14.2.10 - 2026.06.01, Regio Noord-Limburg, Oogstfeest en digitaal magazine Oogst (geanonimiseerd)

,

,

,

,

60

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

61

01 Het Fieldlab Technological Innovation & Smart Logistics richt zich op het slimmer en efficiënter maken van productionele en logistieke processen met behulp van technologie. Denk aan robots die meehelpen in magazijnen , digitale systemen die transportstromen beter op elkaar afstemmen en data die helpt om verspilling te voorkomen. In dit Fieldlab werken bedrijven , kennisinstellingen en overheden samen om nieuwe oplossingen te ontwikkelen én direct te testen in de praktijk. Zo wordt NoordLimburg een proeftuin voor slimme , duurzame logistiek en productie en voor technologische innovatie die de sector en regio toekomstbestendig maakt.

Fred Nooijen , projectleider Duurzaamheid & Circulariteit: “Wat dit Fieldlab bijzonder maakt , is dat studenten en bedrijven echt samen aan de slag gaan. In projecten zoals CARBON-les helpen studenten mkb-bedrijven hun CO₂-uitstoot in kaart te brengen en te verminderen , niet alleen door technische innovaties , maar door logistieke processen te optimaliseren en echt anders over deze processen te denken. In het kurkproject werkten mbo- en hbo-studenten samen aan een machine om kurken te sorteren en hergebruiken ; zo’n samenwerking over niveaus heen zie je niet vaak. De logistieke sector kampt met tekorten aan mensen en denkkracht , en juist daar brengen studenten vernieuwing. Ze brengen ideeën , energie en kennis mee waar bedrijven direct iets aan hebben. Voor mij zit daar de kracht: we leren , toetsen direct in de praktijk en nemen het weer mee naar het onderwijs. Zo ontstaan resultaten die echt impact hebben en laten we jong talent zien hoe interessant werken en innoveren in de maakindustrie en logistieke sector in Noord-Limburg kan zijn. ”

“Wat dit Fieldlab bijzonder maakt is dat studenten en bedrijven echt samen aan de slag gaan. ” ,

6622

RReeggiioo NNoooorrdd–LLiimmbbuurrgg – OOooggsstt mmaaggaazziinnee - RReeggiioo DDeeaall

6633

02 In het Fieldlab Future Farming werken boeren , telers , onderzoekers en technologische bedrijven samen aan de landbouw van morgen. Toepassing van nieuwe of betere technieken , zoals het gebruik van sensoren , telen zonder daglicht en het onderdrukken van onkruid , helpen boeren om slimmer , duurzamer en efficiënter te produceren. Er wordt gekeken naar hogere opbrengsten , maar ook naar behoud van bodem , biodiversiteit en leefomgeving. Zo groeit Noord-Limburg uit tot een voorbeeldregio waar innovatie , landbouw en natuur hand in hand gaan.

Projectleider Peter Roelofs van HAS Green Academy: “Wat ik het mooiste vind , is dat onderwijsinstellingen hier echt samenkomen. De HAS in Venlo heeft vanaf het begin een sterke band met de praktijk , maar zes jaar geleden kenden HAS , Yuverta en Fontys elkaar nauwelijks. Nu werken studenten van verschillende niveaus samen aan échte vragen van boeren en bedrijven. We hebben gemerkt dat het goed werkt als studenten elkaar aanvullen. HAS-studenten vertalen een probleem uit de praktijk naar de onderzoeksvraag en stellen deelvragen op , waarmee Yuvertastudenten praktisch aan de slag gaan via metingen of testen in het veld. Zo leren ze van én met elkaar: ieder vanuit zijn eigen kracht , maar met één gezamenlijk doel.

“Zes jaar geleden kenden HAS Yuverta en Fontys elkaar ,

nauwelijks” Peter Roelofs

Een voorbeeld is het onderzoek bij Bijzonder Brabants , een teler die meer dan honderd gewassen teelt op één hectare grond. HAS-studenten onderzochten welke oude aardappelrassen minder gevoelig zijn voor de schimmelziekte Phytophthora en deden met Yuverta-studenten onderzoek naar het bewateren en de teeltwijze. Samen vonden ze toepasbare oplossingen. Een ander voorbeeld is het project in Grashoek , waar studenten van HAS en Yuverta samen mogelijkheden onderzochten voor centrale mestverwerking , waarbij mest via ondergrondse buizen naar centrale locaties wordt verpompt.

veel meer bedrijven data via enquêtes. Door inzichten te combineren zagen ze wat echt werkt in de praktijk. In het begin vinden studenten de samenwerking spannend , maar als het ijs gebroken is en ze zien wat ze van elkaar kunnen leren zijn ze laaiend enthousiast. Voor mij zit de winst niet alleen in technologische innovatie , maar in het verkleinen van de kloof tussen onderwijs , onderzoek en praktijk. Dat maakt de regio sterker. ”

