is 2021-12-08 Raad van state deskundigenverslag voetbalcomplex Eadh.pdf

voeren aan dat bij een d r e m p e l w a a r d e van 40 dB en bij de geluidsniveaus die o p t r e d e n tijdens v o e t b a l w e d s t r i j d e n , een g r o o t deel van het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d w o r d t v e r s t o o r d . A p p e l l a n t e n verwijzen naar een in h u n o p d r a c h t o p g e s t e l d e notitie van Peutz van 15 januari 2021 (zie bijlage 7 bij het beroepschrift). Deze notitie w o r d t o o k onderschreven d o o r appellanten Gebr. P e p p i n g . A p p e l l a n t e n W u l l e m s e.a. voeren verder o n d e r verwijzing naar v o o r n o e m d e notitie aan dat verweerder v o o r w a t b e t r e f t lichthindereffecten is u i t g e g a a n van een grenswaarde, waaraan weliswaar kan w o r d e n v o l d a a n , maar dat niet is gekeken naar eventuele hinder v a n w e g e het overschrijden van een d r e m p e l w a a r d e . De b e o o r d e l i n g is d a a r o m discutabel. A p p e l l a n t e n W u l l e m s e.a. voeren verder aan d a t bij de b e o o r d e l i n g van de stikstofdepositie vanwege het plan, o n v o l d o e n d e o n d e r b o u w d e a a n n a m e n zijn g e d a a n over d e ammoniakemissies bij het bemesten van bollenvelden en weiland. Daarnaast zijn niet alle stikstofemissies die m e t het plan s a m e n h a n g e n , b e o o r d e e l d .

De stikstofemissies tijdens de aanlegfase zijn t e n o n r e c h t e over t w e e jaar uitgespreid. M e t de stikstofemissies van de sportlocaties die tijdens d e aanlegfase n o g in g e b r u i k zijn, is geen rekening g e h o u d e n . A p p e l l a n t e n voeren verder aan dat bij het b e o o r d e l e n van d e s t i k s t o f g e v o l g e n geen rekening is g e h o u d e n m e t het v o o r bollenteelt geschikt maken van de terreinen Zeevogels en Sint Adelbert. In het O n d e r z o e k b l o e m b o l l e n g e s c h i k t h e i d staat dat d e

STAB-41247 | 24 november 2021 | 40

b o v e n g r o n d van beide terreinen m o e t w o r d e n afgegraven, a f g e v o e r d en vervangen d o o r zeezand. Vervolgens m o e t de b o d e m w o r d e n g e p l o e g d . O p d e terreinen van Zeevogels, Sint A d e l b e r t en Egmondia zuilen o o k g e b o u w e n w o r d e n g e s l o o p t en het p u i n daarvan zal m o e t e n w o r d e n afgevoerd. Extra verkeersbewegingen v a n w e g e het transferium zijn eveneens niet b e t r o k k e n in de stikstofbeoordeling. A p p e l l a n t e n merken verder o p dat o p het b e o o g d e v o e t b a l c o m p l e x o o k activiteiten en e v e n e m e n t e n georganiseerd zullen w o r d e n , die nu plaatsvinden o p de andere s p o r t c o m p l e x e n . Het gaat o n d e r meer o m een halve m a r a t h o n , een w a n d e l tiendaagse en een m o u n t a i n b i k e - w e d s t r i j d ( E g m o n d - P i e r - E g m o n d ) . Bij deze e v e n e m e n t e n w o r d e n t e n t e n o p g e z e t en m o b i e l e t o i l e t t e n geplaatst. In de s t i k s t o f b e r e k e n i n g e n is geen rekening g e h o u d e n m e t a a n - en afvoer van deze v o o r z i e n i n g e n , noch m e t de verkeersbewegingen v a n w e g e d e bezoekers van deze e v e n e m e n t e n .

Verder heeft de g e m e e n t e r a a d bij de vaststelling van het plan een m o t i e a a n g e n o m e n die het college o p d r a a g t o m te o n d e r z o e k e n of het terrein en de kantine m u l t i f u n c t i o n e e l k u n n e n w o r d e n gebruikt. Naar aanleiding van d e "Efteling-uitspraak" van de A f d e l i n g bestuursrechtspraak van de Raad van State (r.o. 110) stellen appellanten dat een nieuwe passende b e o o r d e l i n g had m o e t e n w o r d e n o p g e s t e l d en dat niet kon w o r d e n volstaan m e t een m e m o . In de aangehaalde uitspraak o v e r w e e g t d e A f d e l i n g dat o p basis van een aanvullend m e m o niet vaststaat dat d e stikstofdepositie niet t o e n e e m t en dat niet is b e o o r d e e l d w a t d e g e v o l g e n van de stikstofdepositie zijn v o o r het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d in kwestie. A p p e l l a n t e n voeren t o t slot aan dat onzekerheid bestaat o m t r e n t de W n b - v e r g u n n i n g nu daartegen b e r o e p is ingesteld. A p p e l l a n t e LTO N o o r d v o e r t aan dat in het stikstofonderzoek is u i t g e g a a n van een verkeerde referentiesituatie, dat verkeerde kengetallen v o o r m e s t a a n w e n d i n g zijn g e b r u i k t en dat geen rekening is g e h o u d e n m e t wisselteelt o p de b o l l e n g r o n d e n .

O o k is d e aanleg van n a t u u r g e b i e d , e l e m e n t e n ten behoeve van landschappelijke inpassing en de aanleg van infrastructuur b i n n e n het n a t u u r g e b i e d niet in het o n d e r z o e k b e t r o k k e n . Verder is geen rekening g e h o u d e n m e t de aanleg van b o l l e n g r o n d e n en b e m e s t i n g van s p o r t v e l d e n . O o k plaatst appellante k a n t t e k e n i n g e n bij de f u n c t i e van het transferium, de effecten van langzaam (gemotoriseerd) verkeer en de g e m o d e l l e e r d e positie van het c l u b g e b o u w . In het verweerschrift (paragraaf 1.5) staat ten aanzien van het t r a n s f e r i u m dat d a t zal w o r d e n ingezet tijdens de z o m e r p e r i o d e wanneer er niet w o r d t g e v o e t b a l d . Het

STAB-41247 | 24 november 2021 | 41

t r a n s f e r i u m ligt o p 2 kilometer van het strand en zal incidenteel w o r d e n ingezet. Het gaat o m een overloopparkeerterrein o m pieken o p te v a n g e n . In het verweerschrift (paragraaf 2.6) staat dat o n d e r z o e k is u i t g e v o e r d naar d e g e v o l g e n van het b e s t e m m i n g s p l a n v o o r stikstofdepositie en dat dit o n d e r z o e k gebaseerd is o p de meest actuele u i t g a n g s p u n t e n en inzichten. In het o n d e r z o e k zijn o o k de emissies van de bestaande v o e t b a l c o m p l e x e n , v e r w a r m i n g g e b o u w e n en v e r k e e r s b e w e g i n g e n , b e t r o k k e n . Daartoe zijn a l g e m e e n geaccepteerde kengetallen g e b r u i k t . Uit het onderzoek blijkt dat zowel tijdens de aanlegfase van het s p o r t c o m p l e x als in de gebruiksfase, per saldo geen sprake is van een t o e n a m e van d e stikstofdepositie. Significante negatieve effecten zijn d a a r o m uitgesloten, aldus het verweerschrift. De beëindiging van d e stikstofemissie van 8 hectare b o l l e n g r o n d en van drie gasgestookte clubhuizen leidt t o t een z o d a n i g e a f n a m e van de depositie, d a t een t o e n a m e van verkeersbewegingen niet t o t een t o e n a m e van stikstofdepositie leidt.

