nota 23-06-2022 Jaarstukken Bergen 2021 v24-05-2022 excl.controle verklaring.pdf

Dit komt vooral door de daling van de rioolheffing waarover bij de begroting 2021 is besloten. Weliswaar is de OZB verhoogd, echter per saldo zijn de lokale lasten in Bergen hiermee minder gestegen. Wat de plaats op de ranglijst wordt in 2022, hangt mede af van de besluitvorming van de andere gemeenten over hun tarieven 2022. In onderstaande tabel zijn de tarieven opgenomen waarop de lokale lastendruk 2021 is gebaseerd ten opzichte van het landelijk gemiddelde en de andere BUCH gemeenten.

Pagina 53 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Gemee nte

WOZ waarde woning gemiddel d

Bergen

€ 441.000

Uitgeest

€ 334.000

Castricu m

€ 371.000

Heiloo

€ 388.000

Landelij k

€ 290.000

Afvalstoffen Afvalstoffenh heffing effing Rioolhef meerpersoon 1 persoons fing s huishouden huishouden 0,09540 € € € 215,00 % 278,00 371,00 0,11950 € 185,30* € 280,50* € 161,50 % 0,08214 € 204,12* € 269,40* € 201,84 % 0,09070 € 179,35* € 283,90* € 181,00 % 0,10980 € € € 201,00 % 245,00 305,00

Tarief OZB woninge n

*betreft basistarief exclusief variabele heffing.

Pagina 54 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Benchmark woonlasten Noord-Holland 2021 In de volgende tabel* zijn de gemiddelde woonlasten van de gemeenten in Noord-Holland over 2021 opgenomen. Het bovenste deel geeft de mutatie aan ten opzichte van 2020 waarbij de stippellijn het provinciale gemiddelde weergeeft en de doorgetrokken rode lijn het landelijk gemiddelde.

De gemeente op plaats 1 in het overzicht van 47 Noord-Hollandse gemeenten kent voor 2021 de laagste gemiddelde woonlasten. Bergen neemt in 41ste in. In 2020 was dat de 43ste plaats.

*bron COELO

Pagina 55 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF B: WEERSTANDSVERMOGEN & RISICOMANAGEMENT 1. Aanleiding en achtergrond De risico’s met betrekking tot gemeente Bergen zijn inzichtelijk Om de risico's van onze gemeente in kaart te brengen is een gemaakt waardoor inzicht is in de risico's. Dit stelt ons staat om op risicoprofiel opgesteld. Uit de inventarisatie zijn vanuit de domeinen verantwoorde wijze besluiten te nemen. Dit zodat de risico’s nu en in totaal 53 risico's in beeld gebracht. In het onderstaande overzicht de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in worden de 10 risico's gepresenteerd met de meeste invloed op de verhouding staan tot de vermogenspositie van onze gemeente. Op berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. basis van de geïnventariseerde risico’s is ook het weerstandsvermogen berekend. Totaal grote risico's: € 9.701.000 Overige risico's: € 31.017.000 2. Risicoprofiel Totaal alle risico's: € 40.718.000 Op basis van de ingevoerde risico's is een Monte Carlo simulatie uitgevoerd. Dit wordt gedaan omdat het reserveren van het maximale bedrag (zie hierboven) ongewenst is. De risico’s treden immers niet allemaal tegelijk op in hun maximale omvang. De horizontale as bevat schattingen van de totale schadelast van alle risico’s en de verticale as geeft aan hoe groot de kans (%) is dat de op de horizontale as vermelde bedragen voorkomen.

Pagina 56 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Uit bovenstaande tabel is af te lezen dat het 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 4,9 mln. Daarbij komen nog de overige risico’s vanuit de gemeenschappelijke regelingen afgerond op duizendtallen. Benodigde weerstandscapaciteit Gemeente Bergen

€ 4.900.000

Werkorganisatie BUCH

€ 749.000

Omgevingsdienst NHN

€ 5.000

WNK

€ 40.000

Totaal

€ 5.694.000

Pagina 57 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende componenten: I. Reserves II. Onbenutte belastingcapaciteit III. Post onvoorzien

Uiteraard zijn er andere belastingen, zoals bijvoorbeeld de toeristenbelasting en de parkeerbelasting, die door verhoging van de tarieven tot een meeropbrengst en verbetering van de weerstandscapaciteit kunnen leiden. Hiervoor bestaat geen wettelijk maximum, waardoor wij geen indicatie kunnen geven van de maximale omvang van deze ruimte. Ook kan er eventueel gekozen worden om 50% van de baggerkosten door te belasten aan de rioolheffing, 30% van de kosten straatreiniging door te belasten aan de rioolheffing en een % van de strandreiniging aan de afvalstoffenheffing. Dit wordt nu echter niet meegenomen.

Ad. I Reserves De reserves zijn in twee typen onder te verdelen: de algemene reserve en de bestemmingsreserves.

Ad. III Post onvoorzien Conform de financiële verordening van Bergen is een post van € 10.000,- opgenomen. Deze post kan via een raads- of college begrotingswijziging incidenteel worden ingezet als dekking.

Algemene reserve Van de reserves vormt de algemene reserve het deel dat kan worden aangewend ter financiering van opgetreden risico’s. Bestemmingsreserves Van de bestemmingsreserves worden de bestemmingsreserve grote projecten en de bestemmingsreserve afschrijvingslasten sporthal niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Grote projecten niet omdat daar een aparte risicoberekening van is en afschrijvingslasten sporthal niet omdat die effect op de exploitatie heeft door de jaarlijkse uitname.

Het totaal van de hiervoor genoemde, in te zetten opties ter afdekking van incidentele risico’s blijkt uit de volgende tabel: 4. Beschikbare weerstandscapaciteit versus benodigde weerstandscapaciteit De berekende totale weerstandscapaciteit dient altijd hoger te zijn dan de benodigde weerstandscapaciteit. Dit is het geval.

Ad. II Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de mate waarin de OZB belasting maximaal verhoogd kan worden. Dit wordt berekend aan de hand van het berekende tarief dat gehanteerd moet worden als men een artikel 212 gemeente zou worden Voor 2020 is dit 1,853% (bron blz. 139 mei circulaire 2019). Het gewogen gemiddeld OZB percentage Bergen was over 2019 1,095 en dus veel lager. Het verschil tussen het gewogen gemiddeld percentage van Bergen en het percentage artikel 212 is de onbenutte belastingcapaciteit.

Pagina 58 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

5. Kengetallen Doelstelling van deze kengetallen en bijbehorende beoordeling is om op eenvoudige wijze inzicht geven over de financiële positie van de gemeente. Het gaat om de volgende kengetallen: 1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. 3. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. 4. Grondexploitatie In dit kengetal wordt de waarde van de bouwgrond gerelateerd aan de totale baten. 5. Belastingcapaciteit Deze indicator geeft aan hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De provincie heeft als financieel toezichthouder zogenaamde signaleringswaarden gedefinieerd. Deze signaleringswaarden moeten worden gezien als een hulpmiddel om het risico per kengetal in te schatten en zijn geen norm. De provincie onderscheidt drie categorieën: A: minst risicovol, B: gemiddeld risico en C: meest risicovol.

In de onderstaande tabel worden de kengetallen met signaleringswaarden getoond: Signaleringswaarde A B 1a. Netto schuldquote

< 90%

100 - 130%

> 130%

1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen. 2. Solvabiliteitsratio

< 90%

100 - 130%

> 130%

> 50%

20 - 50%

< 20%

3.

Structurele exploitatier.

> 0%

0%

< 0%

4.

Grondexploitatie

< 20%

20 - 35%

> 35%

5.

