Programmabegroting 2024, versie AVG-proof

Programmabegroting 2024

20

reageerde vooral op signalen en behoeftes vanuit het culturele veld. De cultuurmakelaar pakt ook (ongevraagd) nieuwe ideeën op. We dekken de kosten uit de investeringsreserve. Doel 1.3: Beesel is aantrekkelijk, bourgondisch, actief en levendig x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-447

Subdoel 1.3.1: We bevorderen de beleving van de ligging aan de Maas De sporen van de rivier de Maas reiken van Frankrijk, België, via Limburg tot en met de Nederlandse kust. Ook de gemeente Beesel is gelegen aan de Maas. ‘Mooder’ Maas oftewel moeder Maas, de levensader van Limburg, levert recreanten en toeristen prachtige vergezichten/uitzichten op. Het gebied langs de Maas kunnen we in de gemeente Beesel nog veel meer benutten om de toeristische beleving te verbeteren. Horecapunt veer We zien een horecapunt bij het veer als toegevoegde waarde voor ons toeristisch- recreatief aanbod. Op basis van een uitgevoerd haalbaarheidsonderzoek blijkt dat er mogelijkheden zijn om horeca toe te staan, hoewel er ook beperkingen gelden op deze locatie. De haalbaarheid is afhankelijk van een concreet initiatief. We hebben daarom ondernemers opgeroepen om zich bij de gemeente te melden. In 2023 zijn gesprekken met een initiatiefnemer gestart. Daadwerkelijke realisatie is onder andere afhankelijk van een concrete aanvraag van initiatiefnemer en het verloop van de vergunningsprocedure. Subdoel 1.3.2: We bevorderen de toeristische beleving van de gemeente De gemeente Beesel kent vele waardevolle plekken waar recreanten en toeristen écht in aanraking komen met wat Beesel is en waar het voor staat.

De beleving van al het moois dat Beesel op het terrein van Recreatie & Toerisme te bieden heeft, willen we verder bevorderen, zowel voor bezoekers als voor onze eigen inwoners. Toeristische Overstap Punten (TOP's) Een Toeristisch Overstappunt (TOP) is een startpunt voor wandelingen of fietstochten met voldoende voorzieningen. Elke TOP beschikt over een informatiepaneel met daarop een kaart van de omgeving en de bewegwijzerde routes die vanaf dat punt te volgen zijn. Een TOP is goed te bereiken, biedt voldoende parkeergelegenheid en is gelegen bij een of meerdere horecavoorziening(en). We realiseren een TOP bij de Witte Stein in combinatie met de ontwikkeling van de Groene Loper. Ook in Beesel willen we een TOP realiseren. In 2024 onderzoeken we mogelijke locaties. Archeo Route De gemeente Beesel is rijk aan archeologische vondsten en zaken uit de oudheid die met de Archeo Route tot verbeelding gebracht kunnen worden. Met de Archeo Route Limburg worden de verhalen achter de Limburgse geschiedenis en archeologie beleefbaar gemaakt. We hebben al een Archeopunt in onze gemeente (Oppe Brik). We willen met meerdere punten onderdeel worden van de Archeo Route en daarmee belangrijke archeologische plekken in onze gemeenten met elkaar in verbinding brengen. De investering hiervoor is opgenomen in de tabel Investeringen.

Keramiekindustrie We kennen een rijke keramische cultuurhistorie die aansluit op de keramiekindustrie van Tegelen, Swalmen en het Duitse Bracht. Nog steeds zijn symbolen en relicten te vinden die naar deze historische keramiekindustrie verwijzen. Deze willen we in stand houden en onder de aandacht brengen. Daarom willen we de keramiekgeschiedenis ook voor het toerisme meer beleefbaar maken door de dagrecreatieve waarde op lokaal en regionaal niveau te vergroten. Dit doen we door het ontwikkelen van verhaallijnen in combinatie met specifieke thematische routes, ook grensoverstijgend, waarin we de geschiedenis van de keramische kunst en de keramische industrie tot uitdrukking willen brengen.

Programmabegroting 2024

21

Programma Draak Vanuit het Programmabureau werken we sinds 2022 aan het programma Draak. De Draak (en daarmee ook Sint Joris en de Draak; de strijd tussen goed en kwaad) is al jaren hét onderscheidende en strategische thema van de gemeente en gemeenschap Beesel. Wij zetten langjarig in op dit unieke handelsmerk (met mankracht en middelen) omdat we ervan overtuigd zijn dat dit voor onze gemeenschap en onze (eu)regio toeristisch, recreatief, cultureel en economisch grote voordelen met zich meebrengt. Het programma Draak betreft een (langjarig) programma dat meerdere beleidsvelden, portefeuilles en partners kent. Het programma omvat in 2024 in ieder geval de volgende twee deelprojecten: 1. Europese Culturele Route (ECR) Sint Joris en de Draak 2. Doorontwikkeling Drakenrijk en Sint Joris en de Draak in de openbare ruimte Europese Culturele Route (in verbinding met Draaksteken) In samenwerking met de Breda University, de Stichting Draaksteken Beesel en onze Europese partners onderzoeken we de haalbaarheid van een Europese Culturele Route (ECR) met Sint Joris en de Draak als verbindend thema. We leggen daarbij verbinding met belangrijke regionale en landelijke partners, zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Zo positioneren en vermarkten we dit immateriële erfgoed (economische en toeristische impact).

Het onderzoek richting ECR certificering en het realiseren van diverse daarvoor verplichte onderdelen zetten we in 2024 voort. Een van de onderdelen van de ECR is het inrichten van een Beleefroute Draak. De voorbereidingen van deze toeristische fietsroute zijn vanaf 2023 in volle gang; realisatie vindt in 2024 plaats. Doorontwikkeling Drakenrijk en Sint Joris en de Draak in de openbare ruimte BillyBird Beesel Vastgoed ontwikkelt de komende jaren het huidige Drakenrijk tot een jaarrond (binnen) pretpark. Dit moet uiteindelijk leiden tot 1 miljoen dagtoeristen per jaar. De gemeente Beesel jaagt deze ontwikkeling aan door te investeren in de fysieke omgeving van alle kernen, waarbij beleving van het thema Sint Joris en de Draak (strijd tussen goed en kwaad) centraal staat (verbinding met de ECR, Beesel Drakedörp en het Inspiratiepunt). Planvorming vindt in 2023 plaats (subsidie Investeringsagenda en goedkeuring door gemeenteraad in tweede helft 2023). Realisatie vindt vanaf 2024 plaats als financiering van de ontwikkeling van Drakenrijk tot pretpark door BillyBird Beesel Vastgoed haalbaar is gebleken. Financiering fiche Sint Joris en de Draak: De Regio Noord-Limburg en de Provincie Limburg zijn een investeringsagenda overeengekomen. In dat kader is een projectfiche 'Sint Joris en de Draak' voor de projecten ECR en doorontwikkeling Drakenrijk gehonoreerd.

De financiële opzet is als volgt. Bedragen x € 1.000 Bijdrage gemeente Beesel 395

Financiering BillyBird Beesel 3.200

Provinciale bijdrage 395

De (besluitvorming over de) financiering van de partijen is onlosmakelijk met elkaar verbonden. In 2023/ 2024 worden verdere stappen gezet door BillyBird om tot financiering van de investering in Drakenrijk te komen. De raad heeft besloten het benodigde bedrag aan cofinanciering van € 395.000 (investering en/of budget) beschikbaar te stellen ten behoeve van de realisatie van het fiche. Dekking van deze gemeentelijke bijdrage van € 395.000 (deels budget, deels kapitaallasten) vindt vanaf 2024 e.v. plaats vanuit het ambitiebudget. Verdieping en uitvoering Visie 'In het Spoor van de Draak' In 2019 is de visie 'In het Spoor van de Draak' vastgesteld. We zijn volop bezig met activiteiten die uitvoering geven aan de ambities uit deze visie. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van de Groene Loper, het horecapunt bij het veer, en de activiteiten binnen het programma Draak. In 2024 intensiveren we de bedrijfscontacten met de ondernemers in de toeristische-recreatieve sector. We halen op wat hun bezig houdt, welke kansen zij zien en welke mogelijke belemmeringen. De input uit deze gesprekken benutten we om te komen tot een actieprogramma voor het vervolg 2025 en verder. Hierbij nemen we ook kansen vanuit de regionale actielijnen mee.