In de planregels is g e b o r g d dat t o e k o m s t i g e graslanden ter plaatse van d e locatie van Sint Adelbert, niet w o r d e n bemest. In het o n d e r z o e k is rekening g e h o u d e n m e t een t o e n a m e van emissies van verkeer van en naar het nieuwe s p o r t c o m p l e x , d e b e ë i n d i g i n g van emissies van d e bestaande s p o r t c o m p l e x e n en van de b o l l e n g r o n d e n ter plaatse van het nieuwe s p o r t c o m p l e x , een t o e n a m e van emissies ter plaatse van de c o m p e n s a t i e g r o n d e n . Het eventuele g e b r u i k van d e parkeerplaatsen als transferium zal geen nadelige g e v o l g e n h e b b e n v o o r stikstofdepositie. In het verweerschrift staat verder dat realistische aannamen zijn gedaan v o o r het s t a r t m o m e n t en de d o o r l o o p t i j d van d e aanlegfase, en dat wanneer de aanlegfase b i n n e n één kalenderjaar plaatsvindt, per saldo geen sprake is van een t o e n a m e van d e depositie. Dat d e h u i d i g e sportlocaties tijdens de aanlegfase n o g in g e b r u i k zijn v o r m t g e e n b e l e m m e r i n g . Dit o m d a t b e ë i n d i g i n g van de b e m e s t i n g van de b o l l e n g r o n d e n ter plaatse van het b e o o g d e s p o r t c o m p l e x een g r o o t positief saldo oplevert. Ten aanzien van de bezwaren van appellanten W u l l e m s e.a.

over d e g e v o l g e n van licht en geluid v o o r het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat", is in het verweerschrift gesteld dat deze bezwaren reeds t e g e n het vorige b e s t e m m i n g s p l a n a a n g e v o e r d hadden kunnen w o r d e n (zie paragraaf 2.5 van het verweerschrift). V e r w e e r d e r m e e n t d a a r o m dat deze bezwaren thans buiten b e s c h o u w i n g m o e t e n w o r d e n gelaten. In het verweerschrift is in dit kader verder aangegeven dat het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d niet is aangewezen v o o r soorten of habitats die gevoelig zijn v o o r v e r s t o r i n g d o o r geluid en licht. V e r w e e r d e r ziet e v e n m i n k n e l p u n t e n als het gaat o m d e g e v o l g e n van geluid en licht v o o r het N N N en s o o r t e n b e s c h e r m i n g .

STAB-41247 | 24 november 2021 | 42

5.2

STAB-verslag 40676

In het verslag m e t kenmerk STAB-40676 staat dat bij de berekening van d e stikstofdepositie vanwege het g e b r u i k van het b e o o g d e v o e t b a l c o m p l e x , is u i t g e g a a n van een verkeersintensiteit die aansluit bij de b e d o e l i n g van de raad o m in totaal 142 parkeerplaatsen o p het complex te realiseren. Het g e b r u i k van dat parkeerterrein als t r a n s f e r i u m had geen v e r h o g i n g van de g e m i d d e l d e verkeersgeneratie van het v o e t b a l c o m p l e x t o t g e v o l g . Berekend is dat die v e r k e e r s b e w e g i n g e n een t o e n a m e van stikstofdepositie van 0,09 m o l / h a / j r o p het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat t o t g e v o l g h e b b e n . Ten tijde van d e vaststelling van het v o r i g e plan was v o o r die t o e n a m e een o n t w e r p b e s l u i t W e t n a t u u r b e s c h e r m i n g (Wnb) g e n o m e n , v o o r het verlenen van een v e r g u n n i n g . Nadien, o p 5 d e c e m b e r 2018, is het besluit g e n o m e n o m v e r g u n n i n g te verlenen v o o r de aanleg en het g e b r u i k van het v o e t b a l c o m p l e x , inclusief t o e d e l i n g van de b e n o d i g d e o n t w i k k e l i n g s r u i m t e v o o r d e stikstofdepositie die het v o e t b a l c o m p l e x m e t zich m e e b r e n g t .

5.3

Uitspraak 201801829/1/R1

In d e uitspraak van 11 september 2019 o v e r w e e g t de A f d e l i n g dat de raad de vaststelling van het plan m e d e heeft gebaseerd o p het PAS. Daarin z o u v o l d o e n d e d e p o s i t i e r u i m t e beschikbaar zijn v o o r het uitgeven van een v e r g u n n i n g v o o r de stikstofdepositie. Het nieuwe voetbalterrein zal een stikstofbijdrage van 0,09 m o l / h a / j a a r opleveren. Maatregelen die w o r d e n g e t r o f f e n in het kader van het PAS, m o e t e n b o r g e n dat geen significante negatieve effecten o p t r e d e n ten g e v o l g e van de m o g e l i j k h e d e n die het plan biedt. De A f d e l i n g is van o o r d e e l dat d e raad het plan heeft vastgesteld in strijd m e t artikel 2.8, d e r d e lid, van de W e t n a t u u r b e s c h e r m i n g (r.o.19-20).

5.4

De gevolgen

5.4.1

Stikstofdepositie

Het plan voorziet in activiteiten die kunnen leiden t o t stikstofemissies. Het p l a n g e b i e d grenst aan d e noordwestzijde direct aan het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat" dat stikstofgevoelige habitats o m v a t . De g e v o l g e n van het plan v o o r dit Natura 2 0 0 0 - g e b i e d zijn o n d e r z o c h t en daarvan is verslag gedaan in de " N o t i t i e Stikstofdepositieberekening inclusief verschilberekening S p o r t c o m p l e x E g m o n d aan d e n Hoef" van 2 september 2020 (bijlage 1 van bijlage 22 bij de p l a n t o e l i c h t i n g , hierna: de stikstofnotitie).

STAB-41247 | 24 november 2021 | 43

Ik merk hier terzijde o p dat ik het bezwaar van appellanten W u l l e m s e.a. dat in het v o o r l i g g e n d e geval niet kan w o r d e n volstaan m e t een notitie over de g e v o l g e n van het plan v o o r stikstofdepositie, van juridische aard acht. Ik laat d i t bezwaar d a a r o m verder buiten b e s c h o u w i n g .

In de stikstofnotitie staat dat de aanleiding t o t het o n d e r z o e k w o r d t g e v o r m d d o o r het p l a n v o o r n e m e n o m drie s p o r t c o m p l e x e n te laten fuseren t o t één. In de notitie is als u i t g a n g s p u n t g e h a n t e e r d dat de aanlegfase de realisatie van d e velden en de b o u w van het c l u b g e b o u w en de t r i b u n e o m v a t , en 12 t o t 15 m a a n d e n zal d u r e n (zie blz. 10). Ten behoeve van de aanlegfase zijn in AERIUS Calculator, o p basis van d o o r d e o p d r a c h t g e v e r v e r m e l d e gegevens, m o b i e l e w e r k t u i g e n , sector b o u w en industrie, i n g e v o e r d (zie blz. 10). Tevens is het tijdens de aanlegfase b e n o d i g d e wegverkeer b e t r o k k e n in de berekening (zie blz. 11). Ten behoeve van d e gebruiksfase is het u i t g a n g s p u n t g e h a n t e e r d dat het c l u b g e b o u w z o n d e r gasgestookte cv-installatie w o r d t o p g e l e v e r d (zie blz. 12). Het g e b r u i k van d i t g e b o u w (en de t r i b u n e ) leidt in de gebruiksfase d a a r o m niet t o t ( g e m o d e l l e e r d e ) emissies. V o o r wat b e t r e f t de verkeersaantrekkende w e r k i n g van het v o e t b a l c o m p l e x is in de berekening van de gebruiksfase uitgegaan van 300 m v t / e t m ( o v e r g e n o m e n uit het planMER).

Eveneens ten behoeve van de gebruiksfase is in de berekening het u i t g a n g s p u n t g e h a n t e e r d dat ter plaatse van de s p o r t c o m p l e x e n van Zeevogels en Sint A d e l b e r t respectievelijk 7 en 1 hectare b o l l e n g r o n d in g e b r u i k is. Ten aanzien van de a m m o n i a k e m i s s i e v a n w e g e het g e b r u i k van die bollenvelden, staat in de notitie het v o l g e n d e : "Op basis van mestaanwending

kengetailen

dat er sprake is van 3,7 kg/jr NH3 is ten gevolge

uit de AERIUS-caiculator

van 7 hectare

blijkt

bollengrond."

Vervolgens zijn in de stikstofnotitie de emissies in de ( t o e k o m s t i g e ) gebruiksfase afgezet t e g e n de emissies in de referentiesituatie (zie blz. 17 e.v). De referentiesituatie is bepaald aan de hand van de "Beleidsregel intern en extern salderen N o o r d H o l l a n d " . Uit die Beleidsregel is afgeleid dat m o e t w o r d e n aangesloten bij de d a t u m w a a r o p het g e b i e d als Natura 2 0 0 0 - g e b i e d is aangewezen. Aangezien het N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat o p 7 d e c e m b e r 2004 is aangewezen als Natura 2 0 0 0 g e b i e d , is in de stikstof notitie van die d a t u m u i t g e g a a n . In de referentiesituatie waren de s p o r t c o m p l e x e n van Egmondia, Zeevogels en Sint A d e l b e r t in g e b r u i k en in de berekening is d a a r o m g e r e k e n d m e t het gasverbruik en de verkeersaantrekkende w e r k i n g van deze c o m p l e x e n . In de stikstofnotitie staat dat, aangezien rekeningen niet langer dan 5 jaar bewaard hoeven te w o r d e n , het gasverbruik is ingeschat o p basis kengetallen (zie blz. 18). De verkeersgeneratie is gebaseerd o p kencijfers van het CROW. Ter plaatse van het nieuwe v o e t b a l c o m p l e x

STAB-41247 | 24 november 2021 ļ 44

was in d e referentiesituatie 8 hectare b o l l e n g r o n d aanwezig. V o o r d e a m m o n i a k e m i s s i e v a n w e g e b e m e s t i n g van die g r o n d e n is van hetzelfde kengetal u i t g e g a a n als v o o r de b o l l e n g r o n d in de b e o o g d e situatie, namelijk 3,1 k g / h a / j r . Uit een verschilberekening tussen d e referentiesituatie en de aanlegfase in t w e e verschillende kalenderjaren, en d e gebruiksfase, w o r d t in de stikstofnotitie g e c o n c l u d e e r d dat het plan niet leidt t o t een t o e n a m e van de stikstofdepositie o p het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat" (zie blz. 21 e.v.). Referentiesituatie V o o r z o v e r appellanten Gebr. Pepping en LTO N o o r d aanvoeren dat in de stikstofnotitie is uitgegaan van een onjuiste referentiesituatie, merk ik het v o l g e n d e o p . De Beleidsregel o p basis waarvan in de stikstof notitie de referentiesituatie is bepaald, w o r d t d o o r de provincie N o o r d - H o l l a n d g e b r u i k t bij het b e o o r d e l e n van aanvragen v o o r n a t u u r v e r g u n n i n g e n waarbij extern w o r d t gesaldeerd (zie de t o e l i c h t i n g o p de Beleidsregel).

