Programmabegroting 2024, versie AVG-proof

Programmabegroting 2024

Programmabegroting 2024

Voorwoord Aan de leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de begroting 2024, de tweede begroting van de raads- en collegeperiode 2022-2026. Met het schrijven van deze begroting zijn we alweer bijna op de helft van deze raads- en collegeperiode. De begroting 2024 is tevens de tweede begroting op basis van de doelenboom. Hoewel de structuur en opzet gelijk is gebleven hebben we, in het kader van de doorontwikkeling van onze P&Cdocumenten, weer een kwaliteitsslag gemaakt. Zo is conform de kadernota en op basis van de nieuwe beleidskaders de doelenboom verder geconcretiseerd. Van beleid naar planvorming & uitvoering In de meerjarenbegroting 2024 zetten we een volgende stap in het verwezenlijken van onze gezamenlijke ambities, in onze ambitie om te bouwen aan onze gemeenschap voor vandaag en morgen. We hebben het afgelopen jaar op tal van terreinen, conform ook het coalitieakkoord, belangrijke kaderstellende documenten vastgesteld. Op terreinen als veiligheid, jeugd, gezondheid/Wmo, cultuur, sport en wonen & zorg is in 2023 de beleidsmatige koers voor de komende jaren vastgesteld. Voor onze ambities op het gebied van duurzaamheid bouwen we voort op de duurzaamheidsvisie, die we voor 2024 en verder hebben uitgewerkt in een actieplan.

Voor belangrijke voorzieningen zoals het Integraal Kindcentrum (IKC) in Beesel en het maatschappelijke vastgoed in de kern Reuver en Offenbeek (bibliotheek, gemeentehuis en De Schakel) komen we tot planvorming. Daarnaast stellen we een nieuwe economische visie en uitvoeringsplan op als ook een verdiepingsslag op de bestaande toeristische visie. Vanuit deze stevige basis gaan we in 2024 en verder samen met onze inwoners, verenigingen, maatschappelijke partners en ondernemers hieraan uitvoering geven. De wereld staat niet stil De voorgenoemde open deur is, zeker in deze globale, maatschappelijke, economische en politieke turbulente tijd, ook een belangrijke constatering. Beleidskaders of niet, als gemeente moeten we blijvend acteren en anticiperen op ontwikkelingen en vragen, zowel binnen onze gemeentegrenzen als daarbuiten. We blijven werken aan woon- en leefbehoefte van onze inwoners, maar ook aan die van doelgroepen en ontheemden. Bij het schrijven van deze begroting weten we al dat het Rijk gevraagd heeft meer opvangplekken te organiseren voor Oekraïense vluchtelingen. Dit is een voorbeeld van actuele zaken die van invloed zijn op onze gemeentelijke inzet, ook in 2024 en verder. Leefbaarheid Leefbaarheid is voor ook 2024 en verder een van de rode draden in onze ambities.

Hoe zorgen we er samen met onze inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers voor dat het fijn wonen is in onze gemeente met goede voorzieningen en dat onze wijken en kernen vitaal blijven op basis van samenkracht, duurzaamheid en een goed klimaat om te kunnen recreëren én te ondernemen (beleven & bedrijvig). Leefbaarheid is daarom een belangrijk programma in onze programmatische aanpak. In onze integrale wijkaanpakken is leefbaarheid een belangrijk onderdeel. Op 9 juni 2023 presenteerde het nieuwe college van Gedeputeerde Staten het coalitieakkoord 'Elke Limburger Telt'. We zien in dit coalitieakkoord waardevolle overeenkomsten met de ambities en opgaven in de gemeente Beesel. Net als in Beesel is leefbaarheid een collegeoverstijgend thema. We herkennen de ambitie om de leefbaarheid en sociale cohesie in wijken en dorpen te versterken door middel van samenhangende wijkaanpakken. De overeenkomsten met de provincie Limburg gaan verder dan leefbaarheid en raken alle ambities van de gemeente Beesel, zoals toekomstbestendige gemeenschapshuizen, bestaanszekerheid en toekomstbestendige economie. Beeselse ambities Een van de ambities en uitdagingen van de gemeente Beesel is te zorgen voor duurzame, passende en voldoende woningen voor al onze inwoners.

Met de woonzorgvisie als belangrijk kader geven we hier in 2024 en verder invulling aan via verschillende belangrijke acties zoals wooncomfortcampagne, startersleningen en prestatieafspraken met de woningbouwcoöperaties, waarbij innovatieve toewijzing van woningen en het levensloopbestendig en duurzaam maken van de bestaande woningvoorraad centraal staan. Daarbij is ook aandacht voor de huisvesting van nieuwkomers en specifieke doelgroepen. Hiervoor ontwikkelen we innovatieve woningbouwoplossingen, waarbij communicatie met de omgeving belangrijk is. Wethouder Huijs zegt daarover:

Programmabegroting 2024

Met het vaststellen van de woonzorgvisie hebben we als gemeente Beesel een flinke ambitie gesteld om bestaande woningen toekomstbestendig te maken en nieuwe woningen toe te voegen. Bij het tot uitvoering brengen van deze ambities bevinden we ons in een continu spanningsveld met belanghebbenden in de breedste zin van het woord. Dit vraagt om een college dat koers houdt en die het algemeen belang centraal staat. In de gemeente Beesel is veel te beleven en we zijn trots op ons bedrijvige karakter. Een belangrijke pijler is onze toeristische sector. We zetten in op zowel het lang- als het kortdurend recreatief verblijf in onze gemeente. Een belangrijke (rand)voorwaarde hiervoor is cultuur en specifiek het thema Sint Joris en de Draak. We onderzoeken de mogelijkheden van een Europees Culturele Route (ECR) en scheppen de randvoorwaarden voor de doorontwikkeling van Drakenrijk tot tweede grote dagrecreatieve trekker in de regio. Wethouder Nijssen zegt daarover: Toerisme is een belangrijke economische motor in onze gemeente én regio. In een goede balans met natuur en omgeving is een goed recreatief aanbod voorwaardelijk om onderscheidend te zijn en te blijven. We hebben met de ontwikkeling van Drakenrijk, de ECR en onze toeristische ondernemers goud in handen.

In 2024 gaan we samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners werken aan de omgevingsvisie: dé langetermijnvisie op de totale fysieke leefomgeving. Of het nu gaat om toegankelijkheid van de openbare ruimte, natuur, economische ontwikkeling, wonen, erfgoed, verkeer of toerisme, in de omgevingsvisie bepalen we samen hoe we onze ruimte duurzaam gaan inrichten en gebruiken. Wethouder Roelofs zegt daarover: We staan als gemeente aan de vooravond van een van de meest bepalende documenten ooit. In de totstandkoming van de omgevingsvisie kunnen we samen met onze inwoners en partners laten zien wat de kracht van de gemeente Beesel is: we doen het gewoon samen. Ondanks of desondanks de bestaande scheefgroei tussen middelen en taken bij gemeenten worden we geconfronteerd met een korting van € 3 miljard op het Gemeentefonds. Vanuit de VNG is, mede door de K80, een lobby opgestart om deze korting ongedaan te maken. De val van het Kabinet en de aanstaande verkiezingen op 22 november maken dat dit niet op korte termijn tot duidelijkheid zal leiden. Inmiddels ontvangen we kleine positieve signalen. De lobby op gemeentefinanciën valt overigens niet los te zien van het belangrijke rapport Elke Regio Telt en de aanbevelingen aan het Rijk om tot een grote ommezwaai te komen en duurzaam in alle regio's en gemeenten te investeren.

