IS 2021-05-03Brief Raad van State inzake beroep BP Watertorengebied.pdf

Ruïnelaan 15 in Bergen (NH), het verbouwen van de keuken/ kantoor tot hotelkamers, datum ontvangst 11 januari 2021 (WAB02100074) « Sint Adelbertusweg 44 in Egmond­Binnen, het bouwen van een dubbel woonhuis, datum ontvangst 31 december 2020 (WABO2100072) « Kievitslaan 36 in Groet, het plaatsen van e e n dakraam, datum ontvangst 8 januari 2021 (WABO2100061) » Westerweg 4 0 in Bergen (NH), het kappen van een conifeer, vier grove dennen en drie beuken, datum ontvangst 8 januari 2021 (WABO2100062) Op deze aanvragen is nog niet beslist. Tegen een aanvraag kunt u geen bezwaar maken. D it kan alleen tegen een besluit op een aanvraag. Voor meer informatie kunt u contact met ons opne­ men.

Omgevingsvergunningen verleend « Reigerslaan 36 in Bergen (NH), het plaatsen van een a a n ­ bouw, verzenddatum 6 januari 2021 (WABO2001526) « Herenweg 280 123 in Egmond a a n den Hoef, het vergro­ ten van de recreatiewoning, verzenddatum 6 januari 2021 (WABO2002109) r Eeuwigelaan 19 in Bergen (NH), het kappen van een eik, ver­ zenddatum 5 januari 2021 (WABO2002505) * Joost Ivanghlaan 2 (in de gemeenteberm) in Bergen (NH), het kappen van twee essen, verzenddatum 7 januari 2021 (WABO2002509) ' Prinses Irenelaan 121 in Egmond aan den Hoef, het kappen van twee berken (met herplant), verzenddatum 6 januari 2021 (WABO2002098) » Prinses Irenelaan 121 in Egmond aan den^Hoef, het kappen van twee berken (met herplant), verzenddatum 6 januari 2021 (WABO2002098) * deels toegekend Omgevingsvergunning (regulier), Hogenol­ weg 1 in Groet, het kappen van een witte abeel en een eik, verzenddatum 5 januari 2021 (WABO2002684)

2 1!j

11

'

D uinweg 7a in Schoorl, het vergroten van de w o n i n g , v e r z e n d ­ datum 11 januari 2021 (WABO2001991) * D uinweg 10 in Egmond­Binnen, het plaatsen van een dak­ opbouw op de w o n i n g , verzenddatum 7 januari 2021 (WABO2002513) ­ Herenweg 280 2 0 in E g m o n d aan den Hoef, het vergroten van de recreatiewoning, verzenddatum 6 januari ­ Heereweg 91 in Schoorl, het kappen van 38 b o m e n , verzend­ datum 5 januari 2021 ( W A B O 2 0 0 2 4 4 5 ) « Prins Bernhardlaan 18 in Bergen (NH), het kappen van een den, verzenddatum 12 januari 2021 (WABO2002617) « deels toegekend Omgevingsvergunning (regulier), Herenweg 8 in Egmond­Binnen, het kappen van e e n esdoorn, verzend­ datum 12 januari 2021 (WABO2002674) Binnen 6 weken na verzenddatum van het besluit kunnen be­ langhebbenden bezwaar maken. Voor meer informatie kunt u contact met ons o p n e m e n . .­.

Verlengen behandeltermijn ­ Joseph Bech­Nes 17 in Bergen (NH) het vergroten van de w o ­ ning, verzenddatum 4 januari 2021 ( W A B O 2 0 0 2 3 4 5 ) . Cornells van ForeësUaan 3 in Schoorl het verbouwen en vergroten van de w o n i n g , verzenddatum 11 januari 2021 (WABO2002350) . Strand Bergen a a n Z e e 1 in Bergen aan Z e e het aanpassen en voorzien van een fundering van strandpaviljoen 'Noorder­ licht, verzenddatum 12 januari 2021 ( W A B O 2 0 0 2 3 5 8 ) D e beslistermijn voor deze aanvragen is met zes w e k e n Ver­ lengd B e r g e n , 22 j a n u a r i 2 0 2 1 Het c o l l e g e v a n B e r g e n , secretaris, mr. M.N. ( M a r t i j n ) S c h r o o r

burgemeester, dr. J.P. ( P e t e r ) R e h w i n k e l

W o n e n in d e g e m e e n t e B e r g e n NH 2015-2020

•i, *

-

r r Opdrachtgever:

M a r t i j n Schroor

Opdrachtnemer:

Daphne van Gelderen

Opsteller:

Janna Arjaans

Datum:

8 d e c e m b e r 2015

Versie:

5

Inhoud Inhoud

2

Samenvatting

4

Voorwoord

7

H o o f d s t u k 1 Visie

8

1.1 Inleiding

8

1.2 Visie

8

1.3 Analyse w o n i n g m a r k t

9

1.3.1 Bevolking

9

1.3.2 W o n i n g v o o r r a a d

10

1.3.3 Lokaal w o o n w e n s e n o n d e r z o e k

10

1.4 Trends en o n t w i k k e l i n g e n

12

1.4.1 Demografische o n t w i k k e l i n g e n

12

1.4.2 M a a t s c h a p p e l i j k e o n t w i k k e l i n g e n

13

1.4.3 M a r k t o n t w i k k e l i n g e n

14

1.5 Kaders

14

1.5.1 Huisvestingswet en W o n i n g w e t

14

1.5.2 RAP en regionale w o o n v i s i e

15

1.6 Speelveld g e m e e n t e

15

H o o f d s t u k 2 Beleidsdoelen

17

2.1 Kwalitatief g o e d w o n i n g a a n b o d

17

2.1.1 Geschiktheid

17

2.1.2 Kwaliteit

18

2.1.3 D u u r z a a m h e i d

18

2.2 G e d i f f e r e n t i e e r d w o n i n g a a n b o d

19

2.2.1 Bestaande w o n i n g v o o r r a a d

19

2.2.2 N i e u w b o u w

24

2.3 V e r g r o t e n b e t a a l b a a r h e i d

28

2.4 Huisvesten huidige en t o e k o m s t i g e b e w o n e r s 2.4.1 Senioren 2.4.2 Starters

2

2.4.3 D o e l g r o e p v a n beleid

33

2.4.4 Inwoners m e t een zorgvraag

34

2.4.5 Verblijfsgerechtigden

35

2.5 Flexibiliteit en m a a t w e r k

36

2.5.1 Flexibiliteit

36

2.5.2 M a a t w e r k

36

Hoofdstuk 3 Vervolg

38

Bijlagen

39

Bijlage 1 U i t v o e r i n g s p r o g r a m m a

40

Bijlage 2 W o n i n g b o u w p r o g r a m m e r i n g

43

Bijlage 3 Begrippenlijst

44

Bijlage 4 Beleidskaders

46

Bijlage 5 W e r k c o n f e r e n t i e W o n e n in Bergen

47

Bijlage 6 Tabellen uit Onderzoek o n t w i k k e l i n g e n bevolking en w o n i n g m a r k t in de regio Alkmaar Laagland'Advies, 2 0 1 1

48

3 18/71

Samenvatting

De gemeente Bergen heeft de volgende visie: De gemeente Bergen streeft naar een kwalitatief goed en gedifferentieerd woningaanbod dat aansluit op de vraag van haar huidige en toekomstige inwoners. Wij streven er naar dat verschillende doelgroepen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en een wooncarrière kunnen maken binnen de gemeente. Hierbij zijn de demografische ontwikkelingen een gegeven. De gemeente heeft voor de periode tot 2020 de onderstaande beleidsdoelen geformuleerd: > Het zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod (geschiktheid, kwaliteit en duurzaamheid); P Het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod; > Het vergroten van de betaalbaarheid; 3* Het huisvesten van de huidige en toekomstige inwoners (doelgroepen); > Flexibiliteit en maatwerk. Aan de beleidsdoelen is een uitvoeringsprogramma gekoppeld. De gemeente Bergen richt zich bij het zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod op geschiktheid, kwaliteit en duurzaamheid. Bij de geschiktheid van woningen zet de gemeente Bergen in op een bewustwordingscampagne langer zelfstandig thuis wonen, een inventarisatie door WoonGraag, het aanpassen van bestaande woningen (opplussen) en het realiseren van levensloopgeschikte woningen (bij voorkeur met WoonKeur). Bij het vergroten van de kwaliteit gaat het om het splitsingsbeleid; dit wordt geëvalueerd en zonodig bijgesteld.

