Programmabegroting 2025

Programma maatschappelijk vastgoed In het programma maatschappelijk vastgoed staat centraal hoe we diverse sociaal-maatschappelijke en dienstverlenende functies het beste vormgeven in onderlinge samenhang. En hoe deze functies een toekomstbestendige plek kunnen krijgen. De herontwikkeling van de Schakel en het gemeentehuis zijn hier onderdeel van. In het coalitieakkoord staat opgenomen dat onze inwoners en professionals elkaar kennen door korte lijnen en dat iedereen met een hulp- of informatievraag laagdrempelig terecht kan. Om snel te schakelen bundelen we krachten en dienstverlening, bijvoorbeeld door welzijnswerk, ouderenwerk en algemene voorzieningen in samenhang te organiseren. Hieraan leveren we een bijdrage door in 2024 en 2025 een plan te ontwikkelen om een toekomstbestendig gemeenschapshuis te realiseren waar diverse functies als educatie, ontmoeting, cultuur, informatie en dienstverlening samenkomen. Dit plan ontwikkelen we samen met partners en verenigingen. In september 2024 ligt het voorbereidingskrediet aan de raad voor. Daarna maakt de architect en ontwerpteam een ontwerp voor de herontwikkeling. Na definitieve kredietstelling door de gemeenteraad in 2025, vindt realisatie van de plannen plaats. Planvorming voor het gemeentehuis om deze aan te laten sluiten aan de wensen en behoeftes vanuit onze inwoners en onze organisatie vindt vanaf 2025 plaats.

Programmabegroting 2025

40

De Schakel Eind 2023 hebben we de exploitatie van de Schakel overgenomen. De maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd op rekening van de gemeente Beesel. Deze werkwijze blijft in stand tot aan de verbouwing van de Schakel. Begin 2024 hebben we een inschatting gemaakt van het totaalbudget per jaar op basis van de wintermaanden. Dat is na een half jaar omlaag bijgesteld naar een € 40.000 per jaar. Het budget is voorlopig geraamd tot en met 2025.

Subdoel 2.7.2: Ruimte voor onderwijs: We bieden goede huisvesting voor onze scholen We zien schoolgebouwen als fysieke leeromgeving waar een brede ontwikkeling van jeugdigen plaatsvindt met een doorlopende (leer)lijn van 0-12 jaar. Waar mogelijk met een breed scala aan voorzieningen in of nabij het gebouw. In onze gemeente maken alle basisscholen al geruime tijd onderdeel uit van de brede school gedachte, waarbij de kinderopvang ondergebracht is in of nabij de school. Programma Integraal Kindcentrum Beesel (IKC) / Herhuisvesting basisschool Beesel We werken in het programma Integraal Kindcentrum (IKC) Beesel aan de nieuwbouw van het IKC op locatie De Solberg, inclusief de gymzaal. In dit traject werken we intensief samen met het onderwijs, de kinderopvang, de dagopvang voor ouderen, Stichting Binnensport Beheer Beesel. Ook met de sportverenigingen Bieslo en Roka, het Kernoverleg Beesel en omwonenden vindt regelmatig afstemming plaats. Het krediet voor deze belangrijke voorziening is in juli 2024 door de gemeenteraad beschikbaar gesteld en wordt in de komende jaren aangewend voor de stichtingskosten en voor de noodzakelijke aanpassingen van de openbare ruimte en van het sportpark. De architect en het ontwerpteam stellen in 2024 en begin 2025 een (voorlopig en definitief) ontwerp op. Aanbesteding voor de bouw van het IKC is eind 2024/ begin 2025 voorzien.

Na de bouwvoorbereiding starten we vanaf 2025 met de realisatie (bouwperiode 2025-2026). Activeren uren Voordeel € 54.000 Jaarlijks ramen we de activering van uren voor projecten. Omdat de uren worden toeberekend aan investeringen, vallen deze kosten niet meer ten laste van de gemeentelijke exploitatiebegroting van het betreffende jaar. De uiteindelijke verdeling van de uren over de programma's en overhead is afhankelijk van de projecten die daadwerkelijk gepland/uitgevoerd worden. Zodra dat inzichtelijk is, worden de bedragen onder de betreffende projecten en bijbehorende programma's opgenomen. In 2025 is er sprake van een voordeel ad € 264.000 over de gehele begroting met betrekking tot het activeren van uren. Reden hiervan is dat er een aantal nieuwe projecten zijn, waarvoor nog niet eerder activering van uren was opgenomen. Onder subdoel 2.7.2 betreft dit m.n. het IKC. Dit resulteert in een voordeel van € 54.000. Onderwijshuisvesting basis en voortgezet onderwijs Verordening voorziening onderwijshuisvesting Na de zomer van 2025 starten we met het actualiseren van de verordening voorziening onderwijshuisvesting. Dit doen we aan de hand van het Integraal Huisvestingsplan (dat de gemeenteraad in april 2024 heeft vastgesteld) en aan de hand van nieuwe wetgeving onderwijshuisvesting die naar verwachting rond de zomer van 2025 in werking treedt.

De gemeenteraad is middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de planning. Klimaatvraagstuk Bosdael Kerobei en Spring kinderopvang hebben aangegeven dat de binnentemperatuur op basisschool Bösdael te hoog is. We denken mee vanuit het algemeen belang (gezondheid en leerprestaties) en beoordelen of er een gemeentelijke rol ligt vanuit onderwijshuisvesting. We proberen tot een oplossing te komen, waarbij er een goede onderbouwing is van de noodzakelijke maatregelen, de kosten, de inzet van het schoolbestuur en een eventueel tekort. Voor een eventueel tekort leggen we een apart voorstel voor aan de gemeenteraad.

Programmabegroting 2025

41

Subdoel 2.7.3: Ruimte voor sport en bewegen: We zetten ons in voor een ruimte die uitnodigt tot bewegen Ruimte voor sport en bewegen is een van de zes thema’s uit ons sportbeleid. In dit thema streven we naar sportaccommodaties en een openbare ruimte die uitnodigen tot sport en bewegen. Ruimte voor sport en bewegen Zie subdoelen Programma Beleven (1.1.1, 1.1.3, 1.1.4)

Subdoel 2.7.4: Toegankelijkheid: We houden er rekening mee dat de fysieke buitenruimte en activiteiten zo toegankelijk mogelijk zijn voor mensen met fysieke beperkingen We zorgen ervoor dat onze buitenruimte fysiek toe- en doorgankelijk is en activiteiten zo toegankelijk mogelijk worden aangeboden zodat iedereen mee kan doen. We vragen hier actief feedback van onder andere de Adviescommissie sociaal domein en het Gemeentelijk Gehandicaptenplatform Beesel bij nieuwe beleidsstukken en initiatieven. Inclusie Naar aanleiding van het amendement 'Aanpassing Tweede bestuursrapportage 2023 ten aanzien van ‘Meest inclusieve gemeente van Nederland’ is in 2024 gestart met onderzoek, analyse en het realiseren van een Lokale Inclusie Agenda. De continue borging en evaluatie van deze Lokale Inclusie Agenda vraagt aandacht vanaf 2025.

Doel 2.8: x € 1.000

Zorggebruik: In Beesel hebben we grip op ondersteuning Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2025

-1.320

Subdoel 2.8.1: Grip krijgen op het gebruik en de mate waarin ervaren wordt dat de geboden ondersteuning het gewenst effect heeft We willen het gebruik van maatwerkvoorzieningen continue in beeld hebben, zodat we grip hebben op inzet en kosten. We zetten daarom in op toegangsmanagement, samenwerkingen in de regio en monitoring. Veiligheidsregio Limburg-Noord Toezicht Wet Kinderopvang (WKO) De Nederlandse overheid stelt kwaliteitseisen aan kindercentra. Daarom moeten dat kinderopvangvoorzieningen en gastouder(bureaus) zich houden aan de Wet Kinderopvang (WKO). In opdracht van de gemeente houdt de GGD Limburg-Noord jaarlijks toezicht op deze locaties binnen onze regio. Deze kosten zijn voorheen niet apart geraamd, maar ten laste gebracht van het reguliere budget voor de bijdrage voor de GGD. Binnen de huidige budgetten is deze ruimte er niet meer. Daarom nemen we hiervoor vanaf 2025 structureel € 33.000 op in de begroting. Bijdrage Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) De bijdrage aan de VRNL stijgt in 2025 door inflatie en het versterken van de informatieveiligheid. De stijging van deze bijdrage is verdeeld over 2 doelen binnen onze begroting, namelijk doel 4.1 Veiligheid (programma 4) en doel 2.8. Zorggebruik (programma 2). Het budget voor 2025 is verhoogd met € 101.000. Hiervan heeft € 46.000 betrekking op Publieke gezondheid en dit komt ten laste van programma 2.