Burgemeester Vostermans zegt daarover: Langjarige gezonde gemeentefinanciën blijft een belangrijke inzet voor de gemeente Beesel. Dit doen we samen met onze partners en netwerken. We staan er in Beesel goed voor en dat willen we zo houden. Meerjarig sluitend In bijna elk P&C-document maken we melding van de ambivalente relatie met het Rijk, het Gemeentefonds en de (dis-)balans tussen taken en middelen. We zien enkele risico's rondom de ontwikkeling van de inflatie en, natuurlijk, het Gemeentefonds zelf. We presenteren met de meerjarenbegroting echter een reële en meerjarig sluitende begroting. Met een robuuste algemene reserve kunnen we onze financiële positie met recht goed noemen. Dit geeft een uitstekende uitgangspositie om verder te bouwen aan onze gemeenschap van vandaag en morgen. Beesel, 3 oktober 2023 Burgemeester en wethouders van Beesel,

Rick Nillesen, secretaris

Programmabegroting 2024

Bob Vostermans, burgemeester

Inhoudsopgave Voorwoord ...........................................................................................................................................2 Inhoudsopgave ....................................................................................................................................4 Algemeen .............................................................................................................................................5 Leeswijzer ..........................................................................................................................................11 Programmaplan .....................................................................................................................................13 Programma 1. Beleven ..................................................................................................................14 Programma 2. Samenkracht ..........................................................................................................27 Programma 3. Fijn wonen en bedrijvig ..........................................................................................50 Programma 4.

Veilige en dienstverlenende Gemeente .................................................................71 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................79 Overhead .......................................................................................................................................83 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................93 Bedrag voor onvoorzien .................................................................................................................94 Mutaties Reserves .........................................................................................................................95 Financiële positie ...........................................................................................................................96 Paragrafen ...........................................................................................................................................101 A Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................................102 B Kapitaalgoederen .....................................................................................................................111 C Financiering

..............................................................................................................................117 D Bedrijfsvoering .........................................................................................................................121 E Verbonden partijen ...................................................................................................................122 F Grondbeleid ..............................................................................................................................130 G Lokale heffingen .......................................................................................................................134 H Woo ..........................................................................................................................................140 Bijlagen ................................................................................................................................................141 Bijlage 1: Brondocumenten ..........................................................................................................142 Bijlage 2: Geprognosticeerde balans en EMU-saldo ...................................................................149 Bijlage 3: Staat van Reserves en voorzieningen .........................................................................151 Bijlage 4:

Beleidsindicatoren ........................................................................................................155 Bijlage 5: Baten en lasten per taakveld .......................................................................................164

Programmabegroting 2024

4

Algemeen In dit hoofdstuk worden de hoofdlijnen uit de meerjarenbegroting 2024 beschreven. In het tweede jaar van de coalitieperiode 2022-2026 gaan we door op de ingezette koers van de gemeente Beesel, de uitgangspunten en inhoudelijke ontwikkelingen, ambities en aandachtspunten voor 2024 uit de kadernota. We staan tevens stil bij een aantal grote opgaven alsook de aansluiting bij de Regio NoordLimburg en de Provincie Limburg. De gemeente Beesel draagt immers ook bij aan regionale, provinciale en landelijke ambities en opgaven. Gewoon samen - gewoon anders In het coalitieakkoord is de kracht van een kleine gemeente als Beesel benadrukt: het belang van samenwerking met haar inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers. De gemeente Beesel is een gemeente in de gemeenschap die het bewust samen én anders wil doen. Met veel leervermogen pakken wij als gemeente opgaven, projecten en ontwikkelingen #gewoonsamen op. Deze werkwijze is belangrijk. In Nederland én zeker in de regio’s wordt de kloof tussen overheid en inwoners gevoelsmatig steeds groter. We kunnen als gemeente Beesel het verschil maken, zowel in het samenspel tussen raad, bestuur en organisatie als met onze omgeving. Met de uitvoering van onze gemeentelijke ambities en de planvorming rondom enkele majeure investeringen komen we in 2024 meer en meer in de uitwerkende of uitvoerende fase.

Dit betekent samen met inwoners (omwonenden), verenigingen, maatschappelijke partners en ondernemers werken aan de inkleuring van bijvoorbeeld een integraal Kindcentrum, gecombineerd met ouderenopvang, in Beesel, woningbouwontwikkelingen, de mogelijke realisering van een Europees Culturele Route, de vrachtverkeeraanpak of de toekomstige functie van De Schakel. Werken voor en met de Beeselse gemeenschap betekent ook voor het gemeentebestuur dat het algemeen belang bewaakt moet worden. Dit kan soms knellen met de belangen van individuele inwoners. Met een goed verwachtingenmanagement en communicatie komen we in Beesel vooruit. De inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet en de uitwerking van een nieuwe Omgevingsvisie betekent veel voor onze gemeente en gemeenschap. Voor de ambities op onder andere samenkracht en toerisme is in 2023 extra beleids- en uitvoeringscapaciteit aangetrokken of in de begroting 2024 voorzien. Het lukt ons als gemeente Beesel nog steeds een onderscheidende en aantrekkelijke werkgever te zijn. We zien echter, mede door de gespannen arbeidsmarkt, risico’s en dat meer nodig is om werknemers te binden en te boeien. Gewoon samen werken we in de Regio Noord-Limburg verder aan de brede welvaart voor al onze inwoners. De investeringen die hiermee gepaard gaan moeten renderen voor alle inwoners en ondernemers.

2024 is het begin van het nieuwe uitvoeringsprogramma voor de regiovisie voor de periode 2024-2027. In het eerste kwartaal 2024 moet duidelijk worden of de regio Noord-Limburg in aanmerking komt voor een (tweede) Regio Deal met het Rijk. Vanuit Beesel blijven we ons hard maken voor een brede Investeringsagenda met de Provincie Limburg, waarin onder andere onze opgaven en ambities op toerisme, duurzaamheid, economie, sociaal domein breed, cultuur en ruimte. In 2024 zal de regionale samenwerkingsstructuur worden doorontwikkeld en, wat Beesel betreft, vereenvoudigd. We houden daarbij vast aan de huidige uitgangspunten, waarbij inhoud, samenwerking en gelijkwaardigheid prevaleert boven structuur. In 2024 bestaat het partnerschap met Brüggen 5 jaar. We werken aan een projectenlijst voor 2024 en verder om de samenwerking verder in te vullen en te concretiseren. Daarbij blijven we ons bij nieuwe ontwikkelingen steeds de vraag stellen of en hoe dit mogelijk samen met Brüggen (of haar inwoners en partners) kan worden opgepakt. De K80 is inmiddels een volwaardig netwerk in gemeenteland. Ten behoeve van de verkiezingsprogramma’s is een flyer opgesteld. De komende periode zal in het teken staan van de verkiezingen en hoe de positie van kleinere gemeenten ook naar de toekomst toe duurzaam kan worden versterkt.

Dit laatste is voor de K80 ook een gespreksonderwerp met de VNG zelf in het kader van de nieuwe verenigingsstrategie (“het zijn van een netwerk van netwerken”).