Ook melkveehouders deden mee: studenten onderzochten de invloed van ligbedden op de uiergezondheid van koeien. HAS-studenten deden metingen in een aantal stallen , Yuverta-studenten verzamelden op 64

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

65

03 Het Fieldlab Voeding & Gezondheid draait om één belangrijk idee: wat we eten , bepaalt hoe we ons voelen. Hier werken bedrijven , onderzoekers en zorginstellingen samen aan producten en concepten die gezonde voeding aantrekkelijk en toegankelijk maken. Denk aan vernieuwende voedingsproducten , maar ook aan initiatieven die gezonde keuzes makkelijker maken in scholen , sportclubs of supermarkten. Zo draagt het Fieldlab bij aan een vitalere bevolking én een sterke regionale voedingssector. “We zijn met dit Fieldlab echt een avontuur aangegaan” , vertelt projectleider Josephine Maranus. “In het begin wisten we vooral dát we iets wilden doen , maar nog niet hóé. Gaandeweg ontdekten we wat werkte , in samenwerking , onderwijs en innovatie. Zo zijn gezamenlijke leerwerkplekken opgezet rond positieve gezondheid , waar mbo- en hbo-studenten samen leren in één ruimte. En er zijn mooie projecten ontstaan , zoals het Taste-in project over insecten als duurzame eiwitbron. Studenten onderzochten met smaakpanels welke kruiden insectenballen

6666

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

aantrekkelijker maken. Het leidde zelfs tot een publicatie. Zulke projecten brengen niet alleen kennis voort , maar ook plezier , dat is natuurlijk te gek. Elk jaar organiseerden we ook een Student Challenge , waarbij gemengde teams van mbo- , hbo- en wo-studenten een echte bedrijfs- of zorgvraag oplossen , bijvoorbeeld rond ondervoeding bij ouderen. Die dagen barsten van energie en creativiteit. Iedereen vond het inspirerend om met echte vraagstukken aan de slag te gaan. Wat mij het meest is bijgebleven , is dat dit Fieldlab een andere manier van leren laat zien. Niet uit een boek , maar door te doen , samen met anderen , in de echte wereld. Daar zit de vernieuwing , en ook het plezier!”

“Wat mij het meest is bijgebleven is dat dit Fieldlab een andere manier van leren laat zien. Niet uit een boek maar door te doen samen met anderen in de echte wereld. Daar zit de vernieuwing. En het plezier!” ,

,

,

,

Josephine Maranus

6677

04 Grenszlab richt zich op innovatie en samenwerking over grenzen heen , letterlijk en figuurlijk. Noord-Limburg ligt midden in een dynamische grensregio met Duitsland , en dat biedt kansen. In het Fieldlab werken ondernemers , onderwijsinstellingen en overheden uit beide landen samen aan projecten rond technologie , mobiliteit en duurzaamheid. Zo ontstaat een grensoverschrijdend netwerk waarin kennis , talent en innovatie vrij kunnen stromen.

Nick Poeth , projectleider: “Binnen Grenszlab draait alles om verbinding en om de vraag hoe je als regio beter over grenzen heen kunt samenwerken. Onze nabijheid tot Duitsland biedt kansen , maar ook praktische uitdagingen. Een mooi voorbeeld is het Knabbelpad , een natuurlijke wandelroute voor paarden. Het idee om dit pad over de grens door te trekken stuitte al snel op regelgeving: zodra een paard de grens overgaat , is een dierenartsverklaring nodig. Juist zo’n ontdekkingen zijn waardevol: ze laten zien waar nog drempels liggen in het vrije verkeer binnen Europa. ” Bedrijven liepen tegen vergelijkbare vraagstukken aan. “Veel ondernemers willen uitbreiden naar het buurland , maar merken dat er meer bij komt

6688

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

kijken. Met een grensscan hielpen we hen inzicht te krijgen in regels , verzekeringen en culturele verschillen in zakendoen. ” Ook andere projecten binnen Grenszlab maken grensoverstijgende samenwerking concreet en menselijk. Zo brachten collega’s studenten en alumni samen tijdens de Border Breakers Talk om ervaringen met werken over de grens te delen , terwijl onderzoek naar grensoverstijgend werven en werken werd vertaald naar praktische dialoogplaten voor werkgevers en werkzoekenden in Nederland en Duitsland. Deze initiatieven verbinden onderwijs , onderzoek en praktijk en maken verschillen in regels , systemen en cultuur tastbaar. “Wat ik het mooist vind , is hoe we studenten hebben betrokken bij deze complexe uitdagingen. Voor hen was het vaak een eyeopener dat samenwerken over grenzen heen niet vanzelfsprekend is. Ze leerden niet alleen over economie of marketing , maar ook over beleid , cultuur en samenwerking. En precies dat is de kracht van Grenszlab: het brengt werelden samen , laat zien waar het schuurt en helpt studenten , bedrijven en instellingen om daar samen iets mee te doen. Uiteindelijk gaat het om bewustwording en beweging , en die hebben we zeker in gang gezet. ”