Toekomst GGD Om de zorg toekomstbestendig te maken, realiseren partijen zich dat de focus moet verschuiven van ziekte naar gezondheid. Hierbij zien we een landelijke verschuiving van (medische) zorgtaken naar het sociaal domein. Dit komt onder andere tot uiting via het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord. Deze verschuiving is van invloed op de omvang van het takenpakket van gemeenten, maar ook de GGD. De afgelopen jaren zijn er mede als gevolg van landelijke ontwikkelingen taken bijgekomen, zijn bestaande taken geïntensiveerd en is de rol van de GGD in het Programmabegroting 2025

42

netwerk van publieke gezondheid in de samenwerking met gemeenten en zorgpartners sterk aan veranderingen onderhevig. Dit terwijl de hiervoor benodigde formatie en financiële middelen niet zijn meegegroeid. Hierdoor is de GGD onvoldoende in staat haar wettelijke taken in de volle breedte uit te voeren. In 2024 is daarom een traject gestart voor oplossingsrichtingen en mogelijkheden voor de korte en middellange termijn om de GGD te versterken. Dit alles in het belang dat de GGD haar wettelijke taken kan blijven uitvoeren. De voorlopige financiële gevolgen van versterking van de GGD zijn bekend. In 2025 zal gestart worden met het project. De kosten voor het eerste jaar worden in onze eerste bestuursrapportage in 2025 verwerkt, omdat er sprake is van een gefaseerde start van het project. Vanaf 2026 is rekening gehouden met een structurele stijging van de bijdrage van €135.000. Eigen bijdrage Wmo Per 1 januari 2024 is het abonnementstarief € 20,60 per maand. We volgen hierin de landelijke richtlijn. De eigen bijdrage-methodiek gaat veranderen. De verwachting is dat deze vanaf 2026 weer inkomensafhankelijk wordt. De aanzuigende werking van het nu geldende abonnementstarief komt hiermee te vervallen. Wel wordt verwacht dat deze wijziging zorgt voor extra werk bij het toegangsteam Wmo. Dit komt omdat inwoners meer vragen hebben en geïnformeerd moeten worden over de veranderingen.

Hoe dit proces er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. Financieel wordt er geen voor- of nadeel verwacht. Regionale samenwerking sociaal domein Om onze doelen binnen het sociaal domein te bereiken, werken we op veel thema’s samen in de regio en met andere partijen. Tegelijkertijd dwingt het Rijk gemeenten steeds meer om samen te werken op majeure opgaven. Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is hier een voorbeeld van binnen het sociaal domein. We blijven binnen het sociaal domein in 2025 inzetten op een volwaardig partnerschap in de regio. Dit zodat we tijdig op de hoogte zijn van ontwikkelingen en hier op kunnen aanhaken en lokaal op kunnen inzetten. De benodigde personele capaciteit hiervoor is toegelicht in programma 4, subdoel 4.3.1.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Samenkracht

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 2028

Saldo: Baten minus lasten Veerkracht

-756

-1.461

-1.498

-1.528

-1.548

-1.551

Leefstijl

-24

-112

-194

-213

-195

-164

Mentale gezondheid

-5.279

-6.967

-7.759

-6.960

-6.935

-7.054

Lichamelijke gezondheid

-2.680

-3.186

-3.464

-3.511

-3.530

-3.599

Sociaal-economische status

-1.278

-2.680

-1.834

-2.386

-2.480

-2.589

Sociale leefomgeving

-628

-845

-879

-892

-932

-944

Fysieke omgeving

-711

-812

-622

-801

-1.025

-1.028

Zorggebruik

-3.530

-1.360

-1.320

-1.472

-1.487

-1.502

Totaal Baten minus lasten

-14.886

-17.421

-17.569

-17.763

-18.131

-18.432

Verloop begrotingssaldo x € 1.000 Samenkracht

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Saldo t/m 1e berap 2024*

-16.780

-16.697

-16.834

-17.174

Mutaties begroting 2025**

-789

-1.066

-1.297

-1.258

-17.569

-17.763

-18.131

-18.432

Geraamd resultaat Programmabegroting 2025

43

* Reeds door de Raad vastgesteld ** Mutaties toegelicht in deze begroting Notitie Overhead Nadeel € 208.000 Op basis van de notitie Overhead van de commissie Besluit begroting en verantwoording (BBV) hebben we de kosten voor informatiebeheer en het salaris voor het management opgenomen in de programma's waar ze betrekking op hebben. Er is € 208.000 van de kosten uit overhead verschoven naar programma 2. Deze verplaatsing van budgetten is budgettair neutraal. Personeel: formatie en inhuur programma 2 Bedragen x € 1.000 Doel Formatie

Inhuur

2.1 Veerkracht 2.2 Leefstijl 2.3 Mentale gezondheid 2.4 Lichamelijke gezondheid 2.5 Sociaal-economische status 2.6 Sociale leefomgeving 2.7 Fysieke omgeving 2.8 Zorggebruik

698 126 904 336 794 210 180 66

0 0 0 0 0 0 0 3

Totaal programma 2

3.314

3

Om het voorgenomen beleid uit te kunnen voeren is het wenselijk om de formatie uit te breiden met:  Beleidsadviseur sociaal domein breed / Vitaal & Gezond  werkzaam voor doel 1.1, doel 2.2, doel 2.3 en doel 2.6  kosten 1 FTE € 100.000 over vier doelen verdeeld 

Leerplichtambtenaar  tijdelijke functie voor 2 jaar  werkzaam voor doel 2.1 en doel 2.3  kosten 0,67 FTE € 55.000, gedekt uit reserve

Samenvatting financiële mutaties Onderstaand geven we u een overzicht weer van de financiële mutaties programma 2 'Samenkracht' > € 50.000, met een totaalbedrag ad € 789.000 (nadeel):                

Subsidie Bibliotheek: € 85.000 nadeel; Extra groenten en fruit op school (motie B2023): € 54.000 nadeel, neutraal via reserve; Wmo begeleiding: € 205.000 nadeel; Indexering maatwerkvoorziening Wmo en Jeugd, JB, JR, JZ+ en crisishulp: € 361.000 nadeel; Maatwerkvoorzieningen jeugd segment: € 582.000 nadeel; Wmo Hulp bij Huishouding: € 165.000 nadeel; Daling IAW en IOAZ: € 84.000 voordeel; Sociale werkvoorziening WAA: € 91.000 voordeel; Opvang ontheemde Oekraïners: € 1.000.000 voordeel, neutraal naar reserve; Activeren uren: € 118.000 voordeel; Jeugdbescherming, Jeugdreclassering: € 70.000 voordeel; Crisiszorg Jeugd: € 50.000 voordeel; Jeugdzorgplus € 110.000 nadeel; Verschuiving in verband met notitie Overhead: € 208.000 nadeel; Personeel inclusief index:: € 130.000 nadeel, waarvan € 55.000 neutraal via reserve; Het resterende bedrag betreft mutaties < € 50.000.

Programmabegroting 2025

44

Investeringen programma 2 In dit programma hebben we de volgende investeringen opgenomen (x € 1.000): Investering 2025 2026 2027 2028 Dekking Er is geen sprake van investeringen binnen dit programma

Programmabegroting 2025

45

Programma 3. Fijn wonen en bedrijvig Wat willen we bereiken? Onderstaand geven we u de doelen van dit programma uit de doelenboom weer, inclusief de subdoelen:

Programmabegroting 2025

46

Doel 3.1:

Een gemeenschap met voorzieningen en bedrijvigheid waar het dorpse karakter behouden blijft

Levendige en leefbare centra, waarin de middenstand floreert en die uitnodigen tot ontmoeten, vinden we belangrijk voor onze gemeenschap. Voor toekomstbestendige bedrijvigheid zetten we in op een gezond ondernemersklimaat en ruimte om te ondernemen.