Programmabegroting 2024

5

Beesel is gewoon samen én gewoon anders. We zijn een krachtige kleine gemeente, die met onze eigen inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers lokaal, (eu-)regionaal en landelijk werkt aan een gemeenschap voor vandaag en morgen. Ambities per thema coalitieakkoord In de verwezenlijking van onze ambities uit het coalitieakkoord op Fijn Wonen, Duurzaamheid, Samenkracht, Beleven & Bedrijvig en Goede Voorzieningen, worden we steeds concreter. Zoals aangegeven past dit naadloos in de fase waarin we ons nu begeven. Voor onze ambities hebben we structureel € 350.000 vrijgemaakt. We dekken hier projecten, beleidsinitiatieven, extra uitvoeringskracht en investeringen uit. Het ambitiebudget wordt ingezet voor alle thema’s. Voor 2024 lichten we specifiek op onze ambities een aantal zaken toe:

•

Fijn Wonen Nu de raad met de nieuwe woonzorgvisie heeft ingestemd hebben we een belangrijke basis gelegd om aan de slag te gaan met onze ambities op het gebied van wonen en zorg. Onze ambitie is het om de komende periode 500 woningen te bouwen. Zo komt het woningbouwplan aan de Heijackerstraat in uitvoering en gaan we verder met de planvorming op onder andere de locaties Rustoord en Kleine Solberg. In het actieplan woonzorgvisie hebben we voor 2024 concrete acties benoemd. Zo gaan we samen met de woningcorporaties aan de slag om te komen tot een strategische aanpak en maken we hierover meerjarige afspraken. We ontwikkelen daarnaast een nieuwe opzet voor een integrale wijkaanpak en sluiten daarbij aan op de provinciale ambities van een toegankelijke openbare ruimte, fysieke opgaven maar zeker ook de sociale, veiligheids- en leefbaarheidsopgaven in een wijk. Zoals ook in het coalitieakkoord gesteld werken we aan de ‘gereedschapskist’ wonen. Een belangrijk element is de nieuwe nota grondbeleid. Daarnaast krijgt de pilot met het Rijk verder vorm in de Town Deal. Voor onze eigen inwoners alsook ontheemden realiseren we modulaire woningen aan de Wederikstraat. Onmiskenbaar onderdeel van deze oplossing is leefbaarheid in de omgeving van deze ontwikkeling.

Samenkracht Met de vaststelling van de nota’s jeugd, gezondheid/Wmo, cultuur en sport hebben we belangrijke kaders gesteld voor onze inzet op positieve gezondheid en preventie. We geven dit extra handen en voeten door onder andere de inzet op algemene voorzieningen en bewezen interventies voor onze jeugd. Preventie betekent ook een sterk verenigingsleven en de mogelijkheid dat iedereen zich zo goed mogelijk kan ontplooien en naar vermogen kan meedoen. In 2024 ronden we de herijking van het subsidiebeleid af waarin dit belangrijke elementen zijn. Op 1 januari gaan ook de meerjarige subsidieafspraken met Synthese in, onze partner in het welzijnswerk. Het versterken van gemeenschapsinitiatieven, een brugfunctie vervullen tussen de leef- en systeemwereld en het bevorderen van welzijn om (zwaardere) zorg te voorkomen staat centraal in de opdracht. In de dienstverlening aan onze inwoners gaan we verder met het voorliggend veld meer in samenhang organiseren. Deze opgave raakt ook aan het programma maatschappelijk vastgoed.

•

Duurzaamheid De opgaven op duurzaamheid zijn langjarig en vergen daarom ook langjarig personele inzet. We financieren onze duurzaamheidsopgaven door de Klimaatakkoordmiddelen en diverse subsidiegelden. We werken in 2024 onverminderd door aan de doelen van onze duurzaamheidsvisie op basis van een herijkt uitvoeringsprogramma. We zorgen dat de inzet op duurzaamheid tastbaar wordt voor onze inwoners, zoals de uitrol van het isoleren van huizen en het breed verduurzamen van onze bebouwde omgeving. We geven extra aandacht aan onze kwetsbare inwoners, waarbij we ook actief verbindingen leggen met ons armoedebeleid.

•

Beleven & bedrijvig De economische visie vormt een belangrijk kader voor het ondernemersklimaat in de gemeente Beesel, alsook een bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Dit om aan te geven waar de gemeente met ondernemers en partners "werk van gaat maken" en waar we juist niet op willen inzetten.

Programmabegroting 2024

6

Vanuit het ambitiebudget zetten we middelen in om de eerste acties in 2024 te kunnen uitvoeren. De herinrichting van centrum Offenbeek komt in 2024 concreet tot uitvoering. Daarnaast blijft toerisme onverminderd een belangrijke pijler in onze gemeente waar we op blijven inzetten. In 2024 zetten we verdere stappen in de ontwikkeling en inpassing van het strategische thema Sint Joris en de Draak in een belevingsroute, de ontwikkeling van Drakenrijk en in onze buitenruimte in het algemeen. Daarnaast gaan we verder met ons onderzoek naar de haalbaarheid van de Europese Culturele Route. We houden het erfgoed ook na het bijzondere Drakenjaar 2023 levend en zetten ons immaterieel erfgoed op de nationale en internationale kaart waarbij een verbinding met buurgemeente Brüggen onderzoeken. De Groene Loper werken we samen met Brüggen uit, waarbij we starten met de opwaardering van de Keulseweg. We benutten kansen aan de Maas door in te zetten op een horecapunt bij het veer.

•

Goede Voorzieningen De gemeente Beesel kent een goed voorzieningenniveau en dit willen we zo houden voor al onze inwoners. Met een Programma van Eisen voor het Integraal Kindcentrum (IKC) in Beesel zetten we in 2024 een volgende belangrijke stap in het realiseren van deze belangrijke voorziening Daarnaast leveren we een uitgewerkt plan het maatschappelijk vastgoed in de kern Reuver en Offenbeek (locaties gemeentehuis en De Schakel) op. In het eerste kwartaal van 2024 wordt het Integraal Huisvestingsplan (IHP) aan de raad aangeboden ter besluitvorming. 2024 werken we de kaders verder uit om in 2025 tot uitvoering over te kunnen. Onze duurzaamheidsopgave is integraal onderdeel van ons maatschappelijk vastgoed. We richten in de planontwikkeling van maatschappelijk vastgoed nadrukkelijk ook op nieuwe doelgroepen en zien in het coalitieakkoord van de Provincie Limburg een gedeelde ambitie op goede, toekomstbestendige maatschappelijke voorzieningen. Op het gebied van verkeer blijven we onverminderd inzetten op de aanpak van het vrachtverkeer en gaan we ook aan de slag op aanpalende straten. We gaan ook verder met het opstellen van het nieuwe mobiliteitsplan, waarbij we breder kijken naar mobiliteitsvraagstukken binnen onze gemeente.

Personeel & organisatie Een belangrijke factor die meebeweegt met de ambities van Gemeente Beesel is de factor menskracht. Om onze ambities mee vorm te geven in voorbereiding en uitvoering zijn we als gemeente Beesel actief om kwalitatief en kwantitatief de juiste mensen op de juiste plek te hebben en daarbij de betrokkenheid en het werkgeluk van onze medewerkers te optimaliseren. Daarvoor zijn we samen aan de slag en zorgen we ervoor dat we een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven voor onze huidige en nieuwe medewerkers. Dat betekent durven te investeren in extra menskracht, ontwikkeling en in primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Een uitwerking hiervan zien we terug bij de doelen bij Overhead. Toch hebben we niet altijd alles in de hand. De arbeidsmarkt is de afgelopen jaren steeds meer gespannen en we zien op een aantal terreinen dat vacatures moeilijker in te vullen zijn. Vooral in het ruimtelijke domein, ICT, financiën en bouwkunde zijn de verhoudingen van vacatures ten opzichte van werkzoekenden hoger dan 6:1 (cijfers 2022 A&O fonds). We ervaren dit ook in de praktijk, het invullen van vacatures met name op het ruimtelijk domein verloopt moeizaam. Alternatieven worden gezocht door inhuur en uitbesteding, maar ook daar is schaarste en dit betekent ook vaak hogere kosten.

Consequenties hiervan zijn dat dat wat we vragen niet altijd te krijgen is voor de prijs die we voor ogen hebben en helaas ook ambities niet altijd op het gewenste moment behaald kunnen worden. Dat kan betekenen dat we scherper moeten prioriteren in onze werkzaamheden en ambities We hebben in de programmabegroting aangegeven wat we denken dat nodig is om onze ambities waar te maken. We voorzien wel dat er in de praktijk bandbreedtes zullen zijn om de juiste mensen te vinden. Op het moment dat we niet meer alle ambities kunnen behalen zullen we keuzes moeten maken. Dat kan betekenen dat we ambities bij moeten stellen, dat we de uitvoering ervan uitstellen en/of andere taken (tijdelijk) bijstellen om ruimte te creëren voor prioriteiten. Deze keuzes betreffen maatwerk en zijn afhankelijk van waar problematiek speelt.