Als het gaat om het verbeteren van de duurzaamheid voert de gemeente Bergen projecten en instrumenten voor energiebesparing, duurzame energieopwekking en duurzame mobiliteit uit. Daarnaast voert woningcorporatie Kennemer Wonen energiebesparing en duurzame energiemaatregelen uit om in 2022 te komen op een gemiddeld 40 7o energielabel A en 60Zo energielabel B voor het gehele woningbezit. 0

0

Voor het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod (in huur en koop, in verschillende prijsklassen, in woningen, woningtypen, woonvormen, in wonen en zorg, combinatie wonen en werken, woonconcepten) wordt naar de bestaande woningvoorraad en naar nieuwbouw gekeken. Echter, nieuwbouw vormt slechts een kleine toevoeging aan de al bestaande woningvoorraad. Dit maakt dat oplossingen vooral in de bestaande woningvoorraad gezocht moeten worden. Het streven van de gemeente Bergen is om zoveel mogelijk woningen levensloopgeschikt te maken, zowel in de bestaande voorraad als in de nieuwbouw. Levensloopgeschikte woningen zijn woningen die geschikt zijn of eenvoudig geschikt zijn te maken voor bewoning tot op hoge leeftijd en in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten.

Bij de bestaande woningvoorraad wordt ingezet op opplussen, domotica, mantelzorgwonen, onderzoek naar het verruimen van mogelijkheden ten aanzien van recreatiewoningen en het vasthouden aan het verbod op het gebruik van woningen als tweede woning. Bij nieuwbouw hanteren we de ladder voor duurzame verstedelijking, met andere woorden eerst herstructureren, dan inbreiden en tenslotte uitbreiden. Verder willen we bouwen voor de eigen inwoners en voor de regio, de verdeling in woningbouwcategorieën aanpassen, de kansen in woonmilieus benutten en aan het Fonds sociale woningbouw nadere voorwaarden verbinden. We willen de kansen in de woonmilieus 'dorps', 'landelijk bereikbaar' en in mindere mate 'centrum-dorps' waaruit de gemeente Bergen bestaat, benutten. Dit zijn de woonmilieus waarnaar gevraagd wordt op korte (tot 2020) en lange termijn (2040). We hanteren sociale grondprijzen voor sociale huurwoningen bij gemeentelijk grondbezit. Tot slot willen we het door realisatie, uitval en herontwikkeling van woningbouwplannen aangepaste woningbouwprogramma realiseren. Het vergroten van de betaalbaarheid doen we door prestatieafspraken met Kennemer Wonen en de huurdersorganisaties te maken, in te zetten op sociale huurwoningen in plaats van sociale koopwoningen en het stimuleren van het uitbreiden van het aanbod vrije sectorhuurwoningen.

Daarnaast onderzoeken wij of wij met antispeculatiebeding, KoopGarant en erfpachtconstructie sociale koopwoningen sociaal kunnen houden. Bij flexibiliteit onderzoeken we mogelijkheden om meer ruimte te bieden in bestemmingsplannen en wet- en regelgeving. De gemeente Bergen wil maatwerk bieden bij differentiatie in woningen, woningtypen, woonvormen, in wonen en zorg, de combinatie van wonen en werken, het inrichten van de woon- en leefomgeving en woonconcepten. De gemeente Bergen staat open voor particuliere initiatieven, collectief particulier opdrachtgeverschap, herbestemming van leegstaande of leegkomende gebouwen, woongroepen, initiatieven op het gebied van wonen en zorg. Deze initiatieven zullen waar mogelijk ondersteund en gefaciliteerd worden. De doelgroepen waarop de gemeente Bergen zich richt bij het huisvesten van huidige en toekomstige inwoners zijn senioren, starters, doelgroep van beleid, inwoners met een zorgvraag en verblijfsgerechtigden.

JO I 71

Doel

Senioren

Starters

Doelgroep van

Inwoners met

Verblijfs

beleid

een zorgvraag

gerechtigden

Doorstroming

Prestatie

Levensloop

Werkwijze

geschikte

bevorderen om

afspraken

geschikte

huisvesting

woningen

verhuisketen op

maken met

woningen

statushouders

realiseren in

gang t e

woning

realiseren in

voortzetten.

n i e u w b o u w en

brengen

corporatie

n i e u w b o u w en

groep/ Maat regelen Levensloop

bestaande

Kennemer

bestaande

woning

Wonen

woning

voorraad

voorraad

Doorstroming

Bij u i t b r e i d i n g

Vasthouden

Ontwikkelen

Regionaal plan

bevorderen,

v a n de w o n i n g

aan 4096 sociale

concept w o o n

van aanpak

wellicht met

v o o r r a a d 4096

woningbouw

service

vastgesteld o m

inschakelen

sociale

gebieden

v o o r de k o r t e

verhuiscoach

woningen

en m i d d e l l a n g e

realiseren.

termijn oplossingen t e zoeken.

Bewust

Sociale k o o p

Sociale

Mantelzorgwon

wordings

woningen

huurwoning

en e v a l u e r e n ,

mogelijkheid

campagne

sociaal h o u d e n

voorraad

actualiseren en

huisvesten

langer

door anti

(categorie 1 en

zonodig

uitgenodigde

zelfstandig

speculatie

2) o p peil

aanpassen

vluchtelingen

beding,

houden

thuis w o n e n

als

K o o p G a r a n t en

deeloplossing.

erfpacht Mantelzorg

Stopzetten

wonen

starters

evalueren,

leningen

actualiseren en zonodig aanpassen Opplussen Onderzoeken naar d o m o t i c a

Onderzoeken

Opplussen

Voorwoord De woningmarkt is (weer) volop in beweging. Deze constatering kan, met de financiële crisis van de afgelopen jaren grotendeels achter de rug, wel gedaan worden. Koopwoningen worden sneller verkocht en vaker voor een bedrag dat dicht bij de vraagprijs ligt en ontwikkelaars melden zich in toenemende mate weer bij de gemeente om hun (oude of aangepaste) bouwplannen opnieuw in roulatie te brengen. Voor geïnteresseerden in een sociale huurwoning of een middeldure woning is de situatie de afgelopen jaren eerder verslechterd dan verbeterd. De voorraad sociale huurwoningen lijkt tekort te schieten voor de groeiende vraag naar deze woningen. Wachttijden zijn langer geworden en het beslag dat diverse urgentiegroepen (bijvoorbeeld vergunninghouders en mantelzorgers) op de voorraad doen, neemt toe. De mogelijkheid om snel een passende en betaalbare woning te vinden, neemt daardoor af. Scheef wonen is voor veel mensen geen kwestie van luxe maar een noodzakelijk kwaad omdat alternatieven niet voor handen zijn. Op dit terrein ligt voor de gemeente een duidelijke verantwoordelijkheid. Met de invoering van de nieuwe Woningwet op 1 juli 2015 stelt de rijksoverheid dat lokaal woonbeleid (woonvisie) een voorwaarde is om met woningcorporaties en huurdersorganisaties te komen tot nieuwe prestatieafspraken.

Vergrijzing en ontgroening zijn twee trends waarmee we in de gemeente Bergen nu al volop te maken hebben. Deze ontwikkeling in onze dorpen is niet uniek voor Nederland, maar de prognoses laten voor de gemeente Bergen een beeld zien dat pas over 25 jaar voor heel Nederland zal gaan gelden. Zo zal in 2040 bijna de helft van onze bevolking bestaan uit mensen van 65 jaar en ouder. Op diverse gemeentelijke beleidsterreinen zullen we meer rekening moeten gaan houden met een veranderde toekomstige bevolking. Dat geldt zeker ook voor het beleid ten aanzien van wonen en volkshuisvesting. Voor u ligt de nieuwe woonvisie van de gemeente Bergen: Wonen in de gemeente Bergen. Op het gebied van wonen en volkshuisvesting staat de gemeente de komende jaren voor een aantal grote uitdagingen. Dit document biedt geen pasklaar antwoord op deze uitdagingen. Wel probeert het inzicht te geven in de ontwikkelingen die zich binnen het brede spectrum van wonen voordoen en geeft het richting aan de manier waarop de gemeente Bergen met deze ontwikkelingen om zou moeten gaan en welk beleid daarvoor nodig is. Belangrijke factor daarbij is dat het beleidskader voor het wonen sterk is verankerd in regionale afspraken, zodat gemeenten niet alleen te maken hebben met hun eigen doelstellingen, maar ook met doelstellingen van anderen. Goede samenwerking binnen de regio is daarom hard nodig.