Doel 3.2:

Een woongemeenschap met de juiste woning van de juiste kwaliteit, voor de juiste doelgroep, op de juiste plek en op het juiste moment beschikbaar in een aantrekkelijke woonomgeving

Onze ambitie is dat het goed wonen is in gemeente Beesel, voor zowel jong als oud. We maken de realisatie van woonwensen en woningbehoeften van onze inwoners zoveel mogelijk binnen de gemeentegrenzen mogelijk, maar maken ook duidelijk in welke gevallen niet. Het belangrijkste deel van de woningen waar we de toekomst mee in gaan, staat er al. Deze moeten de komende periode zoveel als mogelijk verduurzaamd worden en levensloopbestendig of levensloop ‘ready’ gemaakt worden. De bestaande woningvoorraad en woonomgeving, verdienen daarom grote aandacht. Daarnaast zorgen we voor nieuwbouw in alle kernen, waarbij het toevoegen van kwaliteit en zorg toegankelijkheid voorop staat. Onze ambitie is 500 woningen bouwen. We voorzien dat we minimaal 330 woningen moeten bouwen voor onze eigen inwoners en migratie. Deze woningen moeten levensloopbestendig gebouwd worden. Aanvullend zetten we in op de bouw van 170 woningen in het duurdere segment. Hiermee zetten we in op het aantrekken van sterke schouders om de draagkracht in de gemeente Beesel te vergroten en ontstaan er meer mogelijkheden voor nieuwe wooncarrières.

Doel 3.3:

We willen een klimaatbestendige, toegankelijke, goed bereikbare, groene, schone en veilige fysieke leefruimte van hoge kwaliteit

We streven naar een goede inrichting van de woon-, werk- en leefomgeving voor onze inwoners en de ondernemers binnen onze gemeente. We willen een klimaatbestendige, toegankelijke, groene en veilige openbare ruimte van hoge kwaliteit. Voor onze inwoners en de bezoekers van onze mooie gemeente hechten we belang aan plekken met belevingswaarde, die uitnodigen tot ontmoeten, bewegen, sociale verbondenheid, verblijven en recreëren.

Doel 3.4:

Duurzaamheid: transitie naar een duurzame samenleving door te werken aan sociale duurzaamheid, duurzame energie, biodiversiteit en klimaatadaptatie, schone en slimme mobiliteit en circulaire economie

Een duurzame samenleving houdt in, dat we tegemoetkomen aan de behoeften van de huidige generatie, zonder daarbij de negatieve gevolgen af te wentelen op volgende generaties of andere delen van de wereld. Concreter betekent dat: klimaatverandering afremmen door de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen, de gevolgen van klimaatverandering te beperken en zuinig om te gaan met schaarse grondstoffen. Alle subdoelen van duurzaamheid dragen daaraan bij. Sociale duurzaamheid betekent dat iedereen kan meedoen, iedereen het kan betalen en kan meeprofiteren. Duurzame energie is energie die wordt bespaard en wat we nodig hebben wordt duurzaam opgewekt. We delen spullen, repareren en hergebruiken waar mogelijk, zodat we zuinig zijn met grondstoffen. Dat is voor ons circulair. We gaan voor slimme mobiliteit, voor een toekomst waarin we ons slim, schoon, veilig en aangenaam verplaatsen van A naar B. We gaan voor een groen en biodivers Beesel, behouden planten en diersoorten en zijn adaptief voor extreem weer.

Programmabegroting 2025

47

Wat gaan we er voor doen? Doel 3.1: x € 1.000

Een gemeenschap met voorzieningen en bedrijvigheid waar het dorpse karakter behouden blijft Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2025

-607

Subdoel 3.1.1: Centra: Balans tussen levendige en leefbare centra belangrijk, waarin de middenstand floreert en die uitnodigen tot ontmoeten Het creëren van veilige, leefbare en levendige centra is essentieel voor het behouden en aantrekken van zowel ondernemers als bezoekers. Samenwerking met de lokale ondernemers draagt bij aan het succes van dit doel. Toekomstbestendige Centra Ontwikkelingen Centrum Reuver Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) In nauwe samenwerking met politie, handhaving, brandweer en ondernemers/vastgoedeigenaren, continueren we de aanpak in het kader van het KVO-traject. Gezamenlijk geven we uitvoering aan de maatregelen en monitoren we de voortgang. Bedrijveninvesteringszone (BIZ) De ondernemers van centrum Reuver zetten zich actief in voor de oprichting van een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) per 1 januari 2025. Een BIZ is een afgebakend gebied (zoals een winkelgebied) waar ondernemers samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Elke ondernemer binnen de BIZ betaalt een bijdrage in de vorm van een gemeentelijke heffing. De gemeente int dit geld en keert het geld uit aan de stichting BIZ. Voordat een BIZ officieel wordt ingevoerd, is er een positieve draagvlakmeting nodig. Deze vindt naar verwachting begin 2025 plaats. Met de BIZ kunnen diverse initiatieven worden ontplooid.

Dit varieert van PR- en promotieactiviteiten tot acties in het kader van het eerdergenoemde Keurmerk Veilig Ondernemen. Om deze inspanningen te ondersteunen, verdubbelt de gemeente de opgehaalde BIZ-gelden voor de looptijd van de BIZ. Dit komt neer op een jaarlijks bedrag van € 24.500. Deze gezamenlijke inzet draagt bij aan een veiliger en aantrekkelijker winkelcentrum Reuver voor onze inwoners en bezoekers. Ontwikkelingen Centrum Beesel Het kernoverleg Beesel onderzoekt de mogelijkheden om een dorpsservicepunt te realiseren. Het biedt een natuurlijke ontmoetingsplek voor de bewoners waar meerdere functies onder één dak centraal worden ondergebracht. Denk hierbij aan een kleine ruilbibliotheek, winkelfunctie, repaircafé, open inloop, huiskamer, pakketservice en uitdeelpunt apotheek. In 2024 is een projectfiche ingediend om aanspraak te kunnen maken op een bijdrage uit de 6e tranche regionale investeringsagenda. Mochten de inspanningen om te komen tot deze bijdrage niet tot een positief resultaat leiden, dan wordt gekeken naar andere manieren om dit initiatief te faciliteren. Ontwikkelingen Centrum Offenbeek De uitvoering van de herinrichting van het centrum start in 2024 en wordt in de zomer van 2025 afgerond. Het nieuwe plein en omgeving wordt daarna in gebruik genomen en biedt ruimte voor ontmoeting en evenementen.

Programma leefbaarheid Zie voor 'Programma Leefbaarheid' programma 2, subdoel 2.6.4. Programma maatschappelijk vastgoed Zie voor 'Programma Maatschappelijk vastgoed' programma 2, subdoel 2.7.1.

Programmabegroting 2025

48

Energiekosten Voordeel € 59.000 De afgelopen jaren hebben de energieprijzen flinke fluctuaties laten zien. In verband hiermede worden jaarlijks, op basis van verbruik en actuele kosten, de ramingen van de budgetten voor elektriciteit en gas over de verschillende beleidsvelden geactualiseerd (zowel verhogingen als verlagingen). Over de gehele begroting leidt dit tot een totaal voordeel van € 139.000. Binnen subdoel 3.1.1. betreft het een voordeel van € 59.000.

Subdoel 3.1.2: Ondernemers: Een gezond ondernemersklimaat voor starters en bestaande bedrijven en fysieke en sociaal maatschappelijke ruimte om te ondernemen Een gezond ondernemersklimaat is essentieel voor zowel startende als bestaande bedrijven. Het biedt de juiste omstandigheden voor groei en succes. Fysieke en sociaal-maatschappelijke ruimte om te ondernemen is van groot belang, omdat het een plek creëert waar ondernemers kunnen samenwerken, netwerken en innoveren. De gemeente speelt hierbij een faciliterende en verbindende rol. Economische visie en uitvoeringsprogramma Nadeel € 50.000, neutraal via Reserve uitvoering Economische Visie Op basis van de economische visie geven we richting aan onze economische koers. Deze visie is opgesteld in samenwerking met ondernemers, onderwijs en andere belanghebbenden. We gaan aan de slag met het uitvoeringsprogramma. Hiervoor is middels een raadsbesluit van april 2024 al € 50.000 per jaar werkbudget vrijgemaakt voor de jaren 2025 tot en met 2027. De kosten worden gedekt uit de Reserve uitvoering Economische Visie. Om focus aan te brengen hebben we een combinatie van verschillende acties samengevat in een 10puntenplan. Eén prioriteit ligt op de uitvoering van de MKBA bedrijventerreinen.