In de v o o r l i g g e n d e situatie gaat het o m de b e o o r d e l i n g van de g e v o l g e n van een b e s t e m m i n g s p l a n d a t d o o r de raad van d e g e m e e n t e Bergen is vastgesteld. Desgevraagd h e b b e n de v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder aangegeven dat geen é é n - o p - é é n - i n p a s s i n g is b e o o g d van de W n b v e r g u n n i n g die is verleend v o o r het v o e t b a l c o m p l e x . Het plan voorziet o o k niet in een regeling ten behoeve van é é n - o p - é é n - i n p a s s i n g . Uit j u r i s p r u d e n t i e van de A f d e l i n g blijkt dat v o o r de b e o o r d e l i n g van d e vraag of een b e s t e m m i n g s p l a n leidt t o t significante g e v o l g e n v o o r Natura 2 0 0 0 - g e b i e d e n , m o e t w o r d e n u i t g e g a a n van d e feitelijk bestaande, planologisch legale situatie ten tijde van de vaststelling van het plan. In zoverre kan dus m e t appellanten Gebr. Pepping en LTO N o o r d w o r d e n gesteld d a t van een onjuiste referentiesituatie is u i t g e g a a n . De vraag is echter of een en ander g e v o l g e n heeft v o o r de wijze w a a r o p de g e v o l g e n van het plan in beeld zijn g e b r a c h t . In de stikstofnotitie is namelijk beschreven dat in de referentiesituatie 8 hectare b o l l e n g r o n d in het plangebied aanwezig was.

In de stikstofnotitie staat dat in d e referentiesituatie o o k d e drie v r i j k o m e n d e s p o r t c o m p l e x e n aanwezig w a r e n en de g e b o u w e n o p die s p o r t c o m p l e x e n w e r d e n v e r w a r m d m e t g a s g e s t o o k t e cv-ketels. Ik stel vast dat de referentiesituatie in 2004 zoals die in de stikstof notitie is beschreven, o v e r e e n k o m t m e t d e feitelijk bestaande en planologisch legale situatie ten tijde van de vaststelling van het plan. In h e t g e e n d o o r appellanten is aangevoerd, zie ik geen aanleiding o m te veronderstellen dat de b e o o r d e l i n g v o o r wat b e t r e f t de (feitelijk

STAB-41247 | 24 november 2021 | 45

bestaande, planologische legale) referentiesituatie o p onjuiste u i t g a n g s p u n t e n is gebaseerd. B e m e s t i n g bollenvelden V o o r zover appellanten Gebr. Pepping en W u l l e m s e.a. aanvoeren dat (aannamen o m t r e n t ) de emissies v a n w e g e bemesting van b o l l e n g r o n d o n v o l d o e n d e zijn o n d e r b o u w d , merk ik het v o l g e n d e o p . Uit d e stikstof notitie blijkt dat v o o r het t o e k o m s t i g e g e b r u i k van b o l l e n g r o n d e n ter plaatse van d e s p o r t c o m p l e x e n van Sint A d e l b e r t en Zeevogels, is uitgegaan van een a m m o n i a k e m i s s i e van 3,1 k i l o g r a m per hectare per jaar ( k g / h a / j r ) v a n w e g e bemesting (zie blz. 1 2 van d e notitie). V o o r de bollenvelden ter plaatse van de b e o o g d e fusielocatie is van hetzelfde getal uitgegaan ( 3 , 1 k g / h a / j r , zie blz. 1 9 van d e notitie). In de notitie staat dat dit getal is gebaseerd o p kengetallen v o o r m e s t a a n w e n d i n g in AERIUS-calculator.

Gevraagd naar w a t hiermee w o r d t b e d o e l d , AERIUS Calculator g e e f t namelijk geen kengetal v o o r bemesting van b o l l e n g r o n d , noch is iets dergelijks v e r m e l d in d e Instructie gegevensinvoer, h e b b e n d e v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder verwezen naar het r a p p o r t "Bergen N-H, S p o r t c o m p l e x E g m o n d aan Den Hoef, o n d e r z o e k stikstofdepositie" van 2 5 januari 2 0 1 7 , dat aan het v o r i g plan ten g r o n d s l a g lag (dit b e t r e f t bijlage 2 bij het planMER, bijlage 4 bij de p l a n t o e l i c h t i n g ) . In dat r a p p o r t staat dat de emissie is afgeleid uit d e b e m e s t i n g s n o r m e n v o o r bollenteelt uit het M e s t b e l e i d 2 0 1 4 - 2 0 1 7 . Daarbij is in het r a p p o r t een fractie van 2 9 o emissie naar de lucht gebruikt. In het r a p p o r t staat niet w a a r o p dit p e r c e n t a g e is gebaseerd (het p e r c e n t a g e is niet afkomstig uit het Mestbeleid 2 0 1 4 - 2 0 1 7 ) . In reactie o p het conceptverslag heeft verweerder aangegeven dat het percentage a f k o m s t i g is uit het r a p p o r t "Ammonia

emissions from animal

manure

and inorganic

fertilisers"

(2012)

van

W a g e n i n g e n University 8 i Research. Ik m e r k o p dat appellanten niet h e b b e n o n d e r b o u w d w a a r o m van een ander percentage uitgegaan zou m o e t e n w o r d e n . Ik m e r k o p dat in het geval dat een h o g e r p e r c e n t a g e w o r d t g e h a n t e e r d , het aandeel van de agrarisch g e b o n d e n emissies g r o t e r w o r d t en de emissies die s a m e n h a n g e n met verkeer m i n d e r zwaar w e g e n in de s a l d o b e r e k e n i n g . In het geval dat een lager percentage w o r d t gebruikt, g e l d t natuurlijk het t e g e n o v e r g e s t e l d e . Naar aanleiding van het bezwaar van appellante LTO N o o r d dat in de stikstofnotitie g e e n rekening is g e h o u d e n m e t wisselteelt, merk ik o p d a t het o p bollenvelden gebruikelijk is o m (ter beperking van plantziekten) eens in een aantal seizoenen een ander gewas dan bollen te telen. Ik stel vast dat o o k bij wisselteelt mest kan w o r d e n

STAB-41247 | 24 november 2021 | 46

a a n g e w e n d , maar dat dan de b e m e s t i n g s n o r m v o o r het wisselgewas van toepassing is. Het is daarbij niet uitgesloten dat het o m een andere b e m e s t i n g s n o r m gaat dan die v o o r bollenteelt. Een hogere o f lagere m e s t a a n w e n d i n g dan bij bollenteelt, zal t o t een navenant hogere of lagere a m m o n i a k e m i s s i e leiden. Wisselteelt o p bollenvelden kan d a a r o m van invloed zijn o p d e langjarige g e m i d d e l d e h o o g t e van de emissie v a n w e g e b e m e s t i n g , een en ander afhankelijk van de h o o g t e van de b e m e s t i n g s n o r m die v o o r de wisselteelt geldt, en de f r e q u e n t i e w a a r m e e wisselteelt plaatsvindt. Uit hetgeen d o o r appellante is aangevoerd, blijkt echter niet dat van een andere emissie m o e t w o r d e n uitgegaan. In de stikstofnotitie is enkel een emissiekengetal v o o r de b e m e s t i n g van b o l l e n g r o n d g e b r u i k t . In de notitie is dus niet gerekend m e t een a m m o n i a k e m i s s i e v a n w e g e b e m e s t i n g van het weiland dat in d e t o e k o m s t i g e situatie ter plaatse van het s p o r t c o m p l e x van Sint A d e l b e r t zal w o r d e n gebruikt.

