inwoners om naar de gemeente Bergen te verhuizen. • Duurzame woningbouw. Bij het verlenen van medewerking aan nieuwe initiatieven is steeds gevraagd, vooruitlopend op de wettelijke verplichting (BENG-normering op 1-1-2021), om duurzaam te bouwen.

• Woningbouw op basis van collectief particulier opdrachtgeverschap: In 2020 zijn we gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid van een dergelijk project in de kern Afferden. De verwachting is dat daar binnenkort duidelijkheid over is. Door de vaststelling van de nieuwe 'Regionale woonvisie Noord-Limburg 2020-2024' in september 2020 zijn er ruimere mogelijkheden gekomen op het terrein van woningbouw. Op basis van deze regiovisie, de uitkomsten van ons eigen onderzoek naar de woonbehoeften van november 2018 (het trendscenario, dus rekening houdend met een vestigingsoverschot) en het

46

gemeentelijk woningbouwprogramma werken we samen met initiatiefnemers aan de realisatie van woningbouwplannen die een kwalitatieve toevoeging vormen in relatie tot de bestaande woningvoorraad. Het gaat dan onder andere om levensloopbestendige woningen, zorgwoningen en woningen voor starters op de woningmarkt. In het kader van de gemeentelijke duurzaamheidsambitie (project VerduurSAMEN2030) is in 2020 bij nieuwbouw en renovatie maximaal ingezet op duurzaamheid. Sinds 1-1-2021 geldt overigens de BENG-normering die is verankerd in het Bouwbesluit. Voor de sociale huurwoningen zijn in dit kader prestatieafspraken gemaakt met Destion. In 2020 is ook gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid van een woningbouwproject volgens het CPO-principe (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) in Afferden. In juli 2020 is een bestemmingsplan vastgesteld waarin de beleidskeuze is gemaakt om nog maar heel beperkt huisvesting van internationale werknemers in horecapanden gelegen langs de N271 toe te staan. Tegen dit bestemmingsplan loopt momenteel nog een beroepsprocedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Momenteel werken we aan een breder beleidskader voor huisvesting van internationale werknemers, waarin bijvoorbeeld ook het thema integratie aan de orde komt.

Dit beleidskader wordt na een inspraakronde in het 2e kwartaal 2021 ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Transitie Nationaal Park de Maasduinen Het Nationaal Park de Maasduinen dient te transformeren naar een Nationaal Park van wereldklasse. Het uiteindelijke doel is om de Nationale Parken te vermarkten. Omdat dit een landelijke opgave is, heeft het rijk subsidie vrijgemaakt om de transitie mogelijk te maken. De Stichting Overleg Orgaan Nationaal Park heeft namens alle betrokken partners van het Nationaal Park de Maasduinen de subsidie aangevraagd. Het Rijk heeft deze gedeeltelijk toegekend, gezien de vele aanvragen. In de subsidieaanvraag zijn projecten ingediend die onder andere aansluiten bij de ambities van het Nationaal Parken Bureau, de regiovisie en Omgevingsvisie Bergen.

BIO-plan Het BIO-plan staat voor Beheer, Inrichting en Ontwikkelingsplan Nationaal Park de Maasduinen. Het oude BIP (beheer en inrichtingsplan) is verouderd. Omdat er veel ontwikkelingen in en rondom het Nationaal Park plaatsvinden, worden deze ook meegenomen. Hierbij valt te denken aan de vernieuwde bossenstrategie, de transitie van de Nationale Parken, de transitie landbouw en het energielandgoed. Voor al deze ontwikkelingen dient een gezamenlijke visie met ambities opgesteld te worden. Vanwege de transitie van de Nationale Parken is de identiteit van het Nationaal Park de Maasduinen leidend, ook voor het beheer. Het Nationaal Park de Maasduinen wordt beheerd door hoofdzakelijk Stichting Limburgs Landschap, Staatsbosbeheer en de gemeente Bergen. Het beheer en de inrichting van het park dient met dezelfde visie uitgevoerd te worden en bij voorkeur op dezelfde manier.