Belastingcapaciteit

< 95%

95 - 105%

> 105%

Hieronder worden de uitkomsten van de verschillende kengetallen gepresenteerd: KENGETALLEN netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Rek. Begr. Rek. 2020 2021 2021 62% 89% 57% 55%

83%

53%

32% 32% 28% 0% -1% 0% 2% 1% 2% 130% 125% 127%

6. Ontwikkelingen Oordeel Provincie betreffende begroting 2022: De provincie heeft geconstateerd dat de (meerjaren)begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hierdoor vallen we ook in 2022 net als in de jaren ervoor niet onder preventief toezicht.

Pagina 59 van 117 Jaarstukken 2021 v4

C

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

7. Conclusie We hebben berekend dat bij een benodigde weerstandscapaciteit van ca € 4,9 mln. het 90% zeker is dat alle eigen gemeentelijke risico's kunnen worden afgedekt. De beschikbare weerstandscapaciteit is meer dan voldoende. De schuldquote is nu laag omdat door vertragingen de aangetrokken gelden ad € 40,- mln. nog niet zijn besteed. Indien die worden besteed stijg de schuldquote in 2022 tot boven de 100%. De investeringen waar het om gaat zijn investeringen wegen, sporthal Egmond, fusie voetbal Egmond, de ontwikkelingen in Schoorl en Bergen en onderwijshuisvesting (circa € 20 mln.) Het aandeel en risico op de grondexploitatie is in verhouding tot de totale inkomsten gering. De woonlasten blijven boven het landelijk gemiddelde maar stijgen minder dan het landelijk gemiddelde. Dit is ook te zien in de daling van de belastingcapaciteit.

Pagina 60 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF C: ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN In onze gemeente maken de inrichting en het beheer van de openbare ruimte met alles wat daarin en daarop ligt, ook wel de kapitaalgoederen genoemd, een belangrijk onderdeel uit van onze taken. Dit legt dan ook een aanzienlijk beslag op de financiële middelen. Deze paragraaf geeft inzicht in het (beleid met betrekking tot het) onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente. a. Wegen en kunstwerken Het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd conform het Beleidsplan Wegen 2021 t/m 2025. De beheerstrategie is afgestemd op het voldoen aan wet en regelgeving en de doelstellingen van de gemeente. Op basis van weginspecties (elke 2 jaar) wordt het uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierbij worden de doelen en de wensen van de gemeente vertaald naar een jaarlijks onderhoudsprogramma. Het onderhoud wordt zo integraal als mogelijk gepland, om het aantal onderhoudsmomenten(en dus belemmering van de doorstroming) te beperken. Het gewenste onderhoudsniveau is basisniveau (in de kernen Aniveau). In 2021 zijn alle verhardingen voor het laatst geïnspecteerd. Uit deze weginspectie is gebleken, dat wordt voldaan aan de landelijke CROW norm.

De benodigde financiële middelen, om het areaal op ambitieniveau te houden, zijn bepaald voor de exploitatie (het daadwerkelijk uitvoeren van onderhoud en de overige kosten) en voor de investeringen op basis van technische noodzaak (budgetten voor rehabilitatie) voor de verhardingen. Grote 'nieuwe' overstijgende opgaven, zoals de energietransitie, ondergrondse ordening, circulariteit en klimaatadaptatie zijn uitdagingen waar de gemeente voor staat en waar ook wegbeheer een inbreng heeft. Wij blijven daarom steeds afstemming zoeken bij grootschalige ingrepen.

Uit recente inspecties is gebleken dat er achterstallig onderhoud is bij diverse kunstwerken. In 2022 wordt daartoe een beheerplan kunstwerken opgesteld om de achterstand (naar schatting binnen vier jaar) in te halen. b. Riolering Het onderhoud en vervanging van de riolering voeren we uit conform het Gemeentelijk Rioleringsplan 2016 – 2020. De gemeenteraad heeft op 20 mei 2021 besloten om, in afwachting van de inwerkingtreding van de omgevingswet, de looptijd van het GRP met twee jaren te verlengen. De termijn loopt af in 2023 en ook het beleid moet herzien worden vanwege nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen met name rond klimaatverandering, klimaatadaptatie, en de omgevingswet en verordeningen. Ook worden de komende jaren de gemeentelijke IBA’s (soort septic tanks) vervangen en qua eigendom overgedragen van de gemeente aan de bewoners. In 2023 wordt een geactualiseerd Programma Water en Riolering (PWR) opgesteld voor de gemeentes Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo. Met het opstellen van een PWR wordt ook de relatie gelegd met de omgevingswet. De beschrijving wordt hierbij meer afgestemd op het proces van omgevingsvisie, omgevingsprogramma, omgevingsplannen. c.

Water De gemeente richt zich in samenwerking met het hoogheemraadschap op: waterveiligheid; Kaderrichtlijn Water (KRW), Waterbeheer 21e eeuw (WB21); grondwaterbeheer; herinrichting en uitbreiding stedelijk gebied; recreatie; duurzaamheid en verbetering van de belevingswaarde van water. Maatregelen worden in goede samenwerking met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier uitgevoerd. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het operationele regionale waterbeheer. Dit betekent dat zij zorgen voor droge

Pagina 61 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

voeten (veiligheid), schoon en voldoende water. Ook klimaatadaptatie wordt samen met het hoogheemraadschap en gemeentes in de regio opgepakt. Water en groen vormen een belangrijke basis voor het klimaat adaptief maken van de openbare (en particuliere) ruimte.

extreme wateroverlast en droogte, maar ook hittestress en de toename van fijnstof. Een groene inrichting zal daarom een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Het speelbeleid wordt uitgevoerd conform het Speelbeleidsplan 2012 – 2022.

De gemeenteraad van Bergen heeft op 28 januari 2021 de rapportage ‘Meerjarenplanning baggeren watergangen 2021-2028 gemeente Bergen’ vastgesteld. Deze rapportage geeft voor de planperiode inzicht in de hoeveelheid te baggeren watergangen en de bedragen die hier de komende jaren voor moeten worden gereserveerd. Via jaarlijkse stortingen aan de egalisatievoorziening groot onderhoud kunnen begrotingsafwijkingen worden beperkt en blijft de continuïteit van de baggerwerkzaamheden gewaarborgd. Tot voor kort voerde de gemeente Bergen haar baggerwerkzaamheden uit op basis van de baggerschouw van het Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier (HHNK). Om de meerjarenplanning op te stellen, zijn meer gedetailleerde metingen van de baggerlaag in deze watergangen uitgevoerd, zodat nu voor de langere termijn duidelijker is welke baggerwerkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Beoogd wordt dat de watergangen die in gemeentelijk eigendom zijn, voldoen aan het vastgestelde profiel (legger). Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan een goede waterkwantiteit (doorstroming) en waterkwaliteit. Recreatieve en ecologische functies worden versterkt en gewaarborgd. Deze werkzaamheden zijn ook van belang voor een klimaatbestendige en water robuuste leefomgeving.

e. Accommodaties In de Nota Vastgoed Portefeuille Management heeft uw raad het onderhoudsniveau van het gemeentelijk vastgoed vastgesteld. Hieruit voortvloeiend wordt in een Meerjarenonderhoudsplanning inzicht gegeven in de te verwachten onderhoudsuitgaven. Voor een groot deel van de portefeuille wordt gewerkt met een egalisatievoorziening. Niet alle gebouwen worden hierin meegenomen. De Watertoren, De Beeck, Jan Ligthartstraat 4 en strategische verwervingen binnen het project “Mooi Bergen” worden gezien als aparte producten.

d. Groen en spelen Het Groenbeleidsplan 2021 – 2031 is in 2021 vastgesteld. Het Bomenbeleidsplan uit 2016 is als bijlage toegevoegd aan dit Groenbeleidsplan. Hoofdthema’s zijn groenstructuur, onderhoudskwaliteit, biodiversiteit en bewonersparticipatie. Een fenomeen waar we de komende jaren nadrukkelijk rekening mee moeten gaan houden is klimaatverandering (klimaatadaptatie):

Beleidskader Eind 2013 heeft de raad de nota Vastgoed Portefeuille Management vastgesteld waarin onder andere wordt voorgesteld om de samenstelling en het onderhoudsniveau van de vastgoedportefeuille te herijken. Het gewenste onderhoudsniveau wordt conform de NEN 2767 standaard begroot. Hierin onderscheiden we de volgende onderhoudsniveaus: 1. Het object dient in nieuwstaat te worden gehouden; 2. Het object dient in goede conditie te worden gehouden; 3. Het object dient in een redelijke conditie te worden gehouden; 4. Het object dient in matige conditie te worden gehouden; 5. Er wordt alleen onderhoud uitgevoerd als er problemen zijn; 6. Er is opdracht gegeven voor sloop. Voor de meeste operationele objecten van de gemeente is het onderhoudsniveau 3 of 4 van toepassing. Bij niveau 3 mag enige veroudering wordt geaccepteerd, dit mag echter nooit het gebruik beperken.