6699

05 Het Fieldlab Circulaire Transitie helpt bedrijven in Noord-Limburg om slimmer om te gaan met grondstoffen en afval. Hier wordt gewerkt aan nieuwe manieren van produceren , hergebruiken en recyclen , met als doel een economie waarin bijna niets verloren gaat. Bedrijven kunnen er experimenteren met circulaire modellen en leren van elkaar. Zo verandert afval in grondstof , en duurzaamheid in concreet economisch voordeel. Carla Koopman , Universiteit Maastricht: “Circulaire transitie is een prachtig , maar lastig begrip. Iedereen wil zuiniger omgaan met grondstoffen , maar hoe doe je dat in de praktijk? Daar liepen we in dit Fieldlab tegenaan , en juist dat leverde waardevolle inzichten op. Wat mij is bijgebleven , is hoe belangrijk het is dat studenten van verschillende niveaus elkaar leren kennen en waarderen. Een mbo’er kan dingen die een universiteitsstudent niet kan , en andersom. Als die werelden elkaar raken , gebeurt er iets moois. Alleen dat is organisatorisch best ingewikkeld. Verschillende lesroosters , afstanden tussen scholen. . . het vraagt echt een gezamenlijke plek om elkaar te ontmoeten. Zo’n fysieke ‘speeltuin’ ,

7700

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

studenten van het mbo , hbo en de universiteit samen aan projecten kunnen werken , dat is wat ik in de toekomst graag zou zien. waar

“Afval verandert in grondstof

,

duurzaamheid verandert in concreet economisch voordeel” en

Toch zijn er al mooie stappen gezet. Studenten van de Universiteit Maastricht onderzochten bijvoorbeeld hoe de gemeente Bergen energie-onafhankelijk kon worden. En mbo-studenten van Gilde Opleidingen Roermond werkten aan het hergebruiken van beursstands , iets wat normaal gesproken weggegooid wordt. Daarnaast werkten mbo-studenten van Gilde Opleidingen en hbo-studenten van Fontys hogescholen samen bij een hackaton voor het veilingterrein in Venlo. Voor mij was dit Fieldlab vooral een leerervaring. We hebben gezien wat werkt , wat niet en waar kansen liggen. Op de Greenport Campus zie ik echt een toekomst , een plek waar onderwijs , bedrijven en onderzoek samenkomen en waar studenten met hoofd én handen samenwerken aan circulaire vraagstukken. Als we dát voor elkaar krijgen , groeit dit Fieldlab uit tot iets heel waardevols voor de regio. ”

7711

Talent dat de regio leert kennen Hoe zorg je ervoor dat jonge mensen niet alleen in Noord-Limburg opgroeien maar er ook toekomst zien om te leren en te werken? Binnen de Regiodeal Noord-Limburg zijn daarvoor drie projecten opgezet die jongeren stap voor stap verbinden met de regio: Regio in je Rugzak Meet the Youngsters en het Traineeprogramma. Samen laten ze zien welke kansen Noord-Limburg biedt van onderwijs tot arbeidsmarkt. ,

,

Met Regio in je Rugzak maken leerlingen van het voortgezet onderwijs al vroeg kennis met de regionale economie. Via gastlessen , bedrijfsbezoeken en praktijkgerichte opdrachten ontdekken ze wat er allemaal gebeurt in hun eigen omgeving. Van hightech en logistiek tot zorg en agrofood: jongeren krijgen een breed beeld van de mogelijkheden dichtbij huis. Zo vullen ze hun ‘rugzak’ met ervaringen en inzichten die helpen bij het maken van bewuste keuzes voor vervolgopleidingen.

,

Meet the Youngsters sluit daar logisch op aan en richt zich op mbo’ers , hboen wo-studenten die op zoek zijn naar een stage , afstudeerplek of baan. Via een online platform en ontmoetingen met bedrijven leren zij werkgevers uit de regio kennen en ontdekken ze waar hun talenten tot hun recht komen. Het project vergroot de zichtbaarheid van zowel jongeren als bedrijven en zorgt voor matches die anders vaak niet tot stand zouden komen.