47

Het plan wordt opgesteld door Strootman Landschapsarchitecten in opdracht van alle betrokken partners. Het plan gaat in op identiteit en samenhang, natuur, recreatie en toerisme, landbouw, water, marketing en educatie en natuuronderzoek. Maasdal We streven naar een goede omgevingskwaliteit van het Maasdal. We anticiperen vroegtijdig op nieuwe initiatieven van groot algemeen belang, zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Daarbij staan centraal de specifieke gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied. Waar gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden dit vragen, steken we in op maatwerk in toetsing aan de (waterveiligheids)norm en maatwerk in dijkontwerp. Op deze wijze is het afgelopen jaar de dijkversterking Nieuw Bergen aangevlogen. Gehanteerde principes zijn dat de dijken veilig moeten worden, niet te hoog en zo goed mogelijk ingepast in de omgeving. Via maatwerk heeft dit geleid tot een verlaging van de in eerste instantie aangenomen hoogte van de dijk. Na een zorgvuldige nadere beschouwing bleek een aanzienlijk deel van het voorgenomen traject van de dijkversterking al veilig genoeg te zijn (deel N271 van bedrijventerrein tot Heukelom). Daarnaast is een compensatieplan voor Nieuw Bergen opgesteld. Daarin is beschreven op welke wijze de niet te voorkomen inbreuk op de omgeving gecompenseerd gaat worden.

De wettelijk noodzakelijke procedure voor het project dijkversterking Nieuw Bergen wordt in 2021 opgestart. De realisatie van de uitvoering staat gepland voor 2023. In 2024 moet Nieuw Bergen hoogwaterveilig zijn. Maasheggenplan Het afgelopen jaar is de Maasheggenvisie opgesteld. Deze geeft richting aan het herstel van het Maasheggen landschap. De tevens afgeronde Landschapsvisie Maasdal Bergen geeft handvatten hoe om te gaan met initiatieven die op ons afkomen. Doel is een doorontwikkeling van het Maasdal naar een aantrekkelijk en vitaal landschap. De landschapsvisie sluit aan op het coalitieprogramma 2018 – 2022 waarin is aangegeven dat het ons doel is om de (agrarische) sector vitaal te houden. Daarbij juichen we initiatieven toe voor verbrede landbouw, agrarisch natuurbeheer, natuurinclusieve landbouw en dergelijke en stimuleren we deze zoveel mogelijk met behoud van een zo groot mogelijke biodiversiteit. De compensatie dijkversterking Afferden, Aijen en Bergen komt ten goede aan het landschapsherstel met de Maasheggenvisie als leidraad. Streven blijft om dit in gezamenlijkheid met en gedragen door de bevolking op te pakken. Deze compensatie moet de start worden van het herstel van het Maasheggen landschap. Niet alleen fysiek, maar ook in bewustwording.

Deltaprogramma rivieren In het Deltaprogramma Rivieren zien we een vehikel om de ruimtelijke kwaliteit van het Maasdal op te waarderen en toekomstbestendig te maken. Waar voor de algemene veiligheid of anderszins noodzakelijke maatregelen leiden tot een onvermijdelijke aantasting van de omgevingskwaliteit, is uitgangspunt dat die aantasting naar rato fysiek wordt gecompenseerd ter plaatse of elders in het Maasdal. Om dit mogelijk te maken is adequate regelgeving en een bijpassend instrumentarium opgenomen in het bestemmingsplan voor het buitengebied. In het BO MIRT van eind 2019 is onder andere besloten tot uitvoering van de Systeemmaatregel Well. Dit betekent dat we samen met de provincie Limburg, waterschap Limburg, het ministerie en Rijkswaterstaat de integrale gebiedsontwikkeling Groene Rivier gaan inzetten. In gezamenlijkheid wordt een projectplan gemaakt. Deze aanpak zorgt ervoor dat de verwezenlijking van de verschillende projectdoelen altijd in lijn liggen en verschillende processen gestroomlijnd worden. Belangrijke doelstellingen zijn landschapsontwikkeling, waterveiligheid, natuurherstel Wellse Molenbeek en verbetering van de systeemwerking van de Maas.