Programmabegroting 2024

22

Personele capaciteit Recreatie en Toerisme Ter uitvoering van de activiteiten binnen de subdoelen op het gebied van Recreatie en Toerisme (R&T) is bij de behandeling van de Kadernota door de Raad een amendement aangenomen om tijdelijke extra capaciteit voor R&T toe te voegen voor de duur van een jaar. Mede in verband hiermee is ook tot een verhoging van de toeristenbelasting besloten. Ook is opgenomen om ongeveer 10 maanden na invulling van deze functie een evaluatie uit te voeren naar de behaalde resultaten en reeds opgestarte projecten op het gebied van R&T. Voor het uitvoeren van de evaluatie en het bepalen van benodigde capaciteit vanaf 2025 zal het College de volgende kaders gebruiken: • de mate en snelheid waarin uitvoering is gegeven aan de activiteiten die in deze begroting zijn opgenomen binnen het Doel 1.3; • een kwalitatieve beschrijving van de werkzaamheden die op het gebied van R&T zijn uitgevoerd, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen minimaal onderstaande categorieën:  werkzaamheden ten behoeve van (de uitvoering) van projecten;  werkzaamheden ten behoeve van beleidsmatige ontwikkeling;  werkzaamheden ten behoeve van de regio. • het actieprogramma voor 2025 en de capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) die benodigd is voor uitvoering hiervan; • de afspraken die in de regio worden gemaakt over de inzet van personele capaciteit vanaf 2025 en verder.

Op basis van de resultaten van de evaluatie zal een voorstel worden gedaan over het vervolg van deze tijdelijke formatieplaats. Subdoel 1.3.3: We bevorderen de wisselwerking tussen groen en recreatie Het groene karakter van onze gemeente en de toeristische beleving zijn nauw met elkaar verweven. We koesteren de vele (kleinschalige) culturele en natuurlijke schatten die in onze gemeente zijn en benutten kansen om de wisselwerking hiertussen te bevorderen. Groene Loper Met het project de Groene Loper geven we ook invulling aan onze doelstellingen op het gebied van de toeristische beleving van onze gemeente. Voor een inhoudelijke toelichting wordt verwezen naar programma 3, subdoel 3.3.4. Omgeving Ronkenstein In het Rijksbeschermd dorpsgezicht Ronkenstein dient de Rijksmonumentale vijver uitgebaggerd te worden. Tevens loopt er een onderzoek naar de maatregelen die nodig zijn om het doorsijpelen van de molenvijver onder de weg door naar de molen te stoppen. De uitvoering van deze werkzaamheden combineren we met het upgraden van de omgeving om de bijzondere status beter tot zijn recht te laten komen. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar programma 3 subdoel 3.3.1.

Subdoel 1.3.4: We positioneren het immateriële erfgoed op Europees niveau, vermarkten dit en zetten zo niet alleen Beesel, maar ook Noord-Limburg op de Europese kaart Sint Joris en de Draak (en daarmee ook de strijd tussen goed en kwaad) is al jaren hét onderscheidende en strategische thema van de gemeente en de gemeenschap in Beesel. Wij zetten langjarig in op dit unieke handelsmerk omdat we ervan overtuigd zijn dat dit voor onze gemeenschap en onze (eu)regio toeristisch, recreatief, cultureel en economisch grote voordelen met zich meebrengt. Programma Draak Zie voor het 'Programma Draak' (waaronder de Europese Culturele Route) het subdoel 1.3.2 binnen programma 1. Subdoel 1.3.5: We promoten onze regio Door gezamenlijk de regio op de kaart te zetten wordt efficiëntie bereikt in kosten en effectiviteit (groter bereik), versterkt het aanbod elkaar conceptueel en kan de regio en kunnen ondernemers zich verbinden aan gezamenlijke merkwaarden (en bijbehorende publieke en private producten). Zo spelen we als regio in op de behoefte van bezoekers aan een complete beleving: dagrecreatie/cultuur, logies, natuur, sfeer. Programmabegroting 2024

23

Regionale Actieprogramma Toerisme en Recreatie In 2023 is het regionale actieprogramma Toerisme en Recreatie herijkt. Binnen dit actieprogramma zijn er vijf actielijnen: 1. Vitale verblijfsrecreatie 2. Vitale dagrecreatie 3. Vrijetijdslandschappen 4. Cross-overs 5. Regiomarketing In 2024 gaan we in regionaal verband verder met de uitvoering van deze actielijnen en leveren hiervoor ook ambtelijke capaciteit. Ondernemers en andere stakeholders worden hierbij betrokken. Voor actielijn 1 richten we de focus op het inzetten op de verdere vitalisering van het verblijfsaanbod, bij actielijn 2 gaan we aan de slag met de versterking van het dag-recreatieve ecosysteem met als doel de attractiewaarde van Noord-Limburg nog verder te verbeteren. Bij actielijn 3 gaan we inzetten op de aantrekkelijkheid van onze vrijetijdslandschappen als stimulans voor de mentale en fysieke gezondheid. Als nieuwe bestuurlijke trekker van actielijn 4 zullen we tezamen met de gemeente Peel en Maas onderzoeken hoe de vrijetijdseconomie actief kan bijdragen aan de gezondheid en aan opgaven in andere sectoren. Daar waar kansen liggen deze ‘cross-overs’ te realiseren zullen we deze ook aangrijpen, bijvoorbeeld in de combinatie van een zorgconcept en toerisme. De regiomarketing (actielijn 5) zal in 2024 een prominente rol gaan spelen omdat hiervoor een nieuwe strategie zal worden uitgewerkt.

Deze heeft tot doel om in gezamenlijkheid (op in elk geval Noord-Limburgs niveau) te komen tot een toekomstbestendige regiomarketingorganisatie met heldere en meetbare (prestatie-) afspraken en duidelijk geformuleerde doelstellingen. We gaan voor een balans waarin kwalitatief aanbod wordt ontwikkeld op de juiste plek, zowel lokaal als regionaal. Om dit vorm te geven willen we ontwikkelen, sturen en monitoren. Hiervoor is stuurinformatie (data) nodig. Met de gezamenlijke ontwikkeling van een ‘Datahub Limburg’ pakken we regie op dit doel.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Beleven

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Saldo: Baten minus lasten Sport

-1.550

-1.079

-1.034

-1.042

-822

-844

Cultuur

-203

-442

-410

-424

-429

-338

Actief en levendig

-189

-267

-447

-360

-364

-368

-1.941

-1.787

-1.891

-1.826

-1.615

-1.549

Totaal Baten minus lasten Verloop begrotingssaldo x € 1.000 Beleven

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo t/m 1e berap 2023*

-1.479

-1.490

-1.502

-1.502

Mutaties begroting 2024**

-413

-335

-114

-47

-1.891

-1.826

-1.615

-1.549

Geraamd resultaat * Reeds door de Raad vastgesteld ** Mutaties toegelicht in deze begroting

Programmabegroting 2024

24

Personeel: formatie en inhuur programma 1 Met ingang van 2024 zijn de P-budgetten specifiek toegewezen aan het te bereiken doel. Door deze herverdeling is 42% van het personeelsbudget verschoven naar andere doelen. Ook over de programma's heen. De grootste beweging is gemaakt vanuit Overhead naar de andere programma's, omdat de medewerkers primaire taken uitvoeren. Een uitgebreidere toelichting wordt gegeven in de Leeswijzer en onder Algemene dekkingsmiddelen. Bedragen x € 1.000 Doel

Formatie

Inhuur

1.1 Sport 1.2 Cultuur 1.3 Actief en levendig

221 199 317

Waarvan nieuw 47 126 118

Totaal programma 1

737

291

Gedekt uit budget of reserve 16 92 118 226

Het budget voor personeel is in programma 1 sterk gewijzigd. De totale mutaties bedragen € 464.000. Dat komt vooral door de nieuwe personele wensen (€ 291.000) en de herindeling van het P-budget over de doelen (€ 210.000). Daarnaast is er een kleine besparing van loonkosten in verband met wisseling van personeel. Om het voorgenomen beleid uit te kunnen voeren is het wenselijk om de formatie uit te breiden met: • Verenigingsondersteuner  100% werkzaam voor doel 1.1  kosten 0,5 FTE € 46.500, waarvan € 16.000 uit budget brede spuk •