Pagina 62 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Meerjarenplanning en Financiën Meerjarenonderhoudsplanningen worden op basis van 2-jaarlijkse inspecties geactualiseerd. Jaarlijks wordt een bedrag toegevoegd aan de voorziening ‘onderhoud gemeentelijke gebouwen en woningen’. Het onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed dat is opgenomen in de egalisatievoorziening wordt conform planning uitgevoerd. Jaarlijks worden de volgende onderhoudswerkzaamheden aan de gemeentelijke gebouwen gepland: - het buitenschilderwerk; - de vervanging van technische installaties; - bouwtechnische werkzaamheden - het preventief onderhoud; - klachtenafhandeling.

De schoolgebouwen vallen direct onder beheer en onderhoud van de diverse schoolbesturen (is verder opgenomen in de paragraaf 1B Samenleven / onderwijshuisvesting). f. Openbare verlichting Het beleid openbare verlichting is in 2017 geactualiseerd. Deze is voor de komende planperiode basis voor het vervangingsschema van lampsoorten en masten binnen de gemeente (aan de hand van de beheergegevens kwaliteit, levensduur, etc. en geplande integrale projecten). In de tabel op de volgende bladzijde staat een overzicht van alle beleidsvelden en belangrijkste aandachtpunten.

Pagina 63 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Pagina 64 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF D: FINANCIERING 1. Inleiding In deze paragraaf staat de gemeentelijke financieringsfunctie centraal en de beheersing van bijbehorende risico’s. De gemeentelijke treasuryfunctie voert financiële taken uit binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (fido) en het treasurystatuut. Allereerst wordt in deze paragraaf ingegaan op de financieringsbehoefte. Daarna worden de verschillende risico’s en de beheersing hiervan behandeld. 2.

3. Risicobeheer Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten. Teneinde een grens te stellen aan de korte financiering (rentetypische looptijd tot één jaar) is in de Wet fido de kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet wordt berekend als een vastgesteld percentage (8,5%) van het begrotingstotaal van de inkomsten. In de onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de kasgeldlimiet per kwartaal weergegeven.

Financieringspositie

Omvang leningenportefeuille Bedragen x € 1.000

Rek 19

Rek 20

Rek 21

Stand per 01-01

81.983

74.516

66.868

Nieuwe leningen

0

0

0

7.467

7.648

8.108

0

0

0

Stand per 31-12

74.516

66.868

58.760

Rentekosten

2.133

1.857

1.604

Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen

Kasgeldlimiet

Gem. netto saldo

Vrije ruimte *)

1

6.491

-638

7.129

2

6.491

-393

6.884

3

6.491

-2.828

9.319

4

6.491

-42.258

48.749

Kwartaal

*) -/- betekent een kasoverschrijding. Begrotingstotaal € 76,363 mln.

Door uitstel van projecten en investeringen en het ontvangen van de verzekeringsgelden van de Beeck is het in 2020 niet noodzakelijk geweest om nieuwe leningen aan te trekken.

Uit de bovenstaande tabel blijkt dat we alle kwartalen ruim binnen de norm zijn gebleven. Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De renterisiconorm is ingesteld om de rentegevoeligheid van de leningenportefeuille met een rentetypische looptijd van langer dan een jaar te beperken. De renterisiconorm wordt berekend als een vastgesteld percentage (20%) van het begrotingstotaal van de inkomsten. Het renterisico heeft betrekking op de vaste schuld en op het bedrag waarover renterisico wordt gelopen. Naast de renteherzieningen zijn hiervoor ook de herfinancieringen van

Pagina 65 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. In onderstaande tabel wordt de renterisiconorm vergeleken met het renterisico: Bepaling rente risiconorm

15.273

Afgeloste leningen

8.108

Renteherziening

Bedragen x € 1.000 A

0

Ruimte onder rente risiconorm

7.165

Rek 20 8.484

Investeringen Desinvesteringen Aflossingen/ afschrijvingen Stand per 31-12 Rentebaten

260 577

2.957

1.832

8.484

5.527

3.435

412

301

183

%

kelijk

borg-

bedrag

stelling

Boek-

Garantiebedrag

50,00%

90.042

88.877

44.439

9.767 100,00%

9.649

7.998

7.998

Hypotheken particulieren

11.460 100,00%

234

142

142

E Hypotheken HVO

8.945 100,00%

2.262

2.448

2.448

104.683 101.469

57.031

108.900

143.863

A diverse instellingen en verenigingen Betreft vooral Magenta Zorg, Raphaël Stichting en Stichting Zorgcirkel. Deze hebben een solvabiliteitspercentage van respectievelijk 34%, 29% en 39%, wat als gezond beschouwd wordt. B WSW leningen Als het financieel niet goed gaat met een woningcorporatie zijn er verschillende vangnetten en buffers in het garantiestelsel: - Primaire zekerheid: De financiële middelen van de corporatie - Secundaire zekerheid: de borgstellingsreserve van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) - Tertiaire zekerheid: de achtervangpositie van Rijk en gemeenten. Alleen indien voorgaande zekerheden ontoereikend zijn, moeten Rijk en gemeenten op verzoek van het WSW renteloze leningen aan het WSW verstrekken. De kans dat onze gemeente als achtervang wordt aangesproken is bijzonder klein.

Pagina 66 van 117 Jaarstukken 2021 v4

31-12-21 2.004

Totaal

4.791 100,00%

Boek-

waarde waarde 31-1231-1220 21 2.004

D

Rek 21 5.527

Oorspron-

2.496

C HVC

Kredietrisico Het kredietrisico is het risico dat de tegenpartij niet aan haar contractuele verplichtingen kan voldoen en aan de gemeente de verstrekte lening niet terugbetaalt. In de volgende tabel worden de bedragen van de verstrekte leningen weergegeven: Rek 19 9.061

Diverse instellingen en verenigingen

B WSW leningen

De gemeente blijft ruim binnen de gestelde renterisiconorm.

Stand per 01-01

Omschrijving

2021

Rente risiconorm

Verstrekte geldleningen Bedragen x € 1.000

Waarborgen en garanties

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

C HVC Betreft garantstelling voor lening. Hier ontvangen we jaarlijks een provisie voor. Inschatting is dat HVC aan zijn verplichtingen kan blijven voldoen. Er wordt jaarlijks afgelost en de solvabiliteit stijgt. D Hypotheken particulieren De hypotheken zijn veel lager dan de huidig Woz waarden van de woningen. Hierdoor is het risico van aanspreken op de garantstelling bijna nihil.

Rentetoerekening De gemeente Bergen hanteert het systeem van integrale financiering. Dat wil zeggen dat er niet noodzakelijk een direct verband bestaat tussen individuele investeringen en de financiering van deze investeringen. De berekening van de rekenrente is met ingang van 2018 verplicht voorgeschreven. Eerdere toepassing was aanbevolen. Wij hebben deze aanbeveling overgenomen via onderstaande tabel.

E Hypotheken HVO Geen risico door huidige huizenmarkt, schaarste aan woningen en hoge WOZ waardes.