Samenwerking met alle verschillende actoren binnen dit beleidsveld, bijvoorbeeld huurdersorganisaties, corporaties en ontwikkelaars, is nu, meer dan ooit, noodzakelijk om uitvoering te kunnen geven aan deze woonvisie. Peter van Huissteden Wethouder Volkshuisvesting

Hoofdstuk 1 Visie 1.1 I n l e i d i n g De gemeente Bergen schetst in deze nieuwe woonvisie een samenhangend beeld van de gewenste ontwikkeling van het wonen in onze gemeente tot 2020. De woonvisie behandelt de hoofdlijnen van het beleid. Het geeft weer waar de gemeente Bergen voor staat, wat de gemeente wil bereiken en wat de inzet zal zijn in het overleg met externe partners met wie de gemeente deze doelstellingen wil realiseren. De woonvisie is een beleidsplan waarmee de gemeente regie wil geven aan de ontwikkelingen op de woningmarkt. Op 2 april 2013 is een startnotitie voor het maken van een lokale woonvisie vastgesteld in het college van de gemeente Bergen. Op 28 augustus 2013 is een werkconferentie 'Wonen in Bergen" georganiseerd. Aan de hand van thema's is met bewoners, wijk- en dorpsraden, zorgpartijen, makelaars, projectontwikkelaars en woningcorporatie van gedachten gewisseld over de toekomst van het wonen in de gemeente Bergen. In november en december 2014 is een lokaal woonwensenonderzoek uitgevoerd om informatie te verzamelen. In aanloop naar deze woonvisie is nog in 2015 overleg gevoerd met huurdersorganisaties, de woningcorporatie, projectontwikkelaars en makelaars. Deze woonvisie is na een lang en gedegen proces tot stand gekomen met de input van diverse relevante partijen en onderzoeken.

Waarom een nieuwe visie? Demografische, maatschappelijke en marktontwikkelingen zorgen ervoor dat er een nieuwe realiteit is ontstaan. Het zijn autonome ontwikkelingen waar we mee te maken hebben en waar we geen invloed op kunnen uitoefenen. Het gaat er om hoe we met deze ontwikkelingen omgaan. Daarnaast zijn er landelijke, provinciale en regionale kaders (wetgeving en beleid) waarmee we als gemeente te maken hebben. Daarin is het nodige veranderd de afgelopen tijd. Tot slot, op basis van de nieuwe Woningwet is actueel woonbeleid een voorwaarde om tot prestatieafspraken te komen met de huurdersorganísaties en de woningcorporatie, in ons geval Kennemer Wonen. Het gaat er om hoe we binnen deze kaders en gegeven de demografische, maatschappelijke en marktontwikkelingen het wonen in de gemeente Bergen vorm geven. Wat is onze speelruimte en hoe gaan we die invullen?

1.2 Visie De gemeente Bergen heeft de volgende visie: De gemeente Bergen streeft naar een kwalitatief goed en gedifferentieerd woningaanbod dat aansluit op de vraag van haar huidige en toekomstige inwoners. Wij streven er naar dat verschillende doelgroepen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en een wooncarrière kunnen maken binnen de gemeente. Hierbij zijn de demografische ontwikkelingen een gegeven. De gemeente heeft voor de periode tot 2020 de onderstaande beleidsdoelen geformuleerd: >

Het zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod (geschiktheid, kwaliteit en duurzaamheid).

De kwaliteit van het wonen is en blijft een belangrijke kernwaarde van de gemeente. We zien kansen en mogelijkheden om de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en de nieuwbouw in de gemeente te verbeteren, bijvoorbeeld in relatie tot welzijn 8\ zorg en qua duurzaamheid en energiezuinigheid. >

Het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod. Het stimuleren van een gedifferentieerd woningaanbod in zowel de bestaande woningvoorraad als in de nieuwbouw, in huur en koop, in verschillende prijsklassen, in woningen, woningtypen, woonvormen, combinatie wonen en werken, inrichting woon- en leefomgeving en woonconcepten.

>

Het vergroten van de betaalbaarheid. Het gaat er om dat er voldoende sociale en betaalbare woningen zijn en dat die woningen sociaal en betaalbaar blijven.

>

Het huisvesten van de huidige en toekomstige inwoners (doelgroepen). Gezien de demografische ontwikkelingen zijn onze huidige en toekomstige inwoners overwegend senioren en één- en tweepersoonshuishoudens. Daarnaast zijn ook de doelgroepen starters, doelgroep van beleid, inwoners met een zorgvraag en verblijfsgerechtigden benoemd.

>

Flexibiliteit en maatwerk. Flexibilisering van wet- en regelgeving en bestemmingsplannen waar mogelijk en maatwerk bieden.

1.3 Analyse w o n i n g m a r k t In deze paragraaf wordt een korte kenschets van de bevolking en de woningvoorraad in de gemeente Bergen gegeven. Ook wordt de belangrijkste uitkomsten van het recent gehouden lokale woonwensenonderzoek weergegeven. 1.3.1 Bevolking Op 1 januari 2014 had de gemeente Bergen 30.076 inwoners. Sinds 2004 neemt het aantal inwoners van de gemeente Bergen langzaam af. De afname van de bevolking komt uitsluitend door een toenemend sterfteoverschot: het aantal sterfgevallen is groter dan het aantal geboorten. Dit is sterk afwijkend ten opzichte van het landelijke beeld; in Nederland is wel sprake van toename van de bevolking door een geboorteoverschot. De gemeente Bergen had per 1 januari 2014 13.649 huishoudens. Het aantal één- en tweepersoonshuishoudens groeit en het aantal huishoudens van drie of meer personen neemt af. De prognoses laten een stijgend aantal huishoudens zien tot 2040. De samenstelling in typen huishoudens is aan verandering onderhevig. Dit gaat gepaard met een voortgaande gezinsverdunning; van 2,2 in 2014 naar 2,0 in 2040.

9 li

I 71

Tabel 1. Samenstelling van de huishoudens in 7o en de g e m i d d e l d e h u i s h o u d e n g r o o t t e 2 0 1 4 - 2 0 4 0 0

S A M E N S T E L L I N G VAN H U I S H O U D E N S 2014

2020

2030

2040

Alleenstaand

35,6

39,1

43,5

45,6

Paar zonder kinderen

33,5

34,4

34,5

32,9

Paar met kinderen

24,0

19,8

16,0

16,2

Eenoudergezin

6,6

6,4

5,7

4,9

Overig huishouden

0,4

0,3

G3

0,3

Huishoudens (abs)

13.682

13.915

14.009

13.736

2,2

2,1

2,0

2,0

GEM1D. HUISH. GROOTTE

Bron: Primos 2014, (Nederland CBS) bewerking l&O Research

1.3.2 Woningvoorraad Op 1 januari 2 0 1 4 had de gemeente Bergen ruim 1 4 . 0 0 0 woningen. Hiervan is ruim 15 Zo een koopwoning en minder dan 25 Zo een huurwoning. De gemeente Bergen kent veel laagbouw: ruim driekwart van de woningen is een eengezinswoning en minder dan een kwart van de woningen is een meergezinswoning (gestapelde bouw, appartementen). 0

0

De grootste en vrijwel enige woningcorporatie in de gemeente Bergen, Kennemer Wonen, heeft per 1 januari 2 0 1 5 2 6 6 9 huurwoningen in de gemeente Bergen. 1

Tabel 2 Woningbezit K e n n e m e r Wonen per 1 j a n u a r i 2 0 1 5 Type woning Eengezinswoning A p p a r t e m e n t zonder lift (incl. b o v e n w o n i n g e n ) Appartement met lift Vrijstaande w o n i n g Overig (benedenwoningen)

Prijscategorieën Goedkoop <Ç. 403,06 Betaalbaar C 4 0 3 , 0 6 - C 576,87 Duurê 576,87-^710,68 Vrije sector > 710,68

1599 557 398 7 45

533 1591 519 26

1.3.3 Lokaal woonwensenonderzoek Eind 2 0 1 4 is een lokaal woonwensenonderzoek uitgevoerd. Een woonwensenonderzoek kent altijd een paar haken en ogen: het is een momentopname, het is een steekproef en het blijven woonwensen (je weet nooit of die wensen daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden). En in het geval van een lokaal woonwensenonderzoek zijn de bewoners van de regio niet benaderd, alleen de eigen gemeentelijke bewoners. Toch zijn de uitkomsten hiervan van belang voor de woningbouwplannen in de gemeente. Uit het lokaal woonwensenonderzoek komt wel een bepaalde richting, een bepaalde orde van grootte ten aanzien van een aantal thema's. De belangrijkste uitkomsten zijn: > Onze inwoners zijn honkvast: 67 7o woont al langer dan 1 0 jaar in de huidige woning; 2

0

1

De sociale huurwoningen in De Sanderij in Schoorl zijn van Van Alckmaer voor Wonen.