Beleidsmedewerker gezondheid  50% werkzaam voor doel 1.2 en 50% voor doel 2.2  kosten 0,72 FTE € 67.000

•

Cultuurmakelaar  tijdelijke functie voor 3 jaar  100% werkzaam voor doel 1.2  kosten 1 FTE € 92.000 geheel gedekt uit reserve

•

Procesbegeleider  werkzaam in diverse integrale dossiers binnen alle programma's doel 1.3 en doel 2.8 en doel 3.1 en doel 4.3  kosten 1 FTE € 105.000 geheel gedekt uit ambitiebudget

•

Beleidsmedewerker Recreatie & Toerisme  tijdelijke functie voor 1 jaar  100% werkzaam voor doel 1.3  kosten 1 FTE € 92.000, geheel gedekt uit reserve

Samenvatting financiële mutaties Onderstaand geven we u een overzicht weer van de financiële mutaties programma 1 'Beleven' > € 25.000, met een totaalbedrag ad € 25.000 (nadeel): • Familie-evenement sport: € 25.000 nadeel. Het resterende bedrag betreft mutaties m.b.t. formatie en inhuur en diverse afwijkingen < € 25.000: • Formatie en inhuur: € 464.000 nadeel, deels gedekt uit budget (zie "Personeel: formatie en inhuur programma 1").

Programmabegroting 2024

25

Investeringen programma 1 In dit programma hebben we de volgende investeringen opgenomen (x € 1.000): Investering 2024 2025 2026 2027 Dekking Archeo Route

21

Kaplst. in exploitatie

Zonnepanelen gymzaal Offenbeek

40

Kaplst. in exploitatie

Uren: Het investeringsbedrag welke wordt toegerekend aan de activering van uren is niet in bovengenoemde tabel opgenomen. Activering van uren leidt tot een hoger investeringsbedrag maar wordt separaat van bovenstaande bedragen geraamd en geactiveerd.

Archeo Route (Investering 2024 bedraagt € 21.000 + te activeren uren ad € 5.400 = € 26.400) Voor de realisatie van nieuwe Archeopunten op de Archeo Route hebben we een investeringsbedrag opgenomen. Voor de inhoudelijke toelichting zie hierboven onder subdoel 1.3.2. Zonnepanelen gymzaal Offenbeek (Investering 2024 bedraagt € 40.000 + te activeren uren ad € 2.250 = € 42.250) In verband met de mogelijkheid tot een hernieuwde aanvraag DUMAVA (Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed)-subsidie voor gymzaal Offenbeek (de eerder ingediende subsidieaanvraag is afgewezen door onvoldoende subsidiebudget), schuiven we de oorspronkelijk voor 2023 geplande werkzaamheden door naar 2024. Dit betekent ook dat we het beschikbaar gestelde krediet voor het plaatsen van zonnepanelen op het dak van gymzaal Offenbeek moeten doorschuiven naar 2024. Mocht de subsidie niet worden toegekend, dan bezien we de consequenties voor het benodigde krediet en nemen we dit op in de bestuursrapportage.

Programmabegroting 2024

26

Programma 2. Samenkracht Wat willen we bereiken? We willen een samenleving waarin alle inwoners zich thuis voelen, zelfredzaam zijn en naar vermogen kunnen meedoen en waarin jeugdigen gezond en veilig kunnen opgroeien. Een inclusieve samenleving, waarin inwoners oog hebben voor elkaar en waar eenzaamheid en uitsluiting zoveel mogelijk wordt tegengegaan. De omgeving is, fysiek en sociaal, zo ingericht dat iedereen kan meedoen en gebruik kan maken van de beschikbare voorzieningen. Samen zorgen we er zo voor dat ondersteuning in de juiste balans en betaalbaar blijft. Met de kadernota Sociaal Domein hebben we het gedachtegoed van Positieve Gezondheid omarmd. Hierin staat een brede kijk op gezondheid centraal, waarbij het uitgangspunt is dat gezondheid wordt bepaald door verschillende factoren. Op basis daarvan zijn met de kadernota Sociaal Domein doelen en subdoelen vastgesteld. Deze zijn opgenomen in de doelenboom van dit programma, zoals hieronder weergegeven.

Programmabegroting 2024

27

Doel 2.1: Veerkracht: Inwoners van Beesel kunnen veilig opgroeien/ leven en met veranderingen, tegenslag en uitdagingen omgaan Om de veerkracht van onze inwoners te vergroten, richten we ons op het individu en de sociale omgeving. We helpen sterke kernen en netwerken te creëren, zodat inwoners fijn en veilig kunnen wonen en de onderlinge betrokkenheid en leefbaarheid wordt vergroot. Op deze manier kunnen inwoners samen met hun netwerk zoveel mogelijk hun leven leiden en regie houden en is gespecialiseerde ondersteuning lang niet altijd noodzakelijk.

Programmabegroting 2024

28

Doel 2.2: Leefstijl: Inwoners van Beesel kiezen voor een gezonde leefstijl, hebben een gezond gewicht en kinderen groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving Een gezonde leefstijl hangt samen met de fysieke en sociale leefomgeving. Door de omgeving aan te passen wordt het mensen makkelijker gemaakt om gezonde keuzes te maken. Daarom zetten we als gemeente in op omgevingsfactoren om gezond gedrag te bevorderen.

Doel 2.3: Mentale gezondheid: inwoners van Beesel hebben een goede mentale gezondheid en voelen zich gelukkig. Inwoners met psychische kwetsbaarheid kunnen meedoen in de samenleving Mentale (psychische) ongezondheid vormt een groot deel van de totale ziektelast onder de volwassen bevolking. Mentaal gezonde mensen voelen zich over het algemeen tevreden en kunnen vaak goed omgaan met tegenslagen. We zetten in op vroegsignalering en preventie bij psychische problematiek. We willen meer begrip voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, zoals depressie, eenzaamheid en dementie. We willen dat deze mensen kunnen meedoen en wonen in een buurt ter bevordering van participatie en herstel.

Doel 2.4: Lichamelijke gezondheid: in Beesel kunnen inwoners zo lang mogelijk dagelijkse activiteiten uitvoeren Lichamelijke beperkingen of chronische aandoeningen zijn van invloed op iemands lichamelijke gezondheid. Daarnaast spelen leefstijl en leeftijd een rol. Door de vergrijzing krijgen we een steeds grotere groep ouderen met een kwetsbare lichamelijke gezondheid. We stimuleren een gezonde leefstijl door sport en bewegen laagdrempelig te maken voor alle inwoners en door in te zetten op valpreventie.

Doel 2.5: Sociaal economische status: In Beesel zijn inwoners financieel zelfredzaam en doen naar vermogen mee in de samenleving Ons uitgangspunt is dat inwoners kunnen meedoen naar vermogen. Waar betaald werk (nog) niet mogelijk is, zijn er wellicht mogelijkheden om vrijwilligerswerk te kunnen doen. We zetten in op de bestrijding van armoede door preventie en het bieden van minimamaatregelen. Meedoen naar vermogen betekent ook nieuwkomers begeleiden bij het integreren en activeren. Hiervoor zetten we in op taalontwikkeling in combinatie met een passende vorm van participatie.

Doel 2.6: Sociale leefomgeving: In Beesel voelen inwoners zich veilig. Er is verbinding tussen inwoners, zij gaan respectvol met elkaar om en helpen elkaar We vinden het belangrijk dat inwoners zich met elkaar verbonden voelen. Sociale contacten in de eigen omgeving geven een veilig, verbonden gevoel. Voorzieningen voor ontmoeting, een toegankelijk verenigingsleven en mantelzorgondersteuning dragen hieraan bij. We stimuleren dat kinderen veilig en gezond opgroeien en zich ontwikkelen tot gelukkige, zelfstandige inwoners. Daarbij zetten we in op preventie door opvoed- en opgroeiondersteuning voor de omgeving waarin ze opgroeien. We willen samen met inwoners en partners inzetten op het vergroten van het veiligheidsgevoel in onze samenleving.