Dit acht ik in o v e r e e n s t e m m i n g m e t het feit dat aan die g r o n d e n d e b e s t e m m i n g "Agrarisch - W e i d e g r o n d " is g e g e v e n en dat in de planregels is bepaald dat bemesting niet is t o e g e s t a a n o p g r o n d e n m e t die b e s t e m m i n g (zie art. 4.3, o n d e r a, van de planregels). Overigens is in de stikstofnotitie, zoals appellante LTO N o o r d aanvoert, o o k niet g e r e k e n d met een a m m o n i a k e m i s s i e v a n w e g e b e m e s t i n g van d e b e o o g d e sportvelden. Ik merk o p dat natuurgrasvelden d o o r g a a n s m e t kunstmest w o r d e n bemest. Uit kunstmest kan a m m o n i a k vervluchtigen. De toepassing van kunstmest kan z o d o e n d e bijdragen aan de depositie van stikstof elders. Het plan staat niet in de w e g aan het v o o r n e m e n o m drie kunstgras- en t w e e natuurgrasvelden aan te leggen, maar sluit evenmin uit dat (in het slechtst denkbare geval) vijf natuurgrasvelden w o r d e n gerealiseerd. Ik merk o p dat o o k de acht velden o p d e bestaande v o e t b a l c o m p l e x e n k u n n e n w o r d e n bemest (in de referentiesituatie). Het plan v o o r z i e t er echter in dat d e v o e t b a l v e l d e n aanmerkelijk dichter bij het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat" k o m e n te liggen.

Gasverbruik Ten aanzien van de emissies van gasgestookte verwarmingsketels in d e g e b o u w e n o p d e drie bestaande s p o r t c o m p l e x e n , is in de stikstofnotitie v e r m e l d dat geen exacte gegevens over het gasgebruik ten tijde van de referentiesituatie in 2004 beschikbaar zijn (zie blz. 18). Dit o m d a t rekeningen slechts 5 jaar bewaard hoeven te w o r d e n . Daarom zijn v o o r het gasverbruik kengetallen g e b r u i k t .

STAB-41247 | 24 november 2021 | 47

A l h o e w e l het gezien de conclusie t e n aanzien van de referentiesituatie v o o r d e h a n d had gelegen o m uit te gaan van recente gegevens over het feitelijke gasverbruik, zie ik in hetgeen appellanten hebben a a n g e v o e r d geen aanleiding v o o r de stelling dat ten o n r e c h t e van kengetallen is u i t g e g a a n . Het feitelijk gasverbruik in het jaar van vaststelling is namelijk niet z o n d e r meer m a a t g e v e n d v o o r het verbruik in de referentiesituatie. Aanlegfase Het plan voorziet erin dat het g r o n d g e b r u i k ter plaatse van de s p o r t c o m p l e x e n van d e v o e t b a l v e r e n i g i n g e n Egmondia, Sint A d e l b e r t en Zeevogels w o r d t gewijzigd en d a t de inrichting van de g r o n d e n daartoe w o r d t o m g e v o r m d . Aan de g r o n d e n ter plaatse van het c o m p l e x van Egmondia is d e b e s t e m m i n g " N a t u u r " gegeven. Aan de g r o n d e n ter plaatse van het c o m p l e x van Sint A d e l b e r t zijn de b e s t e m m i n g e n "Agrarisch B o l l e n c o n c e n t r a t i e g e b i e d " en "Agrarisch - W e i d e g r o n d " gegeven. Aan de g r o n d e n ter plaatse van het sportcomplex van Zeevogels is de b e s t e m m i n g "Agrarisch B o l l e n c o n c e n t r a t i e g e b i e d " g e g e v e n (de tennisvereniging o p d i t c o m p l e x blijft ongewijzigd). M e t appellanten Gebr.

Pepping, W u l l e m s e.a. en LTO N o o r d kan w o r d e n gesteld d a t uit d e stikstofnotitie niet blijkt d a t rekening is g e h o u d e n m e t de w e r k z a a m h e d e n die in de aanlegfase n o d i g zijn o p d e drie bestaande s p o r t c o m p l e x e n , w a a r o n d e r d e sloop van g e b o u w e n en b o d e m b e w e r k i n g ten b e h o e v e van bollenteelt en n a t u u r o n t w i k k e l i n g . De v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder h e b b e n desgevraagd aangegeven dat de bijdrage aan d e depositie o p het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d van het b e m e s t e n van de c o m p e n s a t i e - en bestaande b o l l e n g r o n d e n d e r m a t e g r o o t is, d a t d e bijdrage van d e w e r k z a a m h e d e n t e n b e h o e v e van het teeltrijp maken van de g r o n d e n ter plaatse van Zeevogels en Sint A d e l b e r t d a a r t e g e n naar v e r w a c h t i n g niet o p w e g e n (zie o o k de b e a n t w o o r d i n g van v r a g e n van STAB in bijlage STAB-1). De v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder h e b b e n verder aangegeven dat de aanlegfase i n g e v o l g e de W e t stikstofreductie en n a t u u r v e r b e t e r i n g niet b e t r o k k e n hoeft te w o r d e n bij het b e o o r d e l e n van d e g e v o l g e n van het plan v o o r stikstofdepositie.

Weliswaar valt het v o o r l i g g e n d e besluit niet o n d e r de w e r k i n g van die w e t , maar het 11

niet betrekken van (een deel van) d e aanlegfase is wel in de geest van de wet, aldus d e v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder. W a t hier o o k van zij, ik merk o p dat de stikstofnotitie geen inzicht biedt in d e bijdrage van de realisatiefase (van de bestaande

Het vaststellingsbesluit van het voorliggende plan dateert van 29 september 2020.

STAB-41247 | 24 november 2021 | 48

s p o r t c o m p l e x e n ) , aan de bijdrage aan de stikstofdepositie o p het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat".

V o o r w a t betreft het bezwaar van appellanten dat v o o r de aanlegfase is uitgegaan van t w e e jaar, merk ik o p dat uit d e stikstofnotitie blijkt dat is u i t g e g a a n van een realisatiefase die 15 maanden d u u r t . De bijdrage aan de stikstofdepositie v a n w e g e de realisatiefase is dus niet evenredig over t w e e jaren verdeeld, enkel d e emissie g e d u r e n d e 3 van 15 maanden is in een o p v o l g e n d kalenderjaar g e m o d e l l e e r d . Uit h e t g e e n d o o r appellanten is a a n g e v o e r d , blijkt overigens niet dat een d u u r van 15 m a a n d e n van de realisatiefase een onjuist u i t g a n g s p u n t is. De v e r t e g e n w o o r d i g e r s van v e r w e e r d e r h e b b e n daarbij aangegeven dat tevens een b e r e k e n i n g is u i t g e v o e r d waarbij d e gehele aanlegfase in een en hetzelfde kalenderjaar is g e m o d e l l e e r d , h e t g e e n niet leidt t o t een t o e n a m e van de stikstofdepositie. Deze berekening heb ik d e s g e v r a a g d van d e v e r t e g e n w o o r d i g e r s van verweerder o n t v a n g e n en b i j g e v o e g d in bijlage STAB-1.

V o o r w a t b e t r e f t het bezwaar van appellanten W u l l e m s e.a. dat geen rekening is g e h o u d e n m e t een periode van overlap o p het m o m e n t dat d e sportlocaties tijdens de aanlegfase n o g in g e b r u i k zijn, merk ik o p dat uit de stikstofnotitie inderdaad blijkt dat d a t niet geval is. Verweerder heeft in reactie o p het conceptverslag aangegeven dat tijdens deze periode van overlap sprake is van een g u n s t i g e situatie v o o r het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d , aangezien dan geen b e m e s t i n g o p de bestaande en nieuwe locatie plaatsvindt.

Verkeersaantrekkende werking Naar aanleiding van de bezwaren van appellanten G ebr. Pepping, W u l l e m s e.a. en LTO N o o r d m e t betrekking t o t de verkeersaantrekkende w e r k i n g van het s p o r t c o m p l e x en het t r a n s f e r i u m , verwijs ik naar h o o f d s t u k 4 van dit verslag. Daar is het a a n g e n o m e n aantal van (bijna) 300 m v t / e t m a a l van en naar het parkeerterrein in het geval het parkeerterrein als transferium f u n g e e r t , realistisch geacht. In d e stikstofnotitie is g e r e k e n d m e t 300 m v t / e t m .