Programmabegroting 2024

7

Schematisch ziet de besteding van het ambitiebudget voor 2024 e.v. er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 Ambitiebudget 350 Programma in Project Kosten 2024 Kosten 2025 e.v. begroting Beleven Onderhoud kunstwerken 2 2 Thema Sint Joris en de Totaalbedrag investering Bedrag n.n.t.b. Draak is € 395.000. Op dit moment wordt het plan uitgewerkt en bekeken welk deel kapitaallasten zullen zijn. Thema Sint Joris en de 10 10 Draak, onderhoud ECR (Europese Culturele Route) Samenkracht Noodlokaal Triolier 15 30 (raadsbesluit 11-7-23) Maatschappelijk vastgoed, 40 Bedrag n.n.t.b. onderzoek en planvorming (conform kadernota) Uitvoering aanpassen de kapitaallasten Schakel investering vanaf 2026 Gemeentehuis kapitaallasten investering vanaf 2026 IKC Beesel (nieuwbouw ’t kapitaallasten Spick) en gymzaal Beesel investering vanaf 2027 Leefbaarheid 10 Fijn Wonen en Groene Loper, kapitaallasten kapitaallasten investering 17 bedrjivig kredietverhoging conform vanaf 2025 begroting 2023. Inrichting Centrum kapitaallasten investering 20 Offenbeek vanaf 2025 Mobiliteitsplan (conform 50 kadernota) Uitvoering mobiliteitsplan Bedrag n.n.t.b. Bedrag n.n.t.b. Economische visie (conform 60

Veilige en dienstverlenende gemeente Overhead

kadernota) Uitvoering economische visie Openbare ruimte Rustoord

-

Herijking Blij in Beesel

10

Bedrag n.n.t.b. kapitaallasten investering vanaf 2026 -

Communicatie (conform kadernota) Procesbegeleider programmabureau

50

-

103

103

350

182

Totaal

Programmabegroting 2024

8

Doorontwikkeling Planning & Control (P&C) en Doelenboom De gemeente Beesel streeft ernaar om beleidsmatig en financieel meer in control te zijn. Daarom zijn we in de begroting 2023 gestart met een doelenboom. In de kadernota voor de begroting 2024 hebben we de doelen en subdoelen verder gefinetuned. Verder hebben we in deze begroting de personeelsbudgetten herverdeeld over de doelen. Daarmee krijgen we inzicht in de werkelijke baten en lasten per doel. De verbeterde doelenboom is geïntroduceerd vanuit het Zerobasedbudgetting-traject en voor de begroting 2024 doorontwikkeld. Daarnaast hebben we op diverse terreinen in de herijking van beleid keuzes gemaakt met betrekking tot onze doelen en wat dat mag kosten. Bij de vaststelling van nieuw beleid is dit inmiddels vast onderdeel bij het betreffende voorstel. De keuzes hierin zijn verwerkt in deze meerjarenbegroting. Vanuit dit traject is tevens een meerjarige taakstelling opgenomen. Gelet op alle (landelijke) ontwikkelingen en de gemaakte keuzes tot op heden hebben we de taakstelling nog niet geheel kunnen realiseren. Om hier meer inzicht in te verschaffen hoe hier in 2024 verder invulling aan te geven, is inmiddels een vervolgtraject gestart van waaruit voorstellen worden voorbereid hoe met het resterende deel van de taakstelling om te gaan.

Financiële positie gemeente Beesel / uitgangspunten In enkele jaren tijd hebben we onze begroting om weten te klappen van risicovol naar reëel en op onderdelen robuust. Dit stelt ons in staat om risico's in de lopende begroting op te kunnen vangen. We hebben er tevens voor gezorgd dat tekorten werden weggewerkt en invulling gegeven kon worden aan onze (nieuwe) ambities. De meerjarenbegroting in 2024 vertoont een structureel evenwicht en we hebben nog steeds een sterke reservepositie, met onder andere een saldo van ruim 9 miljoen euro in onze investeringsreserve. Onze financiële positie is dus met recht goed te noemen. Echter, op de korte termijn zien we ook een aantal risico's, zoals de inflatie en het verloop van het Gemeentefonds. Hieronder gaan we nader in op deze twee punten. Inflatie Sinds medio 2022 was de inflatie ongekend hoog. Indexeringen van 10% waren daarbij niet ongebruikelijk. Dat dit effect heeft op onze begroting mag duidelijk zijn, niet alleen in 2023, maar ook voor de jaren erna. We hebben in deze meerjarenbegroting de budgetten voor 2024 en verder ook zo realistisch mogelijk proberen in te schatten, rekening houdend met deze hoge inflatie. Concreet betekent dit dat we de personeelskosten voor 2024 met 6% hebben geïndexeerd, voor 2025 met 3% en vanaf 2026 met 2%.

Daarnaast hebben we een inschatting gemaakt van de indexering op de overige budgetten op basis van bijvoorbeeld de Macro Economische Verkenningen en de CAO's. Ons uitgangspunt voor indexering (geen generieke index, maar maatwerk) blijft daarbij ongewijzigd. De meest recente berichten in het nieuws geven aan dat de inflatie op de langere termijn weer wat afzwakt, maar, zoals ook in 2022 bleek, blijft deze inflatie een onzekere factor. Om deze reden hebben we de inflatie ook opgenomen in onze risicoparagraaf. De hogere lasten als gevolg van deze inflatie worden overigens voor een groot deel gecompenseerd middels een accres op de uitkering uit het Gemeentefonds (de z.g. LPO-compensatie). Deze is echter niet geheel dekkend voor 2026 en 2027. Gemeentefonds Voor onze financiële positie zijn we sterk afhankelijk van het Gemeentefonds. Hieruit ontvangen we 67% van onze baten. Voor Beesel betekent het ravijn 2026 een daling van € 1,4 mln aan baten uit het Gemeentefonds. Gemeenten lobbyen momenteel volop met het Rijk om dit ravijn kleiner te maken en liefst recht te trekken. Op initiatief van onze gemeente heeft de VNG in de zomer 2023 een motie aangenomen waarin de VNG alles in het werk moet stellen om het ravijn volledig te laten compenseren door het Rijk. Welk daadwerkelijk effect alle inspanningen gaan hebben op de het verloop van de uitkering is nog niet duidelijk.

Programmabegroting 2024

9

In deze begroting hebben we de volgende baten uit het Gemeentefonds opgenomen. Deze zijn gebaseerd op de meicirculaire 2023. Bedragen x € 1.000 2024 29.037

Totaal Gemeentefonds

2025 30.467

2026 29.097

2027 29.528

Met de voorliggende begroting menen we ook meerjarig inhoudelijk en financieel een realistisch beeld te hebben geschetst. Vooral in de twee eerste jaren is er nog voldoende ruimte voor reeds bestaande en nieuwe ambities. Meerjarig is deze ruimte er in veel mindere mate als gevolg van het ravijn en mogelijk de hoge inflatie. De komende periode volgen we de ontwikkelingen rondom de inflatie en het Gemeentefonds nauwlettend zodat we, indien nodig, tijdig kunnen acteren en uw raad in staat kunnen stellen aan de juiste knoppen te draaien. Inzet reserves In 2024 onttrekken we € 741.000 aan onze vrije reserve voor de dekking van incidentele lasten. De ratio voor ons weerstandsvermogen blijft onverminderd ruim voldoende. Bedrag x € 1.000 Totaal saldo vrije reserve 01-01-2024

9.453

Onttrekkingen 2023

-741

Totaal saldo 31-12-2024

8.712

Lokale heffingen De belastingdruk voor een gemiddeld gezin met eigen woning ziet er als volgt uit: Belastingdruk Beesel

2023

2024

OZB

€ 431,67 € 444,62 € 457,96 € 471,70 € 485,85

Rioolheffing

€ 162,00 € 170,75 € 179,50 € 188,25 € 197,00

Afvalstoffenheffing (vastrecht)

€ 151,00 € 151,00 € 151,00 € 151,00 € 151,00

Ledigingen

€ 55,00

Totaal

€ 799,67 € 821,37 € 843,46 € 865,95 € 888,85

€ 55,00

2025

€ 55,00

2026

€ 55,00

2027

€ 55,00

Stijging absoluut

€ 21,70

€ 22,09

€ 22,49

€ 22,90

Stijging procentueel

2,71%

2,69%

2,67%

2,64%

In 2024 zal de belastingdruk stijgen met 2,71% ten opzichte van 2023. Ondanks deze stijging blijven we nog onder de gemiddelde belastingdruk van 2023 (€ 876,89). Hiermee verwachten wij ook in 2024 een van de gemeenten te zijn met de laagste lokale belastingdruk in Limburg.