Programmabegroting 2024

29

Doel 2.7: Fysieke omgeving: In Beesel zijn inwoners veilig en gezond in de omgeving waar zij wonen en wonen zo lang en zelfstandig mogelijk in de eigen omgeving Een goede en veilige fysieke leefomgeving is een cruciale randvoorwaarde voor goede gezondheid. De Omgevingswet biedt kansen om de samenhang tussen gezondheid, milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening te vergroten en bij ontwikkelingen verplicht te stellen dat deze getoetst worden aan de mate waarin zij bijdragen aan de gezondheid van mensen. Wij sluiten daarom met onze gezondheidsdoelen aan op maatschappelijke en ruimtelijke opgaven.

Doel 2.8: Zorggebruik: In Beesel hebben we grip op ondersteuning Bij zorggebruik gaat het om het gebruik van ondersteuning en de mate waarin inwoners ervaren dat deze het gewenst effect heeft. We volgen de ontwikkelingen in het Sociaal Domein beter en spelen hierop in. Dit doen we aan de hand van de kwalitatieve en kwantitatieve data en cliëntbeleving.

Wat gaan we er voor doen? De Brede SPUK/GALA Akkoord en het welzijnswerk zijn overkoepelende ontwikkelingen, die raakvlakken hebben met meerdere subdoelen binnen programma 1 en 2. Daarom benoemen we deze apart. Brede SPUK/GALA Akkoord Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA akkoord) is een akkoord tussen VNG, VWS, Zorgverzekeraars en GGD Nederland. Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare en gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Doel van dit akkoord is het geven van een boost aan preventie en het verminderen van druk op de zorg. Het akkoord bevat afspraken over het terugdringen van gezondheidsachterstanden, gezond ouder worden, een gezonde fysieke omgeving, een gezonde leefstijl, het versterken van de sociale basis en het versterken van de weerbaarheid en mentale gezondheid. Aan dit akkoord is een brede Rijksuitkering (Specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026, oftewel Brede SPUK) gekoppeld, waar gemeenten aanspraak op kunnen doen. Om voor de periode 2024-2027 aanspraak te kunnen maken op de middelen, hebben we een plan van aanpak ingediend bij het rijk.

De activiteiten die hieruit voortvloeien krijgen een plek onder de subdoelen van de programma's Samenkracht en Beleven en worden verwerkt in de uitvoeringsplannen van de vastgestelde beleidsnota's (Gezondheid-Wmo, Lokaal Jeugdbeleid, Cultuur). De voortgang op de Brede SPUK nemen we daarom mee in de voortgangsrapportages van deze beleidsnota's. De Brede SPUK is een specifieke uitkering, die via de Sisa-regeling verantwoord moet worden. Dit betekent dat middelen die niet uitgegeven worden aan de afspraken uit het akkoord moeten worden terugbetaald. In totaal hebben we voor 2024 € 265.000 aangevraagd. Dit hebben we neutraal verwerkt en bijgeraamd op diverse budgetten binnen programma 1 (Beleven) en 2 (Samenkracht). Welzijnswerk Het welzijnswerk zet zich in op de volgende doelen uit dit programma: veerkracht, mentale gezondheid, sociaal economisch status en sociale leefomgeving. Het welzijnswerk heeft twee specifieke taken: • het versterken van burgerkracht en de zelfredzame samenleving; • bieden van laagdrempelige, kortdurende ondersteuning. De gemeente Beesel heeft in 2016 met Synthese een subsidieovereenkomst afgesloten voor de uitvoering van het welzijnswerk. Deze overeenkomst is sindsdien enkele malen verlengd en loopt af op 31 december 2023.

Het college heeft een principebesluit genomen om het welzijnswerk voor de periode 1 januari 2024 tot en met 31 december 2027 te laten uitvoeren door Synthese op basis van een subsidierelatie. De gemeenteraad is in juni 2023 met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over dit besluit en het proces voor de totstandkoming van de nieuwe overeenkomst. Vanuit het coalitieakkoord willen we krachten bundelen en ondersteuning in samenhang organiseren. Belangrijke Programmabegroting 2024

30

opdracht voor het welzijnswerk is daarom om inwoners te helpen hun gemeenschappelijke initiatieven te versterken door voorzieningen en maatschappelijke functies met elkaar te verbinden. Hierin slaan zij de brug tussen de leefwereld van burgers en de systeemwereld van de instituties. Het accent ligt daarbij op het versterken van de leefbaarheid, bevorderen van het welzijn van de inwoners van de gemeente Beesel en het voorkomen van inzet van (zwaardere) zorg. De activiteiten en bijbehorende kosten van het welzijnswerk komen terug onder diverse subdoelen van het Programma Samenkracht. Bij het opstellen van deze begroting waren de kosten voor de nieuwe subsidieperiode nog niet bekend. We informeren de gemeenteraad zodra besluitvorming heeft plaatsgevonden. Als besluitvorming over extra budget nodig is, komen we hiervoor separaat terug bij de gemeenteraad. Doel 2.1: Veerkracht: Inwoners van Beesel kunnen veilig opgroeien/ leven en met veranderingen, tegenslag en uitdagingen omgaan x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-1.346

Subdoel 2.1.1: Inwoners zijn in staat om met stress en tegenslagen om te gaan en vinden zo veel mogelijk oplossingen in het eigen netwerk Om de veerkracht van onze inwoners te vergroten, richten we ons op het individu en de sociale omgeving. We helpen sterke kernen en netwerken te creëren, zodat inwoners fijn en veilig kunnen wonen en de onderlinge betrokkenheid en leefbaarheid vergroot. Op deze manier kunnen inwoners samen met hun netwerk zoveel mogelijk hun leven leiden en regie houden en is gespecialiseerde ondersteuning lang niet altijd noodzakelijk. We zetten daarom in op de sociale basis, informatie en advies en toegang. Sociale kaart Beesel Samenmet.beesel.nl is de sociale kaart voor onze gemeente. Deze website is een bron van informatie en inspiratie voor en door iedereen. Inwoners en organisaties kunnen aanbod en activiteiten of inspirerende voorbeelden op de sociale kaart zetten. Daarom moet de sociale kaart continu onder de aandacht worden gebracht bij inwoners en organisaties. In 2024 zorgen we ervoor dat de sociale kaart beter vindbaar is en daarmee beter wordt bezocht. Tevens voegen we de functie vrijwilligersvacaturebank toe. De structurele kosten van de sociale kaart komen ten laste van het uitvoeringsbudget Wmo. Bij de vaststelling van het lokaal jeugdbeleid zijn middelen opgenomen voor de doorontwikkeling van de sociale kaart. Extra kosten dekken we hieruit.

Welzijn op Recept (nadeel € 35.000) Welzijn op Recept is één van de vijf ketenaanpakken die gemeenten en zorgverzekeraars volgens het Integraal Zorg Akkoord (IZA) per 1 januari 2024 moeten inrichten. In de regio Noord Limburg zijn we hiermee al gestart. Met Welzijn op Recept versterken we duurzaam de zelfredzaamheid en samenredzaamheid. In 2023 werkten twee huisartsenpraktijken met deze interventie. Zij gaan hier in 2024 mee door. Het doel is om ook de derde huisartsenpraktijk in 2024 op deze interventie aan te haken. De totale kosten voor Welzijn op Recept bedroegen in 2023 € 35.205 (voor twee praktijken). De kosten werden gedekt uit een subsidie vanuit de regiodeal. Deze subsidie loopt eind 2023 af. Vanaf 2024 is meerjarig al € 15.000 voor deze interventie opgenomen in de begroting. Omdat we de kosten hiermee niet kunnen dekken, nemen we vanaf 2024 aanvullend structureel € 35.000 extra op. Bibliotheek Maas en Peel Het bibliotheekwerk is een belangrijke professionele voorziening in de gemeente Beesel. Bibliotheek Maas en Peel is hierin onze samenwerkingspartner. In 2024 faciliteren we het bibliotheekwerk middels een subsidie. We indexeren het budget. We maken afspraken welke diensten de bibliotheek hiervoor levert en wat we kunnen verwachten. Voor 2024 en verder blijft de focus liggen op drie programmalijnen: 1. Goede Start 2. Vitale gemeenschap 3. Een leven lang samen leren