Het Traineeprogramma vormt de volgende stap: jonge professionals krijgen de kans om zich binnen regionale organisaties verder te ontwikkelen en zich duurzaam te verbinden aan Noord-Limburg. Door 7722

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

werken en leren te combineren , bouwen zij niet alleen aan hun eigen loopbaan , maar ook aan de toekomst van de regio. De drie projecten worden gecoördimaneerd door Frits Coxprogram , manager van Crossroads Limburg. “Het begon ooit met de vraag: hoe zorgen we ervoor dat ondernemers , onderwijs en overheid in NoordLimburg écht met elkaar in beweging komen? Mijn rol daarin is vooral: zorgen dat jong menselijk kapitaal in beweging komt én past bij wat de regio nodig heeft , zodat bedrijven het juiste personeel hebben en jongeren weten wat hun plek kan zijn. Het idee achter de drie projecten die zijn ontstaan , is dat jongeren op verschillende momenten in hun ontwikkeling kennismaken met de regio”, vertelt hij verder. “Eerst ontdekken wat er is , daarna ervaren waar je past en uiteindelijk echt meebouwen. Zo zorgen we dat talent en regionale behoeften beter op elkaar aansluiten en verbinden we jong talent aan de kracht van de regio. ” “Wat mij trots maakt? Dat we inmiddels meer dan 2. 000 leerlingen hebben bereikt en ruim 600 bedrijven actief in beeld hebben. Voor mij is de echte winst dat we ondernemerschap , onderwijs en overheid niet alleen verbinden , maar dat jongeren voelen dat ze hier in de regio kunnen bouwen aan een mooie toekomst. ”

7733

Veiligheid

Veiligheid is een randvoorwaarde voor prettig wonen werken en ondernemen. In Noord-Limburg wordt daarom ingezet op een integrale aanpak waarin preventie en handhaving hand in hand gaan. Overheden veiligheids partners ondernemers en inwoners werken samen aan het tegengaan van ondermijnende criminaliteit en het vergroten van bewustwording. Door signalen eerder te herkennen informatie slim te benutten en inwoners te ondersteunen bij meldingen groeit de weerbaarheid van de samenleving. Zo ontstaat een veilig leefklimaat met ruimte voor eerlijke ondernemers en sterke gemeenschappen. ,

,

,

,

,

7744

RReeggiioo NNoooorrdd–LLiimmbbuurrgg – OOooggsstt mmaaggaazziinnee - RReeggiioo DDeeaall

7755

Ryan Palmen Burgemeester van gemeente Horst aan de Maas Bestuurlijk trekker Regio Deal en Veiligheid

“Veiligheid gaat voor mij over twee dingen: het veiligheidsgevoel van inwoners én een stevige aanpak van zichtbare en onzichtbare criminaliteit. Noord-Limburg is een prachtige regio en onze ligging , infrastructuur en logistieke kracht maken ons voor veel mensen en partijen interessant. Wie goed wil doen heeft er baat bij , maar wie slechte bedoelingen heeft helaas ook. ”

Wanneer maakte investeren in veiligheid het verschil voor mensen in de regio? “Het is dagelijks zichtbaar in de mooie , sterke samenwerking van het ACT-team , waar we de afgelopen periode hard aan hebben gewerkt. ”

76

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

“De Regio Deal maakte het mogelijk om het ACT-team op te zetten: een integrale samenwerking tussen gemeenten , politie , belastingdienst , douane en inspecties. Niet ieder voor zich , maar echt samenwerken op straat en achter de schermen. Dat klinkt logisch , maar in de praktijk is het revolutionair. Door informatie te bundelen , sneller te schakelen en meer buiten te zijn , krijgen we grip op fenomenen die anders onder de radar blijven. ” “Een concreet voorbeeld? De aanpak van een illegaal casino in Venlo. De Kansspelautoriteit , Belastingdienst en gemeente hadden ieder een deel van de

puzzel. Door samen op te trekken , werd 1 + 1 echt 3. Dat is de kracht van integrale samenwerking. ” “Maar veiligheid maak je niet alleen met overheden. Inwoners spelen een cruciale rol. Niet door zelf op criminelen af te stappen , maar door signalen te herkennen en te melden. Dat kan alleen als mensen voelen dat er ook echt iets met die signalen gebeurt. Aan dat vertrouwen hebben we hard gewerkt en dat werpt zijn vruchten af , merken we. Dát is misschien wel de grootste winst van de afgelopen jaren. ” “De uitdaging voor de toekomst is helder: meer zicht en grip op onzichtbare criminaliteit. Door goed samen te werken weten we beter wat er speelt en kunnen we ook optreden. In die samenwerking zie je pas hoe veiligheid verbonden is met andere thema’s: economie , arbeidsmarkt , leefbaarheid. Zonder veiligheid geen sterke regio. We moeten wel realistisch zijn , maar door slim en proportioneel te handelen , kunnen we echt zoden aan de dijk zetten. ” 77