Programmabegroting 2024

10

Leeswijzer Algemeen De programmabegroting bestaat uit een algemeen stuk, de programma’s, een aantal verplichte onderdelen en paragrafen. In het deel "Algemeen" beschrijven we globaal wat de ambitie is van de gemeente Beesel. Hierin leggen we de verbinding met het coalitieakkoord en de kaders uit de kadernota. Daarnaast schetsen we globaal de financiële positie van deze meerjarenbegroting. In de programma's gaan we dieper in op de geschetste ambitie en alle verantwoordelijkheden die we als gemeente Beesel hebben. De programma's zijn opgebouwd uit de 3 W-vragen: ‘Wat willen we bereiken’, ‘Wat gaan we er voor doen’ en ‘Wat mag het kosten’. Door het gebruik van een doelenboom wordt het verband tussen deze 3 W-vragen beter zichtbaar. Naast de onderlinge relatie van onze ambities en inzet geven we ook aan waarom we zaken niet oppakken of anders doen en wat de (financiële of inhoudelijke) consequenties zijn. In de verplichte onderdelen zijn zaken opgenomen als algemene dekkingsmiddelen, financiële positie, mutaties reserves en overhead. In de paragrafen benoemen we het beleid t.a.v. een aantal specifieke onderwerpen. Ook deze paragrafen hebben een verplicht karakter. Wijziging indeling De indeling van de begroting is op de volgende punten gewijzigd ten opzichte van de vorige begroting: • De paragrafen Duurzaamheid en Programmabureau zijn komen te vervallen.

De diverse opgaven hebben we opgenomen in de programma's, conform besluitvorming kadernota. • De doelenboom is aangepast zoals vastgesteld in de kadernota. Opgaves Programmabureau Met ingang van de begroting 2024 werken we niet meer met aparte paragrafen voor het Programmabureau en voor Duurzaamheid (eveneens opgave in het Programmabureau), maar vindt u de diverse opgaves terug onder de doelen en subdoelen van de reguliere begrotingsprogramma's. De opgaven van het Programmabureau zijn naar hun aard beleidsveldoverstijgend en beslaan om die reden meerdere doelen en subdoelen in de begroting. In onderstaande tabel is de vindplaats opgenomen waar de betreffende opgaven integraal worden omschreven. Gedurende het begrotingsjaar worden waar nodig nieuwe opgaves aan het Programmabureau toegevoegd. Opgaves Programmabureau Programma Draak Programma Maatschappelijk vastgoed Programma Integraal Kindcentrum Beesel Programma Duurzaamheid Programma Leefbaarheid Herijking gemeenschapsvisie Blij in Beesel

Programma begroting 1 2 2 3 2 4

(sub)doelen 1.3.2 en 1.3.4 2.7.1 2.7.2 3.4 (3.4.1 t/m 3.4.5) 2.6.4 4.3.4

Verwijzingen In de begroting zien we dat opgaves vaak (sub)doel- of programma overstijgend zijn of raakvlakken hebben met een ander (sub)doel. Om te voorkomen dat we dezelfde toelichtingen onder verschillende (sub)doelen gebruiken, maken we gebruik van verwijzingen. Om een duidelijke verwijzing mogelijk te maken, hebben we de (sub)doelen genummerd. Herverdeling personeelsbudgetten Vanwege het werken met de doelenboom en het uitkomen van de nieuwe BBV-notitie Overhead (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten), hebben we de personeelsbudgetten moeten herverdelen. Door deze herverdeling is 42% van het personeelsbudget verschoven naar andere doelen. Een toelichting op de personeelsbudgetten komt de leesbaarheid van begroting niet ten goede. Daar komt bij dat de herverdeling van deze budgetten budgetneutraal is. Om die redenen geven we geen toelichting op de herverdeling van de P-budgetten per (sub)doel.

Programmabegroting 2024

11

Inflatie / Loon- en prijsontwikkeling (LPO) De LPO heeft gevolgen voor de ramingen binnen alle (sub)doelen. Voor de leesbaarheid van de begroting is het niet wenselijk om per (sub)doel de LPO ter vermelden. Toelichting op financiële afwijking De verschuivingen van de P-budgetten en daar bovenop de ramingen voor LPO vinden in elk subdoel plaats. Deze wijzigingen hebben geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Om te voorkomen dat we dezelfde teksten bij elk subdoel herhalen, hebben we vanwege de leesbaarheid van de begroting er voor gekozen om per programma een financiële samenvatting te geven. Hierin is de aansluiting met de vorige begroting gemaakt. Verder hebben we in het programma Algemene dekkingsmiddelen een totaaloverzicht van deze financiële samenvatting opgenomen.

Programmabegroting 2024

12

Programmaplan In de onderstaande tabel geven we per programma het saldo van baten minus lasten. Bedragen x € 1.000 Programma

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027

Beleven

-1.941

-1.787

-1.891

-1.826

-1.615

-1.549

Samenkracht

-13.214

-15.368

-16.638

-16.708

-16.488

-16.659

Fijn wonen en bedrijvig

-3.264

-5.382

-5.983

-6.036

-5.873

-5.988

Veilige en dienstverlenende gemeente

-2.561

-3.456

-3.880

-4.038

-3.910

-4.131

Algemene dekkingsmiddelen

31.735

31.998

34.361

35.862

34.516

35.067

Overhead

-6.842

-7.698

-7.192

-6.902

-6.756

-6.852

Vennootschapsbelasting

-1

0

0

0

0

0

Bedrag voor onvoorzien

0

-55

-100

-100

-100

-100

Mutaties reserves

-2.460

2.130

1.325

531

342

229

Geraamd resultaat

1.450

382

2

784

115

18

Programmabegroting 2024

13

Programma 1. Beleven Wat willen we bereiken? Onderstaand geven we u de doelen van dit programma uit de doelenboom weer, inclusief de subdoelen:

Doel 1.1: In Beesel is sport voor iedereen toegankelijk en dagen we iedereen uit tot bewegen We blijven samen met onze partners inzetten op het in beweging krijgen én houden van onze inwoners. Dit door mensen te stimuleren, drempels weg te nemen en sport en bewegen zo vanzelfsprekend mogelijk en toegankelijk te maken. Sport en bewegen hebben een positieve invloed op gezondheid, plezier en ontmoeting. Het maakt de gemeente levendig. We zien sport als middel om gezondheidsproblemen te voorkomen. Met het sportbeleid dragen we bij aan ambities uit ons coalitieakkoord: preventie, een sterk verenigingsleven en talentontwikkeling.

Doel 1.2: In Beesel is cultureel veel te beleven en is cultuur toegankelijk voor iedereen De gemeente Beesel hecht veel waarde aan cultuur en ziet dit als een onmisbaar onderdeel in onze samenleving. Cultuur bindt mensen, zorgt voor levendigheid in de gemeente en schept vernieuwing. Daarnaast stimuleert het een zinvolle en plezierige vrijetijdsbesteding voor onze inwoners en de ontwikkeling van creativiteit. Cultuur draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen. We zien daarmee cultuur als middel dat bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van onze inwoners.