2

Lokaal w o o n w e n s e n o n d e r z o e k , concept januari 2015, l&O Research

> >

> ^

> >

>

IG­% van de respondenten is van plan in de komende 5 jaar te verhuizen en nog eens 20Vo is van plan misschien te verhuizen; D e hoogste verhuisgeneigdheid is in Schoorl, Egmond aan Zee en Egmond­Binnen. Het zijn met name jongere huishoudens, samenwonende stellen en in mindere mate ook gezinnen en alleenstaanden; Onze senioren zijn relatief honkvast: van de 55­plussers hebben slechts S Zo verhuisplannen; D e belangrijke verhuisredenen zijn bij ouderen leeftijds­ en gezondheidsredenen en de wens van de nabijheid van voorzieningen. Bij jongeren zijn de belangrijkste verhuisredenen werk, studie en andere persoonlijke redenen, zoals trouwen, samenwonen en gezinsuitbreiding; Jongere huishoudens (tot 35 jaar) willen een grotere woning en oudere huishoudens een kleinere woning; D rie op de vier thuiswonende jongeren wil binnen drie jaar zelfstandig gaan wonen en een kwart doet dit liefst binnen een jaar. D e meerderheid heeft hierop al actie ondernomen. Voor inwonende jongeren is de wens zelfstandig te willen wonen het belangrijkste motief.

D aarbij spelen ook studie en werk een rol; Van de inwoners met verhuisplannen wil het grootste deel in de eigen gemeente blijven en ook nog vaak in de huidige woonkern; in Bergen (74 7o) en Egmond aan Zee (62 zo) bestaat de grootste oriëntatie op de huidige woonplaats; D e trek is naar de grotere kernen (van Egmond­Binnen en Egmond aan den Hoef naar Egmond aan Zee, van Groet naar Schoorl en van Schoorl naar Bergen); D it betekent dat vooral in Bergen, Egmond aan Zee en Schoorl een woningbehoefte bestaat; D e oriëntatie van thuiswonende jongeren verschilt sterk van het algemene beeld. Wel blijft de helft van de jongeren het liefst in de gemeente Bergen wonen. Egmond aan Zee geniet de grootste populariteit, mede doordat een aanzienlijk deel van de thuiswonende jongeren daar nu al woont. Verder zijn jongeren vooral georiënteerd op de steden Amsterdam en Alkmaar; Bijna de helft van de huishoudens met verhuisplannen heeft een voorkeur voor een koopwoning en een iets kleiner deel heeft een voorkeur voor een (sociale) huurwoning. Bijna drie op de tien koophuisbezitters willen een huis gaan huren.

Andersom zou een op de zes huurders mogelijk een huis willen kopen; Wat betreft voorkeur voor type woning springt er niet één woningtype uit; voorkeur is verdeeld over een vrijstaande koopwoning (15 /)), een koopappartement of een gelijkvloerse huurwoning (12 zo); Over de betaalbaarheid van de woningen in Bergen verschillen de meningen. Een meerderheid ziet dit als een probleem, waarvan 15 Zo dit als een groot probleem ziet. Voor met name inwoners jonger dan 35 jaar is dit het geval. Iets minder dan de helft ziet nauwelijks tot geen problemen. D it zijn vaak de oudere bewoners; Inwoners van Bergen die bij voorkeur een huis willen kopen, zoeken deze in de prijsklassen van ē 225.000 tot ê 325.000 (categorie 3) en voor een belangrijk deel (31 ^o) ook daarboven. D e gewenste prijsklasse van huurwoningen varieert; voor alle huurniveaus is wel belangstelling, maar het zwaartepunt ligt toch tussen de 6 390 en š 700 huur per maand (categorie 1 en 2). Van de startende jongeren zegt bijna de helft maximaal C 389 te willen betalen en de rest grotendeels tot maximaal C 450 (categorie 1); 0

0

0

> > >

>

>

0

0

>

0

>

Een meerderheid ( 6 4 / ) of bij verhuisgeneigde thuiswonende jongeren 69Vo) heeft geen voorkeur voor een nieuwbouwwoning of een bestaande woning; 3* Thuiswonende jongeren hebben een voorkeur voor een appartement met 1 à 2 slaapkamers (56 7o); > De aanwezigheid van voorzieningen in de woonomgeving kunnen een belangrijke rol spelen bij de keuze van een woning. Verhuisgeneigde inwoners van de gemeente Bergen vinden met name de aanwezigheid van winkels voor dagelijkse boodschappen belangrijk. Zorgvoorzieningen worden ook door driekwart van de woningzoekenden genoemd, het betreft hier voor een belangrijk deel oudere verhuisgeneigden; > Ongeveer acht op de tien inwoners zijn van mening dat zij in hun eigen woning kunnen blijven wonen indien zij zorgbehoevend worden. Voor ruim de helft geldt wel dat er aanpassingen in de woning nodig zijn en bijna de helft zegt dan wel gebruik te moeten maken van zorgdiensten. Zeventien procent van de inwoners zegt dat de eigen woning op dit moment helemaal geschikt is voor het geval men zorgbehoevend wordt zonder de woning aan te moeten passen of zorgdiensten te moeten gebruiken; > Een kwart tot een derde van de inwoners van Bergen denkt in de toekomst gebruik te gaan maken van een traplift of rolstoelaanpassingen. Eveneens een substantiële groep denkt andere woningaanpassingen zoals beugels of een verlaagd aanrecht nodig te hebben in de toekomst.

5*

0

0

1.4 Trends en o n t w i k k e l i n g e n 1.4.1 Demografische ontwikkelingen De belangrijkste demografische ontwikkelingen voor de gemeente Bergen zijn de ontgroening (het afnemen van het aandeel jongeren in de bevolking) en vergrijzing (het toenemen van het aandeel ouderen in de bevolking). De babyboom van na de Tweede Wereldoorlog leidt nu tot een vergrijzinggolf, die rond 2 0 3 0 / 2 0 4 0 zijn top zal bereiken. Er komen in de toekomst dus veel ouderen bij en deze ouderen worden ook steeds ouder. Dat wordt ook wel de dubbele vergrijzing genoemd. 3

Eind 2 0 1 2 en eind 2 0 1 4 is een update van de demografische ontwikkeling van de gemeente Bergen uitgevoerd. In de update van 2 0 1 2 was de vergrijzing al duidelijk zichtbaar, maar twee jaar later is de vergrijzing nog zichtbaarder. Tabel 3. Procentuele v e r d e l i n g van de i n w o n e r s v a n Bergen en N e d e r l a n d , in 2 0 1 2 en 2 0 1 4

Gemeente Bergen, 2 0 1 2 Nederland, 2 0 1 2 Gemeente Bergen, 2 0 1 4 Nederland, 2 0 1 4

0-19 jaar

2 0 - 6 4 jaar

6 5 jaar e.o.

Tot.abs.

210/0 240/0 200/0

540/0 6O0/0 520/0 6O0/0

260/0

30.692

23 Zo 0

16 Zo 0

28 Zo 0

30.070

170/0

De vergrijzing is in de gemeente Bergen verder gevorderd dan in Nederland als geheel. Het huidige percentage 6 5 jaar en ouder in onze gemeente (28 A) wordt op nationaal niveau pas in 2 0 4 0 benaderd (zie onderstaande figuur 1 ) . In dat jaar is maar liefst 450/0 van alle C

3

In 2014 is door l&O Research een update gemaakt van de analyse van de demografische ontwikkelingen met als

tijdshorizon 2040. De cijfers zijn ontleend aan het prognosemodel Primos. Rapport Demografische ontwikkeling 2014-2040

inwoners van de gemeente Bergen 65 jaar en ouder is de verwachting. Vooral de groep van 75 jaar en ouder zal sterk toenemen. Figuur 1 V e r a n d e r i n g e n in de bevolkingssamenstelling in Bergen v e r g e l e k e n m e t landelijk beeld

Gemeente Bergen 2014

Gemeente Bergen 2040

ļļĮlÉk

U 0-19 jaar \ 20K '

2854

m 20-64 jaar

4

5

0

/

0

'

1 7 0 / 0 ;

!

m

20­64 jaar

3S/^ ­

1 65 jaareo

Nederland 2014

S0­19jaar

« 6 5 jaareo

Nederland 2040 0­19jaar

0­19 jaar

20­64 jaar

20­64 jaar

235«

65 jaareo

65 jaareo

0

52 Á

6 0 0 / 0

B r o n : Primos 2014 ( N e d e r l a n d Pearl) b e w e r k i n g l & O Research