Pagina 67 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF E: BEDRIJFSVOERING Gemeenschappelijke regeling Werkorganisatie BUCH De BUCH is, sinds 1 januari 2017, de bedrijfsvoeringsorganisatie van de gemeenten Bergen NH, Uitgeest, Castricum en Heiloo. Aangezien bedrijfsvoering de enige taak is waarvoor de gemeenschappelijke regeling is opgericht kent deze ook maar één programma, namelijk het programma bedrijfsvoering. Voor de verantwoording over het programma bedrijfsvoering in 2021 verwijzen wij u naar de jaarrekening 2021 van de werkorganisatie. Een korte samenvatting van dat document is in deze paragraaf opgenomen. In de paragraaf verbonden partijen wordt ingegaan op het vermogen, resultaat en risico’s van de werkorganisatie. De in de jaarrekening 2021 opgenomen kosten van de werkorganisatie zijn gebaseerd toegerekend aan de programma’s op basis van de verdeelsleutel. Het aandeel van Bergen in de werkorganisatie in 2021 is 32,32%. Uiteindelijk waren de kosten voor de werkorganisatie BUCH over 2021 € 2,1 mln. hoger dan in de BUCH begroting opgenomen. Deze hogere lasten zijn al verwerkt in deze jaarrekening 2021. Een toelichting op de afwijking van de lasten vindt u in de jaarrekening 2021 van de werkorganisatie BUCH. Extra kosten in verband met corona Ook op de BUCH werkorganisatie heeft de coronacrisis in 2021 grote impact gehad.

In de raad van 28 januari 2021 heeft uw raad een raadsvoorstel voorgelegd gekregen waarin de BUCH (BUCH breed) 2,1 mln. extra budget is toegekend voor de uitvoering van extra werkzaamheden als gevolg van Corona. Destijds is slechts een deel van de benodigde verhoging van de reguliere bijdrage in de begroting van Bergen opgenomen.

Het aandeel van Bergen in de extra (corona)kosten BUCH is totaal € 701.000,-. Hiervan was eerder slechts € 194.000,- en € 87.000,begroot, per saldo is dit een nadeel in de jaarrekening ten opzichte van de begroting van € 420.000,-. De verantwoording over de extra kosten als gevolg van de coronacrisis is onderdeel van de jaarrekening van de werkorganisatie BUCH. Personeel en organisatie Per 31 december 2021 zijn er 818 (2020: 804) personen in dienst (excl. inhuur) bij de werkorganisatie. Dit zijn 728 (2020: 742) fte. Deze personen werken voor de vier gemeenten en de werkorganisatie zelf. Planning en control In 2021 zijn respectievelijk een 1e FIRAP/ kadernota 2022, begroting 2022 – 2025 en een 2e FIRAP 2021 door het college vastgesteld en aangeboden aan uw raad. Ook heeft uw raad twee beleidsvoortgangsrapportages ontvangen. Verder heeft verantwoording over 2020 plaatsgevonden in de jaarrekening. Tussentijds is uw raad over ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld over het sociaal domein, Corona, stand van zaken invoering omgevingswet en het programma klimaat en de circulaires algemene uitkering uit het gemeentefonds, geïnformeerd door middel van raadsinformatiebrieven. Extra inzet is gepleegd om de kwaliteit te verbeteren van de processen, financiële administratie, input P&C-cyclus, audit issues en IC. Deze maatregelen hebben geleid tot een verbeterde kwaliteit.

Deze positieve ontwikkeling heeft de accountant in zijn managementletter 2021 bevestigd.

Pagina 68 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Informatiebeveiliging en privacy Gemeenten zijn verplicht om verantwoording af te leggen over de informatieveiligheid (zogenaamde ENSIA). Uitgangspunt is de horizontale verantwoording van het college aan de raad. In dit kader dient het college hierover in het jaarverslag een passage op te nemen. Genoemde verantwoording vormt de basis voor de verticale verantwoording aan de nationale partijen die een rol hebben in het toezicht op de informatieveiligheid. De collegeverklaring ENSIA 2021 met de verantwoording is uw raad in het voorjaar van 2022 aangeboden. Daarin is tevens ingegaan op de in 2021 gezette stappen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy en de beheersmaatregelen.

Onderzoeken 213a gemeentewet In de verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Uitgeest 2018 (ex. 213a gemeentewet) is bepaald dat het college jaarlijks de doelmatigheid van de uitvoering van het beleid onderzoekt en over de uitkomsten daarvan rapporteert in de paragraaf bedrijfsvoering. In 2021 zijn de volgende onderzoeken uitgevoerd: - Contractenbeheer - Evaluatie van het wagenpark Over de uitkomsten van deze onderzoeken wordt uw raad in de 1e helft van 2022 geïnformeerd.

Rechtmatigheidsverantwoording Tot en met juni 2021 was het de bedoeling dat het college in deze paragraaf verantwoording zou afleggen over de rechtmatigheid. Echter de minister heeft besloten de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college met een jaar uit te stellen in verband met de daarvoor noodzakelijke wetswijziging. Dat betekent dat de controle van en het oordeel over de rechtmatigheid object blijft van de accountantscontrole 2021.

Pagina 69 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF F: VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Wanneer een verbonden partij een publiekrechtelijke rechtsvorm heeft, is er sprake van een gemeenschappelijke regeling. Privaatrechtelijke organisaties kunnen stichtingen, verenigingen en vennootschappen zijn. De gemeente heeft een bestuurlijk belang wanneer zij zeggenschap heeft, door vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht. Zij heeft een financieel belang wanneer zij een bedrag ter beschikking heeft gesteld, dat niet verhaalbaar is wanneer de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Organisaties waarmee een subsidierelatie is aangegaan zonder dat het hiervoor beschreven bestuurlijk en financieel belang aanwezig is, vallen buiten de definitie van verbonden partij. Visie en kaders Op 28 januari 2016 is de nota Verbonden Partijen door uw raad vastgesteld. In deze nota zijn de uitgangspunten opgenomen voor sturing, beheersing en evaluatie van de verbonden partijen. Ook zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de raad en het college benoemd. Begin 2018 hebben de vier gemeenteraden die samen de werkorganisatie BUCH vormen ingestemd met de herziene versie van de financiële uitgangspunten voor de gemeenschappelijke regelingen.

Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In het regeerakkoord van Rutte III is afgesproken dat de Wgr wordt aangepast om de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Daarvoor wordt een aantal bestaande instrumenten van de volksvertegenwoordiging aangepast en aangevuld. Daarnaast maakt het wetsvoorstel participatie mogelijk van inwoners en belanghebbenden bij de besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen.

Het wetsvoorstel is in juni 2021 aangenomen door de Tweede Kamer en op 14 december 2021 door de Eerste Kamer. Naar verwachting treden de wijzigingen op 1 juli 2022 in werking. Belangrijkste punten uit de wijziging Wet gemeenschappelijke Regelingen:  Formaliseren van de actieve informatieplicht van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling, vergelijkbaar met de informatieplicht van het college aan de gemeenteraad, zoals vastgelegd in artikel 169 van de Gemeentewet;  Een gemeenschappelijke adviescommissie: een commissie bestaande uit raadsleden die het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de gemeenschappelijke regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien;  Verruiming van de zienswijzeprocedure. Zienswijzen kunnen behalve in de begrotingscyclus, ook worden ingediend bij het treffen van de regeling en bij voorgenomen besluiten voordat die besluiten zijn genomen;  Gemeenschappelijke regelingen moeten hun ontwerpbegroting 4 weken eerder gereed hebben;  Meer mogelijkheden voor de deelnemende gemeenten om per regeling keuzes te maken over de governance en legitimatie. De uitwerking van de wetswijziging wordt opgepakt in Noord Holland Noord verband.