Samen sterk tegen ondermijning met het ACT! Interventieteam Ondermijnende criminaliteit misstanden in bedrijven en onveilige situaties achter de voordeur stoppen niet bij gemeentegrenzen. Juist daarom hebben de acht Noord-Limburgse gemeenten sinds 2020 de handen ineengeslagen in het ACT! Interventieteam. Binnen dit team werken gemeenten en overheidspartners samen om bestuurlijk op te treden waar dat nodig is. Zorgvuldig professioneel en als één herkenbare overheid. ,

,

ACT! staat voor Actie , Controle en Toezicht en is actief in de hele regio , van Mook en Middelaar tot Beesel. Gemeenten bepalen zelf welke signalen of locaties prioriteit hebben ; het ACT! Interventieteam zorgt voor de voorbereiding , afstemming en uitvoering. Daarbij werkt het team samen met partners zoals Politie , Belastingdienst , Douane , Arbeidsinspectie en andere toezichthouders. Wiljan Rooijakkers is programmamanager Veiligheid en teamleider van ACT!. Na dertig jaar bij de politie te hebben gewerkt , kreeg hij in 2020 de opdracht om het team op te bouwen. “Het idee was simpel , maar ambitieus”, vertelt Wiljan. “Zorgen dat gemeenten niet ieder voor zich opereren , maar dat we als regio naar buiten treden. Met één herkenbaar team , duidelijke afspraken en korte lijnen met onze partners. ” Dat blijkt in de praktijk hard nodig. Vooral voor kleinere gemeenten is het organiseren van integrale controles complex. “Voorbereiding , informatiebeelden opmaken en analyseren en de juiste partners betrekken vragen veel tijd en expertise”, zegt Wiljan. “Wij nemen dat uit handen. Gemeenten blijven aan zet , maar weten: als ze het bij ACT! neerleggen , wordt het goed geregeld. ”

7788

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

“Het idee was simpel

,

ambitieus: zorgen dat gemeenten niet ieder voor zich opereren maar dat we als regio naar buiten treden” maar

,

Sinds de start heeft het ACT! Interventieteam ongeveer 900 panden bezocht in Noord-Limburg. Het team bestaat uit een vaste kern van vier medewerkers , aangevuld met acht gemeentelijke BOA’s en toezichthouders. Afhankelijk van de casus kan ACT! met maximaal twaalf mensen op pad , aangevuld met partners. “Voor onze samenwerkingspartners is dat prettig”, legt Wiljan uit. “Zij hebben één aanspreekpunt. Als de Belastingdienst of Arbeidsinspectie een signaal heeft in een bepaalde gemeente , weten ze ons te vinden. ”

7799

“Voorbereiding

,

informatiebeelden opmaken en analyseren en de juiste partners betrekken vragen veel tijd en expertise van gemeenten ACT! neemt dat uit handen” ,

Dit type casussen laat zien wat de kracht is van integraal werken. Waar de gemeente bestuurlijk handhaaft , kan een andere partner optreden op fiscaal , strafrechtelijk of arbeidsrechtelijk vlak. “Als je alleen als gemeente of alleen als politie komt , zie je maar een deel”, zegt Wiljan. “Samen zie je het hele plaatje en bereik je veel meer.

Een voorbeeld dat Wiljan bijblijft , is een controle bij een loods waar op papier geen bewoning mocht plaatsvinden. “Op bestuurlijke bevoegdheid konden we naar binnen”, vertelt hij. “Daar troffen we uiteindelijk zo’n dertig arbeidsmigranten aan die onder slechte omstandigheden woonden en veel te veel huur betaalden. Voor hen voelde het ‘normaal’ , maar volgens onze standaarden was het onacceptabel. Door samen op te treden , konden gemeente , Arbeidsinspectie en andere partners hun rol pakken en zijn de omstandigheden daadwerkelijk verbeterd. ”

Wat ACT! onderscheidt , is ook de zorgvuldigheid. Het team werkt bewust met kleine samenstellingen om niet onnodig overweldigend over te komen , zeker bij controles in woningen. Tegelijkertijd wordt veiligheid nooit uit het oog verloren. “We stemmen dat vooraf goed af”, aldus Wiljan. “Als er risico’s zijn , is ondersteuning aanwezig. Professionaliteit staat altijd voorop. ”

De Regio Deal Noord-Limburg was essentieel voor het ontstaan van ACT!. Dankzij deze steun konden medewerkers worden vrijgemaakt vanuit gemeenten en werd geïnvesteerd in opleiding , materieel , voertuigen en veiligheid. “Zonder de Regio Deal had dit team simpelweg niet bestaan”, zegt Wiljan. “Het heeft mogelijk gemaakt dat we dit regionaal konden organiseren. ”