1.4.2 Maatschappelijke ontwikkelingen Bij de maatschappelijke ontwikkelingen gaat het vooral om de drie decentralisaties of transities die in het sociaal domein per 1 januari 2015 zijn doorgevoerd: de invoering van de Participatiewet, de overgang van begeleiding uit de Awbz naar de Wmo en jeugdwet. Hiermee en met de al bestaande taken uit de Wet werk en bijstand (Wwb) en Wmo wordt de gemeente verantwoordelijk voor vrijwel de gehele (niet­medische) ondersteuning aan de inwoner. Het doel van de drie transities is het sociaal domein betaalbaar en doelmatig te maken en te houden. Wie ondersteuning en zorg nodig heeft krijgt die zoveel mogelijk dichtbij ­ in de eigen leefomgeving ­ door gemeenten en zorgverzekeraars aangeboden. Deze ondersteuning en zorg zijn gericht op zelfredzaamheid van inwoners en versterken hun zelfstandigheid. Voor kwetsbare inwoners die vanwege hun beperkingen niet meer in een thuisomgeving kunnen wonen, en die een beschermende en veilige omgeving nodig hebben, blijft zorg beschikbaar via de Wet langdurige zorg. 4

5

Daarnaast is vanuit de rijksoverheid het scheiden van wonen en zorg al vanaf 2013 doorgevoerd. D it betekent dat een aantal zorgzwaartepakketten (ZZP) die toegang geven tot onder andere een verzorgings­ of verpleeghuis deels komen te vervallen. Het effect daarvan is dat mensen langer zelfstandig thuis (moeten) blijven wonen in de eigen woon­ en leefomgeving. D e plaatsen in verzorgingshuizen (intramurale zorg) worden langzamerhand

4

Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten

5

Wet maatschappelijke ondersteuning

afgebouwd en dat kan tot leegstand in deze verzorgingshuizen leiden. Voor de gemeente Bergen gaat het om zo'n halvering van het aantal verzorgingsplaatsen. 1.4.3 Marktontwikkelingen De woningmarktwereld is de afgelopen jaren op z'n kop gezet. Sinds het begin van de kredietcrisis eind 2008 is er heel wat veranderd in de woning(bouw)markt. Het aantal aanen verkopen van woningen nam af, de prijzen van koopwoningen daalden gemiddeld met 20^0 en nieuwbouwprojecten werden tijdelijk stilgelegd, geschrapt of in een lager tempo gerealiseerd. Er zijn veranderingen doorgevoerd op de woningmarkt, zowel voor koop- als voor huurwoningen. Sinds 2011 heeft de rijksoverheid de regels voor hypotheekverstrekking aangescherpt. Ook in 2015 zijn deze regels nogmaals aangescherpt. Dit maakt het vooral voor huishoudens met lagere inkomens moeilijker om te starten op de koopwoningmarkt in de gemeente Bergen met relatief hoge prijzen voor koopwoningen. De vraag naar sociale huurwoningen is toegenomen. Mede onder invloed van het rijksbeleid zijn de huurprijzen gestegen en is de betaalbaarheid verminderd. De rijksoverheid bepaalt de sociale huurprijzen en de mate van huurverhoging. Op financieel gebied worden de woningcorporaties door Europese en landelijke regelgeving beperkt in hun mogelijkheden.

Woningcorporaties moeten sinds 1 januari 2011 minimaal 90 7o van hun vrijgekomen sociale huurwoningen (met een rekenhuur tot C 710,68) toewijzen aan huishoudens met een belastbaar inkomen tot 6 34.911 (prijspeil 2015). Dit betekent dat minder mensen in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Tot slot heeft de rijksoverheid aan de woningcorporaties een verhuurderheffing opgelegd. Dit leidt ertoe dat woningcorporaties minder kunnen investeren in nieuwbouw, herstructurering en onderhoud van de sociale huurwoningen. 0

1.5 Kaders De landelijke wetgeving en de beleidskaders op Europees, rijks- en provinciaal niveau zijn voor de gemeente Bergen een gegeven. Daarnaast is de regionale samenwerking van invloed. Deze kaders zijn te vinden in bijlage 4. 1.5.1 Huisvestingsweten Woningwet Er zijn twee belangrijke wetswijzigingen in 2015 voor het volkshuisvestingsbeleid. Per 1 januari 2015 is de nieuwe Huisvestingswet van kracht. De huidige huisvestingsverordeningen komen daardoor per 1 juli 2015 van rechtswege te vervallen. In de Huisvestingswet wordt de woonruimteverdeling voor sociale huurwoningen geregeld. Wanneer een gemeente invloed wil houden op de verdeling en toewijzing van sociale huurwoningen, dient er per 1 juli 2015 een nieuwe (regionale) huisvestingsverordening vastgesteld te zijn. Per 1 juli 2015 is er in de regio Alkmaar een nieuwe (regionale) huisvestingsverordening van kracht. In de huisvestingsverordening wordt nader ingegaan op het aantonen van schaarste, het verdelingssysteem, regionale binding en speciale doelgroepen (o.a. verblijfsgerechtigden, mantelzorg en urgenten) en speciale woningen (o.a. zorgwoningen en groepswoningen).

Per 1 juli 2015 is de nieuwe Woningwet 2015 in werking getreden . De wet creëert duidelijkheid op de woningmarkt door heldere spelregels voor sociale huur. Woningcorporaties keren terug naar hun kerntaak: het bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen aan mensen met een laag inkomen of aan mensen die om andere redenen moeilijk passende huisvesting kunnen vinden. De wet waarborgt de kwaliteit van de sociale huisvesting, beperkt de financiële risico's en regelt een passende toewijzing van sociale huurwoningen aan de doelgroep. Huurders, gemeenten, woningcorporaties en het Rijk dragen daar alle aan bij, ieder vanuit hun eigen rol. 6

De woningcorporatie wordt geacht naar redelijkheid bij te dragen aan de uitvoering van het gemeentelijke volkshuisvestingsbeleid. Wanneer een gemeente beschikt over actueel woonbeleid, dat is afgestemd met de regiogemeenten, is de woningcorporatie verplicht een 'bod' te doen en de gemeente uit te nodigen voor overleg om prestatieafspraken te maken. Huurdersorganisaties zijn een volwaardige partij bij het overleg daarover en moeten eveneens door de corporatie worden uitgenodigd. Als de gemeente niet beschikt over actueel woonbeleid, is de woningcorporatie niet verplicht om naar redelijkheid bij te dragen en kan de gemeente bij een conflict niet in beroep gaan bij - uiteindelijk - de minister. Met de nieuwe Woningwet 2015 krijgen gemeenten meer sturing ten opzichte van woningcorporaties en krijgen gemeenten meer informatie over en van de woningcorporaties. De gemeente kan in haar woonvisie of volkshuisvestingsbeleid thema's benoemen waarop de woningcorporatie volgens haar dient te presteren. Ze kunnen gaan over nieuwbouw van sociale huurwoningen, de gewenste ontwikkeling van de woningvoorraad (onder andere de verkoop en liberalisatie van bezit), de betaalbaarheid en bereikbaarheid van de woningvoorraad, de huisvesting van specifieke doelgroepen en de kwaliteit en duurzaamheid van de woningvoorraad en de woonomgeving.

Voor zover investeringen in leefbaarheid en maatschappelijk vastgoed tot het werkterrein van de woningcorporatie behoren, kan de gemeente ook op deze thema's voorstellen doen. 1.5.2 RAP en regionale woonvisie Beleidskaders op regionaal niveau (RAP en regionale woonvisie) zijn in afstemming met de overige zeven regiogemeenten tot stand gekomen en zijn voor de gemeente Bergen leidend als het gaat om het vormgeven van het lokale woonbeleid. Het RAP 2011-2016 is met name kwantitatief van aard, terwijl de regionale woonvisie vooral kwalitatief is. Voor de gemeente Bergen is in het RAP ingezet op het bouwen voor de eigen inwoners en op het bouwen voor de regio. De Regionale Woonvisie Regio Alkmaar 2013-2020 zet in op belangrijke thema's als wonen-welzijn-zorg, levensloopgeschikte voorraad, opplussen, mantelzorgwoningen, duurzaamheid en doelgroepen. De voorbereidingen voor het opstellen van een nieuwe RAP 2016-2020 zijn gestart. 7

1.6 Speelveld gemeente De gemeente opereert binnen de kaders van het landelijk, provinciaal en regionaal beleid en de autonome demografische, maatschappelijke en marktontwikkelingen. De gemeente Bergen heeft er in het verleden voor gekozen om geen actief grondbeleid te voeren. Dat is gunstig onder de huidige omstandigheden waarin veel gemeenten met

6

Brochure De nieuwe Woningwet: wat betekent dit voor de gemeente? (Aedes, april 2015)

7

Regionaal Actieprogramma

grondposities moeten afboeken op woningbouwlocaties. Lastig is het juist omdat de gemeente daardoor minder invloed heeft en afhankelijk is van projectontwikkelaars. De gemeente Bergen is partner in het ontwikkelen van woningbouwlocaties door projectontwikkelaars, woningcorporaties en particulieren. De gemeente Bergen neemt de regie om samen met woonpartners en maatschappelijke partners deze lokale woonvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma verder uit te werken. De rol van de gemeente ligt op het vlak van Beleidsontwikkeling gebaseerd op onderzoek en analyse; Onderzoek en analyses uitvoeren/beoordelen (denk aan locatieonderzoek); Faciliteren door beleidsinstrumenten te ontwikkelen en in te zetten; Opstellen en toepassen regionale huisvestingsverordening (toewijzen sociale huurwoningen categorie 1 en 2); - Sturen op het realiseren van gewenste woningtypes. Waar kan en waar wil de gemeente zelf nog invloed uitoefenen? Het gaat om thema's die regionaal opgepakt zijn, maar waar we zelf een lokale invulling en/of uitwerking aan kunnen geven. Daarnaast zijn er thema's waar we verder willen gaan of meer willen dan wat regionaal afgesproken is.