MKBA Bedrijventerreinen In 2024 is het proces gestart om tot het uitvoeren van de MKBA te komen en op basis van een gedragen opdracht een adviesbureau te selecteren dat hiermee aan de slag gaat. Dit traject krijgt een vervolg in 2025. Het heeft als doel om het toekomstperspectief van de Beeselse bedrijventerreinen in kaart te brengen. Naar verwachting zal het totale traject circa 1,5 jaar in beslag nemen. Het is daarbij van belang om de positie van de MBKA te zien in relatie tot andere trajecten, zoals de Towndeal. De input vanuit de MKBA kan hiervoor een waardevolle bijdrage leveren. Verbinding met ondernemers De gemeente organiseert regelmatig netwerkbijeenkomsten om de band met ondernemers en vastgoedeigenaren te versterken. Deze bijeenkomsten hebben verschillende doelen. We willen een sterke relatie opbouwen met lokale ondernemers en hen betrekken bij gemeentelijke initiatieven. Tijdens de bijeenkomsten kunnen ondernemers samenwerken en kennis delen. Dit versterkt de lokale economie en bevordert innovatie. We bespreken actuele zaken met vastgoedeigenaren om gezamenlijke oplossingen te vinden. Bijvoorbeeld op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur. Daarnaast stimuleren we de samenwerking tussen scholen en bedrijven om jongeren voor te bereiden op de arbeidsmarkt.

Uitbreiding Roversheide De uitbreiding van het bedrijventerrein Roversheide op de locatie aan de Rijksweg betreft een particuliere ontwikkeling. Tegen het wijzigingsplan (vastgesteld in 2023) is een juridische procedure gestart door belanghebbenden in de omgeving. Initiatiefnemers hebben besloten te wachten met het aanbesteden van het civieltechnisch werk totdat er duidelijkheid is over de beroepsprocedure. Uit gesprekken met Enexis blijkt dat het aansluiten op elektriciteit van het gehele bedrijventerrein op korte termijn niet haalbaar is. We verkennen mogelijke oplossingsrichtingen, zie subdoel 3.4.2. Crossroads Samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden is van cruciaal belang om complexe uitdagingen aan te pakken. De overheid kan dit niet alleen bewerkstelligen met beleid en regelgeving. Crossroads Limburg fungeert als de regionale netwerkorganisatie die ervoor zorgt dat de wegen van deze partijen elkaar kruisen. Op basis van de Innovatieve Ontwikkelagenda 2024-2028 wordt er via de actielijnen duurzaamheid, human capital, gezondheid en kennisdeling & innovatie, gewerkt aan een gezond en toekomstbestendig Noord-Limburg. Dit draagt bij aan een sterke Programmabegroting 2025

49

economische structuur die de brede welvaart van onze bewoners bevordert. Daarom is investeren in deze triple-helix samenwerking waardevol voor de gemeenten in Noord-Limburg. De overheid financiert de basisstructuur. Hierbij is cofinanciering van zowel ondernemers als regionale middelen (investeringsagenda, innovatiefonds of regiodeal) noodzakelijk. Voor de periode 2025-2027 dragen we jaarlijks € 2,20 per inwoner bij (totaal € 30.000) en dekken we dit uit het Ambitiebudget .

Doel 3.2:

x € 1.000

Een woongemeenschap met de juiste woning van de juiste kwaliteit, voor de juiste doelgroep, op de juiste plek en op het juiste moment beschikbaar in een aantrekkelijke woonomgeving Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2025

-758

Subdoel 3.2.1: Toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad We zorgen in de bestaande woningvoorraad voor voldoende spreiding, differentiatie en balans. We ambiëren sterke draagkrachtige wijken met een diversiteit aan inwoners die gezamenlijk sociaaleconomisch in balans zijn. We stimuleren inwoners om eigen regie te nemen op de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk. We zetten in op versterking van de bestaande woningvoorraad door verduurzaming, het beter toegankelijk maken van woningen, renovatie of sloop en nieuwbouw. In 2023 is de woonzorgvisie vastgesteld, onderdeel hiervan is een actieplan. In 2025 gaan we aan de slag met diverse acties met betrekking tot het toekomstbestendig maken van de woningvoorraad. We gebruiken hiervoor middelen uit het budget Aanpak Wonen. Uitvoering woonzorgvisie In 2024 wordt gewerkt aan meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties en de huurdersbelangenverenigingen. Naar verwachting worden deze eind 2024 vastgesteld. Vanaf 2025 worden deze prestatieafspraken uitgevoerd. Binnen de bestaande woningvoorraad werken we onder andere aan diverse andere activiteiten, denk daarbij aan de integrale wijkgerichte aanpak (programma 2), een woonconvenant (programma 2), de verduurzaming van woningen en het verstrekken van startersleningen.

Door het inzetten van de starterslening vergroten wij de mogelijkheden voor starters om een betaalbare koopwoning te vinden. We verkennen daarnaast andere manieren om de betaalbaarheid van koopwoningen te verbeteren. Nieuw zijn de verhuisvouchers. Hiermee zijn we in 2024 gestart. We houden er rekening mee dat de verhuisvouchers een vervolg gaan krijgen in 2025. Financiering voorzien we uit het budget Aanpak Wonen. Ook starten we een campagne op waarin we de aantrekkelijkheid van het wonen in de gemeente Beesel uitdragen. We zijn er van overtuigd dat met de Beeselse kenmerken en de juiste nieuwbouw de gemeente aantrekkelijk is om in te wonen, zowel voor Beeselse inwoners, als mensen van buiten de gemeente. Denk hierbij aan de overloop vanuit omliggende stedelijke gemeenten, aan terugkeerders of kenniswerkers die een woning in de regio zoeken. Deze campagne starten we in 2025. Doel is enerzijds om sterke schouders aan te trekken. Anderzijds willen we ook in de regio uitdragen waarom het aantrekkelijk is om te wonen in de gemeente Beesel. De gemeente Beesel is een aantrekkelijke, landelijke en groene woongemeente tussen de stedelijke gebieden van Venlo en Roermond. De nabijheid van natuur en een aantrekkelijk landschap zien we als belangrijke dragers voor een goed en aantrekkelijk woon- en leefklimaat.

Ook een aantrekkelijk recreatief aanbod en ons voorzieningenaanbod zien we als meerwaarde. We denken een strategie uit om de sterke schouders te overtuigen om een verhuisbeweging te maken.

Subdoel 3.2.2: Nieuwbouw en uitbreiding van de woningvoorraad Het bouwen van voldoende en de juiste woningen is belangrijk om de woningvoorraad aan te passen op een veranderende vraag, het voorzieningenniveau op peil te houden, woningen betaalbaar te houden en om meer evenwicht in de bevolkingsopbouw te krijgen. Zo is in de woonzorgvisie te lezen dat we sterke schouders willen aantrekken om de draagkracht in de gemeente Beesel te vergroten. Programmabegroting 2025

50

De ambitie uit de woonzorgvisie is om 500 woningen te bouwen. We voorzien dat we minimaal 330 woningen moeten bouwen voor onze eigen inwoners en migratie. Aanvullend zetten we in op de bouw van 170 woningen in het duurdere segment. Hiermee zetten we in op meer gevarieerd woningaanbod en ontstaan er meer mogelijkheden voor nieuwe wooncarrières. Nieuwbouw moet voorzien in een kwalitatieve behoefte en daadwerkelijk een aanvulling zijn op de bestaande woningvoorraad. Nieuwbouw dient doorstroming in de woningmarkt te faciliteren. In de doorstroming van oudere huishoudens die een woning achterlaten en de verhuisbeweging die dit op gang zet, zien we kansen voor de starters op de woningmarkt. In 2025 gaan we aan de slag met diverse acties met betrekking tot nieuwbouw en uitbreiding van de woningvoorraad. We gebruiken hiervoor middelen uit het budget Aanpak Wonen. Town Deal Nadeel € 250.000, neutraal via Investeringsreserve De gemeente en het ministerie van Binnenlandse zaken werken samen binnen het programma Towndeal. Dit programma loopt tot en met 30 november 2024. Voor dit programma heeft de gemeente Beesel het overgangsgebied tussen het bedrijventerrein Roversheide en de omliggende woonwijken (locatie in de driehoek St. Annastraat/Broeklaan/Mariastraat) met een mix van woon- en werkfuncties als casus ingebracht. In 2024 is deze locatie verkend en geanalyseerd.