Programmabegroting 2024

14

Wij streven het volgende na: • Culturele organisaties, partners en onze inwoners zijn actief betrokken bij de uitvoering van en deelname aan kunst, cultuur en erfgoed in onze gemeente/gemeenschap; • We bevorderen de beleving van erfgoed en stimuleren het behoud hiervan; • We versterken onze unieke cultuur en stimuleren de onderlinge samenwerking.

Doel 1.3: Beesel is aantrekkelijk, bourgondisch, actief en levendig In de gemeente Beesel is het goed verblijven en recreëren: dé mooiste, groenste gemeente tussen grens én Maas en twee steden (Venlo en Roermond). Centraal gelegen tussen de twee regio’s, Noord- en Midden-Limburg: een strategische uitvalbasis om dit deel van Limburg en een stukje Duitsland verder te ontdekken. Beesel staat bekend om het kleinschalige, dorpse karakter, de gemoedelijke, bourgondische sfeer maar ook de bijzondere draak. Wandelen en fietsen door het unieke landschap langs de Maas, het ontdekken van de vele cultuurhistorische schatten én genieten van de gastvrije ondernemers en gemeenschap zijn de belangrijkste pijlers. Er is volop ruimte voor ondernemerschap, het verenigingsleven, evenementen en recreatie. Belangrijke bouwstenen voor onze gemeenschap en voor onze toeristische bezoekers. In het partnerschap met Brüggen heeft de samenwerking op toerisme een belangrijke plek. Met Sint Joris en de Draak beschikken we als gemeente én gemeenschap over een uniek en onderscheidend element. We zetten langjarig in op de doorontwikkeling en vermarkting van dit strategische thema. De brede inzet hierop draagt bij aan het recreatieve, toeristische, culturele en economische profiel van onze gemeente en de regio Noord-Limburg.

Wat gaan we er voor doen? Doel 1.1: In Beesel is sport voor iedereen toegankelijk en dagen we iedereen uit tot bewegen x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-1.034

Subdoel 1.1.1: Samen fit door sport en bewegen We werken samen met inwoners, verenigingen en professionals aan een omgeving waarin het niet alleen leuker, maar ook makkelijker wordt om gezond te leven. Dit doen we onder de noemer Gewoon Samen Fit. Hierdoor verbinden we sport met andere aspecten van gezonde leefstijl zoals voeding. Coaching op Leefstijl (COOL) De gemeente zet een beweegcoach in voor onder andere COOL. Dit is een leefstijlinterventie voor mensen met overgewicht gericht op ontspanning, voeding en bewegen. De zorgverzekeraar betaalt de leefstijlcoach (op verwijzing van de huisarts). De gemeente betaalt de beweegcoach. Deze beweegcoach zoekt met mensen naar passende vormen van bewegen en laat hen kennismaken met het lokaal beweegaanbod. We verkennen samen met de leefstijlcoach de verbreding van het beweegaanbod binnen COOL. We willen dat dit toegankelijk is voor COOL deelnemers, maar ook voor andere mensen waarvoor het goed is in beweging te komen. Rookvrije sportomgeving en gezonde sportkantine Steeds meer verenigingslocaties zijn rookvrij en als we subsidie verstrekken aan sportevenementen stellen we de voorwaarde dat ze aandacht besteden aan de rookvrije generatie. In de regionale samenwerking werken we aan een eenduidige uiting van gedragsregels met betrekking tot het niet roken in het bijzijn van kinderen.

Gezien de actualiteit zullen we ons naast roken ook gaan richten op het vapen. We stimuleren sportaanbieders met een eigen kantine om aandacht te hebben voor een gezondere keuzemogelijkheid in de kantine. LiFi (Limburg Fit ) / gezonde basisschool van de toekomst Het regionale project LiFi is gericht op gezonde lunch en extra bewegen op school en baseert zich op het kenmerk Gezonde basisschool van de Toekomst (GbT). Vanuit het onderwijs zijn er nog vragen Programmabegroting 2024

15

gesteld over de noodzaak hiervan binnen onze gemeente. De eerste gesprekken zijn hierover gevoerd met de basisscholen en de inspiratiesessie volgt. Ook is de startsituatie met armoedecijfers in kaart gebracht. Er zijn ondersteuning en middelen beschikbaar voor basisscholen die Gezonde basisschool van de Toekomst (GbT) willen worden. GbT is ook voor de Provincie Limburg een belangrijk programma om gezonde leefstijl en voeding te bevorderen. In het najaar van 2023 gaan we in gesprek met de Beeselse basisscholen over de armoedecijfers en het vervolg van dit project. Gezamenlijk bepalen we de koers voor 2024. JGZ Preventielijn In 2024 wordt de JGZ preventielijn regionaal uitgerold. ‘Groentehapjes in 10 stapjes’ (die nu bij het 4 maanden consult wordt aangeboden) wordt dan aangevuld met een tool die inzet op water drinken bij het 7 maanden consult en de beweegbundel die ingaat op de motorische ontwikkeling bij het 11 maanden consult. Samenwerking kinderopvang In 2024 wordt wederom met de kinderopvang samengewerkt in het kader van een gezonde leefstijl. We zetten in op minimaal behoud van het aantal deelnemers van de peuter- en kleutervierdaagse (t.o.v. 2023), een groei in het aantal deelnemers aan het groenteboxjesproject en waar mogelijk wederom een uitbreiding van het aantal deelnemers bij het Nijntje beweegdiploma.

Leefstijlinterventies jongeren We onderzoeken samen met een lokale aanbieder, de jeugdgezondheidszorg en vakleerkrachten bewegingsonderwijs de mogelijkheden voor een pilot 'Shape'. Dit is een bewezen effectieve interventie m.b.t. lekker en gezond in je vel zitten voor de jeugd. Subdoel 1.1.2: Wij leren bewegen Jong geleerd is oud gedaan. Kwalitatief goed leren bewegen is cruciaal voor de motorische, sociale en cognitieve ontwikkeling. Vakleerkracht bewegingsonderwijs met verbrede taak Samen met het basisonderwijs continueren we de inzet van de vakleerkracht bewegingsonderwijs op de vier basisscholen. De vakleerkracht richt zich op het bewegingsonderwijs. Daarnaast heeft deze een verbrede taak die zicht richt op: • Sportkennismaking in samenwerking met verenigingen; • Motorische screening; • Extra aanbod voor kinderen die in de screening laag scoren; • Ondersteuning tijdens gymles voor kinderen die moeite hebben met taal, rekenen, sociale aspecten etc. (bewegend leren); • Inspiratie voor outdoor learning; • Bewegen in de pauze; • Beweegtussendoortjes zoals The Daily Mile; • Activiteiten met betrekking tot gezonde leefstijl. Gemeenten en onderwijs betalen beide 50% van de kosten van de vakleerkracht.