Programmabegroting 2024

31

Ook nemen we in 2024 een beslissing over de huisvesting van de bibliotheek. Het huidige pand is verouderd en voldoet niet meer aan de eisen van de huidige tijd. In de afweging nemen we ook de samenwerking en huisvesting van andere maatschappelijke partners mee. Zie hiervoor het programma maatschappelijk vastgoed, subdoel 2.7.1. Taalpunt Om met veranderingen en moeilijke situaties om te kunnen gaan, zijn basisvaardigheden voor het vinden, begrijpen en toepassen van informatie over gezondheid en gezond gedrag essentieel. We hebben het dan over lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Deze vaardigheden zijn een belangrijke voorwaarde om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. Vanuit de missie Meedoen door Taal zijn de doelstellingen van het Taalpunt Beesel: • Het Taalpunt Beesel is een netwerkorganisatie ter bestrijding van laaggeletterdheid en jaagt de inzet op laaggeletterdheid aan, zowel onder professionals als binnen de gemeenschap. • Het Taalpunt Beesel verbindt, faciliteert en zorgt voor een passend aanbod, zodat inwoners zelfredzamer zijn. In 2023 is het Taalpunt onderdeel geworden van de reguliere dienstverlening van de bibliotheek in samenwerking met Synthese. In 2024 willen we de dienstverlening doorontwikkelen binnen de huidige subsidieafspraken. Wij faciliteren dit binnen de reguliere opdrachtverstrekking van de gemeente.

Hiervoor zetten we de WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs)-middelen in. We onderzoeken de mogelijkheden om aan te sluiten bij het Aanvalsplan ‘Aanpak laaggeletterdheid en digitale vaardigheden' uit het coalitieakkoord van de Provincie Limburg. Informatiepunt Beesel Het Informatiepunt Beesel is gevestigd in de bibliotheek. Inwoners kunnen hier terecht voor allerlei vragen op het gebied van welzijn, vrijwilligerswerk, mantelzorg, vervoer, digitale zaken of financiën. Vrijwilligers helpen inwoners met het vinden van antwoorden op hun vragen. Indien nodig vindt er een warme overdracht plaats naar een andere organisatie. Het informatiepunt Beesel doet tevens dienst als Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Inwoners kunnen hier met hun vragen over online overheidsdienstverlening terecht. Met deze voorziening hebben we één integraal en laagdrempelig maatschappelijk informatiepunt voor onze inwoners en bevorderen we de digitale inclusie en toegankelijkheid. Meldpunt Signaal Inwoners die zich zorgen maken over het gedrag van iemand anders, kunnen telefonisch terecht bij het meldpunt Signaal. Denk bijvoorbeeld aan mensen die verward gedrag vertonen, niet (meer) voor zichzelf kunnen zorgen, in een vervuild huis wonen of veel problemen hebben en dreigen af te glijden. Het meldpunt wordt bemenst door deskundigen waarmee over de zorgen gepraat kan worden.

Door de medewerker van het meldpunt kan advies worden gegeven en als het nodig is wordt er hulp geregeld voor degene over wie de melding wordt gedaan. Zo kan een melding van verward gedrag het begin zijn van een hulptraject. Ook in 2024 zetten we de lokale tak van dit regionale meldpunt voort. Subdoel 2.1.2: Kinderen ontwikkelen zich optimaal binnen de eigen mogelijkheden We dragen bij aan een positief opvoedklimaat en zorgen dat je in Beesel ontspannen, met plezier en gezond kunt opvoeden en opgroeien. We gaan voor een onbezorgde, gezonde en kansrijke start vanuit een stabiele en veilige situatie in de buurt, (voor)school, (sport)club, (jeugd- of cultuur)vereniging of ander laagdrempelig initiatief. Hiervoor leren jeugdigen zich veerkrachtig te ontwikkelen en kunnen zo goed mogelijk meedoen in de samenleving. Als uitdagingen voor jeugdigen en hun opvoeders even te groot zijn om zelf, of samen met hun naasten op te pakken bieden we professionele ondersteuning, gericht op vroegtijdige interventies, op maat en dichtbij de jeugdige. Lokaal jeugdbeleid (nadeel € 70.000) De Beleidsnota lokaal jeugdbeleid 2023-2026 van de gemeente Beesel is in april 2023 vastgesteld. Hierin staat de beweging omschreven die we willen realiseren in de periode tot 2026.

Om deze beweging te maken, investeren we in 2024 op: • Gericht preventief aanbod door middel van inkoop en inzet van sociale vaardigheidstrainingen en KIES (Kinderen In Een Scheiding)-trainingen; • Goede voorlichting door middel van het ontwikkelen van een preventiekalender samen met onze kindpartners;

Programmabegroting 2024

32

• Jongerenparticipatie door middel van de inzet van jongerenwerk, welke meegenomen is in de opdracht bij het welzijnswerk en aan de hand van de methode speaking minds; • Het project kansrijke start, waarbij we inzetten op het bouwen/versterken van zorg en ondersteuning rond de eerste 1.000 dagen van een kind en hierbij aansluiten bij regionale ontwikkelingen en initiatieven. In 2022 en 2023 ontving de regio Noord en Midden Limburg hiervoor een subsidie van de Provincie Limburg. Voor de jaren 2023-2026 heeft de gemeente Beesel met het integraal plan GALA middelen aangevraagd voor de doorontwikkeling van dit project. Deze middelen zijn onvoldoende voor de kosten van dit project, er worden middelen uit de reserve transformatie, jeugd, wmo en participatie ingezet. omdat dit past binnen het doel van de reserve. De Raad wordt hierover geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. • Het organiseren van netwerkmomenten met onze jeugdpartners; • De naamsbekendheid van het gezinscoachteam vergroten, inzetten op kennisvergroting van de gezinscoaches zelf en door ontwikkelen van de taakbeschrijving van de gezinscoaches; • De rol van de gedragswetenschapper op scholen en de kinderopvang verder uitwerken. Gemeentelijk onderwijsachterstanden beleid (GOAB) Op basis van de vorige GOAB-periode 2019-2022 heeft een evaluatie plaatsgevonden in de werkgroep Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).

Deze evaluatie vormt de basis voor het GOABbeleid 2023-2026. De werkgroep VVE vindt plaats onder voorzitterschap van de gemeente en de kindpartners: kinderopvang, primair onderwijs, GGD en bibliotheek nemen hier structureel aan deel. Deze evaluatie vormt de basis voor het GOAB-beleid 2023-2026. Samengevat hebben we het voornemen om de lijn van het huidige onderwijsachterstanden beleid voort te zetten, met in 2024 de focus op: • het nader uitwerken en vormgeven van de resultaatafspraken; • een sluitende aanpak van toeleiding en overdracht. • investeren in kwalitatief taalonderwijs voor de minderjarige nieuwkomers in de leeftijd tussen de 5 en de 12 jaar. Programma Integraal Kindcentrum Beesel (IKC) Ook door het programma IKC Beesel dragen we bij aan een goed opvoedklimaat voor kinderen. Zie hiervoor verder onder programma 2, subdoel 2.7.2. Uitvoering lokaal jeugdbeleid Een stevige uitvoering van het nieuwe vastgestelde jeugdbeleid in al zijn facetten voor de langere termijn vraagt om een omzetting van de tijdelijke inhuurcapaciteit naar vaste formatie. In 2023 is de benodigde capaciteit voor het brede jeugddomein in beeld gebracht. Met name op onderwijs is extra structurele bezetting nodig voor de ambities van de toekomst. De eerste inschatting is dat hier 0,5 fte voor nodig is.