Tijdens een raadswerkvergadering in juni 2024 is de raad hierover geïnformeerd. Tijdens deze vergadering is ook het vervolg geschetst. Kernboodschap hierin was:  De energie in het gebied omarmen  Positief meedenken in individuele woningbouwinitiatieven om herontwikkeling in een groter perspectief richting te geven  Parallel kaders en voorwaarden scheppen om te kunnen bepalen waarbinnen wooninitiatieven zich kunnen ontwikkelen  Vervolgens bepalen welke rol de gemeente in deze gebiedstransformatie past Inmiddels zijn de gesprekken met lokale initiatiefnemers opgestart. Op basis van de gevoerde gesprekken, gebiedsanalyses en ambities wordt gewerkt aan een ontwikkelkoers (spelregels voor de transformatie).Deze koers is gericht op woningbouw. In 2025 geven we hier een vervolg aan. We scheppen kaders en stellen voorwaarden voor de ontwikkelingen in het gebied. Hierdoor zijn we in staat om sturing te geven aan de initiatieven. Terwijl er tegelijkertijd rekening gehouden wordt met het grotere perspectief. Parallel hieraan bepalen we welke rol de gemeente in deze gebiedstransformatie past. Om zowel de kaders en rolbepaling verder vorm te kunnen geven, maar ook om gelijktijdig mee te denken met woningbouwinitiatieven en de energie in het gebied te behouden, is een integrale consistente aanpak nodig die duidelijkheid en richting geeft aan de initiatiefnemers.

Dit vraagt capaciteit en aanvullende middelen voor externe projectbegeleiding en aanvullende expertise. Hiervoor wordt een budget geraamd van € 250.000. De gemeenteraad wordt gedurende het verdere proces geïnformeerd. Vanzelfsprekend worden kaderstellende documenten ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Regio Noord-Limburg In 2023 is de woondeal tussen Rijk, provincie, gemeenten en corporaties afgesloten. In navolging hierop werken we in de regio aan een nieuwe regionale woon(zorg)visie en aan een verdere uitwerking van de Woondeal. Er ligt een grote opgave om voldoende woningen te bouwen met de juiste kwaliteit. Samen bekijken we wat voor een regio Noord-Limburg is en wel zijn. Ook de koppeling tussen wonen en zorg is daarin een belangrijk onderwerp. Daarnaast vinden er diverse landelijke ontwikkelingen plaats op het gebied van wonen. Denk hierbij aan de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Er zijn 3 maatschappelijke opgaven waar het wetsvoorstel Wet Versterking Regie Volkshuisvesting zich op richt: (1) regie op aantallen woningen en locaties, (2) regie op betaalbare woningen en evenredige verdelingen van de woningen en (3) verstevigen van de lokale prestatieafspraken. Deze Wet Versterking Regie Volkshuisvesting brengt ook diverse verplichtingen met zich mee.

Eén voorbeeld is dat gemeenten verplicht worden om een volkshuisvestelijk programma op te stellen en dat gemeenten regionaal afspraken moeten maken over de verdeling van doelgroepen. Het ziet er naar uit dat het volkshuisvestelijk programma verplicht wordt vanaf januari 2026. In 2025 zal dit dus voorbereid moeten worden.

Programmabegroting 2025

51

Uitvoering woonzorgvisie en beleid wonen Strategische aanpak woningbouw In de woonzorgvisie is opgenomen dat er een ambitie is om 500 woningen toe te voegen. In 2024 wordt uitgewerkt waar nieuwbouw plaats kan vinden, waarbij uitgegaan wordt op zowel inbreiding als uitbreiding. Aansluitend wordt een strategie ontwikkeld waarin we ingaan op de volgordelijkheid van locaties en randvoorwaarden. De Raad wordt ook betrokken in dit proces. De verwachting is dat in 2025 gewerkt wordt aan gebiedspaspoorten, waarin randvoorwaarden en kaders worden geschept voor een aantal nieuwbouwontwikkelingen waarbij regie nemen van belang is. In 2024 is een besluit genomen over het woonwagenbeleid. Op basis hiervan nemen we in de strategische aanpak woningbouw ook het locatieonderzoek naar een nieuwe woonwagenlocatie mee. Huidige woningbouwontwikkelingen Binnen de gemeente lopen diverse woningbouwontwikkelingen. Denk daarbij aan de ontwikkeling van woningen aan de Wederikstraat, Rijksweg en Rustoord in Reuver. Woningen aan de Keulseweg en de laatste woningen in Oppe Brik in Offenbeek. En nieuwbouw aan de Heijackerstraat en de Kleine Solberg in Beesel. Daarnaast vinden er ook diverse kleinere woningbouwontwikkelingen plaats. Hierover denken we actief mee.

Woningbouwlocatie Rustoord Op basis van de in 2023 vastgestelde Gebiedsvisie Rustoord werkt Nester samen met de gemeente aan de woningbouwlocatie Rustoord. In lijn met deze gebiedsvisie en het bijhorende participatietraject is een concreet plan uitgewerkt. Het college heeft hierop een principebesluit en de aanvullende voorwaarden geformuleerd. In 2024 is Nester gestart met de procedure om het omgevingsplan te wijzigen. Dit proces loopt door in 2025. Het is aan de Raad om een besluit te nemen over het vaststellen van het omgevingsplan. Gelijktijdig wordt gewerkt aan een nieuw ontwerp voor de openbare ruimte. De realisatie hiervan is aan de gemeente. De kostenindicatie voor de investering in openbare ruimte is geraamd op € 900.000. Dit vertaalt zich in € 30.000, - kapitaallasten per jaar. Gedurende het proces wordt de benodigde investering bijgesteld en verwerkt in de P&C cyclus. Nadat de openbare ruimte klaar is komen de kapitaallasten ten laste van het ambitiebudget. Naar verwachting vindt de realisatie van de openbare ruimte plaats in 2027. Uiteraard is dit afhankelijk van het voortraject. In navolging van de ontwikkeling Rustoord gaan we in gesprek met Nester over de toekomst en kansen van de Kloostertuin. Woningbouwlocatie Wederikstraat Het participatietraject is afgerond. Nester heeft voor de ontwikkeling (18 eenheden) een vergunningsaanvraag (BOPA) ingediend.

Deze is voorgelegd aan de gemeenteraad voor bindend advies. De plannen voorzien in een volledige herontwikkeling van de openbare ruimte van de Wederikstraat, inclusief groen, openbare verlichting en parkeren. Hierin is nadrukkelijk de input vanuit het participatietraject meegenomen. De financiële effecten zijn opgenomen bij investeringen, programma 3.

Doel 3.3: x € 1.000

We willen een klimaatbestendige, toegankelijke, goed bereikbare, groene, schone en veilige fysieke leefruimte van hoge kwaliteit Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2025

-5.848

Subdoel 3.3.1: We richten in en onderhouden onze openbare ruimte doelmatig en klimaatbestendig Met een doelmatige en klimaatbestendige inrichting van onze openbare ruimte zorgen we voor een goede woon- en werkomgeving en houden we rekening met de gevolgen van klimaatverandering. Programmabegroting 2025

52

Informatiebeheer MOR Om het ontvangen en afhandelen van meldingen te verbeteren gaan we een zogenaamd MOR systeem aanschaffen. Met dit systeem verbetert onze dienstverlening richting de burger omdat we de melder tijdens het afhandelen van de melding kunnen blijven informeren over de stand van zaken. Intern wordt het afhandelen van meldingen gebruiksvriendelijker en krijgen we een beter inzicht van de meldingen en de afhandeling hiervan. DigEplan We gaan werken met een applicatie die ons de mogelijkheid biedt om het vergunningsverleningsproces volledig papierloos en digitaal te kunnen uitvoeren. Vervolgens slaan we de stukken digitaal en volgens de archiefeisen op. Beheerplan Openbare Ruimte In 2024-2025 gaan we een Beheerplan Openbare Ruimte opleveren. In eerste instantie gaan we hierin het groenbeheerplan en het wegenbeheerplan opnemen. In de paragraaf kapitaalgoederen volgt hierover meer informatie. Campagne Buurtboom Na meerdere succesvolle jaren willen we ook in 2025 mensen de mogelijkheid geven om plekken voor nieuwe bomen aan te wijzen in hun woonbuurt. De bomen geven schaduw en dragen bij aan de biodiversiteit in de woonomgeving. Landschappelijke waardenkaart We willen komen tot een landschappelijke waardenkaart die een compleet beeld geeft van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden die de gemeente Beesel rijk is.