48

Implementatie Omgevingswet 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Dit brengt diverse aandachtspunten met zich mee. Eén daarvan is dat bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet in procedure zijn gebracht, nog mogen worden afgewikkeld op grond van de Wet ruimtelijke ordening. Dit is relevant voor de 2de helft van 2021. Er wordt hard gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet. Diverse voorbereidingen zijn getroffen om invulling te geven aan de gefaseerde aanpak. Dit wordt op praktische en efficiënte wijze uitgevoerd met de beschikbare capaciteit. Een aantal hoogtepunten van het afgelopen jaar zijn: • Er is inzicht verkregen in wat nodig is voor het samenvoegen van diverse gemeentelijke verordeningen tot één integrale verordening; • De aanbesteding en uitrol van het opleidingstraject; • Bijeenkomsten in het kader van de Nota van Uitgangspunten Omgevingswet en opstellen van de Nota; • Samenwerking met gemeenten uit de regio in het kader van de Omgevingswet; • Onderzoek naar de impact van de Wet Kwaliteitsborging en op welke wijze deze kan worden geïmplementeerd in de gemeente; • Aanbesteding en gunning van benodigde software om invulling te kunnen geven aan de Omgevingswet; • Planning en uitrol van diverse onderwerpen binnen de vakafdeling (denk aan werkprocessen, verordeningen, participatie vraagstukken); • Aftrap van de pilot

Omgevingswaarden. Er zijn nog zeer weinig gemeenten hiermee bezig. Het is dan ook een nieuw onderwerp dat in de Omgevingswet wordt geïntroduceerd. Een eerste selectie van Omgevingswaarden heeft plaatsgevonden. De planning voorziet in vaststelling in het nieuwe jaar; • De prioriteiten zijn in beeld gebracht. Dit heeft geresulteerd in onderstaande schema waarin is vastgelegd waar de gemeenteraad een besluit over dient te nemen. Om te kunnen voldoen aan wettelijke verplichtingen en de afwikkeling van vergunningaanvragen is het nodig om een aantal zaken te hebben voorbereid. Voor 2021 gaat de energie uit naar het kunnen afvinken van onderstaande lijst. Het blijft belangrijk om de begroting voor de implementatie van de Omgevingswet overeind te houden, er komen nog financiële uitdagingen op ons af.

49

Wat hebben we ervoor gedaan? Woningvoorraad en beleidsontwikkeling: • Door de vaststelling van de nieuwe 'Regionale woonvisie Noord-Limburg 2020-2024' (regiovisie) in september 2020 zijn er ruimere mogelijkheden gekomen op het terrein van woningbouw. Op basis van deze regiovisie, de uitkomsten van ons eigen onderzoek naar de woonbehoeften van november 2018 (het trendscenario, dus rekening houdend met een vestigingsoverschot) en het gemeentelijk woningbouwprogramma werken we samen met initiatiefnemers aan de realisering van woningbouwplannen die een kwalitatieve toevoeging vormen in relatie tot de bestaande woningvoorraad. Het gaat dan o.a. om levensloopbestendige woningen, zorgwoningen en woningen voor starters op de woningmarkt. In het kader van de gemeentelijke duurzaamheidsambitie (project VerduurSAMEN 2030) is in 2020 bij nieuwbouw en renovatie maximaal ingezet op duurzaamheid. Sedert 1-1-2021 geldt overigens de BENG-normering die is verankerd in het Bouwbesluit. Voor de sociale huurwoningen zijn in dit kader prestatieafspraken gemaakt met Destion. In 2020 is ook begonnen met een onderzoek naar de haalbaarheid van een woningbouwproject volgens het CPO-principe (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) in Afferden.