Naar aanleiding van het bezwaar van appellanten W u l l e m s e.a. dat o p het b e o o g d e v o e t b a l c o m p l e x activiteiten en e v e n e m e n t e n georganiseerd zullen w o r d e n , die nu plaatsvinden o p de andere s p o r t c o m p l e x e n , en dat d a a r m e e geen rekening is g e h o u d e n in d e stikstofnotitie, m e r k ik het v o l g e n d e o p . Het plan voorziet niet u i t d r u k k e l i j k in de m o g e l i j k h e i d o m het v o e t b e l c o m p l e x tevens te g e b r u i k e n v o o r e v e n e m e n t e n . Ik zie d a a r o m geen aanleiding o m deze activiteit afzonderlijk te

STAB-41247 | 24 november 2021 ļ 49

b e t r e k k e n in het o n d e r z o e k naar de stikstofdepositie v a n w e g e het plan. V o o r zover e v e n e m e n t e n als o n d e r g e s c h i k t onderdeel van de activiteiten o p een v o e t b a l c o m p l e x k u n n e n w o r d e n b e s c h o u w d , b i j v o o r b e e l d in het kader van de 1 2 - d a g e n r e g e l i n g van het Activiteitenbesluit, zijn de verkeersbewegingen die m e t deze activiteit g e p a a r d gaan, verdisconteerd in de kengetallen v o o r d e verkeersgeneratie v a n w e g e s p o r t c o m p l e x e n van CROW. D a a r o m staat niet z o n d e r meer vast dat van onjuiste gegevens is u i t g e g a a n . Daarbij merk ik o p dat appellanten wijzen o p e v e n e m e n t e n die nu reeds in de nabijheid van het p l a n g e b i e d plaatsvinden. Het valt d a a r o m te bezien of het plan leidt t o t een relevante wijziging van stikstofemissies in het geval deze e v e n e m e n t e n bij planrealisatie o p het b e o o g d e v o e t b a l c o m p l e x zullen w o r d e n gehouden.

Naar aanleiding van het bezwaar van appellante LTO N o o r d dat in d e stikstofnotitie g e e n rekening is g e h o u d e n m e t de effecten van langzaam verkeer (scooters en b r o m m e r s ) , merk ik o p dat ik in hetgeen appellante heeft a a n g e v o e r d geen aanleiding zie o m te veronderstellen dat het plan o p dat p u n t g e v o l g e n van wezenlijke betekenis heeft. Positie c l u b g e b o u w Naar aanleiding van het bezwaar van appellante LTO N o o r d dat in d e stikstof notitie is u i t g e g a a n van een onjuiste positie van het c l u b g e b o u w en d e t r i b u n e van het nieuwe s p o r t c o m p l e x , merk ik het v o l g e n d e o p . In f i g u u r 10 o p bladzijde 13 van de stikstofnotitie is een uitsnede o p g e n o m e n uit AERIUS Calculator, waarbij uit het bijschrift blijkt dat het gaat o m d e wijze w a a r o p de aanlegfase van het c l u b g e b o u w en d e t r i b u n e in het r e k e n m o d e l is g e m o d e l l e e r d . Uit de uitsnede zelf blijkt dat d e b e t r e f f e n d e activiteiten g e m o d e l l e e r d zijn o p een locatie die o n g e v e e r 35 meter t e n o o s t e n van het b o u w v l a k ten b e h o e v e van het c l u b g e b o u w ligt, en dus o p g r o t e r e afstand van het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s Duinreservaat" dan g e n o e m d bouwvlak.

Gezien d e korte afstand t o t het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d , betwijfel ik echter o f een en ander aanzienlijke g e v o l g e n heeft v o o r de h o o g t e van d e b e r e k e n d e stikstofdepositie in d a t g e b i e d .

5.4.2

Overige bezwaren

V e r s t o r i n g v a n w e g e geluid A p p e l l a n t e n W u l l e m s e.a. h e b b e n bij het beroepschrift een (in h u n o p d r a c h t o p g e s t e l d e ) notitie van Peutz g e v o e g d waarin nader is ingegaan o p faunaverstoring v a n w e g e de aspecten geluid en licht. In de notitie stelt Peutz dat d e b e o o r d e l i n g van d e geluidbelasting van het plan v o o r het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d " N o o r d h o l l a n d s

STAB-41247 | 24 november 2021 | 50

Duinreservaat" kwalitatief van aard is, terwijl d e activiteiten o p het b e o o g d e s p o r t c o m p l e x volgens Peutz k u n n e n leiden t o t een 40 d B - c o n t o u r die o p enkele h o n d e r d e n meters van het v o e t b a l c o m p l e x over het Natura 2 0 0 0 - g e b i e d ligt. In paragraaf 4.3 van de p l a n t o e l i c h t i n g (onder het kopje "Natuurnetwerk (NNN)")

Nederland

staat dat de b i n n e n d u i n r a n d ten westen van het v o e t b a l c o m p l e x is

aangewezen als N N N . Verder is v e r m e l d d a t de b i n n e n d u i n r a n d van belang is v o o r diverse v o g e l s o o r t e n die gevoelig zijn v o o r verstoring d o o r g e l u i d . Het plan leidt t o t een b e p e r k t e t o e n a m e van de g e l u i d v e r s t o r i n g van deze v o g e l s o o r t e n . In de t o e l i c h t i n g staat dat het geen c o n t i n u e t o e n a m e betreft. Daarbij w o r d t veronderstelt dat g e w e n n i n g zal o p t r e d e n en verstoring beperkt zal zijn. In bijlagen 5 en 20 bij d e p l a n t o e l i c h t i n g zijn rapporten o p g e n o m e n m e t betrekking t o t het ecologisch o n d e r z o e k dat aan het plan ten g r o n d s l a g ligt. In deze r a p p o r t e n is niet expliciet i n g e g a a n o p de invloed van geluid o p de b r o e d v o g e l s die nabij het b e o o g d e voetbalcomplex broeden. Ik stel vast dat niet is uitgesloten dat het plan leidt t o t negatieve effecten o p b r o e d v o g e l s die thans nabij het b e o o g d e s p o r t c o m p l e x v o o r k o m e n . Uit de stukken kan niet w o r d e n afgeleid hoe g r o o t dat effect is. Daarmee is het mijns inziens o n g e w i s of g e w e n n i n g kan o p t r e d e n .

Het feit dat het v o e t b a l c o m p l e x niet t o t c o n t i n u e geluidsverstoring leidt, maakt dat niet van de min of meer b e k e n d e waarden v o o r geluidsverstoring kan w o r d e n u i t g e g a a n .

12

Die waarden zijn meestal gebaseerd o p

verstoring d o o r wegverkeerslawaai. Wegverkeerslawaai is anders van aard (ruisachtig en meer continu) dan het te v e r w a c h t e n geluid v a n w e g e het v o e t b a l c o m p l e x (voornamelijk stemgeluid). Of en w a a r o m bij het beoordelen van de g e v o l g e n van geluidsverstoring van het plan z o u m o e t e n w o r d e n uitgegaan van d e 4 0 d B - c o n t o u r , blijkt overigens niet uit de n o t i t i e van Peutz. De 40 d B - c o n t o u r is namelijk een betrekkelijk strenge beoordelingswaarde. V e r s t o r i n g v a n w e g e licht Ten aanzien van de lichtuitstraling van het s p o r t c o m p l e x m e r k t Peutz o p dat uit de p l a n t o e l i c h t i n g blijkt dat enige t o e n a m e van lichtuitstraling acceptabel w o r d t g e a c h t o m d a t w o r d t voldaan aan de g r e n s w a a r d e van 2 lux v o o r n a t u u r g e b i e d e n uit d e

2

Zie bijvoorbeeld: "Effecten van geluid op wilde soorten - implicaties voor soorten betrokken bij de aanwijzing van Natura 2000 gebieden", beschikbaar op https://edepot.wur.nl/15791.

STAB-41247 | 24 november 2021 | 51

Richtlijn lichthinder van de Nederlandse Stichting v o o r V e r l i c h t i n g s k u n d e ( N S W , 2014). Peutz stelt dat veelal het u i t g a n g s p u n t w o r d t g e h a n t e e r d dat bij een lichtsterkte van 0,1 lux zonder meer geen negatieve effecten o p t r e d e n . M o g e l i j k e effecten tussen de " d r e m p e l w a a r d e " en "grenswaarde" zijn niet b e o o r d e e l d , aldus Peutz. In paragraaf 4.7.5 van de plantoelichting is verwezen naar d e Richtlijn lichthinder van de N S W . Daarbij is aangegeven dat de Richtlijn t o t d o e l heeft o m lichthinder bij mens, p l a n t en dier te v o o r k o m e n . In de t o e l i c h t i n g staat dat de Richtlijn daartoe g r e n s w a a r d e n bevat v o o r verschillende o m g e v i n g s z o n e s , w a a r o n d e r de o m g e v i n g s z o n e " n a t u u r g e b i e d " (2 lux v o o r d a g - en a v o n d p e r i o d e ) . In de t o e l i c h t i n g is vervolgens verwezen naar het Lichthinderonderzoek in bijlage 6 bij het planMER (bijlage 5 bij d e toelichting). In dat Lichthinderonderzoek is d e d u i n r a n d ten westen van het b e o o g d e s p o r t c o m p l e x a a n g e m e r k t als n a t u u r g e b i e d . De lichtsterkte aldaar is o p basis van d e Richtlijn lichthinder vervolgens g e t o e t s t aan de grenswaarde van 2 lux (zie blz. 3 van d e notitie).