De fasering en aanpak hiervan stemmen we af op de trajecten om te komen tot een omgevingsvisie en een omgevingsplan, zodat een integrale aanpak geborgd is. Riolering - uitvoering GRP In 2025 gaan we het vrijvervalriool in de Bloemenbuurt en rondom industrieterrein Roversheide reinigen en inspecteren. Alle kolken worden regulier gereinigd. Het preventieve en correctieve onderhoud van de gemalen hebben we vanaf dit jaar volledig uitbesteed. Baggeren vijver Ronkenstein Zoals onder subdoel 1.2.1. weergegeven, moet in het rijksbeschermd dorpsgezicht Ronkenstein de rijksmonumentale vijver uitgebaggerd worden. Dit was oorspronkelijk voor 2024 gepland. Deze werkzaamheden verschuiven naar 2025, inclusief bijbehorend budget van € 125.000. Omdat de kosten gedekt worden uit de Egalisatievoorziening Riolering, heeft dit geen effect op de gemeentelijke exploitatiebegroting. Aanleg Glasvezel Aanleg glasvezel door combinatie Glaspoort/KPN Glaspoort/KPN is in het derde kwartaal van 2024 gestart met de aanleg van glasvezel in de kernen. Men verwacht in het eerste kwartaal van 2025 alle werkzaamheden klaar te hebben. Activering uren Voordeel € 76.000 Jaarlijks ramen we de activering van uren voor projecten. Omdat de uren worden toegerekend aan investeringen, vallen deze kosten niet meer ten laste van de gemeentelijke exploitatiebegroting van het betreffende jaar.

De uiteindelijke verdeling van de uren over de programma's en overhead is afhankelijk van de projecten die daadwerkelijk gepland/uitgevoerd worden. Zodra dat inzichtelijk is, worden de bedragen onder de betreffende projecten en bijbehorende programma's opgenomen. In 2025 is er sprake van een voordeel van € 264.000 over de gehele begroting met betrekking tot het activeren van uren. Dit komt doordat er een aantal nieuwe projecten is, waarvoor nog niet eerder activering van uren was opgenomen of doordat een aantal projecten (deels) in 2025 doorlopen, inclusief bijbehorende uren. Binnen programma 3 resulteert dit in een voordeel van € 76.000, waarvan € 65.000 binnen subdoel 3.3.1.

Programmabegroting 2025

53

Subdoel 3.3.2: Ter waarborging van een veilige en kwalitatieve leefomgeving maken we beleidsvisies en plannen, hebben we een omgevingsvergunningstelsel en voeren we toezicht en handhaving op basis van een integrale belangenafweging We zetten onze instrumenten op het gebied van beleidsvorming, vergunningverlening, toezicht en handhaving in ten behoeve van een veilige en kwalitatieve leefomgeving. Afwegingen hierin maken we op basis van een integrale belangenafweging. Gevolgen (landelijke) ruimtelijke ontwikkelingen Het aantal ruimteclaims blijft groot. Deze komen voort uit (landelijke) trends en ontwikkelingen die ook tot uiting komen in Beesel en vragen om scherpe keuzes en sturing. Keuzes worden op verschillende niveaus gemaakt zoals: lokaal, regionaal, provinciaal en landelijk. Lokale keuzes maken we in het traject van de omgevingsvisie. Regionaal stemmen we grote ruimteclaims af. Provinciaal wordt gestart met het actualiseren van de provinciale omgevingsvisie (POVI). Ook vindt er regionale afstemming plaats over grote ruimteclaims op programmaniveau. Denk aan de gebiedsplannen Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG), de RES, en de regionale Woondeal. Daarnaast zijn er projecten die een grote ruimteclaim leggen; in het buitengebied is dit bijvoorbeeld het infraproject Delta Rhine Corridor.

Met name rondom het LPLG is nog onduidelijk welke gevolgen het nieuwe coalitieakkoord ‘Hoop, Lef en Trots’ heeft voor de verplichtingen die voortvloeien uit dit programma. Daarbij moeten we opmerken dat bij het wegvallen van bijvoorbeeld een nationaal programma de opgaven en ruimteclaims niet per se verdwijnen. Ook autonome ontwikkelingen, zoals de transitie in de landbouw, zorgen voor een ruimteclaim die afweging vraagt. Zonder dat het mogelijk is om exact in te schatten welke gevolgen dit heeft, kunnen we stellen dat de complexiteit en gevraagde capaciteit in het ruimtelijk domein, mede door de vele opgaven, ruimteclaims en combinaties hiervan, onverminderd groot blijft. Omgevingsvisie In 2024 zijn we gestart met het opstellen van de omgevingsvisie. In 2025 gaan we hiermee verder. In de omgevingsvisie leggen wij onze ambities en doelen voor de fysieke leefomgeving vast voor de lange termijn. In deze visie staat ook welke ontwikkelingen wel of niet gewenst zijn. Bij het opstellen van de omgevingsvisie betrekken we een breed speelveld aan stakeholders waaronder ook de gemeenteraad. Actuele beleidsdocumenten zoals de woonzorgvisie, de economische visie en de in ontwikkeling zijnde mobiliteitsvisie gebruiken we als bouwsteen bij het opstellen van de omgevingsvisie.

Door de grote reikwijdte, het aantal stakeholders en de verschillende belangen is er sprake van een complex en intensief traject. Om overzicht aan te brengen en geleidelijk toe te werken naar keuzes, werken we met een aantal deelprocessen en deelproducten die ons helpen in het maken van uiteindelijke keuzes. Uiterlijk op 1 januari 2027 moet de omgevingsvisie zijn vastgesteld. Omgevingsplan Nadeel € 89.000, neutraal via Algemene Middelen In het omgevingsplan staan de regels voor de fysieke leefomgeving. Per gemeente wordt er één omgevingsplan gemaakt. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de bestemmingsplannen van rechtswege een omgevingsplan geworden. Het opstellen van een omgevingsplan is een meerjarig proces. Dit proces loopt tot 31 december 2031 door. In dit proces wordt de raad meermaals betrokken; bij het uitzetten van de uitgangspunten en later bij de vaststelling van onderdelen van het omgevingsplan. In 2025 ontvangen we € 88.544 extra middelen binnen het gemeentefonds voor de uitvoeringskosten Omgevingswet. Deze middelen worden hiervoor ingezet. RUD (Regionale Uitvoeringsdienst) Limburg Noord Via het landelijk Interbestuurlijk Programma Versterking VTHstelsel (IBP VTH) zijn er in 2023 robuustheidscriteria opgesteld.

Deze criteria staan voor de absolute ondergrens van organisatorische randvoorwaarden waaraan omgevingsdiensten moeten voldoen om VTH-taken professioneel (deskundig, consistent en daadkrachtig) uit te kunnen blijven voeren. Alle omgevingsdiensten hebben Programmabegroting 2025

54

in 2023 een zelftoets ingevuld. Het ministerie van I&W concludeert op basis van deze zelftoetsen dat geen enkele omgevingsdienst in Nederland op dit moment robuust is. Het ministerie van I&W heeft aangegeven dat een netwerkorganisatie, zoals de RUD LN nu functioneert, niet robuust is. Vóór 1 april 2024 is door de RUD LN een plan van aanpak aan het ministerie van I&W gestuurd. Hierin staan de acties die de RUD LN gaat uitvoeren om robuust te worden. De (financiële) consequenties daarvan voor de gemeenten zijn nog niet geheel duidelijk. Naar verwachting liggen de incidentele kosten voor de uitvoering van het plan van aanpak regionaal tussen de 3,3 en de 9 miljoen euro. De structurele kosten van de bijdrage aan de RUD LN stijgen naar verwachting met 20% tot 30%. In het najaar verwachten we van de RUD LN een begrotingswijziging 2025. Hieruit blijkt wat de werkelijk kosten gaan worden. Voor de financiering van de robuustheid van de RUD LN hebben we een budget ter hoogte van € 150.000 opgenomen (zie bestemming rekeningsaldo 2023). Samenwerking Midden-Limburg Oost Binnen Ons WCL (Ons Waardevol Cultuurlandschap) wordt gewerkt aan opgaves rondom natuur, landschap en recreatie. In 2022 zijn we de gesprekken gestart over uittreding uit Ons WCL. In 2022 is door het Rijk het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) geïntroduceerd.