Doel 2.2: Leefstijl: Inwoners van Beesel kiezen voor een gezonde leefstijl, hebben een gezond gewicht en kinderen groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-109

Subdoel 2.2.1: Dalen overgewicht en Roken We volgen de lijn van het nationaal preventieakkoord en willen het aantal volwassenen en jeugdigen met overgewicht dat rookt laten dalen. Het stimuleren tot gezond gedrag doen we door de keuze gemakkelijk en vanzelfsprekend te maken. Manifest “naar gelijke kansen op gezondheid” De kerntakendiscussie van de GGD heeft geleid tot het Manifest “naar gelijke kansen op gezondheid”. In het manifest staan twee maatschappelijke opgaven waaraan gemeenten met hun partners willen werken: 1. Vergroten van gelijke kansen op positieve gezondheid; 2. Het makkelijker maken van gezond leven. Programmabegroting 2024

33

Deze doelen sluiten ook aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De GGD werkt samen met gemeenten aan lokale uitvoeringsplannen voor invulling van de rol van de GGD op deze ambities. Rookvrije Generatie Noord-Limburgse gemeenten omarmen gezamenlijk het thema ‘Noord-Limburg Rookvrij in 2040’, voortkomend uit het Nationaal Preventieakkoord. De ambitie is dat in 2040 nog maar 5% van de inwoners (18+) uit de GGD regio Limburg-Noord rookt. Van de inwoners tot 18 jaar rookt in 2040 niemand meer. Deze ambitie is opgesplitst in twee kortetermijndoelen: 1. In 2025 zijn alle omgevingen waar kinderen komen rookvrij: we beschermen kinderen daarmee tegen tabaksrook en tegen de verleiding om te gaan roken; 2. In 2025 is het percentage volwassen rokers in elke gemeente gedaald met 2,5%. Het jaar 2025 is een ijkpunt. De gezondheidsmonitor van GGD voorziet de regio van cijfers en inzicht in de voortgang. Er wordt jaarlijks een uitvoeringsplan opgesteld rondom een rookvrije kindomgeving, een rookvrije zorg en een rookvrije start (richt zich op aanstaande ouders). Overgewicht JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) De gemeente Beesel heeft een JOGG-regisseur. Deze stimuleert lokale organisaties in het uitnodigen tot gezond gedrag en realiseren van een gezonde omgeving. Dit gebeurt onder de noemer Samen Fit.

Dit doen we onder andere door het faciliteren van sportverenigingen, uitnodigen tot bewegen in de openbare ruimte, gezonde kantines, aandacht voor gezonde leefstijl bij de jongste jeugd door samenwerking met onderwijs en kinderopvang (in samenwerking met de vakleerkracht bewegingsonderwijs en de buurtsportcoach), motorische screening, rookvrije generatie Iedereen Kan Sporten (IKS) en de leefstijlinterventie Healthy Heroes voor het speciaal onderwijs in de regio (zie ook programma 1, subdoel 1.1.1.). COOL (Coaching op Leefstijl) en LiFi (Limburg Fit)/Gezonde basisschool van de Toekomst Voor tekst en toelichting zie programma 1, subdoel 1.1.1. Uitvoering Gezondheidsbeleid Gezondheid en preventie wordt een steeds grotere taak voor gemeenten (zie ook Brede SPUK/GALA Akkoord hierboven). Ook onze ambities zijn duidelijk en gewenst op dit beleid. Om de ambities en de ontwikkelingen en de gewenste beweging naar preventie en sociale basis zorgvuldig en duurzaam uit te voeren is de huidige ambtelijke capaciteit onvoldoende. We breiden de formatie voor het beleidsveld gezondheid daarom met 26 uur per week uit. Doel 2.3: Mentale gezondheid: Inwoners van Beesel hebben een goede mentale gezondheid en voelen zich gelukkig. Inwoners met psychische kwetsbaarheid kunnen meedoen in de samenleving x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-6.299

Subdoel 2.3.1: Ondersteuning eenzaamheid We willen passende ondersteuning voor mensen die (ernstige eenzaamheid ervaren). Hiermee willen we bijdragen aan de afname van het aantal volwassenen in onze gemeente dat zich eenzaam voelt. Eenzaamheid Gemeenten zijn op grond van de Wmo 2015 primair verantwoordelijk voor het vormgeven van een aanpak tegen eenzaamheid. De gemeente Beesel is aangesloten bij het landelijk actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid. Bewustwording, maatschappelijk initiatief en een lokale aanpak zijn de actielijnen uit dit programma. We bevorderen dat inwoners zich bewust worden van het feit dat een groep inwoners zich eenzaam voelt, zij dit bespreekbaar maken en weten waar ze terecht kunnen met

Programmabegroting 2024

34

signalen. Voor mensen die ernstige eenzaamheid ervaren is er ondersteuning (Steunpunt Eenzaamheid) beschikbaar. Subdoel 2.3.2: Mentale gezondheid: maatwerkvoorzieningen met een focus op normaliseren en gericht op het versterken van eigen kracht en / of het netwerk van de inwoner We richten ons op maatwerkvoorzieningen die bedoeld zijn voor een kleine groep inwoners met veelal ernstige psychische problematiek die hierdoor meerdere problemen ervaren op verschillende leefdomeinen, zoals wonen, financiën, regievoering. Deze maatwerkvoorzieningen zijn bedoeld om een inwoner op te vangen als deze (dreigend) dakloos wordt of een intensief traject nodig heeft, zowel voor behandeling als begeleiding. Deze ondersteuning stimuleert de zelfredzaamheid en meer het netwerk van deze groep kwetsbare inwoners, waardoor zij de mogelijkheid krijgen om in de gemeenschap te wonen en te participeren. Resultaatgericht inkopen van maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo Zowel op Jeugd als op Wmo kopen we onze maatwerkvoorzieningen resultaatgericht in. Dit hebben we gedaan vooruitlopend op een wetswijziging die zou plaatsvinden, omdat we als gemeenten en aanbieders geloofden in deze manier van inkoop. Demissionair staatssecretaris Van Ooijen heeft aangegeven niet verder te gaan met het wetsvoorstel resultaatgericht werken.

Omdat 30 tot 40 procent van de gemeenten in Nederland op dit moment resultaatgericht inkoopt, onderzoeken VWS en VNG verschillende opties voor een wel passende invulling van de ideeën achter resultaatgericht werken (zie voor meer informatie Onderzoek naar alternatieven resultaatgericht werken | VNG). We wachten het advies in deze af. Dit zou ertoe kunnen leiden dat we de maatwerkvoorzieningen opnieuw moeten inkopen. Maatwerkvoorzieningen Wmo Begeleiding (voordeel € 85.000) Op de maatwerkvoorzieningen Wmo Begeleiding zien we een structureel voordeel. Redenen zijn onder andere de inkoop vanuit Sturing en Inkoop en het stabiel blijven van het beperkte aantal inwoners dat specialistische ondersteuning nodig heeft. Dit maakt dat we in totaal € 85.000 structureel aframen. Indexering Maatwerkvoorzieningen Wmo (nadeel € 157.000) Voor 2024 hebben we de maatwerkvoorzieningen Wmo conform de afspraken die we met de aanbieders hebben gemaakt geïndexeerd met de voorlopige OVA-index van 4,94%. OVA staat voor Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling. De index is bedoeld om een marktconforme arbeidsvoorwaardenontwikkeling mogelijk te maken in de zorg. Meerjarig hebben we een index van 2% aangehouden.

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang In de regiovisie Meedoen en Wonen 2022-2026 hebben we de ambities beschreven die we willen bereiken als het gaat om Beschermd wonen, Maatschappelijke Opvang, Bemoeizorg & Preventie (BW, MO, B&P). Deze kwetsbare doelgroep is breed; het betreft mensen met onbegrepen gedrag. Ons streven is dat ook zij zo goed mogelijk kunnen meedoen en wonen in onze gemeente. De regiovisie wordt jaarlijks vertaald naar een beleidsagenda. In de beleidsagenda 2024 zijn dit de belangrijkste activiteiten en speerpunten: • Opzetten en uitvoeren anti-stigma campagne; • Analyseren oorzaken dakloosheid en het preventief treffen van maatregelen; • Opzetten pool van ervaringsdeskundigen; • Evalueren en mogelijk uitbreiden van inloopvoorzieningen voor kwetsbare inwoners. We krijgen jaarlijks middelen voor het uitvoeren van deze wettelijke taak. We ramen deze middelen neutraal in de meerjarenbegroting. Deze middelen zijn bedoeld voor: • lokaal organiseren van de toegang; • organiseren van het voorliggend veld voor deze doelgroep, waarbij we onder andere inzetten op eenzaamheid onder deze doelgroep; • compensatie voor de instroom van nieuwe Wmo-cliënten door afschaling van beschermd wonen. Uitvoering beleid Beschermd wonen Het beleidsveld BW, MO, B&P is niet structureel belegd, maar wordt nu met tijdelijke capaciteit ingevuld. Dat is niet wenselijk.