De regietafel, die in 2018 is opgericht met het doel de samenwerking tussen alle betrokkenen bij de gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord beter te laten functioneren, neemt hierin het voortouw. Uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van deze wetswijziging zullen alle gemeenschappelijke regelingen aan de gewijzigde Wgr moeten zijn aangepast.

Pagina 70 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Verbonden partijen gemeente Bergen In deze paragraaf wordt conform artikel 15 van het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) informatie verstrekt over alle verbonden partijen. In 2021 nam Bergen deel in 14 verbonden partijen. Hieronder een overzicht van het beslag van de verbonden partijen op de gemeentelijke jaarrekening 2021. Verbonden partij BUCH GGD NHN VR NHN OD NHN RHCA WNK VVI Cocensus GAB* Parkeerservice * DECRA O NHN* BNG Alliander

Eigen vermogen 31 december 2021 €0 € 1.659.000 € 7.988.000 € 5.978.000 € 389.160 €0 € 918.000 € 250.000 5.921.840 1.983.022

Vreemd vermogen 31 december 2021

Exploitatieresultaat 2021

€ 16.722.000 € 26.601.000 € 38.246.000 €5.326.000 € 999.702 € 5.700.000 € 24.000 € 13.490.000 371.363 2.100.000

€0 € 90.000 € 3.145.000 € 2.112.000 € 102.366 -€ 118.000 €0 € 553.928 € 77.601 139.304

€ 407.417 € 1.168.629 € 5.62.000.000 € 4.470.000.000

€ 4.753 € 2.6176.648 € 143.995.000.000 € 5.730.000.000

- € 14.014 € 291.472 € 236.000.000 € 242.000.000

*Jaarrekening 2021 bij opstelling niet beschikbaar. Cijfers jaarrekening 2020 gebruikt.

Verbonden partij BUCH

Aandelen kapitaal/ leden bewijzen €0

Exploitatie bijdrage 2021

Betrokken bestuurders, lid AB

€ 24.446.204

L. Hj. Voskuil. A.J. van den Beld A. Tromp

GGD NHN

€0

€ 1.006.000

VR NHN

€0

€ 2.421.000

OD NHN

€ 0.

€ 667.000

RHCA

€0

€ 136.961

WNK

€0

€ 8.300

VVI

€0

0

Cocensus

€0

€ 797.400

GAB

€0

€ 7.500

Parkeer Service DECRA

€0

€ 750.000

€ 31.432

N.v.t.

O NHN

1.000

€ 116.855

BNG

€ 375.000

0

Alliander

€ 128.420

€0

L. Hj. Voskuil A. Tromp E. Bekkering E.J. Bekkering A.J. van den Beld A. Tromp E. Bekkering A.J. van den Beld A. Tromp E.J. Bekkering A.A. Tromp E. Bekkering E. Bekkering . E.J. Bekkering A.A. Tromp A.J. van den Beld A. Tromp E.J. Bekkering

Pagina 71 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Publiekrechtelijke verbonden partijen: de gemeenschappelijke regelingen 1. Werkorganisatie BUCH (BUCH) Doel van de BUCH is een bundeling van de ambtelijke uitvoering in één werkorganisatie. De doelstellingen uit 2021 zijn grotendeels gerealiseerd. Succesvol was ook aanpak van de Coronacrisis en het succesvol weerstaan van Log4J. Tegen de verwachting in stond ook heel 2021 nog in teken van de pandemie en die heeft ook nu nog een grote weerslag op het werk en op de organisatie. Flexibel inspringen op de uitvoering van nieuwe wetgeving en continu wijzigende Coronarichtlijnen en toegenomen onrust en problematiek in de maatschappij heeft impact gehad op het takenpakket. Langdurig werken vanuit huis en ziekteverzuim in combinatie met de krapte op de arbeidsmarkt maakt de komende periode een spannende situatie voor wat betreft de personeelsbezetting. De colleges hebben de ruimte geboden om in ook in 2021 de grootste knelpunten op te lossen. In 2021 zijn ook mooie stappen gemaakt in de verdere ontwikkeling van de organisatie. Samen met de colleges is het programma Samen Sterk opgesteld. De voorbereidingen voor de dienstverleningsovereenkomsten, de potentieel scan en de doorontwikkeling I&A zijn in ver gevorderd stadium. In 2021 is € 1,5 mln. meer uitgegeven en zijn de opbrengsten per saldo € 0,6 mln. lager. Per saldo betekent dit dat de bijdrage van de gemeenten € 2,1 mln.

hoger is dan begroot, echter dit is gelijk aan de Coronakosten die niet begroot waren, maar wel aan de gemeenten kenbaar waren gemaakt. Door wet- en regelgeving heeft de werkorganisatie geen resultaat en kan zij ook geen algemene reserve vormen of tekorten uit de beschikbare reserves dekken.

2. Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) De GGD voert de taken uit de Wet Publieke Gezondheid en vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning Openbare geestelijke gezondheidszorg en Veilig Thuis. Taken zoals Veilig Thuis en WvGGZ en Covid-19 leiden tot onzekerheden. Ook de schaarste op de arbeidsmarkt voor goed opgeleid en getraind personeel kan leiden tot hogere kosten voor inhuur of oplopende wachtlijsten. Verder blijft de automatisering van de digitale kinddossiers een gevoelig onderwerp met mogelijke financiële risico’s. 3. Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) Het gezamenlijk behartigen van belangen, die de schaal van de individuele gemeenten te boven gaan, ten behoeve van de veiligheid van de bevolking in het samenwerkingsgebied. De VRNHN voert taken uit de Wet Veiligheidsregio's uit door het organiseren van de brandweer- en ambulancezorg, de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), de rampenbestrijding, de meldkamer en het veiligheidshuis. De belangrijkste risico’s die in de programmabegroting 2021 werden voorzien hebben betrekking op:  Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst;  BTW plicht over de activiteiten van de meldkamer;  materiële- en personele schade bij omvangrijke incidenten  tekort aan ambulanceverpleegkundigen;  IT-dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.).

Terugkijkend naar 2021 kan worden geconcludeerd dat bovengenoemde risico’s geen consequenties hebben gehad in het verantwoordingsjaar. Wel blijven dit belangrijke risico’s, welke ook in de programmabegroting 2023 van de VRNHN zijn opgenomen.

Pagina 72 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

4. Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (ODNHN) De ODNHN ondersteunt de deelnemende gemeenten bij vergunnings-verlening, toezicht en handhaving (landelijke milieuen Wabotaken), duurzaamheid en de invoering van de nieuwe Omgevingswet. Doel is het voorkomen dan wel beperken van milieueffecten van bedrijfsactiviteiten. De realisatie van de uitvoeringsprogramma’s en grote dossiers, zoals stikstof, duurzaamheid en circulaire economie hebben in 2021 voorop gestaan. De wijze van uitvoering heeft op enkele terreinen in aangepaste vorm moeten plaatsvinden vanwege de coronamaatregelen. Daarbij is het gelukt om de hierdoor reeds in 2020 opgelopen achterstanden bijna geheel in te lopen. Verder heeft de ODNHN zich verder voorbereid op de ingang van de Omgevingswet. De jaarrekening voor 2021 sluit af met een positief resultaat van € 2.112.000,-. De algemene reserve bedraagt ultimo 2021 € 339.500. Dit voldoet als weerstandsvermogen en aan het gewenste maximum percentage van 2,5% van het eigen vermogen conform de FUGR. Als risico blijft de OD last houden van een vergrijzend personeelsbestand waardoor de bestaande kennis en ervaring op termijn kan verdwijnen. Het vinden van nieuw gekwalificeerd personeel wordt door krapte op de arbeidsmarkt beperkt. De OD heeft een op verjonging gericht personeelsbeleid waarin o.a. wordt gewerkt met trainees. 5.