Buurtsportcoach in dienst van SBBB (Stichting Beheer Binnensportaccommodaties Beesel) De buurtsportcoach houdt zich bezig met het mogelijk maken van sporten in de daluren van de sporthal, in samenwerking met de sportverenigingen. Ook is deze medewerker actief in de kinderopvang (extra bewegen en scholing medewerkers). In de periode 2023-2026 willen we het Nijntje beweegdiploma breder uitrollen binnen de gemeente Beesel. We willen dat het Nijntje beweegdiploma bekend is bij ouders in de gemeente Beesel. We blijven net als afgelopen jaar hiervoor in gesprek met de consultatiebureaus, kinderopvang en bibliotheek. Ook blijven we inzetten op de aansluiting van andere sportverenigingen die het keurmerk van het Nijntje beweegdiploma kunnen behalen (als de behoefte groot genoeg is). Combinatiefuncties Vanaf 2023 maakt de 'Bede Regeling Combinatiefuncties' (BRC) onderdeel uit van de regeling 'Specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering , cultuurparticipatie en de sociale

Programmabegroting 2024

16

basis 2023-2026' (hierna Brede SPUK). De gemeente Beesel financiert uit de Brede SPUK voor sport de volgende functies: 1. Vakleerkracht bewegingsonderwijs (financiering door gemeente vanwege verbreed takenpakket); 2. Buurtsportcoach (in dienst bij SBBB); 3. JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) regisseur; 4. Buurtsportcoach COOL (Coaching Op Leefstijl); 5. Lokale coördinator valpreventie; 6. Verenigingsondersteuner. Tot 2023 werden bovenstaande functies gefinancierd uit BRC regeling. Voor de functionarissen die ook werkzaam zijn voor partners geldt het uitgangspunt: 50% financiering door de gemeente en 50% financiering door de partners. Talententoer De talententoer biedt basisschooljeugd in de schoolvakanties gratis een gevarieerd aanbod aan sport, kunst, cultuur, muziek en gezondheid. Op basis van het succes blijven we de talententoer voor alle basisschoolleerlingen tijdens de schoolvakanties aanbieden, met zoveel mogelijk aanbod uit de gemeente of nabije omgeving. Subdoel 1.1.3: Sport en Bewegen voor iedereen Bewegen en sport moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Iedereen kan Sporten Noord Limburg (IKS) Iedereen kan sporten Noord Limburg (IKS) is een programma in de Sport regio Noord-Limburg en zet zich in voor sport voor mensen met een beperking. De gemeente Beesel participeert hier in.

Speerpunten zijn: • Inwoners ondersteunen bij het vinden van passend sportaanbod; • Aangepast aanbod versterken (ondersteunen van sportaanbieders die vragen hebben over sport voor mensen met een beperking); • Gezonde en actieve leefstijl van de doelgroep; • Participatie door middel van sport (deelname van de doelgroep aan evenementen). Healthy Heroes Met de leefstijlinterventie Healthy Heroes, als onderdeel van het regionale programma IKS, richten we ons specifiek op kinderen in het speciaal onderwijs en stimuleren we een gezonde leefstijl. Jeugdfonds sport De gemeente Beesel zet verder in op kinderen uit gezinnen met een smalle beurs via Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport. Door deze kinderen een sportabonnement of lidmaatschap van een sportvereniging te geven maken we in Beesel mogelijk dat iedereen kan sporten. Subdoel 1.1.4: Ruimte voor sport en bewegen We gaan voor een ruimte die uitnodigt tot sport en bewegen. Spelen in de openbare ruimte We blijven actief optrekken met het ruimtelijk domein bij vraagstukken rondom spelen en bewegen in de buitenruimte. In 2023 zijn we gestart met de ontwikkeling van een visie op het spelen in de openbare ruimte en de speelvoorzieningen daarin. De afronding daarvan voorzien we in 2024.

In de visie beschrijven we de wijze waarop we omgaan met de realisatie van nieuwe speelvoorzieningen in de toekomst en het onderhoud van de bestaande speeltoestellen. Op basis daarvan bepalen we de benodigde budgetten voor onderhoud en nieuwe investeringen. Dit verwerken we in de begroting van 2025. Groen-blauwe schoolpleinen Zie programma 3 subdoel 3.4.3 voor een toelichting op Groen-blauwe schoolpleinen.

Programmabegroting 2024

17

Mogelijke verplaatsing gymzaal Beesel In het 'Programma Integraal Kindcentrum Beesel (IKC)' bekijken we of de gymzaal Beesel onderdeel kan uitmaken van de nieuwbouw op De Solberg. Zie hiervoor onder programma 2, subdoel 2.7.2. Subdoel 1.1.5: Samen met verenigingen en sportaanbieders Het in beweging krijgen en houden van inwoners kunnen we als gemeente niet alleen. We doen dit samen met verenigingen en sportaanbieders. Sportakkoordavonden Twee keer per jaar hebben we overleg met de sportaanbieders uit de gemeente Beesel. We bespreken de voortgang op de verschillende thema’s van het sportakkoord, we bespreken nieuwe ontwikkelingen en delen goede voorbeelden met elkaar. Ondersteuning fondsenwerving In de sportregio Noord-Limburg hebben we opdracht verstrekt aan sportsubsidies.nl om periodiek informatie over subsidies en fondsen voor sport- en andere verenigingen aan te leveren. Deze informatie versturen wij via onze eigen nieuwsbrief aan verenigingen. Daarnaast zet de gemeente Beesel generiek in op subsidieverwerving. Herijking subsidiebeleid verenigingen Het is belangrijk dat inwoners zich met elkaar verbonden voelen. Een toegankelijk verenigingsleven draagt hieraan bij. Wij faciliteren verenigingen onder andere met (structurele) subsidies. We zijn in maart 2023 gestart met de herijking van het subsidiebeleid voor alle verenigingen.

De nieuwe subsidieregelingen gaan per 1 januari 2025 in. Zie ook programma 2 subdoel 2.6.1. Veilig verenigingsklimaat Binnen het landelijk sportakkoord 2 is een veilig verenigingsklimaat een belangrijk aandachtspunt. We agenderen dit ook jaarlijks tijdens de sportakkoordavond en bespreken ontwikkelingen en behoeften van verenigingen ten aanzien van dit thema. Bijdrage aan verenigingen en stichtingen in verband met stijging energietarieven Bij de energiecrisis, zoals die zich in 2022 leek te ontvouwen, heeft de gemeente Beesel hierop geanticipeerd door een structureel budget te ramen van € 228.000. Inmiddels hebben we meer zicht op de impact van de gestegen energielasten en zijn, met de kennis van nu, extreme uitschieters uitgebleven. Alleen de bibliotheek heeft een aanvraag ingediend. We stellen daarom voor om enerzijds realistisch te blijven begroten op de reguliere posten rondom energielasten en anderzijds dit extra budget af te bouwen. Dit doen we door de komende 2 jaar nog gebruik te kunnen maken van dit budget voor subsidieaanvragen op basis van de subsidieregeling 'compensatie energielasten'. Daarna (vanaf 2026) schrappen we het structurele budget. Brede ondersteuning verenigingen. We willen uit de Brede SPUK regeling (onderdeel sport, bewegen en cultuur) de recent aangestelde verenigingsondersteuner financieren.

De cofinanciering daarvoor is meegenomen in de begroting 2024. Deze persoon is in contact zijn met de (sport)verenigingen, ondersteunt hen vraaggericht op een veilig verenigingsklimaat, ondersteunt bij het besturen en brengt vrijwilligerswerk onder de aandacht bij pensioengerechtigden. Ook introduceert de verenigingsondersteuner thema’s vanuit gemeentelijk beleid bij de verenigingen (bijvoorbeeld rookvrij, gezonde kantine). De motie 'Pensioengerechtigden en vrijwilligerswerk' wordt met deze verenigingsondersteuner mede geborgd. Ook de Provincie Limburg zet in haar coalitieakkoord in op meer ondersteuning voor vrijwilligerswerk en verenigingen en daarmee zullen we actief ook in beleid naar de aansluiting met de Provincie Limburg kijken. Subdoel 1.1.6: Sport en evenementen We faciliteren lokale evenementen, omdat we merken dat die mensen in beweging krijgen en houden. Voorwaarde hierbij is dat deze evenementen zich verbinden met het lokale sportaanbod, dat er aandacht is voor inclusief sporten en het uitdragen van de rookvrije generatie.