Vanuit structureel budget, vastgesteld in het Wmo gezondheidsplan zetten we in op structurele personele capaciteit. Programmabegroting 2024

35

Maatwerkvoorzieningen Jeugd- hervormingsagenda Er is een principeakkoord bereikt tussen het Rijk en de VNG over het financiële kader van de hervormingsagenda. Dit houdt in dat het kabinet bereid is het ingroeipad voor de besparingen te verzachten en daarnaast de extra besparing van 100 miljoen euro in 2024 te laten vervallen. De bevriezing van de besparing hebben we voor 2024 en 2025 verwerkt in de begroting. Dit laat onverlet dat er een grote opgave ligt op kostenbeheersing, die scherpe keuzes – zoals neergelegd in de Hervormingsagenda (2023-2028) - gaan vragen. Daarnaast bevat de hervormingsagenda een aantal risico's, die buiten onze invloedsfeer liggen. Het realiseren van deze besparingen zal voor het grootste gedeelte op regionale schaal gaan plaatsvinden omdat de jeugdzorg ook op deze schaal is ingekocht en wordt uitgevoerd. Het tempo wordt dus ook regionaal bepaald, waarbij nu ingezet wordt op het opstellen van een plan van aanpak inclusief verbinding met Regionaal beleidsplan jeugd en bestaande contractafspraken, inclusief verbindingen andere beleidsterreinen en thema’s. Het streven is om dit gereed te hebben in april 2024. Voorafgaand hieraan zal een robuustheidsscan plaatsvinden; meer informatie over deze scan volgt en wordt afgestemd met Midden-Limburg.

Op basis van het principeakkoord over de hervormingsagenda en de overige extra rijksmaatregelen met betrekking tot jeugd hebben we nu de volgende taakstelling in de begroting opgenomen: (bedragen x € 1.000) 2024 Totale taakstelling Jeugdzorg o.b.v. Hervormingsagenda en extra rijksmaatregelen jeugd Garantstelling Rijk*

2025

2026

2027

299

708

1.193

1.248

0

400

400

400

* Het Rijk heeft aangegeven dat zij voor de besparingen als gevolg van de extra rijksmaatregelen met betrekking tot jeugd garant staan, als het ons niet lukt om deze besparingen te realiseren (dus als we deze kosten wel hebben). Indexering Jeugd (nadeel € 244.000) Voor 2024 hebben we de maatwerkvoorzieningen jeugd en de ramingen voor Jeugdbescherming (JB), Jeugdreclassering (JR), Jeugdzorgplus (JZ+) en Crisishulp conform de afspraken die we met de aanbieders hebben gemaakt, geïndexeerd met de voorlopige OVA-index van 4,94%. Meerjarig hebben we een index van 2% aangehouden. PGB's Jeugd (voordeel € 35.000) De afgelopen jaren is te zien dat er minder PGB’s worden verstrekt binnen gemeente Beesel. De ingekochte zorg (Zorg in Natura) voldoet grotendeels aan de hulpvragen en is voorliggend aan het afgeven van een PGB. Door het structurele overschot de afgelopen jaren is besloten het budget af te ramen. Het risico blijft bestaan dat wanneer er een burger met een intensieve zorgvraag verhuisd naar gemeente Beesel of er om welke redenen dan ook, een (fors) PGB ingezet moet worden het geraamde budget onvoldoende is. Doel 2.4: Lichamelijke gezondheid: In Beesel kunnen inwoners zo lang mogelijk dagelijkse activiteiten uitvoeren x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-3.147

Subdoel 2.4.1: Inwoners ervaren zo weinig mogelijk fysieke beperkingen in het dagelijks leven We willen dat inwoners zo weinig mogelijk fysieke beperkingen ervaren in het dagelijks leven. Interventies om fysiek beperkingen te voorkomen, dragen hieraan bij.

Programmabegroting 2024

36

Valpreventie, regionale samenwerking Stevig Staan De gemeenten hebben in samenwerking met Zorgverzekeraar VGZ en CZ, het zorgkantoor en andere betrokken partners een programma opgezet met als doel om van 2022 – 2027: • 2.200 valincidenten te voorkomen; • 260 gezonde levensjaren te winnen; • € 4,5 miljoen aan zorgkosten te besparen (zowel vanuit de Zorgverzekeringswet, Wet Langdurige Zorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning). Op basis van het plan van aanpak is het de bedoeling dat er uit de gemeente Beesel in 5 jaar tijd 123 mensen deelnemen aan het valpreventietraject (gemiddeld 25 deelnemers per jaar). De financiering vindt plaats via een Health Impact Bond. Private investeerders financieren de interventie. Zij worden terugbetaald door gemeenten en zorgverzekeraars uit het rendement op zorg. Deze beweging sluit aan bij het gedachtegoed om te investeren in preventie en gezondheid waardoor maatwerk niet nodig is. Valpreventie, Zeker Bewegen judoclub Reuver Judoclub Reuver heeft een subsidieverzoek gedaan voor het project “zeker bewegen”. De judoclub richt zich met Zeker Bewegen op de 60-plussers die vanwege leeftijd niet kunnen deelnemen aan Stevig Staan (leeftijd vanaf 70 jaar voor Stevig Staan) en op de 70-plusser waarvan het valrisico niet hoog genoeg was om te mogen instromen bij Stevig Staan.

Ook kunnen deelnemers aan Stevig Staan, na afloop, deelnemen aan Zeker Bewegen (om zo in beweging te blijven). Hiermee is Zeker Bewegen een mooie aanvulling op Stevig Staan. De judoclub wil zich voor 4 jaar committeren en heeft daarvoor ook de capaciteit. De vereniging zal op basis van een evaluatie jaarlijks opnieuw de subsidie aanvragen. Wij betalen de subsidie uit de SPUK-middelen die we ontvangen voor valpreventie. Wmo hulpmiddelen en woningaanpassingen Het inkopen van hulpmiddelen en organiseren van woningaanpassingen is een wettelijke taak. We geven hier vorm aan door onder andere afspraken te maken met Medipoint (onze hulpmiddelenleverancier), maar ook met onze woningstichtingen Nester en Woonwenz. We zijn kritisch op woningaanpassingen die geen structurele oplossing bieden (bijvoorbeeld trapliften).We geven de voorkeur aan een levensloopbestendige woning, als een voorziening een inwoner niet langdurig zelfstandig(er) maakt. In de Woonzorgvisie hebben we onze ambitie vastgelegd om nieuwe woningen te bouwen die levensloopbestendig zijn. Dit gaat ons helpen om geen tijdelijke oplossingen te moeten nemen. Uitvoering woonzorgvisie - woonconvenant Samen met de corporaties maken we afspraken over de zorg toe- en doorgankelijkheid van woningen. Deze afspraken leggen we vast in een woonconvenant waarbij we ook kijken naar de toekomstbestendigheid van de woonomgeving.

Overige acties ter uitvoering van de woonzorgvisie zijn opgenomen in Programma 3. Hierbij wordt ook de link gelegd met het sociaal domein. Hulp in het huishouden (nadeel € 70.000) Bij hulp in het huishouden spelen 2 belangrijke zaken voor 2024 en verder: • We blijven doorgaan met het uitvoeren van de inkomenstoets hulp in het huishouden. De inkomenstoets helpt ons om met de inwoner het goede gesprek te voeren over wie waar verantwoordelijk voor is binnen het organiseren van ondersteuning. • De verwachting is dat het personeelstekort bij hulp in de huishouding verder zal toenemen. Als regio zijn we hierover met aanbieders in gesprek om een plan te maken hoe we zo lang mogelijk de noodzakelijke ondersteuning kunnen blijven bieden en welke alternatieven er zijn. We zien hiernaast dat de kosten van hulp in de huishouding stegen in de afgelopen jaren. Deze kosten stijgen nu meer dan dat we begroot hebben, reden hiervoor is voornamelijk het hogere indexpercentage wat geldt ten opzichte van wat wij begroot hebben. Hiernaast zien we een lichte stijging in het aantal cliënten dat gebruik maakt van hulp in de huishouding en hebben we sinds 2023 te maken met een prijsstijging bij de zorg die we inkopen via Alphatrots. In totaal verwachten we structureel € 70.000 tekort te komen.