Vooruitkijkend ligt de uitdaging in het structureel borgen van het team. De Regio Deal-financiering loopt af en gemeenten onderzoeken hoe zij ACT! gezamenlijk kunnen voortzetten. “Wat mij trots maakt”, zegt Wiljan , “is dat we zijn gegroeid van acht losse gemeenten naar één regio die samen denkt en samen handelt. Dat is misschien wel het belangrijkste resultaat. ”

Naast handhaving zet ACT! ook in op preventie , onder andere via projecten als Kijk niet weg en Veilig Buitengebied. Daarbij worden ondernemers en inwoners bewust gemaakt van signalen en risico’s , bijvoorbeeld bij leegstaande loodsen of opslagruimtes. “Soms laten we bewust iets achter”, vertelt Wiljan. “Een folder of een klein teken dat laat zien: de overheid kan hier makkelijk binnenkomen , inbrekers dus ook. Dat maakt mensen alerter. ”

“Waar de gemeente bestuurlijk handhaaft kan een andere partner optreden op fiscaal strafrechtelijk of arbeidsrechtelijk vlak” ,

,

8800

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

8811

8822

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

8833

Samen opletten: de kracht van de campagne Ondermijnende criminaliteit speelt zich vaak buiten het zicht af. In loodsen leegstaande panden of ogenschijnlijk normale bedrijven kunnen activiteiten plaatsvinden die de samenleving onder druk zetten: drugslabs witwaspraktijken of mensen handel. Juist omdat deze vormen van criminaliteit vaak verborgen blijven is bewustwording onder inwoners cruciaal. Met de campagne KIJK NIET WEG roept Regio NoordLimburg inwoners op om verdachte situaties te herkennen en te melden. ,

,

,

84

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

85

“Meld Misdaad

De campagne werd in 2022 gelanceerd als onderdeel van het programma Veiligheid binnen de Regio Deal Noord-Limburg. Communicatieadviseur Sander Mattheijssen is sinds begin 2022 betrokken bij de uitvoering ervan. “Ondermijnende criminaliteit kun je vergelijken met betonrot”, zegt hij. “Je ziet het niet meteen , maar het zit er wel. Als je het niet op tijd aanpakt , tast het uiteindelijk de hele constructie aan. ” Bewustwording als eerste stap In Noord-Limburg werken acht gemeenten samen om ondermijning tegen te gaan. Daarbij gaat het niet alleen om handhaving , maar ook om preventie en bewustwording. De campagne KIJK NIET WEG richt zich daarom nadrukkelijk op inwoners. “Veel mensen hebben weleens het gevoel dat iets niet klopt”, vertelt Mattheijssen. “Een bedrijf waar nooit klanten komen , busjes die ’s nachts lossen bij een loods , afgeplakte ramen of opvallend veel camera’s bij een pand. Achteraf horen we vaak: ik had al het idee dat er iets niet in de haak was. Maar op dat moment melden mensen het niet. ”

“Je hoeft het niet zeker te weten als je twijfelt is melden juist belangrijk” ,

,

8866

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

Anoniem slaat geen persoonsgegevens

op ,

de informatie wordt zo doorgegeven dat de melder nooit te herleiden is”

Uit onderzoek onder bijna 3000 inwoners in de regio bleek dat er verschillende redenen zijn waarom mensen niet melden. Twijfel speelt daarbij een belangrijke rol. “Mensen denken: zie ik het wel goed? Straks beschuldig ik mijn buurtgenoot onterecht. Of ze zijn bang voor mogelijke represailles”, zegt Mattheijssen. “Daarnaast leeft soms het idee dat melden toch geen zin heeft. ” De campagne probeert die drempels weg te nemen. “Bij twijfel melden is juist belangrijk”, benadrukt Mattheijssen. “Je hoeft het niet zeker te weten. Mensen worden echt niet zomaar van hun bed gelicht. Een melding is vaak één puzzelstukje in een groter geheel , maar soms wel nét de missing link die het verschil maak. ”

Anoniem melden Een belangrijk onderdeel van de cam pagne is het stimuleren van meldingen via Meld Misdaad Anoniem. Deze onafhankelijke organisatie zorgt ervoor dat informatie anoniem bij politie en opsporingsdiensten terechtkomt. “Veel mensen weten niet precies hoe dat werkt”, legt Mattheijssen uit. “Bij Meld Misdaad Anoniem worden geen persoonsgegevens opgeslagen. De informatie wordt zo doorgegeven dat de melder nooit te herleiden is. Dat geeft mensen zekerheid. ”

Zichtbaar in de hele regio Om inwoners te bereiken , zet de campagne in op een breed scala aan communicatiemiddelen. Zo verschenen in het straatbeeld driehoeksborden met de boodschap ‘Meld wat je ziet voor een veilig buitengebied’. Daarnaast zijn er posters , flyers en meldkaarten ontwikkeld. Ook organiseert de regio bijeenkomsten voor inwoners , bijvoorbeeld samen met politie en met Meld Misdaad Anoniem. Daar wordt uitgelegd welke signalen kunnen wijzen op ondermijnende criminaliteit.