Programmabegroting 2024

18

Familie-evenement (nadeel € 25.000) We zetten in op een uniek familie-evenement. Een evenement dat aantrekkelijk is voor jong tot oud. Er wordt actief samengewerkt met onderwijs voor een kids-editie van het evenement, maar ook de verenigingen worden betrokken. Op die manier willen we het lokale aanbod verbinden aan het evenement. Voor dit evenement is een budget van € 25.000 per jaar beschikbaar Peuter- en kleutervierdaagse Na het succes van de eerste peutervierdaagse in 2022 (225 deelnemers) is de peutervierdaagse in 2023 uitgebreid met een kleutervierdaagse (met respectievelijk 200 en 210 deelnemers). Op basis van dit enthousiasme blijven we inzetten op de peuter- en kleutervierdaagse in 2024 met de ambitie deze te blijven uitbreiden. Hierin hebben we de ambitie om samen te werken met Stichting de Avondvierdaagse. Doel 1.2: In Beesel is cultureel veel te beleven en is cultuur toegankelijk voor iedereen x € 1.000

Saldo Baten minus Lasten Saldo begroting 2024

-410

Subdoel 1.2.1: Cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar Cultuur draagt bij aan een inclusieve samenleving. Daarom is het belangrijk dat er aandacht is voor toegankelijkheid, beschikbaarheid en zichtbaarheid van cultuur. We brengen ons cultureel erfgoed (materieel en immaterieel) daarom breed onder de aandacht. Nieuwe Nederlanders betrekken bij cultuur In 2024 zetten we actief in op het betrekken van ‘nieuwe inwoners' bij onze verengingen. Nieuwe inwoners, bijvoorbeeld afkomstig uit Oekraïne en seizoenarbeiders, verblijven voor korte of langere tijd in ons land. We willen ze onderdeel laten uitmaken van onze Beeselse samenleving en actief gebruik laten maken van hun talenten bijvoorbeeld op het gebied van zang, dans en muziek. We vragen en verlangen een actieve benadering van onze organisaties en verenigingen hierin. We starten in 2024 met het maken van afspraken hoe verengingen de doelgroep ‘nieuwe inwoners’ nauwer bij hun verenging kunnen betrekken en organiseren daartoe een aantal bijeenkomsten. Immaterieel erfgoed In 2024 zetten we samen met onze Europese, Limburgse en landelijke partners in op een nauwere samenwerking, in de vorm van een Europese Culturele Route (ECR) met Sint Joris en de Draak als verbindend thema. Dit levert een netwerk van materieel en immaterieel erfgoed op, van belang voor cultuur, toerisme, ruimte en economie.

Eén keer in de zeven jaar vindt het Draaksteken plaats. Dit belangrijke en onderscheidende evenement wordt niet alleen gedragen door de hele Beeselse gemeenschap, maar ook ondersteund door de gemeente Beesel. Zie programma 1 subdoel 1.3.2. voor meer informatie over het Programma Draak. Landschappelijke waardenkaart We stellen een landschappelijke waardenkaart op die een compleet beeld geeft van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden die de gemeente Beesel rijk is. Hierin nemen we onder andere de in de gemeente aanwezige (archeologische) monumenten op inclusief hun waarde. De kaart dient als onderlegger en inspiratiebron voor beleid, zoals de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan en het vormgeven van ruimtelijke plannen. Zo bevorderen we de beleving van erfgoed, stimuleren we het behoud ervan en is cultuur voor iedereen zichtbaar. Koppelkansen cultuurhistorisch erfgoed In het Rijksbeschermd dorpsgezicht Ronkenstein dient de Rijksmonumentale vijver uitgebaggerd te worden. Tevens loopt er een onderzoek naar de maatregelen die nodig zijn om het doorsijpelen van de molenvijver onder de weg door naar de molen te stoppen. De uitvoering van deze werkzaamheden combineren we met het upgraden van de omgeving om de bijzondere status beter tot zijn recht te laten komen. Voor een verdere toelichting zie programma 3 subdoel 3.3.1.

Programmabegroting 2024

19

Subdoel 1.2.2: Talentontwikkeling Gemeente Beesel vindt het belangrijk dat kinderen de mogelijkheden krijgen om zich vanaf jonge leeftijd cultureel te ontwikkelen. Dat begint met een kennismaking met cultuur in het gezin of binnen de school. Ook volwassenen stimuleren we tot actieve cultuurdeelname door hen de faciliteiten te bieden in onze culturele accommodaties en gemeenschapshuizen waar activiteiten plaatsvinden. Talentontwikkeling We stimuleren doorlopende leerlijnen bij jonge kinderen. We breiden taken en werkzaamheden van onze muziekcoach in 2024 uit naar peuterspeelzalen, kinderdagverblijven, naschoolse/buitenschoolse opvang. Hierbij is er nadrukkelijke aandacht en ruimte voor Limburgse taal. Ook zetten we in 2024 stevig in op jong talent. Er wordt (in samenwerking met partners) ook in 2024 de jaarlijks terugkerende talententoer georganiseerd. In 2024 moet duidelijk zijn of er binnen ons gemeentelijk vastgoed plaats is voor een podium waar (jong) talent zich kan presenteren. Nieuwe initiatieven of goede ideeën worden bij elkaar gebracht, zodat jong talent een plek krijgt tijdens evenementen of festivals zoals Op Dreef en Lazy Sunday. Deze activiteiten willen we beleggen bij de cultuurmakelaar – de ogen en oren in het veld – die actief aan de slag gaat met het leggen van contacten tussen verenigingen en culturele organisaties onderling.

Subdoel 1.2.3: Samenwerken en verbinden Cultuur kan met haar verbeeldingskracht en creativiteit gemakkelijk bruggen slaan. We kennen een actief cultureel veld met diverse organisaties. Elke partner vervult een unieke rol in dit veld en voegt daar vanuit zijn specifieke kijk iets aan toe. Verenigingen zijn bij uitstek de plek waar mensen – ook uit andere landen - zich snel kunnen thuis voelen en integreren in onze gemeenschap. Cultuur, ons (im)materieel erfgoed en de beleving hiervan is de voedingsbodem voor recreatie en toerisme (en andersom). We willen cultuurbeleving behouden en stimuleren. Dit is ook meteen hét argument om cultuur in stand te houden en betekenis te geven. Cultureel platform De oprichting van een cultureel platform of samenwerkingsverband levert een bijdrage aan meer onderlinge bekendheid en samenwerkingen. Dit gaan we in 2024 realiseren. Daarnaast zetten we in op: • het stimuleren van nieuwe kansrijke en bijzondere samenwerkingen; • een verdere verkenning of een gemeenschappelijke identiteit voor de hele gemeente Beesel wenselijk en haalbaar is; • het actief onder de aandacht brengen van het gebruik van de Limburgse taal binnen de eigen gemeentelijke organisatie en bij diverse partners, zoals het onderwijs en de bibliotheek. Programma Draak Zie voor het 'Programma Draak' het subdoel 1.3.2 in programma 1.

Subdoel 1.2.4: Ondersteunen Verenigingen hebben het moeilijk. Denk aan teruglopende (jeugd)leden, geringere betrokkenheid van ouders, vergrijzing, afname van bestuursleden en vrijwilligers. We faciliteren (culturele)verenigingen met subsidies en met ondersteuning van een cultuurmakelaar en verenigingsondersteuner. Herijking subsidies Het subsidiebeleid voor alle verenigingen in de gemeente Beesel wordt herijkt. Dit doen we mede op basis van de nieuwe beleidsnota's cultuur, Gezondheid-Wmo en Lokaal Jeugdbeleid en sport. De herijking vindt plaats in 2023-2024. De nieuwe subsidieregelingen gaan per 2025 in. Zie ook programma 2 subdoel 2.6.1. Uitvoering Cultuurnota 2023-2026 Met het vaststellen van de cultuurnota 2023-2026 heeft de gemeenteraad ingestemd met de inzet van een cultuurmakelaar voor een periode van 3 jaar (2024-2026). De taken van de cultuurmakelaar kunnen het beste worden omschreven als aanjagen, verbinden en vernieuwen. We zien de cultuurmakelaar als een doorontwikkeling van de voormalige functie van cultuurcoach. Deze