De provincie heeft dit in 2023 uitgewerkt in het LPLG waarbij Beesel is ingedeeld in het gebied Midden Limburg Oost. In 2024 zijn de werkzaamheden voor het LPLG sterk afgezwakt. Daarnaast is het Nationaal Park de Meinweg in transitie. De grenzen van het Nationaal Park worden daarbij verlegd, zodat naast de huidige natuurkern, ook het omliggende (agrarisch) landschap wordt toegevoegd. De beoogde begrenzing van het Nationaal Park en het werkgebied van Ons WCL is daarmee exact hetzelfde. De gebiedsindeling binnen het NPLG is door de provincie in 2024 losgelaten. De inhoudelijke thema’s overlappen grotendeels. Verschillend is het karakter van deze samenwerkingen. Zo kent het NPLG verplichtingen en harde doelen. Het Nationaal Park en Ons WCL werken vanuit ambitie en kennen geen harde verplichtingen. Naar aanleiding van de gesprekken over uittreding uit Ons WCL heeft in 2024 een onderzoek plaatsgevonden naar de benodigde samenwerkingsvorm in Midden-Limburg Oost. Uitkomst van dit onderzoek is dat gestreefd wordt naar één regionale (werk)organisatie op het gebied van natuur en landschap. Daarmee zou de stichting Ons WCL in de huidige vorm verdwijnen. Besluitvorming hierover, en daarmee een besluit over deelname in de regionale organisatie, heeft nog niet plaatsgevonden. Uitwerking hiervan, implementatie en uiteindelijke besluitvorming hierover door de raad vragen inzet in 2025.

We nemen een budget op voor de jaarlijkse bijdrage in 2025 voor Ons WCL. Daarnaast nemen we meerjarig budget op voor regionale samenwerking in Midden Limburg Oost. Door middel van een raadsinformatiebrief informeren wij u nader over deze ontwikkeling.

Subdoel 3.3.3: Groen: we richten plekken in met belevingswaarde, die uitnodigen tot ontmoeten, bewegen, sociale verbondenheid, verblijven en recreëren Bestaande groenplekken kunnen vaak meerwaarde voor de buurt krijgen door meerdere functies aan de locatie te koppelen. Vaak zijn beperkte ingrepen al genoeg. We sluiten aan bij groenrenovaties, bewonerswensen of wensen vanuit recreatie en beleving. Nieuwe plekken kunnen we realiseren binnen de integrale wijkaanpakken of specifiek bij participatieverzoeken van bewoners. Bij de inrichting van deze plekken spelen we in op klimaatadaptatie. De pareltjes van Reuver (in samenwerking met het Kernoverleg Reuver), de zitplekken bij het veer, het rustpunt bij de St. Barbarakapel (in samenwerking met WerkGroepKapel St. Barbara Óffebek) zijn voorbeelden die we de afgelopen jaren hebben gerealiseerd. In de toekomst realiseren wij rustplekken langs de Groene Loper en Drakenroute. Op deze plekken gaan beleving, natuur en ontmoeting samen komen. Met gerichte subsidieprogramma’s stimuleert ZonMw innovatie in de gezondheidszorg. ZonMw is een samenwerkingsverband van ZorgOnderzoek Nederland (ZON) en Medische Wetenschappen (Mw). Vanuit ZonMw hebben we een subsidie ontvangen voor het planten van bomen om schaduwrustplekken in de bebouwde kom te realiseren. Hiermee gaan we hittestress tegen en verbeteren we de leefbaarheid in de buurt.

Programmabegroting 2025

55

Interne doorberekening kosten vervoermiddelen Nadeel € 85.000, neutraal via interne herverdeling kostenplaatsen programma's De kosten voor vervoermiddelen worden centraal geboekt binnen overhead. Vervolgens worden de kosten intern verrekend vanuit diverse beleidsvelden. Deze interne verdeling is geactualiseerd op basis van de actuele kosten en het gebruik. Het voordeel dat zichtbaar is binnen het programma 'Overhead' is binnen de gehele begroting neutraal omdat deze kosten zijn verschoven naar programma 3.

Subdoel 3.3.4: Mobiliteit: Beesel is bereikbaar op een veilige en duurzame manier In 2025 zetten we ons als gemeente in om ervoor zorg te dragen dat onze inwoners, bezoekers en goederen zich op een duurzame/schone, slimme en veilige manier kunnen verplaatsen. Dit doen we in 2025 door het vaststellen van een mobiliteitsplan waarin richting wordt gegeven aan bovenstaand doel maar ook overeenkomstig de uitgangspunten van de duurzaamheidsparagraaf (Schone en slimme mobiliteit, waarin inwoners, goederen en bezoekers van onze gemeente zich slim, schoon, veilig en aangenaam verplaatsen). Daarnaast doen we mee aan regionale projecten waarbij deze doelen in acht worden genomen. Vervolg Mobiliteitsplan In het mobiliteitsplan koppelen we onze (beleids)doelen (uit de doelenboom) aan kaders voor mobiliteit in de toekomst in Beesel. Daarbij zetten we in op de veilige en duurzame bereikbaarheid van gemeente Beesel. Daarnaast gaan we aan de slag om inwoners, bezoekers en goederen slim, schoon, veilig en aangenaam te verplaatsen. De voorbereidingen om te komen tot een mobiliteitsplan zijn gestart in 2024. Besluitvorming over het mobiliteitsplan en het uitvoeringsprogramma vindt plaats in 2025. Daarbij worden ook de financiële gevolgen duidelijk. Groene Loper Met het project De Groene Loper creëren we een recreatieve verbinding tussen het Brachterwald en het gebied tussen Maas en Peel.

De Groene Loper stimuleert toeristisch en recreatief verkeer. Deze belangrijke route maken we meer beleefbaar, verkeersveiliger en toegankelijker, zodat deze optimaal uitnodigt voor toeristisch en recreatief verkeer. In 2024 is gestart met het opnieuw inrichten van de Keulseweg (deel viaduct A73 – Witte Stein). Binnen het project werken we samen met Brüggen aan het opwaarderen van de omgeving van de grensovergang Witte Stein. In deze omgeving verandert het zwaartepunt van het project. Op de Keulseweg lag de nadruk op de verkeersinrichting. In het gebied grensovergang Witte Stein is de recreatieve beleving en omgevingskwaliteit het belangrijkst. In 2024 is de voorbereiding gestart en hebben we gewerkt aan een nieuw ontwerp. De uitvoering van deze werkzaamheden is gepland in 2025. Trendsportal/Regionale projecten De gemeente Beesel neemt deel aan regionale mobiliteitsprojecten voor de bevordering van duurzame en schone mobiliteit voor goederen, inwoners en bezoekers. Daarbij is aandacht voor gedragsverandering, zoals fietsstimulering en verkeersveiligheid bij verschillende projecten. Daarnaast zetten we in op het verder verduurzamen van de mobiliteitsketen.

Subdoel 3.3.5: We voeren een eenduidig grondbeleid Het grondbeleid is een middel om onze gemeentelijke doelstellingen te verwezenlijken. In de Nota grondbeleid zijn de uitgangspunten hiervoor vastgelegd. Nota Grondbeleid Er is gestart met de voorbereidingen om te komen tot een nieuwe Nota grondbeleid. Besluitvorming hierover staat gepland voor 2025. Financiële gevolgen die samenhangen met het nieuwe grondbeleid nemen we mee in het voorstel dat hierover aan de Raad wordt gedaan. Vervolgens wordt de Nota grondbeleid als ondersteuning en onderbouwing gebruikt om de ambities op de verschillende werkvelden te ondersteunen. Verdere specifieke informatie over het grondbeleid en de lopende uitvoering hiervan staat in paragraaf F Grondbeleid.