In de notitie zijn verschillende o n t w e r p v a r i a n t e n d o o r g e r e k e n d die ter plaatse van de d u i n r a n d leiden t o t een verlichtingssterkte die varieert tussen de 0,21 en 0,47 lux (zie blz. 5 van d e notitie). O p basis daarvan is g e c o n c l u d e e r d dat de lichtsterkte v o o r fauna aanvaardbaar is (zie blz. 6 van d e notitie). Ik m e r k o p dat de 'grenswaarde' van 2 lux uit de Richtlijn lichthinder betrekking heeft o p d e verticale verlichtingssterkte o p de gevel van een w o n i n g die in een o m g e v i n g s z o n e ligt die als " n a t u u r g e b i e d " kan w o r d e n g e t y p e e r d . Het o m g e v i n g s t y p e is daarbij dus m e d e bepalend v o o r de h o o g t e van de grenswaarde. De grenswaarde heeft, anders dan verweerder veronderstelt, geen betekenis v o o r de bescherming van natuur. O p basis van het Lichthinderonderzoek kan wel w o r d e n gesteld dat de strenge n o r m van 0,1 lux, o p basis waarvan volgens Peutz geen effecten v o o r flora en fauna zijn t e v e r w a c h t e n , slechts in geringe m a t e w o r d t overschreden.

A l h o e w e l d e g e v o l g e n van die overschrijding inderdaad niet nader zijn o n d e r z o c h t , is mij uit hetgeen appellanten h e b b e n a a n g e v o e r d niet gebleken dat ter plaatse van d e d u i n r a n d z o d a n i g v o o r lichtverstoring gevoelige soorten v o o r k o m e n , dat aanleiding bestaat v o o r d e stelling dat d e lichtsterkte zal leiden t o t negatieve effecten o p die s o o r t e n .

STAB-41247 | 24 november 2021 | 52

6

Geluid

6.1

Geschilbeschrijving

A p p e l l a n t e n W u l l e m s e.a. vrezen v o o r geluidoverlast als gevolg van het g e b r u i k van het v o e t b a l c o m p l e x en hebben kritiek o p het akoestisch o n d e r z o e k dat d o o r Rho is verricht. Zij o n d e r b o u w e n hun kritiek m e t een notitie van Peutz van 15 j a n u a r i 2021 (zie bijlage 7 bij het beroepschrift). In de notitie van Peutz staat dat in het laatste o n d e r z o e k s r a p p o r t van Rho niet is o n d e r b o u w d dat een toeslag van 5 dB v a n w e g e het i m p u l s a c h t i g , tonale geluid van de scheidsrechterfluit niet aan de o r d e is bij wedstrijdsituaties. Verder w o r d t betwijfeld of het een reëel u i t g a n g s p u n t is d a t tijdens t r a i n i n g e n geen fluit g e b r u i k t zal w o r d e n . O o k is o p g e m e r k t dat in het laatste o n d e r z o e k van Rho niet alle w o n i n g e n zijn o n d e r z o c h t en dat niet duidelijk is w a a r o m er verschillen zijn in d e u i t k o m s t e n van de verschillende o n d e r z o e k e n van Rho. Tot slot staat in d e notitie dat het g e b r u i k van een stille fluit vastgelegd z o u m o e t e n w o r d e n . A p p e l l a n t e n h e b b e n o o k een procedureel bezwaar over het geluidsonderzoek.

V o l g e n s hen mag een o n d e r z o e k o p g r o n d van artikel 3.1.1.a van het Besluit ruimtelijke o r d e n i n g (Bro) bij de vaststelling van een b e s t e m m i n g s p l a n niet o u d e r zijn dan t w e e jaar. Daar v o l d o e t het g e l u i d s o n d e r z o e k van Rho niet aan. In het verweerschrift staat over de b e r o e p s g r o n d e n van appellanten W u l l e m s e.a. d a t uit de vaste j u r i s p r u d e n t i e van de A f d e l i n g v o l g t dat artikel 3.1.1a van het Bro er niet aan in d e w e g staat dat onderzoeksgegevens o u d e r dan t w e e jaar aan een besluit t o t vaststelling van een b e s t e m m i n g s p l a n ten g r o n d s l a g w o r d e n g e l e g d . Verder staat in het verweerschrift dat appellanten de kritiekpunten uit d e notitie van Peutz al h a d d e n k u n n e n i n b r e n g e n in d e v o o r g a a n d e beroepsprocedure. Uit de vaste j u r i s p r u d e n t i e van de A f d e l i n g v o l g t volgens verweerder dat d e o m v a n g van het g e d i n g bij een reparatieplan beperkt m o e t w o r d e n geacht, d i t m e t het o o g o p een efficiënte geschilbeslechting en rechtszekerheid.

Dit leidt er volgens verweerder t o e dat b e r o e p s g r o n d e n die t e g e n het eerdere b e s t e m m i n g s p l a n aangevoerd h a d d e n k u n n e n w o r d e n , zoals de n o t i t i e van Peutz, buiten b e s c h o u w i n g m o e t w o r d e n gelaten en derhalve niet t o t v e r n i e t i g i n g van het reparatieplan k u n n e n leiden. V o o r het geval d e b e r o e p s g r o n d e n i n h o u d e l i j k aan d e o r d e zullen k o m e n , is in het verweerschrift een korte reactie van Rho o p g e n o m e n o p de notitie van Peutz: «

Het geluid van de scheidsrechtersfluit w o r d t al begrensd d o o r het maximale geluidniveau (LAmax). Tonaal geluid is alleen relevant bij g e l u i d e n die langere tijd v o o r k o m e n . Een afzonderlijk fluitsignaal is z o d a n i g kort dat t o n a l e effecten niet zullen o p t r e d e n .

STAB-41247 | 24 november 2021 | 53

»

Al in een v r o e g t i j d i g stadium van het planvormingstraject is m e t d e voetbalclubs afgesproken d a t het gebruik van d e scheidsrechtersfluit tijdens t r a i n i n g e n niet m o g e l i j k is, o m d a t d i t in d e a v o n d p e r i o d e t o t geluidoverschrijdingen leidt. De voetbalclubs zijn hiermee a k k o o r d .

»

In d e aanvullende b e o o r d e l i n g v o o r d e scheidsrechtersfluit ( m e m o Rho van 4 o k t o b e r 2017) zijn in d e bijlage d e resultaten v o o r alle w o n i n g e n w e e r g e g e v e n . M e t d e v o o r g e s t e l d e maatregel w o r d t bij alle w o n i n g e n aan d e richtwaarden voldaan.

»

De verschillen tussen d e resultaten in het aanvullend akoestisch o n d e r z o e k van 16 j a n u a r i 2017 en d e m e m o aanvulling scheidsrechtersfluit van 4 o k t o b e r 2017 w o r d e n veroorzaakt d o o r d e verschillen in d e g e h a n t e e r d e b r o n v e r m o g e n s v o o r de scheidsrechtersfluit. In d e m e m o van 4 o k t o b e r 2017 is aangegeven welke u i t g a n g s p u n t e n zijn aangepast.

»

Het g e b r u i k van d e stillere fluit w o r d t g e b o r g d m e t een maatwerkvoorschrift.

A p p e l l a n t e n Gebr. Pepping vrezen d a t het plan zal leiden t o t een aantasting v a n een g o e d e bedrijfsvoering e n / o f een g o e d e w o o n - en l e e f o m g e v i n g . Zij verwijzen daarbij naar d e notitie van Peutz die namens appellanten W u l l e m s e.a. is ingebracht en onderschrijven d e bevindingen en conclusies van Peutz. In het verweerschrift staat over d e b e r o e p s g r o n d van Gebr. Pepping d a t zij niet h e b b e n g e m o t i v e e r d o p welke wijze zij negatieve g e v o l g e n van h e t plan o n d e r v i n d e n en o p welke wijze er sprake zou zijn v a n een aantasting van een g o e d e bedrijfsvoering e n / o f een g o e d e w o o n - en l e e f o m g e v i n g . V o o r d e reactie o p d e notitie van Peutz verwijst verweerder naar hetgeen in het verweerschrift als reactie bij d e b e r o e p s g r o n d e n van appellanten W u l l e m s e.a. uiteen is gezet.