Concreet wil de gemeente Bergen de volgende thema's binnen de gestelde beleidsdoelen oppakken: - Voor welke doelgroepen bouwen en maatregelen treffen?; - Voorwaarden en maatregelen in bestaande woningvoorraad en nieuwbouw; - Woningbouwcategorieën en percentages.

Hoofdstuk 2 Beleidsdoelen In dit hoofdstuk worden de vijf beleidsdoelen verder uitgewerkt. > Het zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod (geschiktheid, kwaliteit en duurzaamheid); > Het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod; > Het vergroten van de betaalbaarheid. > Het huisvesten van de huidige en toekomstige inwoners (doelgroepen); > Flexibiliteit en maatwerk.

2.1 K w a l i t a t i e f goed w o n i n g a a n b o d Bij het zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod gaat het niet alleen om geschiktheid van de woningen, maar ook om het verbeteren van de kwaliteit en het vergroten van de duurzaamheid en energiezuinigheid. Dit geldt niet alleen voor de nieuwbouw, maar zeker ook voor de bestaande woningvoorraad. 2.1.1 Geschiktheid De woningen in de bestaande woningvoorraad moeten aangepast worden zodat de woningen geschikt zijn voor alle doelgroepen om te (blijven) wonen. Ook moeten inwoners meer bewust gemaakt worden van de effecten van het scheiden van wonen en zorg, omdat zij geacht worden langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Hiermee kan dan bij verbouw rekening worden gehouden. Bij nieuwbouw gaat het om het zoveel mogelijk realiseren van levensloopgeschikte woningen zodat alle doelgroepen in de woningen kunnen wonen. Bij nieuwbouw streven we naar bouwen volgens het beproefde kwaliteitslabel WoonKeur . 8

9

In de 2 helft van 2015 wordt een animo-inventarisatie door WoonGraag uitgevoerd onder inwoners van de gemeente Bergen. WoonGraag is een initiatief van Planadvies BV uit Heiloo. Planadvies is een adviesbureau dat op een vraaggestuurde manier werkt aan de realisatie van maatschappelijk vastgoed. WoonGraag staat voor een vraaggestuurde aanpak van de realisatie van levensloopbestendige en comfortabele (betaalbare) huur- en koopwoningen voor mensen van 55 jaar en ouder. Bij een animo-inventarisatie wordt verkend wie en hoeveel mensen interesse hebben om aan een WoonGraag-project deel te nemen. Op basis van een intake worden persoonlijke woonwensen, locatievoorkeuren, financiële mogelijkheden en ondersteuningsvragen op het gebied van zorg (als die er zijn), welzijn en aanvullende diensten geïnventariseerd. e

B e w u s t w o r d i n g s c a m p a g n e langer zelfstandig thuis w o n e n ; Animo-inventarisatie door W o o n G r a a g ; Aanpassen bestaande woningen/opplussen; Levensloopgeschikte woningen realiseren (met W o o n K e u r ) .

'Levensloopgeschikte woningen' is het overkoepelende begrip voor woningen die geschikt zijn of eenvoudig geschikt zijn te maken voor bewoning tot op hoge leeftijd en in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten. Levensloopgeschikte woningen (ook wel 'levensloopbestendige woningen' genoemd) zijn er in verschillende gradaties en voor verschillende doelgroepen, bij nieuwbouw en verbouw (Volgens Aedes-Actiz. Kenniscentrum Wonen-Zorg). 9

WoonKeur is samengesteld uit de eisen van de vier meest bekende door woonconsumenten opgestelde eisenpakketten

voor nieuwbouw: het Seniorenlabel, het Politiekeurmerk Veilig Wonen voor Nieuwbouw, de VAC-Kwaliteitswijzer en het Handboek voor Toegankelijkheid. Een woning met WoonKeur kent een hoog niveau aan gebruikskwaliteit, inbraakwerendheid en sociale veiligheid, toegankelijkheid en flexibiliteit en aanpasbaarheid en is levensloopgeschikt.

2,1.2 Kwaliteit Onder het vergroten van de kwaliteit valt het splitsingsbeleid. Splitsîngsbeìeíd

De laatste jaren komen er steeds meer verzoeken om de woning te mogen splitsen in twee of meer woningen. Verzoekers willen graag met familieleden onder één dak wonen, zorg bieden aan familieleden of het huis is zo ruim dat er nog een of meer woning(en) in gerealiseerd kan/kunnen worden. Bij woningsplitsing is er sprake van een tweede woning die zelfstandig en permanent bewoond wordt. De gemeente Bergen heeft beleid over het splitsen van woningen binnen de bebouwde kom opgesteld. Er zijn tot nu toe zo'n 10 tot 15 casussen, van principeverzoeken, vragen aan de balie tot handhavingszaken. Er zijn circa 5 zaken waarbij de splitsing voldoet aan het beleid. De overige zaken zijn afgewezen, voornamelijk vanwege de afstand tot de buren en de grootte van het perceel dan wel de woning. Het beleid zal in 2015 worden geëvalueerd en wordt dan zonodig bijgesteld. Ook wordt er splitsingsbeleid opgesteld voor het buitengebied. De evaluatie en het splitsingsbeleid voor het buitengebied laat enige tijd op zich wachten omdat de provincie bezig is met een actualisatie van de provinciale ruimtelijke verordening. Deze verordening speelt een belangrijke rol voor het beleid in het buitengebied. Als de nieuwe provinciale verordening er is, zal het splitsingsbeleid voor het buitengebied worden opgesteld en zal het huidige beleid worden geëvalueerd.

Om pragmatische redenen is er voor gekozen de evaluatie en het nieuwe beleid tegelijk te laten lopen. Splitsingsbeleid evalueren en zonodig bijstellen.

2.1.3 Duurzaamheid De gemeente Bergen heeft in haar duurzaamheidsbeleid energiebesparing, duurzame mobiliteit en duurzame energie als speerpunten opgenomen. De gemeente heeft diverse projecten/instrumenten uitgezet om energiebesparing en duurzame energie opwekking in de bestaande bouw en nieuwbouw te stimuleren: Duurzaamheidsleningen (via SVn ), subsidieregeling energiebesparing, gezamenlijke inkoop zonnepanelen, wijsgerigheid aanpak , een energiebesparingscampagne en online backoffice van het Duurzaambouwloket. 10

De gemeente wil in 2030 energieneutraal zijn. Hiervoor is de aanpak van de bestaande bouw een belangrijke pijler. Zo organiseert de gemeente in 2016 circa 5 wÿkcampagnes met het duurzaam bouwloket. Daarnaast geeft gemeente en provincie subsidie voor energieneutraal bouwen . Woningcorporatie Kennemer Wonen voert energiebesparing en duurzame energiemaatregelen uit om in 2022 te komen op een gemiddeld 40Zo energielabel A en 60 Zo energielabel B voor het gehele woningbezit. Tevens wordt er qua meetmethode aangesloten op de nieuwe energieprestatie norm voor woningen (kWhVm2) die de epc rekenmethodiek en labels gaat vervangen. 0

0

Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten.

Bij d u u r z a a m h e i d i n z e t t e n o p - Uitvoeren projecten f instrumenten voor energiebesparing en duurzame energieopwekking (gemeente); - wijkgerichte aanpak voor energiebesparingsmaatregelen m e t het duurzaam bouwloket; - t o e p a s s e n v a n d u u r z a m e e n e r g i e m a a t r e g e l e n ( PV en z o n n e c o l l e c t o r e n ) v o o r b e h a l e n g e m i d d e l d e n e r g i e l a b e l B sociale h u u r w o n i n g e n ( K e n n e m e r W o n e n ) ; - energieneutraal.