Regionaal Historisch Centrum Alkmaar (RHCA) Het Regionaal Archief Alkmaar is een zelfstandige organisatie in de gemeenschappelijke regeling Regionaal Historisch Centrum Alkmaar (RHCA). Het is een regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis met een zo breed mogelijke regionaal-historische collectie, die actief aan een breed publiek beschikbaar wordt gesteld. In 2021 zijn de digitale bouwdossiers van de BCH-gemeenten beschikbaar gesteld via het zgn. E-loket. Daarnaast heeft de inspectie uitgebreid geadviseerd over de landelijk vastgestelde KPI’s waar de gemeenten door de Provincie op worden gemonitord via het Interbestuurlijk Toezicht.

6. Werkvoorzieningsschap Noord Kennemerland (WNK) De WNK Personeelsdiensten voert de Wet Sociale Werkvoorziening uit. Zij neemt personen met een arbeidsbeperking in dienst en zorgt voor uitstroom naar reguliere werkgevers. In december 2021 hebben de raden van de gemeenten Alkmaar, Bergen, Castricum, Heerhugowaard, Heiloo, Langedijk en Uitgeest ingestemd met de notitie “Bouwen aan SORA”. Per 1 april 2022 is de nieuwe uitvoeringsstructuur Participatiewet in de regio Alkmaar (Zaffier) een feit en daarmee ook de herpositionering van WNK in de regionale keten van Werk en Inkomen. Met de samenwerking binnen Zaffier wordt een hogere uitstroom naar werk beoogd. WNK heeft het jaar 2021 afgesloten met een tekort van € 118.000. In de oorspronkelijke begroting van 2021 werd uitgegaan van een bijdrage in het tekort van € 1.222.000. Ten opzichte van de begroting is het resultaat € 1.079.000. Dit is met name te danken aan de ontvangen coronasteun vanuit het Rijk, een stijging van de opbrengsten, de ontvangen loonkostensubsidie en overige bedrijfsontvangsten. De gemeentelijke bijdrage in het tekort voor Bergen is € 8.300, dat binnen de begroting opgevangen kan worden. 7. Vuilverbrandingsinstallatie e.o. (VVI) De VVI verwerkt de door de deelnemende gemeenten aangeleverde afvalstoffen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke taken uit de Afvalstoffenwet.

De VVI heeft als speerpunten onder andere meer bronscheiding met een verlaging van de hoeveelheid restafval en de optimalisatie van de benutting van de energie (elektriciteit en warmte) die vrijkomt bij het verbranden van restafval. Zij besteedt ook in 2022 aandacht aan de productie van duurzame energie (Klimaatakkoord) en de afzet van secundaire grondstoffen (circulaire economie).

Pagina 73 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

8. Cocensus Efficiënte uitvoering van de belastingtaken inclusief de uitvoering van de werkzaamheden in het kader van de Wet WOZ. De GR Cocensus verzorgt de heffing en inning van onroerendezaakbelastingen, rioolheffing, afvalstoffenheffing, toeristenbelasting, grafrechten en (WABO) leges. Tevens verzorgt Cocensus de afhandeling van de bezwaar en beroepschriften en de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Met betrekking tot de WOZ verzorgt Cocensus de marktanalyse, objectmutaties, subjectmutaties, de objectafbakening en de jaarlijkse herwaardering. Tevens heeft Cocensus een KCC ingericht waarmee de klantcontacten worden verzorgd. Ontwikkelingen - Voor het belastingjaar 2021 is aan (te realiseren) belastingenopbrengsten door de deelnemende gemeenten een totaalbedrag van ruim € 461 miljoen aan Cocensus overgedragen, in 2020 was dit € 436 miljoen. - Vanaf 2022 worden de WOZ waarden van woningen niet meer getaxeerd op basis van het aantal kubieke meters maar wordt uitgegaan van de gebruiksoppervlakte in vierkante meters. Alle woningen zijn daarom in een periode van 3 jaar geïnventariseerd. Dit project is in 2021 tot afronding gekomen waardoor in 2022 de taxaties op basis van de nieuwe methodiek kunnen plaatsvinden. - Voor de belastingprocessen, met name de invordering heeft corona vergaande gevolgen gehad.

Nadat in het begin van 2020 de invordering van gemeentelijke belastingen tijdelijk is stopgezet, is in de 2e helft van dat jaar het invorderingsproces weer gefaseerd opgestart. Daarbij zijn ondernemers benaderd om met Cocensus contact op te nemen indien er betalingsproblematiek aan de orde was. In voorkomende gevallen zijn er maatwerkafspraken gemaakt. Deze werkwijze is op prijs gesteld en is in 2021 gecontinueerd. Ook is er in overleg met een aantal opdrachtgevers afgesproken om (ook) in 2021 bepaalde heffingen niet op te leggen, het gaat hierbij met name om precario- en toeristenbelasting. - Cocensus heeft de beschikking over een kantoor in Alkmaar en een kantoor in Hoofddorp. Per 31 december 2021 is vanwege

voorgenomen sloop het huurcontract in Hoofddorp beëindigd. De (afkoop van de) kosten van huur van het pand in Alkmaar worden afgewikkeld in de begroting 2022. Per 18 oktober 2019 is Cocensus eigenaar geworden van het pand ‘De Trompet 2700’ in Heemskerk. Het pand is omgebouwd tot duurzaam kantoorpand en in april 2021 in gebruik genomen. - Met ingang van de aanslagoplegging 2020 heeft Cocensus op verzoek van Castricum, Bergen, Uitgeest, en Heiloo de KCCactiviteiten overgenomen. Inmiddels hebben ook andere opdrachtgevers van Cocensus hun interesse getoond, dit heeft ertoe geleid dat per 1 januari 2021 Cocensus ook voor Hillegom de KCC activiteiten uitvoert. - De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is een doorontwikkeling van de Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG) en vanaf 1 januari 2020 van kracht. Het op de BIG gebaseerde informatiebeveiligingsbeleid is in 2021 aangepast in verband met de voorschriften en maatregelen-set van de BIO. Het resultaat omvat zowel strategisch informatiebeveiligingsbeleid als een uitwerking daarvan op tactisch en operationeel niveau. Eind 2021 zijn een groot aantal door de BIO voorgeschreven maatregelen geïmplementeerd. De verwachting is dat de implementatie gereed is in het eerste kwartaal van 2022, waarna de BIO vervolgens jaarlijks geëvalueerd en getoetst wordt.

Het AB van Cocensus heeft besloten dat er een algemene reserve mag worden opgebouwd van maximaal € 250.000. Dit maximum is inmiddels bereikt door middel van een storting van een deel van het positieve resultaat over 2019. Over 2020 heeft Cocensus de exploitatie afgesloten met een overschot van € 227.051. Dit overschot is aan de deelnemende gemeenten terugbetaalt naar rato van de bijdrage. Over 2021 heeft Cocensus de exploitatie afgesloten met een overschot van € 553.928. In de vergadering van het AB van 11 maart is besloten ook dit overschot naar rato terug te betalen aan de deelnemende gemeenten. Bergen ontvangt hierdoor een bedrag van € 29.940.

Pagina 74 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

Risico’s - Ieder half jaar worden de risico’s en de bijbehorende beheersmaatregelen geactualiseerd en vastgesteld door het MT van Cocensus. - Met de outsourcing van de ICT (technische infrastructuur en technisch beheer) is een belangrijke kwetsbaarheid binnen de organisatie weggenomen. - Per 31 december 2021 is het huurcontract van het kantoorpand in Hoofddorp beëindigd. Met de aankoop en ingebruikname van het kantoorpand in Heemskerk heeft Cocensus het risico met betrekking tot de huisvesting van weggenomen. - Omdat Cocensus een uitvoeringsorganisatie is via strakke processen is er sprake van weinig risico’s anders dan de beheersing van de primaire processen. - Astrium Overheidsaccountants B.V. heeft in opdracht van Cocensus de jaarrekening 2021 gecontroleerd. Geconcludeerd is dat bij de jaarrekening 2021 een goedkeurende verklaring kan worden verstrekt inzake getrouwheid en rechtmatigheid. - Cocensus heeft geen voorziening voor verplichtingen, verliezen en risico’s getroffen in de balans. De accountant heeft bij de uitvoering van de controle geen signalen verkregen die aanleiding geven voor het vormen van een dergelijke voorziening. 9. Recreatieschap Geestmerambacht (GAB) Het recreatieschap beheert het Geestmerambacht, de uitbreidings-gebieden en het Park van Luna en zorgt voor een ontwikkeling van de openluchtrecreatie en watersport in een evenwichtig natuurlijk milieu.