6.2

Akoestische onderzoeken

Ten b e h o e v e van het vorige plan zijn drie akoestische o n d e r z o e k e n verricht. Rapport Rho 2 januari

2017

D o o r Rho is o p 2 januari 2017 het r a p p o r t "Akoestisch o n d e r z o e k sportvelden E g m o n d " opgesteld (zie deel 5, o n d e r z o e k inrichtingslawaai in het b i j l a g e n b o e k bij d e PlanMER, in bijlage 5 bij d e plantoelichting). In d i t r a p p o r t zijn v o o r het v o e t b a l c o m p l e x drie varianten b e o o r d e e l d , waarbij d e ligging v a n d e vijf g e p l a n d e velden varieert. In het r a p p o r t is g e c o n c l u d e e r d d a t bij alle varianten d e l a n g t i j d g e m i d d e l d e b e o o r d e l i n g s n i v e a u s (LA^LT) en d e m a x i m a l e g e l u i d n i v e a u s (LAmax)

STAB-41247 | 24 november 2021 | 54

uit stap 2 van de V N G - b r o c h u r e w o r d e n overschreden. M e t n a m e het g e b r u i k van scheidsrechterfluitjes leidt t o t overschrijdingen bij de b e o o r d e l i n g s p u n t e n . In het r a p p o r t staat dat bij variant 3 m i n d e r maatregelen noodzakelijk zijn dan bij d e andere varianten.

Rapport Rho 76 januari

20 7 7

O p 16 j a n u a r i 2017 heeft Rho een aanvullend akoestisch r a p p o r t opgesteld (zie bijlage 6 in bijlage 15 bij d e toelichting). In d i t aanvullende r a p p o r t is variant 3 als u i t g a n g s p u n t g e n o m e n , waarbij t w e e velden anders zijn gesitueerd dan in het o n d e r z o e k van 2 j a n u a r i 2017. D o o r deze nieuwe situering ontstaat een g r o t e r e afstand van d e velden t o t de w o n i n g e n aan de E g m o n d e r s t r a a t w e g . Deze wijze van situering van de velden sloot aan bij hetgeen in het v o o r g a a n d e b e s t e m m i n g s p l a n m o g e l i j k w e r d gemaakt. In het r a p p o r t is g e c o n c l u d e e r d dat tijdens t r a i n i n g s d a g e n aan d e richtwaarden uit d e V N G - b r o c h u r e v o o r het LACLT en het LAmax w o r d t v o l d a a n , m e t u i t z o n d e r i n g van de w o n i n g Van O l d e n b o r g h w e g 1 waar tijdens t r a i n i n g s d a g e n incidenteel sprake kan zijn van een overschrijding van 1 dB v o o r het LAmax v a n w e g e s t e m g e l u i d . O p w e d s t r i j d d a g e n w o r d t de richtwaarde v o o r het LAmax bij tien w o n i n g e n overschreden. De h o o g s t e overschrijding b e d r a a g t 10 dB. De overschrijdingen tijdens w e d s t r i j d d a g e n zijn het g e v o l g van het g e b r u i k van d e scheidsrechterfluit.

Memo Rho 4 oktober

2017

D o o r Rho is nader o n d e r z o e k gedaan naar het effect van d e scheidsrechterfluiten o p het LAI-,LT,' eerder was alleen het L

A m

a x b e s c h o u w d . De resultaten daarvan staan in

een

m e m o van 4 o k t o b e r 2017 m e t de titel "Aanvulling akoestisch r a p p o r t equivalent geluidsniveau scheidsrechterfluit" (zie bijlage 7 bij de Aanvulling PlanMER, in bijlage 15 bij d e toelichting). In de m e m o is g e c o n c l u d e e r d dat aan de richtwaarden v o o r het Į-Ar,LT w o r d t voldaan, o o k als rekening w o r d t g e h o u d e n m e t het g e l u i d van de scheidsrechterfluit en het s t e m g e l u i d van toeschouwers. In d e m e m o staat verder d a t het noodzakelijk is dat o p velden 2 en 3 g e b r u i k w o r d t g e m a a k t van een stillere fluit m e t een b r o n v e r m o g e n van maximaal 116 dB(A). Daarmee w o r d t bij alle w o n i n g e n v o l d a a n aan de richtwaarden v o o r het LAmax.

Geen nieuw onderzoek

voor het voorliggende

plan

Ten b e h o e v e van het v o o r l i g g e n d e plan is niet o p n i e u w akoestisch o n d e r z o e k verricht. Het plan is dus o p dezelfde akoestische r a p p o r t e n gebaseerd als het v o r i g e plan. In het v o r i g e STAB-verslag zijn deze r a p p o r t e n aan de o r d e geweest, gelet o p d e t o e n a a n g e v o e r d e b e r o e p s p u n t e n . Of d e o u d e o n d e r z o e k s r a p p o r t e n , gelet o p artikel 3.1.1a

STAB-41247 | 24 november 2021 | 55

van het Bro, o p n i e u w ten g r o n d s l a g gelegd m o c h t e n w o r d e n aan het nieuwe plan, is een j u r i d i s c h e kwestie; gelet o p de onderzoeksvraag ga ik daar in dit verslag niet o p in.

6.3

STAB-verslag 40676

In het v o o r g a a n d e STAB-verslag is in paragraaf 4.4.2 geconstateerd dat aan de V N G richtwaarden voor het LAI-.LT w o r d t voldaan, o o k als rekening w o r d t g e h o u d e n m e t het g e l u i d van de scheidsrechterfluit. V o o r het L a x is geconstateerd dat er bij m e e r d e r e Am

w o n i n g e n overschrijdingen van de V N G - r i c h t w a a r d e van 65 dB(A) o p t r e d e n , veroorzaakt d o o r het g e b r u i k van de scheidsrechtersfluit. De m a t e van d e overschrijdingen is afhankelijk van d e h o o g t e van het b r o n v e r m o g e n van de scheidsrechtersfluit. In het verslag staat dat er geen overschrijdingen v o o r het LAmax o p t r e d e n indien het b r o n v e r m o g e n van de scheidsrechtersfluit 116 dB(A) of m i n d e r b e d r a a g t en dat dergelijke fluiten verkrijgbaar zijn. Er is o o k g e c o n c l u d e e r d dat in het plan geen eisen zijn gesteld aan het maximaal toelaatbare b r o n v e r m o g e n van een scheidsrechtersfluit.

6.4

Uitspraak 201801829/1/R1

In d e uitspraak van d e A f d e l i n g staat o n d e r rechtsoverweging 12.1 d a t de raad v o o r de d o o r h e m aanvaardbaar geachte geluidbelasting heeft aangesloten bij de in de V N G - b r o c h u r e aanbevolen geluidniveaus v o o r het LAI-.LT van 50 dB(A) (voor een g e m e n g d gebied) en 45 dB(A) (voor een b u i t e n g e b i e d ) . V o o r het L a x is een Am

e t m a a l w a a r d e van 65 dB(A) aanbevolen. Naar het oordeel van de A f d e l i n g heeft d e raad zich in redelijkheid o p het s t a n d p u n t kunnen stellen dat bij deze g e l u i d b e l a s t i n g niet v o o r onaanvaardbare g e l u i d h i n d e r b e h o e f t te w o r d e n gevreesd. O n d e r rechtsoverweging 12.1 staat verder dat de A f d e l i n g geen aanleiding ziet v o o r het o o r d e e l dat de maximale piekgeluidbelasting v a n w e g e scheidsrechtersfluitjes niet zal w o r d e n g e b o r g d , o n d e r andere o m d a t de raad ter zitting heeft t o e g e l i c h t dat een m a a t w e r k v o o r s c h r i f t zal w o r d e n o p g e l e g d waarin een maximale b r o n v e r m o g e n van 116 dB(A) is voorgeschreven.

6.5

De gevolgen

6.5.1

Het beroep van Wullems e.a.

A p p e l l a n t e n W u l l e m s e.a. h e b b e n een notitie van Peutz i n g e b r a c h t (zie bijlage 7 bij het beroepschrift). In die notitie is ingegaan o p het geluid van de scheidsrechtersfluit en de g e v o l g e n daarvan v o o r het w o o n - en leefklimaat. In paragraaf 5.4.2 van d i t