Programmabegroting 2025

56

Subdoel 3.3.6: We zorgen voor veilige wegen We zorgen voor veilige wegen en fiets- en wandelpaden en voeren onderhoudsmaatregelen uit op locaties met de meeste risico’s voor de verkeersveiligheid. Wandelpad Bussereindseweg Wandelpad Bussereindseweg Op basis van een door de raad ingediende motie hebben we de haalbaarheid onderzocht van een wandelpad langs de Bussereindseweg. De aanleg van een trottoir blijkt niet haalbaar. We realiseren daarom een halfverharding langs de weg. Deze biedt ruimte voor voetgangers om veilig te wandelen. In verband met de planning van werkzaamheden van WML is de uitvoering uitgesteld totdat WML de waterleiding heeft vervangen. We verwachten in 2025 te kunnen starten met de werkzaamheden. De benodigde investering is opgenomen in de Investeringentabel.

Doel 3.4:

x € 1.000

Duurzaamheid: transitie naar een duurzame samenleving door te werken aan sociale duurzaamheid, duurzame energie, biodiversiteit en klimaatadaptatie, schone en slimme mobiliteit en circulaire economie Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2025

-123

Subdoel 3.4.1: Sociale duurzaamheid: iedereen kan meedoen, iedereen kan het betalen en iedereen kan meeprofiteren In onze duurzaamheidsvisie staat kwaliteit van leven centraal. We werken aan een samenleving waarin onze inwoners blijvend in contact staan met elkaar en met de leefomgeving, waarin zowel in fysieke als in sociale zin ruimte is voor iedereen. Verbreding subdoel sociale duurzaamheid Momenteel is sociale duurzaamheid vooral ingestoken vanuit de aanpak van energiearmoede. Verbreding van het subdoel sociale duurzaamheid verkennen we in de loop van 2024 en passen we in 2025 toe.

Subdoel 3.4.2: Duurzame energie: we besparen zoveel mogelijk energie en dat wat we nodig hebben, wekken we op een duurzame manier op We zitten in een transitie van fossiele naar CO2-neutrale energiebronnen. Daarom moeten we gedoseerd en doordacht met energie omgaan. We zetten in op een efficiënt energieverbruik door besparing te stimuleren en te faciliteren. We zoeken naar duurzame manieren om in onze energiebehoefte te voorzien. Inzet CDOKE-subsidiegelden t.b.v. personeel binnen Duurzame Energie Voordeel € 79.000 De subsidiegelden uit de CDOKE-regeling (Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) kunnen, rekening houdende met de voorwaarden, worden ingezet voor zowel extra capaciteit (zoals het energiebrigadeteam) als voor onze vaste formatie. Dit laatste leidt tot een voordeel ad € 79.000 binnen de gemeentelijke begroting. Implementatie Warmtetransitievisie (WTV) en -strategie De Warmtetransitievisie uit 2021 is de afgelopen jaren verder uitgewerkt in een Warmtestrategie. Duidelijk is geworden dat er in onze gemeente geen economisch haalbare warmtenetten kunnen worden ontwikkeld. We beschikken weliswaar over lage temperatuurbronnen, maar kennen in de gebouwde omgeving een te lage woningdichtheid en daarmee te lage warmtevraag. Reden om het all electric scenario te volgen.

Voor verwarming van de woningen en gebouwen zetten we voorlopig vooral in op besparing en isolatie; op de langere termijn volgt de (hybride) warmtepomp. De focus in 2025 ligt op de uitrol van het isolatieprogramma (inzet van de middelen uit de SPUK Nationaal Isolatieprogramma NIP). Dit maakt het mogelijk om eigenaren van een koopwoning met Programmabegroting 2025

57

energielabel D-E-F-G te stimuleren om te isoleren door de inzet van gemeentelijke subsidie. Hieronder vallen ook vrijwel alle woningen die we aanduiden als gespikkeld bezit (koopwoningen in wijken met vooral huurwoningen). Uitgangspunt is een subsidie van circa € 2.000; dit kan € 4.000 worden als er sprake is van een energiearmoedesituatie. Soorten Management Plan Nadeel € 200.000, neutraal via dekking Investeringsreserve (€ 100.000) en te verwachten subsidie Provincie (€ 100.000) Isoleren van spouw en soms dak kan alleen als er rekening wordt gehouden met bepaalde diersoorten die niet verstoord of verdreven mogen worden (natuurinclusief isoleren). Hiervoor is een provinciale ontheffing nodig. Reden om een Soorten Management Plan (SMP) op te stellen om tot een voor de gebouwde omgeving collectieve ontheffing te komen. Dit voorkomt dat inwoners individueel voor hoge onderzoekskosten komen te staan; zonder collectieve ontheffing moet namelijk per woning een onderzoek naar bepaalde diersoorten worden uitgevoerd. Het bestek voor aanbesteding van een pré-SMP (om al te kunnen starten met een aantal woningen, gezien de lange doorlooptijd van een SMP) en vervolgens SMP is gereed.

Door een tekort aan bureaus met ecologische expertise, moeten we rekening houden met lange(re) doorlooptijden en zetten we in op een lobby in RES-verband om tot constructieve oplossingen te komen waarin inwoners handelingsperspectief krijgen. De kosten voor een SMP schatten we in op € 200.000, waarvan de helft naar verwachting wordt gesubsidieerd door de provincie Limburg. We hebben € 100.000 geraamd in de begroting met een dekking uit de investeringsreserve, omdat er binnen de duurzaamheidsreserve onvoldoende ruimte is. Daarnaast zijn de nog resterende gelden binnen de duurzaamheidsreserve en de CDOKE-(subsidie)middelen in de komende jaren voor andere doeleinden beoogd. Uitgangspunt is natuurinclusief isoleren én maatregelen aanbieden die niet gevoelig zijn voor de floraen faunawetgeving, zoals vloerisolatie en glasisolatie. Om woningeigenaren voor te bereiden op de collectieve inkoopacties voor isolatiemaatregelen is onder andere de Energiebrigade opgezet. Zij leggen het contact, brengen kleine energiebesparende maatregelen aan (bij de minder energetische koopwoningen) en maken inwoners wegwijs in volgende grotere isolatiemaatregelen.

Energieopwek: gebiedsontwikkeling ’t Brook en energie-infrastructuur Verschillende mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen dienen zich aan, zoals de Delta Rhine Corridor, de transitie van het landelijk gebied en bijgestelde milieunormen rond grootschalige energie-opwekking. Ook in de opwek van duurzame energie blijven we kansen verkennen. Het buitengebied speelt daarin een belangrijke rol omdat hier opgaven op het gebied van duurzaamheid, natuur, economie, toerisme en recreatie samenkomen. De gebiedsvisie ’t Brook raakt hiermee het traject van de omgevingsvisie. We verkennen hoe we dit op een goede wijze met elkaar integreren waarbij we recht doen aan de input die reeds is opgehaald in het gebied. Dit kan vervolgens leiden tot een herijking van de Beeselse KODE (Kader Opwekking Duurzame Energie) in 2025 of 2026. Naast de uitdagingen rond grootschaliger opwek, vraagt ook de energie-infrastructuur om aandacht. Deze staat de komende 5 tot 10 jaar nog flink onder druk. Bedrijven en maatschappelijk vastgoed met grootaansluiting en opwekinstallaties kunnen niet worden aangesloten op het net van Enexis. In onze wijken moet het laagspanningsnet worden verzwaard om een verdere elektrificatie door onze huishoudens mogelijk te maken. We bekijken of we tot een plan (ondergrondse) infrastructuur kunnen komen waarin meerjarig duidelijkheid wordt verschaft wat we waar en wanneer oppakken.

We bekijken daarbij ook in RES-verband naar inzet en expertise. Ook bij de uitbreiding van bedrijventerrein Roversheide is de energie-infrastructuur een knelpunt. Als oplossingsrichting verkennen we of een energyhub mogelijk is. Bij een energyhub wordt bestaande energiecapaciteit vrijgespeeld ten gunste van uitbreiding van bedrijven of nieuwe bedrijven. Ook wordt bekeken welke energieinfrastructuur nodig is voor een energyhub en welke investeringen daarvoor nodig zijn. Ook bij grootschalige bouwprojecten (denk aan Solberg, IKC) lopen we tegen de uitdaging van netcongestie aan. Met Enexis gaan we vroegtijdig in overleg om te kijken naar oplossingen en waar mogelijk versnelling.