Tekorten in de exploitatie betaalt zij uit de aanwezige reserves en voorzieningen. Aanvulling van deze reserves en voorzieningen zijn voor de HAL gemeenten. De bijdrage van de gemeente Bergen is beperkt. Na uittreding per 1-1-2022 blijft de gemeente Bergen een bijdrage van € 7.500,betalen.

Privaatrechtelijke verbonden partijen 10. Coöperatie Parkeer Service In 2021 is de verwerkersovereenkomst met de daarbij behorende stukken afgerond en is een start gemaakt met de digitale parkeervergunningen. Hierover is uitgebreid gecommuniceerd. Bewoners en ondernemers hebben een brief met een flyer ontvangen en er zijn ook krantenartikelen verschenen. Doordat de digitalisering is uitgesteld, moesten de papieren vergunning nog uit worden gegeven, wat een behoorlijk druk heeft gelegd op de organisatie. Daardoor is ook de facturatie van de vergunningen vertraagd en heeft het medio augustus vorm gekregen. Met Parkeerservice is een uitvoeringsovereenkomst afgesloten voor 2021, waarmee circa €750.000,-- gemoeid is. 11. Duurzame Energie Coöperatie Regio Alkmaar (DECRA) Het stimuleringsfonds werkt ook in 2021 aan haar doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. Daarbij wordt bij de financiering van en participatie in projecten een ruime definitie van het begrip duurzaamheid gehanteerd. Aspecten zoals regionale werkgelegenheid en innovatie worden nadrukkelijk in de afweging meegenomen. Hierdoor kan een diversiteit aan duurzame projecten worden ontwikkeld. Decra heeft besloten de focus te leggen in zonprojecten, omdat hier nog veel kansen liggen voor de deelnemende gemeenten.

Het fonds is een revolverend fonds en houdt zich na de eerste storting in stand met de winsten uit duurzame energieprojecten. Door deze wijze van financiering behoudt het kapitaal van de coöperatie over een langere termijn zijn waarde.

Pagina 75 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

12. Ontwikkelingsbedrijf NHN NV (O NHN) Doel van het ONHN is een versterking van de regionale economie en welvaart en de nationale en internationale positionering van Noord-Holland Noord. In nauwe samenwerking met overheden, marktpartijen, ondernemers, onderwijs-, en kennisinstellingen en non-profitorganisaties wordt vormgegeven aan de (economische) toekomst van de regio Noord-Holland Noord, zodat de regio effectief kan handelen bij samenwerkingsmogelijkheden met andere regio’s in Nederland of daarbuiten. Met als resultaat een economisch vitale regio. Holland boven Amsterdam is tijdelijk ondergebracht bij het ONHN. 13. BNG Bank N.V. (BNG) Behoud van substantiële marktaandelen in het Nederlandse publieke en semipublieke domein en behalen van een redelijk rendement voor de aandeelhouders. Financiële situatie Over het verslagjaar 2021 heeft BNG Bank een nettowinst gerealiseerd van € 236 miljoen, een 7%-stijging ten opzichte van 2020 (€ 221 miljoen). Belangrijke oorzaak hiervan is het positieve resultaat financiële transacties van €100 miljoen als gevolg van marktwaardeveranderingen. Van de aandelen BNG Bank is 50% in bezit van het rijk en 50% van gemeenten en provincies. We hebben 149.994 aandelen in ons bezit met een nominale waarde van € 2,50 per stuk. In 2021 is over het jaarresultaat een dividenduitkering vastgesteld van € 2,28 per aandeel.

14. Alliander Alliander zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Alliander investeert in de ontwikkeling van elektrisch vervoer en duurzaam geproduceerde energie. De toename van de vraag naar elektriciteit en de snelle opkomst van zonne-energie en windenergie verhogen de drukte op het net. Er wordt gewerkt aan het verzwaren en uitbreiden van het elektriciteitsnet. Daarnaast blijft Alliander innoveren. In 2021 heeft de gemeente haar Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld en geeft daar mee invulling aan de afspraken uit het Klimaatakkoord. Binnen het netwerkbedrijf van Alliander, is Liander de netbeheerder. Liander voert in 2022 een nieuwe netimpactanalyse uit, aan de hand waarvan in kaart wordt gebracht in welke RES zoekgebieden de netinfrastructuur nieuwe projecten voor zon- en of windenergie in kan passen.

Risico’s Gevoeligheid van het renteresultaat voor politieke en economische ontwikkelingen binnen de Europese Unie.

Pagina 76 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Gemeente Bergen, raad 06 juli 2021

. …………………… …………………… ………………….….

PARAGRAAF G: GRONDBELEID Wat is grondbeleid? Grondbeleid is het samenhangende geheel van handelingen betreffende grondtransacties en -ontwikkeling. Het geeft aan welke mogelijkheden er zijn om een gebied tot ontwikkeling te brengen en welke rol de gemeente (actief/ faciliterend) hierin kan vervullen. Actief grondbeleid omvat alle fasen van het exploiteren van grond. De aankoop van gronden, sloop bouwrijp- en woonrijp maken tot en met de uitgifte/verkoop van bouwgrond. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente voor eigen rekening en risico gronden. De gemeente legt bij actief grondbeleid de publieke voorzieningen aan en kan in beginsel alle productiekosten doorberekenen in de gronduitgifteprijzen, mits de marktprijs niet wordt overschreden. Bij een actief grondbeleid wordt een gemeentelijke grondexploitatie opgesteld. Faciliterend grondbeleid houdt in dat de gemeente particulieren de mogelijkheid geeft grond te exploiteren. De gemeente koopt zelf geen grond aan en beperkt zich tot de wettelijke publieke taak. Gemeentelijke kosten verbonden aan de desbetreffende ontwikkelingen verhaalt de gemeente op de particuliere exploitant. Dit kan met een overeenkomst en indien nodig een exploitatieplan.

De gemeentelijke taak bestaat vooral uit het toetsen van de plannen aan vastgestelde beleidskaders, inspraakprocedures, het vaststellen van het bestemmingsplan en zo nodig het exploitatieplan. Bij faciliterend grondbeleid wordt geen gemeentelijke grondexploitatie opgesteld. Het grondbeleid is een sturingsinstrument om gemeentelijke doelstellingen te realiseren op verschillende beleidsterreinen, zoals ruimtelijke ordening, wonen, economische ontwikkeling, energietransitie, infrastructuur, duurzame leefomgeving en voorzieningen.

Grondbeleid in Bergen In november 2019 is het geactualiseerde grondbeleid 20192022 vastgesteld door de raad. De gemeente voert in de basis een faciliterend grondbeleid bij ruimtelijke ontwikkelingen, tenzij het verdedigbaar is actieve grondpolitiek te voeren. Faciliterend grondbeleid brengt voor de gemeente minder (financieel) risico met zich mee. Tevens zijn de gronden over het algemeen in bezit van marktpartijen die zelf willen realiseren. Een actieve rol van de gemeente wordt niet uitgesloten, met name in het realiseren van maatschappelijke voorzieningen of sociale woningbouw kan het voorkomen dat de gemeente voor actief grondbeleid kiest. Bij actief grondbeleid neemt de gemeente zelf de grondexploitatie ter hand. Deze grondexploitatie wordt aan de Raad ter vaststelling voorgelegd. Hiermee wordt het meerjarig financieel kader vastgelegd. Deze grondexploitatie dienen volgens de BBV regelgeving jaarlijks te worden bijgesteld. De gemeente bepaalt de keuze voor faciliterend of actief grondbeleid op basis van onderstaande aspecten: gemeentelijke ambitie, beleidsdoelstellingen, maatschappelijk belang, grondpositie, het al dan niet ontbreken van marktinitiatief, risico’s en rendement. Planning & control-cyclus en rapportages Aan het opstellen van financiële rapportages van gemeenten zijn regels verbonden.

De Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om in de begroting en jaarrekening een paragraaf over het grondbeleid op te nemen (artikel 9 lid 2). Sinds 2021 wordt de Raad, aanvullend op de jaarrekening en begroting, twee keer per jaar geïnformeerd over de gebiedsontwikkelingen. In 2021 heeft de Raad voor het eerst de Nota Actualisatie Grondexploitatie (NAG) vastgesteld. Met deze NAG van de

Pagina 77 van 117 Jaarstukken 2021 v4

. …………………… Gemeente Bergen, raad 07 juli …………………… 2022 ………………….….

gemeente Bergen legt het college voor het eerst integraal verantwoording af aan de gemeenteraad over alle activiteiten op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingsprojecten. Deze projecten hebben zowel betrekking op ruimtelijke ontwikkelingen op gemeentegronden als op de ontwikkelingen op gronden in het bezit van particuliere initiatiefnemers. Eind 2021 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken van de projecten door middel van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG). Voor de niet-kostenverhaal projecten is de Reserve RO-projecten ingericht bij vaststelling van de jaarrekening 2020. Deze reserve is bedoeld voor die projecten waarvan de kosten (deels) niet verhaalbaar zijn. Hierbij moet gedacht worden aan onderzoek van (particuliere) initiatieven naar hun bestuurlijk en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Ook wordt in deze fase onderzocht of het initiatief past binnen het gemeentelijk beleid. Het college is door de raad gemandateerd tot het doen van uitnamen uit de Reserve RO projecten. Grondexploitatie Om de gemeenteraad in staat te stellen zijn controlerende rol adequaat te kunnen uitvoeren, is een transparant inzicht in de grondexploitaties en de geprognotiseerde resultaten noodzakelijk. Jaarlijks worden de grondexploitaties geactualiseerd.

Aan de hand van de vastgestelde ruimtelijke kaders, uitgangspunten en planning worden eventuele afwijkingen in programma, fasering en resultaat inzichtelijk gemaakt. De grondkosten, plankosten, uitvoeringskosten en bijkomende kosten (rente) worden ten laste van een grondexploitatie gebracht. De in de toekomst verwachtte opbrengsten uit grondverkoop en overige baten worden ten gunste van de

grondexploitatie gebracht. Actuele prognose van de grondexploitaties Binnen de gemeente is sprake van één actieve grondexploitatie voor het project Small Five. In de NAG wordt deze grondexploitatie nader toegelicht. Small Five

De Small Five betreft vijf locaties binnen de gemeente Bergen waar Kennemer Wonen ca. 70 sociale huurwoningen gaat realiseren. De mutatie boekwaarde over 2021 betreft plankosten ter voorbereiding op de realisatie. De grondexploitatie heeft een voordelige eindprognose als is deze lager dan in 2020. E.e.a. is verklaard in de NAG. Kengetallen

2021

2022

2023

Nominaal jaarsaldo

€

-981.371

€

1.181.365

€

92.940

Boekwaarde 31-12

€

-982.451

€

198.914

€

291.854

Voorziening 31-12

€

-

Exploitatieresultaat NCW

€

265.390

Exploitatieresultaat EW

€

250.083

Faciliterende en overige projecten Voor de andere projecten geldt een faciliterende grondhouding. Voor deze projecten is geen grondexploitatie opgesteld. Financiële verantwoording heeft plaats onder het betreffende programma voor investeringsprojecten. De particuliere initiatieven en kostenverhaalsprojecten zijn in de NAG toegelicht en de financiële effecten zijn verwerkt in deze jaarrekening.

Pagina 78 van 117 Jaarstukken 2021 v4

Programma 3A: Wonen en leefomgeving

BIE

. …………………… Gemeente Bergen, raad 07 juli …………………… 2022 ………………….….

In onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Reserve RO-projecten weer. Programma 3A: Wonen en leefomgeving Bij de vaststelling van de NAG 2021 is een dotatie gedaan van € 500.000 aan de reserve. In 2021 is er € 50.000 onttrokken voor de plankosten ten behoeve van Structuurvisie Bergen Oost. Reserve RO-Projecten

Kengetallen

2021

Stand per 1-1-2021

€

0

Dotatie in 2021

V

€

500.000

Onttrekking in 2021

N

€

50.000

Onttrekkingen begroot

N

Stand per 31-12

V

€

450.000

2022

2023

€

450.000

€

405.000

€

45.000

€

45.000

€

405.000

€

360.000

Pagina 79 van 117 Jaarstukken 2021 v4

. …………………… Gemeente Bergen, raad 07 juli …………………… 2022 ………………….….

PARAGRAAF H: CORONA De uitbraak van COVID-19 (Corona) van eind februari 2020 heeft ook in 2021 impact gehad op het maatschappelijk leven. 2021 startte en eindigde met een lock-down. Gelukkig zien we dat de nieuwe variant van het coronavirus zorgt voor minder ziekenhuis opnames en inmiddels zijn de meeste coronamaatregelen afgeschaft. Ook in 2021 heeft het kabinet opnieuw een omvangrijk pakket aan maatregelen getroffen om de ondernemers zoveel mogelijk te ondersteunen. Daarbij is in de uitvoering van deze maatregelen opnieuw een beroep gedaan op de gemeenten. Maar ook op lokaal niveau zijn maatregelen genomen om instellingen en ondernemers te helpen. In deze paragraaf wordt, net als in de jaarstukken 2020, ingegaan op de gevolgen van de coronacrisis. Herstelfonds coronamaatregelen De raad heeft op 4 juni 2020 een economisch en maatschappelijk herstelfonds Corona in het leven geroepen. Met ingang van 1 januari 2021 was daarvan nog € 62.000,beschikbaar. In de raad van 4 maart 2021 heeft uw raad nog eens € 193.000,- extra beschikbaar gesteld waarmee in totaal € 255.000,- beschikbaar was. Hiervan is in 2021 € 139.000,- uitgenomen. Over de besteding hiervan is uw raad geïnformeerd via de “Voortgangsrapportage Bergense aanpak corona steun- en herstelmaatregelen december 2021” via de digitale nieuwsbrief.

derhalve circa € 0,682 mln. De extra kosten die de werkorganisatie voor de uitvoering van de extra werkzaamheden als gevolg van de pandemie heeft gemaakt zijn bijna volledig gecompenseerd door extra gelden die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Financieel effect In financieel opzicht heeft de coronacrisis ook in 2021 een behoorlijke impact gehad. Ook in 2021 is de uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) als taak bij de gemeente ondergebracht. Daarnaast zijn afspraken gemaakt met zorgaanbieders over de continuering van jeugdzorg en Wmo begeleiding. Het rijk heeft ons voor de extra uitgaven als gevolg van Corona gecompenseerd. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de effecten op de baten en lasten die gerelateerd zijn aan de coronacrisis (bedragen in euro). Daarin zijn ook de Corona gerelateerde kosten die Bergen door de werkorganisatie doorbelast krijgt opgenomen. Per saldo zorgt corona voor een nadeel van € 1.277.242,-. Dit wordt bijna volledig veroorzaakt door de niet gerealiseerde baten 2021 waarvoor mogelijk nog (gedeeltelijke) compensatie komt vanuit het Rijk. De in de tabel opgenomen niet gerealiseerde lasten en baten door corona zijn gebaseerd op een inschatting van de vakafdelingen naar aanleiding van de analyse van de 2e FIRAP/ jaarrekening 2021.