2.2 Gedifferentieerd w o n i n g a a n b o d Voor een gedifferentieerd woningaanbod (huur en koop, verschillende prijsklassen, woningtypen, woonvormen, de combinatie van wonen en werken en andere, woonconcepten) wordt naar de bestaande woningvoorraad en naar nieuwbouw gekeken. Echter, nieuwbouw vormt slechts een kleine toevoeging aan de al bestaande woningvoorraad. Dit maakt dat oplossingen vooral in de bestaande woningvoorraad gezocht moeten worden. Het streven van de gemeente Bergen is om zoveel mogelijk woningen levensloopgeschikt te maken, zowel in de bestaande voorraad als in de nieuwbouw. Levensloopgeschikte woningen zijn woningen die geschikt zijn of eenvoudig geschikt zijn te maken voor bewoning tot op hoge leeftijd en in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten. Levensloopgeschikte woningen (ook wel 'levensloopbestendige woningen' genoemd) zijn er in verschillende gradaties en voor verschillende doelgroepen, bij nieuwbouw en verbouw. Zowel bij n i e u w b o u w als bij bestaande woningvoorraad zoveel mogelijk inzetten op het realiseren van levensloopgeschikte woningen.

2.2.1 Bestaande woningvoorraad Het streven van de gemeente Bergen is om zoveel mogelijk woningen levensloopgeschikt te maken. De gemeente Bergen doet dit in de bestaande woningvoorraad bij de particuliere koopwoningen door in te zetten op opplussen, mantelzorgwonen en domotica (onderzoeken vanuit de regionale woonvisie). Momenteel wordt ook de mate van levensloopgeschiktheid van de bestaande woningvoorraad onderzocht (onderzoek vanuit de regionale woonvisie). Ook de (on)mogelijkheden van recreatiewoningen en tweede woningen voor permanente bewoning worden onderzocht. Ten aanzien van de sociale huurwoningen van de woningcorporaties maakt de gemeente Bergen prestatieafspraken met woningcorporatie Kennemer Wonen en de huurdersorganisaties. Opplussen

Opplussen is het verbeteren van bestaande woningen en woongebouwen tot toegankelijke, veilige en bruikbare huizen voor senioren en mensen met een lichte functiebeperking. De gemeente Bergen heeft in de 2 helft van 2010 een regeling opplussen particulier woningbezit gekend. Veel uitgevoerde maatregelen waren: het plaatsen van een verhoogde toiletpot, het vervangen van het bad door een douche, het installeren van beugels en ééngreepskranen, het antislip maken van de badkamer en het vlakker maken van het toegangspad naar de woning. In de bewustwordingscampagne langer zelfstandig thuis wonen wordt aandacht besteed aan opplussen. De gemeente Bergen stimuleert het e

aanpassen van de bestaande woningvoorraad/het opplussen door onder andere na te gaan of een inkomensafhankelijke subsidieregeling kan worden opgestart. Stimuleren aanpassen bestaande woningvoorraad I opplussen Mantelzorgwonen

Dankzij mantelzorg zijn veel ouderen en mensen met beperkingen beter in staat zelfstandig te blijven wonen. Van belang is dat de afstand tussen mantelzorger en mantelzorgvrager zodanig is dat de mantelzorger niet overbelast raakt. Deze afstand kan helemaal verkleind worden als mantelzorger en mantelzorgvrager op dezelfde plek wonen, met andere woorden mantelzorger komt bij mantelzorgvrager wonen of andersom. Op 15 mei 2012 is de beleidsnotitie mantelzorgwonen in de gemeente Bergen vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin staat beschreven wanneer en onder welke voorwaarden planologische medewerking wordt verleend om woonvoorzieningen voor mantelzorg te realiseren. Op 16 april 2013 zijn ook de uitvoeringsregels door het college vastgesteld. Dit beleid is ontwikkeld om mantelzorg door familie of bekenden dichterbij huis te faciliteren. Hiermee worden de mantelzorgers ondersteund om overbelasting en uitval te voorkomen, maar het dient ook een maatschappelijk (oplopende zorgkosten en personeelstekorten) en een economisch (afnemende vraag naar professionele zorg, Wmo-ondersteuning en woningaanpassingen) belang. Op 1 november 2014 is het aangepaste Besluit omgevingsrecht in werking getreden. Er zijn ruimere mogelijkheden geschapen om vergunningvrij te bouwen om mantelzorg te verlenen of te ontvangen.

Wel is er in ieder geval indicering noodzakelijk in de vorm van een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of andere door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur die aangeeft dat de mantelzorg noodzakelijk is. Zonder deze indicatie in de vorm van een verklaring kan men niet vergunningvrij een bouwwerk bouwen voor mantelzorg of het gebruik van een bestaand bouwwerk wijzigen naar een gebruik ten behoeve van mantelzorg. Het beleid voor mantelzorgwonen wordt in 2016 geëvalueerd, geactualiseerd en zonodig aangepast. Het beleid voor mantelzorgwonen wordt geëvalueerd, geactualiseerd en zonodig aangepast.

Onderzoeken ter verbetering van de bestaande

woningvoorraad

Vanuit de regionale woonvisie is een aantal onderzoeken gestart die namens de regio door een regiogemeente getrokken worden. Voor de onderzoeken is subsidie aangevraagd en verkregen bij het provinciale woonfonds. Het gaat om de volgende onderzoeken: Investeren in levensloopbestendig wonen (trekker gemeente Heerhuqowaard) In het RAP is aangegeven dat de gevolgen van vergrijzing en extramuralisering van de zorg voor het aanbod en de vraag naar geschikte woonvormen (met zorg) op de woningmarkt nog onvoldoende in beeld zijn. Per gemeente wordt vraag en aanbod in beeld gebracht. Uit het inventarisatierapport 'Levensloopbestendig wonen in Regio Alkmaar' blijkt dat portieketagewoningen zonder lift én grondgebonden woningen met een smalle beukmaat

(kleiner dan 5 meter) per definitie ongeschikt zijn om met beperkingen in te wonen. Deze woningen zijn niet geschikt te maken voor bewoners die met (mobiliteits)beperkingen worden geconfronteerd. Tabel 4 . Aantal w o n i n g e n dat ongeschikt is o m aan te passen B e r g e n NH Totaal aantal w o n i n g e n Ongeschikte woningen Percentage

Particulier bezit 12.140 1.290 11 7o 0

Corporatiebezit 2.690 430 16 7o 0

Begin 2015 is de tweede fase van het project 'Levensloopbestendig Wonen' gestart. Er zijn (sectorale) verdiepingsbijeenkomsten geweest, waarin bepaald is wat onder levensloopbestendig wonen wordt verstaan en welke (beleids-)instrumenten bij het bevorderen daarvan tot de mogelijkheden behoren. Nu worden op basis van de bevindingen uit de verdiepingsbijeenkomsten en de uitkomsten uit de interviews met de bestuurders van de deelnemende gemeenten: hotspots en vraagstukken benoemd die regionaal dienen te worden opgepakt; rollen en verantwoordelijkheden c.q. randvoorwaarden voor samenwerking afgesproken. Domotica (trekker gemeente Heiloo) Er wordt in kaart gebracht welke mogelijkheden domotica kan bieden en bepaald welke voorzieningen wenselijk zijn en aan te brengen in nieuwbouw en bestaande bouw. Domotica is geen doel op zich, maar altijd ondersteunend aan de doelen voor zorg, wonen, werk en welzijn. Hieruit volgt een regionale visie. Digitaal levensloopbestendig/Thuis in de Toekomst (trekker gemeente Bergen) Dit project richt zich op een regionale invoering van glasvezel in combinatie met (lokale) maatschappelijke diensten.

Hier wordt met name gekeken naar allerlei domoticatoepassingen, zoals zorg op afstand, monitoring op afstand, studeren op afstand, digitale dienstverlening, communicatie met de lokale overheid, het afnemen van diensten van lokale bedrijven, ontwikkeling van lokale sociale netwerken en een lokaal tv-kanaal. Dit project loopt van 1 juli 2013 tot en met 31 september 2015. Een uitvloeisel van dit project is het aanbieden van de Huistest door Generatiethuis. Huistest is een informatief online platform over wonen en ouder worden, met informatie over woningaanpassingen, woonvormen, regelgeving, financiering en tips. Huistest test de woning op de thema's woningaanpassingen, domotica en veiligheid. Huistest geeft ouderen concreet advies over het aanpassen van hun woning.