• In juli 2020 is een bestemmingsplan vastgesteld waarin de beleidskeuze is gemaakt om nog maar heel beperkt huisvesting van internationale werknemers in horecapanden gelegen langs de N 271 toe te staan. Tegen dit bestemmingsplan loopt momenteel nog een beroepsprocedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Momenteel werken we aan een breder beleidskader voor huisvesting van internationale werknemers, waarin bv. ook het thema integratie aan de orde komt. Dit beleidskader leggen we, na een inspraakronde, in het 2e kwartaal 2021 ter vaststelling aan uw raad voor. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten Omschrijving Totale lasten Totale baten Resultaat voor bestemming Reserves Beschikking over reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves

0 1.239 1.239

0 0 0

0 643 643

961 166 -795

-961 477 1.438

Resultaat na bestemming

-244

112

138

-18

156

83 0 83

75 0 75

108 0 108

65 0 65

42 0 42

Incidentele budgetten Totale lasten Totale baten Saldo budgetten

Begroting 2020 Primitief Definitief 412 1.293 300 513 112 781

(bedragen x € 1.000) Rekening Verschil 2020 640 653 1.453 -940 -813 1.594

Rekening 2019 1.627 633 994

Globale verschillen analyse baten en lasten van dit thema De inkomsten en uitgaven van Maaspark Well lopen via de exploitatie en het verschil wordt verrekend via de algemene reserve. Het uiteindelijke resultaat van Maaspark Well bedraagt € 960.727. Deze wordt echter verantwoord op thema 3.4. Er is een voorziening gevormd voor hert verliesgevend project de alverman in Afferden. De exploitatieopzet van de Alverman laat in 2020 een verlies zien. Bij het opstellen van de jaarrekening 2020 is gebleken dat de voorziening te laag is. Een bedrag van € 12.285 is toegevoegd aan de voorziening alverman.

50

De tussentijdse winstneming voor 2020 bedraagt € 78.211. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 zal dit bedrag worden toegevoegd aan de algemene reserve van het grondbedrijf. Verder wijzen wij u naar de toelichting op de balans naar het verloop van de bouwgrondexploitatie. Zie verder paragraaf 4.9 Globale analyse Incidentele budgetten Betreft budgetten voor de uitvoering van PAS maatregelen en snel internet buitengebied.

51

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar gaat het thema over? • • • •

Een evenwichtige, veelzijdige economische structuur. Benutten van de toeristisch- recreatieve aantrekkingskracht, passend bij de draagkracht van het gebied. De relatie tussen ondernemers en gemeente en de dienstverlening naar bedrijven. Regionale samenwerking binnen dit thema.

De economie is voortdurend in beweging. Het economisch functioneren van een gebied hangt af van verschillende factoren. Werkgelegenheid, bedrijvigheid en woonklimaat gaan hierbij hand in hand. Niet alleen is het bedrijfsleven hier aan zet, ook de randvoorwaarden die de overheid creëert spelen een belangrijke rol. Nieuw economisch beleid geeft de koers aan. Hierbij gaat het om het benutten van kansen voor economische ontwikkeling. Wat hebben we bereikt? Economie algemeen • Actieve dialoog met ondernemers in coronatijd door bedrijfscontactfunctionaris • Economisch Programma Gemeente Bergen 2030 (vastgesteld door gemeenteraad) • Gewerkt aan het verbeteren van de relatie tussen gemeente en bedrijfsleven • Werkervaringsplaatsen en leerwerkplekken gestimuleerd Recreatie en toerisme • Structureel overleg met Toeristisch Platform Maasduinen • Aangesloten bij nieuwe regiopromotie organisatie Visit Noord-Limburg • Gewerkt aan kwaliteitsverbetering van de verblijfs- recreatieve sector • Samen met stakeholders nieuwe dag recreatieve en routegebonden producten gerealiseerd • Inspiratieboek Seurenheide vastgesteld door college • Gestart met opstellen subprogramma recreatie en toerisme Agrarische sector • Structureel overleg met de LLTB • Gewerkt aan uitwerking dubbel ruimtegebruik in het Energielandgoed Wellsmeer via brainstormsessies Industrieterrein de Flammert • Gestart met opstellen