Programmabegroting 2024

37

Subdoel 2.4.2: Mobiliteit vergroten Mobiliteit draagt bij aan de zelfredzaamheid van mensen. Het faciliteren van inwonersinitiatieven, algemene en maatwerkvoorzieningen die bijdragen aan het vergroten van de mobiliteit is daarom belangrijk. Wensbus De Wensbus organiseert met vrijwilligers vervoer binnen de gemeente Beesel en naar zorglocaties zoals de ziekenhuizen in Venlo en Roermond. Dit initiatief wordt gefinancierd met subsidie van de Provincie Limburg en bijdragen van de gebruikers. We ondersteunen dit initiatie door, waar nodig, vraagbaak te zijn voor de initiatiefnemers en te faciliteren in de vorm van de collectieve vrijwilligersverzekering en ondersteuning van de opbouwwerker. De signalen dat de Wensbus vaker niet gebruikt kan worden omdat deze vol zit, voornamelijk op de donderdagen, hopen we dat verminderen met de komst van de Voedselbank. Omnibuzz Omnibuzz is een gemeenschappelijke regeling (GR) bestaande uit 30 Limburgse gemeenten waar de gemeente Beesel aan deelneemt. Omnibuzz organiseert het taxivervoer/doelgroepenvervoer van onze inwoners. Omnibuzz ontwikkelt zich constant, voornamelijk om het chauffeurstekort aan te pakken. Omnibuzz is hiernaast ook haar diensten aan het uitbreiden met de mogelijkheid om leerlingenvervoer en vervoer van en naar dagbesteding te laten organiseren. Bij volgende inkooptrajecten zullen we deze mogelijkheden nader laten onderzoeken.

Leerlingenvervoer (nadeel € 35.000) Vanaf het schooljaar 2022-2023 werken we met een nieuwe aanbieder in het leerlingenvervoer. Een landelijke tendens is echter het tekort aan taxichauffeurs. Dit blijft ook voor 2024 een uitdaging. Daarnaast willen we ouders meer (mede)verantwoordelijk maken voor het vervoer van hun kinderen. Ook is ons doel de zelfstandigheid van kinderen in het vervoer te bevorderen. Met ingang van het schooljaar 2023-2024 hebben we een aantal maatregelen genomen om hier invulling aan te geven. De inzet van de 'reiskoffer' is hier één van. Kinderen worden middels een app ondersteund in gebruik van het openbaar vervoer. In het kader van de wederkerigheid heeft een groot aantal ouders ervoor gekozen hun kind een dag(deel) zelf naar school te brengen. Ook voor 2024 kiezen we voor deze insteek en aanpak. Hiernaast zien we een structureel nadeel ontstaan rondom het leerlingenvervoer. Hoofdreden is de NEA-index. Dit is de index die gebruikt wordt door de taxibranche. De NEA was hoog door onder andere de nieuwe cao-afspraken en de stijging in brandstofkosten. In 2023 was de NEA-index 13,7%. Hierdoor hebben we een structureel tekort van € 35.000. Doel 2.5: Sociaal economische status: In Beesel zijn inwoners financieel zelfredzaam en doen naar vermogen mee in de samenleving x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-2.865

Subdoel 2.5.1: Armoede en schulden voorkomen: Voorkomen en tegengaan van armoede en schulden en het stimuleren van (financiële) zelfredzaamheid en (arbeids)participatie Uitgangspunt is dat inwoners kunnen meedoen naar vermogen. Financiële zorgen kunnen bijdragen aan uitval op het werk of op school en kunnen leiden tot gezondheidsproblemen. We willen armoede en schulden zoveel mogelijk voorkomen en de financiële zelfredzaamheid en (arbeids)participatie stimuleren. Dit betekent dat we het huidige percentage uitstroom naar werk tenminste willen behouden. We zetten in op de bestrijding van armoede, door preventie en het bieden van inkomensondersteunende minimaregelingen. Sociale uitkeringen (Participatiewet, IOAW / IOAZ / LKS) De toename van statushouders zet door in 2024. Daarnaast zien we in 2023 een groeiende doelgroep, namelijk jongeren tot 27 jaar. Deze toename verwachten we ook in 2024. Programmabegroting 2024

38

We gaan voor 2024 uit van een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden met een uitkering op grond van de Participatiewet. Wat betreft de IOAW (Inkomensondersteuning Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze Werknemer) en IOAZ (dezelfde regeling voor zelfstandigen) heeft Beesel te maken met geringe aantallen uitkeringsgerechtigden. Bij de IOAW en IOAZ verwachten we een lichte daling van uitkeringsgerechtigden vanwege leeftijdsgerelateerde uitstroom naar AOW. Bij verstrekkingen op grond van LKS (loonkostensubsidie) verwachten we een lichte stijging in het uitgavenpatroon (looncompensatie voor inwoners met een lagere loonwaarde dan 100%), vanwege de toename van de doelgroep jongeren en de wetswijziging Breed Offensief in juli 2023, waardoor het makkelijker is voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen. Loonwaardemetingen De loonwaardemetingen ten behoeve van het bepalen van de hoogte van loonkostensubsidie (LKS) besteden we in 2024 (evenals in 2023) uit aan Dariuz. Dit doen we vanwege de benodigde specialistische kennis (kwetsbaar in eigen beheer) en daarmee de kwaliteitsgarantie die we hiermee aan zowel inwoner als werkgever kunnen bieden. Door de verwachte stijging van de aanvragen LKS, kan dit leiden tot meer loonwaardemetingen.

Bijzondere bijstand Een wettelijke vorm van bijstand waar onze inwoner een beroep op kan doen indien er zich bijzondere en onvoorziene kosten voordoen die noodzakelijk zijn. Het grootste deel van de lasten in Beesel zit de afgelopen jaren wat betreft bijzondere bijstand in (maandelijkse) kosten voor bewindvoering en deze trend zet zich door in 2024. We verwachten daarnaast een toename in aanvragen van leenbijstand vanwege inrichtingskosten van statushouders. Re-integratiemiddelen We verwachten een stijging van inzet van re-integratietrajecten, vanwege een toename in de doelgroepen jongeren en mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt vanwege een arbeidsbeperking. In 2024 blijven we samen met onze partners in de arbeidsmarktregio inzetten op maatwerk naar vermogen voor de inwoner die dit nodig heeft, mét en zonder uitkering. Sociale werkvoorziening WAA (Werkvoorzieningschap Aanvullende Arbeid) De uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening is al lange tijd goed geregeld via de gemeenschappelijke regeling. Hierin zijn geen wijzigingen aangebracht. Alleen de financiële stromen zijn per 1 januari 2023 gewijzigd. Dat is in de eerste bestuursrapportage van 2023 reeds verwerkt voor de komende jaren.

Armoederegelingen, Stichting Leergeld (nadeel € 39.000) Gezien de maatschappelijke vraagstukken (energiekosten, inflatie, kosten levensonderhoud) verwachten we dat de aanspraak op onze traditionele armoederegelingen in 2024 licht kan stijgen. Het betreft hier onze burgers die een beroep doen op de individuele inkomenstoeslag en minimabeleid. De individuele inkomenstoeslag is een jaarlijks aan te vragen tegemoetkoming in geval van minimuminkomen. Het minimabeleid is een bijdrage van € 175,00 per 18+ persoon aan participatie in de maatschappij in de breedste zin van het woord. Gemeente Beesel heeft de uitvoering van het armoedebeleid voor de doelgroep 4 t/m 17 jaar belegd bij Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport en Cultuur Limburg. Het bestuur van Stichting Leergeld geeft het signaal af aan de gemeente Beesel dat de huidige constructie met een vrijwillige coördinator niet meer houdbaar is omdat ze deze functie en veelomvattende taken niet meer als vrijwilligerswerk zien. Er is in 2023 gewerkt aan een structurele oplossing, waardoor de dienstverlening van Stichting Leergeld kan worden voortgezet en daarmee de uitvoering van het armoedebeleid voor de doelgroep (4 t/m 17 jaar) gewaarborgd blijft. Dit betekent dat Stichting Leergeld gefaciliteerd is een professionele coördinator aan te nemen. Voor 2024 en verder wordt hiervoor jaarlijks een bedrag van € 39.000 gevraagd.