Recreatiewon ingen Uit de werkconferentie 'Wonen in Bergen' van 28 augustus 2013 kwam de oproep om recreatiewoningen zo ruim mogelijk in te zetten en te benutten, bijvoorbeeld voor starters en voor mensen in bijzondere omstandigheden. Dit is afwijkend ten opzichte van het huidige beleid. Vanuit de raad is dit discussiepunt in 2014 opnieuw op de agenda gezet. De gemeente Bergen kent veel recreatiewoningen. Het gaat om het verruimen van de mogelijkheden van legale recreatiewoningen die in de omgeving van woningen staan, niet om recreatiewoningen op recreatiecomplexen en niet om illegaal gebouwde recreatiewoningen. Gezien de maatschappelijke problematiek onderzoekt de gemeente Bergen of recreatiewoningen ruimer ingezet kunnen worden voor tijdelijke situaties door

extra gedoogmogelijkheden te creëren; recreatiewoningen onder voorwaarden een bestemming wonen te geven; een tijdelijke vergunning; een dubbelbestemming recreatiewoning/wonen. Ook wordt onderzocht welke consequenties dit heeft en welke aanpassingen in het huidige ingezette (handhavings)beleid daarvoor nodig en mogelijk zijn. Met dit onderzoek zijn we in de laatste fase aanbeland. We hebben bijeenkomsten met raadsleden gehad waar de verschillende mogelijkheden verkend zijn. Extra gedoogmogelijkheden Extra gedoogmogelijkheden kunnen niet gecreëerd worden. Dit is gebleken uit nader onderzoek dat in 2015 uitgevoerd is door de gemeente Bergen. Al eerder had de Raad van State geoordeeld dat het huidige beleid niet in strijd is met de Wro , omdat het uitgangspunt van het beleid is dat de permanente bewoning van recreatiewoningen op termijn beëindigd wordt. Doordat ons gedoogbeleid niet een specifieke groep betreft en eindig is, is het goedgekeurd. We kunnen dus geen specifieke groepen benoemen, die we tijdelijk gedogen in recreatiewoningen. Daarnaast moet een gedoogbeleid eindig zijn en als we steeds nieuwe mensen toestaan lost het probleem zich nooit op. Dan is gedogen het verkeerde middel en moeten andere middelen gezocht worden. 11

Recreatiewoningen woonbestemming Als het om recreatiewoningen buiten recreatiecomplexen gaat, zijn er planmatig gerealiseerde recreatiewoningen en historisch gerealiseerde recreatiewoningen. Planmatig gerealiseerde recreatiewoningen zijn vrijwel allemaal via openbare wegen ontsloten. Dit geldt niet voor historisch gerealiseerde recreatiewoningen. Volgens het gemeentelijk beleid is het onder voorwaarden mogelijk om planmatig gerealiseerde recreatiewoningen een woonbestemming te geven. Planmatig gerealiseerde recreatiewoningen moeten dan aan het bouwbesluit voor woningen voldoen. Risico's die hieraan verbonden zijn, zijn: het is niet toegestaan om recreatiewoningen om te zetten naar woningen volgens de provinciale ruimtelijke verordening; bezwaren en planschade van omwonenden; verstening door de bijgebouwenregeling waardoor bijgebouwen bij voormalige recreatiewoningen mogelijk worden; het toevoegen van woningen (omzetten van recreatiewoningen in woningen) heeft gevolgen voor de regionale woningbouwprogrammering; rechtsonzekerheid. Tijdelijke vergunning Er is onderzocht of het mogelijk is een tijdelijke vergunning te verlenen voor het tijdelijk bewonen van een recreatiewoning. Dit is niet mogelijk. Volgens de wet gaat dit alleen op voor mensen die reeds voor de peildatum van 31 oktober 2003 in de recreatiewoning woonden.

Het door ons ingezette handhavingsbeleid kent een peildatum van 1 april 2008; iedereen die sindsl april 2008 in een legale recreatiewoning woont, kan een persoonsgebonden gedoogbeschikking krijgen waarmee zij in de recreatiewoning mogen

Wet ruimtelijke ordening

blijven wonen. Dit betekent dat het beleid van de gemeente Bergen ruimer is dan in de wet is bepaald. Uit het Bor (Besluit o m g e v i n g s r e c h t ) : 10. het gebruiken van een recreatiewoning voor bewoning, mits wordt voldaan aan de volgende eisen: a. de recreatiewoning voldoet aan de bij of krachtens de Woningwet aan een bestaande woning gestelde eisen; b. de bewoning niet in strijd is met de bij of krachtens de Wet milieubeheer, de Wet geluidhinder, de Wet ammoniak en veehouderij en de Wet geurhinder en veehouderij gestelde regels of de Reconstructiewet concentratiegebieden, c. de bewoner op 31 oktober 2003 de recreatiewoning als woning in gebruik had en deze sedertdien onafgebroken bewoont, en d. de bewoner op 31 oktober 2003 meerderjarig was; 11. ander gebruik van gronden of bouwwerken dan bedoeld in de onderdelen 1 tot en met 10, voor een termijn van ten hoogste tien jaar.

Dubbelbestemming recreatiewoning/wonen Ook is de mogelijkheid van een dubbelbestemming verkend. Dit is theoretisch mogelijk, maar is nog nooit juridisch getoetst. Het zou als gebruiksbepaling in het bestemmingsplan opgenomen kunnen worden: recreatiewoning waarbij permanente bewoning is toegestaan. Echter, de provinciale ruimtelijke verordening staat het niet toe. Dit is niet mogelijk. In de 2 helft van 2015 is de laatste mogelijkheid opgestart om een expert te benaderen met de vragen die wij in de gemeente hebben als laatste check. e

Onderzoeken of legale recreatiewoningen ruimer ingezet kunnen w o r d e n voortijdelijke situaties ofwel door extra gedoogmogelijkheden te creëren ofwel door recreatiewoningen onder v o o r w a a r d e n een bestemming w o n e n te geven.

Tweede woningen Het gebruik van woningen als tweede woning is niet toegestaan in de gemeente Bergen, behalve in Bergen aan Zee en specifiek aangegeven delen in Egmond aan Zee. De onderbouwing daarvan is dat tweede woningen een groot deel van het jaar leeg staan en daarmee de basis voor gemeenschappelijke voorzieningen verzwakken en niet bijdragen aan verbetering van het sociale klimaat, de leefbaarheid en de veiligheid. Ook staan tweede woningen niet ter beschikking voor inwoners of woningzoekenden binnen de gemeente. Dit kan leiden tot extra druk op de woningmarkt. Tot slot leidt het gebruik als tweede woning tot prijsopdrijving van de woningen. 12

In 2012 is discussie ontstaan over tweede woningen in Bergen aan Zee. Voor Bergen aan Zee is een gewijzigd bestemmingsplan vastgesteld waarbij het gebruik van woningen als tweede woning is toegestaan. Daarvoor gold het gebruik van een woning als tweede woning alleen voor specifiek aangegeven delen van Bergen aan Zee. Bergen aan Zee is ook een uitzonderlijke situatie; het is van oudsher een vakantiedorp en heeft geen voorzieningen. Dat is de reden dat het gebruik als tweede woning voor de gehele kern is toegestaan. Voor de andere kernen in de gemeente Bergen is er tot op heden niets veranderd en blijft het gebruik als tweede woning niet toegestaan. Kortom: alleen in Bergen aan Zee en De woning niet permanent bewoond door de eigenaar, maar staat een groot deel van het jaar leeg en wordt door de eigenaar en diens huishouden recreatief bewoond. Het hoofdverblijf van de eigenaar is elders. 12

specifiek aangegeven delen in Egmond aan Zee is het gebruik van woning als tweede woning toegestaan. Continueren huidig beleid: het gebruik als t w e e d e woning niet t o e s t a a n . Bij de bestaande woningvoorraad inzetten op s t i m u l e r e n aanpassen bestaande w o n i n g v o o r r a a d / o p p l u s s e n ; het evalueren, actualiseren en zonodig aanpassen van mantelzorgwonen; fysieke en digitale domotica; onderzoek verruimen mogelijkheden recreatiewoningen; niet toestaan gebruik als t w e e d e woning.

2.2.2 Nieuwbouw Bij nieuwbouw zet de gemeente Bergen in op zoveel mogelijk levensloopgeschikte woningen. Het gaat dan om het realiseren van nultredenwoningen . Dit om senioren te verleiden te verhuizen (wellicht met een verhuiscoach), zodat een verhuisketen op gang komt en er goedkopere eengezinswoningen beschikbaar komen voor starters. Bovendien kunnen in een levensloopgeschikte woning allerlei doelgroepen wonen en bewoners kunnen hun wooncarrière laten plaatsvinden in één en dezelfde woning. Bij nieuwbouw moet gebruik worden gemaakt van de ladder voor duurzame verstedelijking. In deze ladder moet eerst de behoefte worden aangetoond (op regionaal niveau). Vervolgens moeten de binnenstedelijke mogelijkheden worden nagegaan. Indien bebouwing buitenstedelijk nodig is, moet deze zo mogelijk bij OV-knooppunten worden gerealiseerd. 13