Daar staat tegenover dat melders nooit terugkoppeling krijgen. Dat is soms wennen. “Maar dat hoort bij anonimiteit”, zegt Mattheijssen. “Bij complexe criminaliteit , zoals drugszaken of mensenhandel , kan het bovendien lang duren voordat informatie ergens toe leidt. Soms blijkt een kenteken of observatie pas veel later het ontbrekende puzzelstuk. ”

Op markten en evenementen staat soms een stand van de KIJK NIET WEG-campagne , waar bezoekers meer kunnen leren over herkenbare signalen. “We laten daar bijvoorbeeld geuren ruiken die vrijkomen bij de productie van synthetische drugs”, vertelt Mattheijssen. “Een sterke anijsgeur of aceton kan een aanwijzing zijn. Criminelen 8877

proberen dat soms te maskeren met wasverzachter. Dat zijn signalen waar mensen normaal niet bij stilstaan. ”

Van campagne naar cultuur De campagne loopt inmiddels enkele jaren en blijft zich ontwikkelen. Op basis van onderzoek en ervaringen uit de praktijk worden boodschappen aangepast en nieuwe middelen ingezet. Zo werd de slogan onlangs aangescherpt naar ‘KIJK NIET WEG – bij twijfel , meld misdaad anoniem’. Daarmee sluit de campagne beter aan op de belangrijkste drempel die inwoners ervaren: onzekerheid.

“Een sterke anijsgeur of aceton kan wijzen op een drugslab criminelen proberen dat soms te maskeren met ,

wasverzachter” Het doel is niet dat inwoners zelf onderzoek gaan doen , maar dat ze alert zijn op opvallende situaties. “Eén signaal zegt nog niet zoveel”, zegt Mattheijssen. “Maar een combinatie van signalen kan reden zijn om te melden. ”

Samenwerken voor een veilige regio De campagne staat niet op zichzelf. Ze is onderdeel van een bredere aanpak van ondermijning in NoordLimburg. Projecten zoals het ACT! Interventieteam en het Keurmerk Veilig Buitengebied zorgen ervoor dat signalen ook daadwerkelijk opgepakt kunnen worden. “De politie kan het niet alleen”, zegt Mattheijssen. “Als samenleving moeten we samen alert zijn. Hoe meer signalen er binnenkomen , hoe beter de overheid patronen kan herkennen en hoe gerichter toezichthouders en handhavers kunnen optreden. ” En dat is belangrijk , want de impact van ondermijnende criminaliteit is groot. Illegale drugslabs brengen veiligheidsrisico’s met zich mee ,

8888

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

dumpingen van drugsafval vervuilen natuurgebieden en witwassen kan de lokale economie verstoren. “De schade raakt uiteindelijk iedereen”, zegt Mattheijssen. “De kosten voor het opruimen van drugsafval of milieuschade worden uiteindelijk immers door de samenleving gedragen. ”

“Hoe

Volgens Mattheijssen ligt de grootste winst uiteindelijk in een verandering van houding. “Het zou mooi zijn als alertheid op verdachte situaties net zo vanzelfsprekend wordt als opletten bij brandgevaar of verkeersveiligheid. ” “Een veilige samenleving maken we samen”, besluit hij. “Door niet weg te kijken , maar juist op te letten en signalen te melden. ”

signalen er binnenkomen hoe beter we patronen kunnen herkennen en hoe gerichter we kunnen meer

,

optreden” 8899

Samen werken aan vitale vakantieparken in Noord-Limburg Vakantieparken zijn van grote waarde voor NoordLimburg. Ze vormen een belangrijk onderdeel van de vrijetijdseconomie en dragen bij aan leefbaarheid werkgelegenheid en toeristische aantrekkingskracht. Tegelijkertijd zijn vakantieparken kwetsbaar. Veroudering veranderende marktvraag en ongewenst gebruik kunnen de vitaliteit onder druk zetten. Juist daarom werken de acht Noord-Limburgse gemeenten al sinds 2019 samen binnen de programmalijn Vitale Verblijfsrecreatie. ,