economisch subprogramma de Flammert Detailhandel • Gewerkt aan een vitaal winkelhart Mosaïque • Pilot centrummanagement gecontinueerd Regionale samenwerking • Betrouwbare strategische partner voor onze buurgemeenten in Nederland en Duitsland. Onder andere in het kader van:  Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar  De gezondste regio (Noord Limburg)  Dynamic Borders (Goch, Weeze, Bergen, Gennep, Boxmeer, Cuijk) Wat hebben we ervoor gedaan? Economie algemeen • 2020 was een moeilijk jaar voor veel ondernemers in de gemeente Bergen, in verband met corona. De bedrijfscontactfunctionaris heeft een belangrijke proactieve rol gespeeld bij het persoonlijk communiceren van maatregelen en het meedenken met de ondernemers. • In 2020 is het Economisch Programma Gemeente Bergen vastgesteld door de gemeenteraad. Er is een start gemaakt met twee subprogramma’s, namelijk voor de toeristisch-recreatieve sector en de voor industrieterrein de Flammert.

52

•

•

Verbeteren van de relatie met bedrijfsleven: o In 2020 was de bedrijfscontactfunctionaris het eerste aanspreekpunt voor bedrijven bij de gemeente. De bedrijfscontactfunctionaris coördineert en behartigt de belangen van ondernemers bij initiatieven en aanvragen. o De eerste maanden van het jaar hebben wederom bedrijfsbezoeken van het college van B&W plaatsgevonden. Helaas is door de coronamaatregelen na maart dit niet meer mogelijk geweest. o In 2020 is meermaals contact geweest met de verschillende verenigingen en brancheorganisaties,, Toeristisch Platform Maasduinen, MKB, LLTB, RECRON, Industriële Kring en overige ondernemers, om te weten wat er speelt. Stimuleren van werkervaringsplaatsen en leerwerkplekken o Ook in 2020 heeft de gemeente Bergen samengewerkt met het talentenbureau Land van Cuijk en Noord-Limburg. o In het kader van de grensoverschrijdende samenwerking Dynamic Borders heeft in 2020 de internationale stagebemiddelaar gewerkt aan het bevorderen van grensoverschrijdende stageplekken.

Recreatie en toerisme • Recreatieve ontwikkeling Maaspark Well: In 2020 is het inspiratieboek voor het gebied Seurenheide door het college vastgesteld. In dit inspiratieboek wordt een uitwerking gegeven van de (toeristische) mogelijkheden voor onder andere dagrecreatie en het versterken van het landschap van Seurenheide. • In 2020 is samen met A.S.R. gewerkt aan een gebiedsvisie voor Bleijenbeek. Deze uitwerking zal medio 2021 gereed zijn. • In 2020 heeft het Toeristisch Platform Maasduinen wederom een jaarlijkse bijdrage ontvangen voor productontwikkeling en vermarkten van de Maasduinen. • Op regionaal niveau binnen regiovisie Bergen, Gennep en Mook en Middelaar, Dynamic Borders en Actieprogramma Vrijetijdseconomie Noord Limburg is gewerkt aan versterking van het toeristisch-recreatief aanbod (zie regionale samenwerking). • In 2020 heeft de toeristenbelasting een nieuwe naam gekregen, namelijk verblijfsbelasting. Het tarief is verhoogd op basis van de reële kosten voor de toeristisch-recreatieve sector.

Agrarische sector • Met de LLTB Regio Noord Limburg is regelmatig overleg over actuele zaken binnen de agrarische sector. • In het kader van het Energielandgoed Wellsmeer zijn in samenwerking met de Brightlands Campus enkele brainstormsessies georganiseerd met geïnteresseerde partijen en ondernemers in het kader van dubbel ruimtegebruik. Industrieterrein De Flammert

53

•

•

Voor de ontwikkelingen op industrieterrein De Flammert hebben we jaarlijks minimaal 2 keer overleg met de contactgroep De Flammert. In 2020 hebben deze overleggen vanwege Corona niet plaatsgevonden. We hebben proactief ondernemers op hoogte gebracht van de te nemen corona maatregelen. Naar behoefte is met individuele ondernemers incidenteel overleg gevoerd. In 2020 is een start gemaakt met het economisch subprogramma voor de Flammert. Dit programma wordt samen met de ondernemers opgesteld en geeft richting aan een toekomstbestendig industrieterrein.