STAB-41247 | 24 november 2021 | 56

verslag is reeds ingegaan o p de in d e notitie eveneens g e n o e m d e faunaverstoring v a n w e g e het geluid van het v o e t b a l c o m p l e x . T o e p a s s i n g t o e s l a g i m p u l s a c h t i g , tonaal geluid In de notitie van Peutz staat dat bij d e berekening van het LAI-.LT v a n w e g e wedstrijdsituaties m o g e l i j k een toeslag van 5 dB t o e g e p a s t had m o e t e n w o r d e n v a n w e g e het impulsachtig, tonale geluid van de scheidsrechterfluit. Toepassing van de toeslag kan volgens Peutz achterwege blijven indien het geluidniveau bij w o n i n g e n tijdens wedstrijden niet als i m p u l s a c h t i g / t o n a a l b e h o e f t t e w o r d e n b e o o r d e e l d , maar een o n d e r b o u w i n g v o o r het niet toepassen van de toeslag o n t b r e e k t in d e g e l u i d s r a p p o r t e n die zijn opgesteld t e n b e h o e v e van het (vorige) b e s t e m m i n g s p l a n . In de v o r i g e p r o c e d u r e is het geluid van de scheidsrechtersfluit aan de o r d e geweest, maar niet de vraag o f rekening g e h o u d e n m o e t w o r d e n m e t een toeslag. Nu is d a t w e l a a n g e v o e r d , althans is gesteld dat een toeslag mogelijk

t o e g e p a s t had m o e t e n

w o r d e n . Ik merk hierover het v o l g e n d e o p . In de m e m o van Rho van 4 o k t o b e r 2017 is bij de berekening van het LAI-.LT geen toeslag t o e g e p a s t v o o r het geluid van de scheidsrechtersfluit tijdens d e w e d s t r i j d e n . Uit d e m e m o blijkt d a t (in dat geval) voldaan w o r d t aan de richtwaarden uit de V N G brochure. V o l g e n s d e Handleiding meten en rekenen industrielawaai (hierna: de HMRI) m o e t bij de bepaling van het LA^LT rekening g e h o u d e n m e t een toeslag (Kx) van 5 dB, indien o p het b e o o r d e l i n g s p u n t sprake is van een duidelijk w a a r n e e m b a a r tonaal geluid e n / o f i m p u l s a c h t i g geluid. Indien sprake is van zowel tonaal als impulsachtig geluid, w o r d t de toeslag slechts eenmaal t o e g e p a s t (zie paragraaf 2.3 van m o d u l e A van de HMRI). V o o r o p g e s t e l d m o e t w o r d e n d a t het geluid van een scheidsrechtersfluit duidelijk h o o r b a a r kan zijn bij de o m l i g g e n d e w o n i n g e n en d a t het geluid d o o r o m w o n e n d e n als hinderlijk kan w o r d e n ervaren. Toepassing van een toeslag v o o r impulsachtig g e l u i d o f tonaal geluid ligt echter niet in d e rede. Ik licht d a t als v o l g t t o e . De HMRI geeft in paragraaf 2.3 van m o d u l e A enkele v o o r b e e l d e n van impulsachtig g e l u i d en tonaal g e l u i d .

Een scheidsrechtersfluit w o r d t daarbij niet g e n o e m d . Weliswaar zou b e a r g u m e n t e e r d k u n n e n w o r d e n d a t de t i j d s d u u r van het geluid van een scheidsrechtersfluit kort en impulsachtig is (meestal korter dan 1 seconde), maar een zeker repeterend karakter o n t b r e e k t . Daardoor is er geen sprake van i m p u l s a c h t i g g e l u i d als b e d o e l d in de HMRI. Het o n t b r e k e n van een zekere c a d a n s / r i t m e in het g e l u i d maakt dat sprake is van o p zichzelf staande p i e k g e l u i d e n .

STAB-41247 | 24 november 2021 | 57

ï (į,

Het k o r t d u r e n d e karakter van het geluid maakt dat o o k een toeslag v o o r tonaal geluid niet in de rede ligt. Het geluid van d e scheidsrechtersfluit heeft weliswaar één t o o n h o o g t e , maar de toeslag v o o r tonaal geluid is b e d o e l d v o o r meer l a n g d u r i g e e n / o f r e p e t e r e n d e geluiden m e t een tonaal karakter, b i j v o o r b e e l d bij een t r a n s f o r m a t o r s t a t i o n , een ventilator of een achteruitrijsignalering. O o k v o l g e n s de Duitse richtlijn VDI 3770 "Emissionskennwerte v o n schallquellen Sport- u n d Freizeitanlagen" is een toeslag niet aan d e orde. Deze richtlijn w o r d t veelvuldig gehanteerd o m de g e l u i d p r o d u c t i e van s p o r t w e d s t r i j d e n te berekenen en is d o o r Rho t o e g e p a s t in het t w e e d e en derde o n d e r z o e k v o o r het s p o r t c o m p l e x in E g m o n d aan d e n Hoef (zie paragraaf 4.4.2 van het v o o r g a a n d e STAB-verslag). In d e richtlijn staat v o o r verschillende g e l u i d b r o n n e n expliciet v e r m e l d dat sprake is van een tonaal of impulsachtig karakter en dat v o o r die g e l u i d e n een toeslag m o e t w o r d e n t o e g e p a s t ; bijvoorbeeld bij m o t o r s p o r t (tonaal) en skateboarden ( i m p u l s a c h t i g ) .

13

Bij

de beschrijving van het geluid van een scheidsrechtersfluit is dat niet het geval. Ik leid daaruit af dat de VDI 3770 een scheidsrechtersfluit niet als tonaal of impulsachtig beoordeeld. Tot slot m e r k ik o p dat o o k uit de j u r i s p r u d e n t i e geen aanwijzingen v o l g e n dat het geluid als tonaal of impulsachtig b e o o r d e e l d zou m o e t e n w o r d e n . Het geluid is in essentie een piekgeluid en m o e t als z o d a n i g b e o o r d e e l d w o r d e n . Dat is o o k gebruikelijk in de adviespraktijk. G elet o p het v o o r n o e m d e ligt toepassing van een toeslag niet in de rede.

G e b r u i k scheidsrechtersfluit bij trainingen In de n o t i t i e van Peutz w o r d t betwijfeld of het correct is dat Rho ervan is uitgegaan dat d e scheidsrechtersfluit tijdens t r a i n i n g e n niet w o r d t g e b r u i k t . Volgens Peutz is het j u i s t gebruikelijk dat tijdens t r a i n i n g e n d o o r de trainer een fluit w o r d t gebruikt.

In het r a p p o r t van Rho van 16 j a n u a r i 2017 is als u i t g a n g s p u n t g e n o m e n dat o p de d o o r d e w e e k s e trainingsdagen geen scheidsrechtersfluit w o r d t gebruikt. Dit v a n w e g e d e in het eerdere r a p p o r t (van 2 januari 2017) b e r e k e n d e overschrijdingen van de richtwaarde v o o r het LAmax v a n w e g e het g e b r u i k van d e scheidsrechtersfluit in de a v o n d p e r i o d e . Anders dan bij w e d s t r i j d e n is het g e b r u i k van een scheidsrechtersfluit tijdens t r a i n i n g e n niet noodzakelijk. Het u i t g a n g s p u n t is echter niet vastgelegd in d e planregels. In het verweerschrift staat wel dat in het p l a n v o r m i n g s t r a j e c t met de v o e t b a l c l u b s is afgesproken dat d e scheidsrechtersfluit tijdens t r a i n i n g e n niet m a g

3

In de VDI 3770 wordt gesproken over "adjustment for tonality and informativeness" en "adjustment for impulsiveness".

STAB-41247 | 24 november 2021 | 58

w o r d e n g e b r u i k t en d a t de clubs daarmee a k k o o r d zijn. Verweerder heeft desgevraagd het betreffende gespreksverslag uit 2016 m e t de voetbalclubs o v e r g e l e g d (zie bijlage STAB-3). In reactie o p het conceptverslag heeft verweerder a a n g e g e v e n v o o r n e m e n s t e zijn o m privaatrechtelijk te b o r g e n d a t d e scheidsrechtersfluit niet tijdens de t r a i n i n g e n w o r d t gebruikt. B o r g i n g gebruik stille fluit tijdens w e d s t r i j d e n In d e m e m o van Rho van 4 o k t o b e r 2017 is uitgegaan van het g e b r u i k van een stillere f l u i t m e t een b r o n v e r m o g e n L Amax van maximaal 116 dB(A) tijdens w e d s t r i j d e n . Deze W

m a a t r e g e l is niet g e b o r g d in d e planregels. In het verweerschrift staat d a t het g e b r u i k van een stille fluit w o r d t g e b o r g d m e t een maatwerkvoorschrift, h e t g e e n o o k is g e z e g d tijdens de zitting over het v o r i g e plan. Over het stellen van een m a a t w e r k v o o r s c h r i f t merk ik het v o l g e n d e o p . Het m e t een m a a t w e r k v o o r s c h r i f t voorschrijven van een technische maatregel - w a a r t o e het stellen van een m a x i m u m aan het g e l u i d v e r m o g e n van een scheidsrechtersfluit m o e t w o r d e n g e r e k e n d - is o p g r o n d van artikel 2.20, lid 5, van het Activiteitenbesluit alleen m o g e l i j k indien vaststaat dat de maatregel noodzakelijk is o m te k u n n e n v o l d o e n aan de g e l u i d g r e n s w a a r d e n van het Activiteitenbesluit. V o o r sportactiviteiten g e l d t echter als v e r b i j z o n d e r i n g d a t maximale geluidniveaus buiten b e s c h o u w i n g blijven bij de t o e t s i n g aan de g e l u i d g r e n s w a a r d e n van het Activiteitenbesluit (zie artikel 2.18, lid 3, o n d e r b). Dit betekent dat er geen g e l u i d g r e n s w a a r d e n gelden v o o r het LAmax v a n w e g e sportactiviteiten.