,

90

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

91

Centraal staat het project Vitale Vakantieparken , waarin het Groene Spoor (economische versterking) en het Rode Spoor (veiligheid en aanpak ondermijning) samenkomen. Volgens vitaliteitsmanager Frank Verkoijen is die combinatie essentieel. “Je kunt niet praten over kwaliteit en toekomstperspectief zonder ook oog te hebben voor veiligheid en misbruik. Vitaliteit en veiligheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit project valt dan ook onder de programma’s toerisme én veiligheid. ” Hoe vitaal zijn de vakantieparken in Noord-Limburg? In Noord-Limburg zijn ruim honderd recreatiebedrijven actief , variërend van campings tot bungalowparken met vaste eenheden. Uit eerdere onderzoeken , waaronder het vitaliteitsonderzoek van ZKA , bleek dat de overgrote meerderheid vitaal is. Tegelijkertijd is er een groep parken die extra aandacht nodig heeft. “Juist door regionaal samen te werken , hebben we overzicht gekregen”, zegt Verkoijen. “We weten inmiddels redelijk goed waar het goed gaat en waar ondersteuning nodig is. Dat lukt je niet als gemeente alleen. ”

9922

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

Groene Spoor: kwaliteit en toekomstperspectief Binnen het Groene Spoor begeleidt Verkoijen ondernemers en verenigingen van eigenaren bij vraagstukken rondom kwaliteit , positionering en toekomstscenario’s. Dat kan variëren van kleine adviezen tot intensieve trajecten gericht op transformatie of als er geen perspectief meer is sanering.

Samenwerken is een must Binnen het Rode Spoor wordt nauw samengewerkt met gemeenten , provincie en partners zoals politie en het ACT! Interventieteam. Bestuurlijke controles maken hier onderdeel van uit. Van Polanen: “We zien gelukkig vaak dat ondernemers meewerken aan onaangekondigde controles. Dat laat zien dat zij zelf ook belang hebben bij een schoon en veilig park. ”

“Wij kunnen niets afdwingen”, benadrukt hij. “Onze kracht zit in het meedenken , spiegelen en adviseren. Vaak weten ondernemers zelf al waar het schuurt. Een onafhankelijke blik van buiten helpt om keuzes te maken. ”

Een belangrijk instrument binnen het Rode Spoor is de ondermijningsscan , die in 2025 bij veertien vitale bedrijven is uitgevoerd. De scan is vooral gericht op bewustwording en preventie. “Het gaat om het gesprek. Ondernemers en vereniging van eigenaren willen ondermijning buiten de deur houden en staan open voor advies” , aldus Van Polanen.

Rode Spoor: veiligheid en ondermijning Waar het Groene Spoor focust op economische vitaliteit , richt het Rode Spoor zich op het tegengaan van oneigenlijk en illegaal gebruik van vakantieparken. Koen van Polanen , als extern adviseur betrokken bij het Rode Spoor binnen het programma Vitale Verblijfsrecreatie , ziet hoe belangrijk het is dat overheden hierin gezamenlijk optrekken. “Ondermijning stopt niet bij een gemeentegrens. Daarom moet je regionaal samenwerken en kennis delen. Dat delen van kennis doen we bijvoorbeeld ook met onze collega’s van het Ariadne-project uit Gelderland. ”

Vitaliseren , transformeren en handhaven Uit deze gesprekken met ondernemers kwamen ook aandachtspunten naar voren. Zo bleek dat bij sommige bedrijven gasten digitaal kunnen inchecken zonder dat bij aankomst een identiteitscontrole plaatsvindt. Daardoor kan anonieme verhuur ontstaan. Daarnaast komt het nog voor dat vakantieparken door verschillende overheden worden benaderd voor tijdelijke , nietrecreatieve huisvesting. “Daar zit een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, zegt Van Polanen. “Als overheid moet je consistent zijn in beleid en uitvoering. Anders ondermijn je je eigen doelen. ”

De kracht van het programma Vitale Verblijfsrecreatie zit in de combinatie van adviseren , samenwerken en – waar nodig – handhaven. Dat blijkt ook uit concrete voorbeelden , zoals de sanering van Roekenbosch en de transformatie van campings als Toerstop en Flierenhof. “Sanering is soms nodig om de sector als geheel gezond te houden”, aldus Verkoijen. “Dat zijn lastige trajecten , maar door samenwerking tussen gemeenten , provincie , vereniging van eigenaren en ondernemers zijn ze mogelijk. ” Waar ligt de focus voor de toekomst? Voor de komende periode verschuift de focus binnen het Rode Spoor van inventariseren naar maatwerk per gemeente. Van Polanen: “We weten nu redelijk goed waar de kwetsbaarheden zitten. De volgende stap is samen kijken: wat is hier nodig? Vitaliseren , transformeren of handhaven?” Het ambitieuze doel is helder: in 2030 uitsluitend vakantieparken die 100% toeristisch worden geëxploiteerd in Noord-Limburg. Dat vraagt om blijvende samenwerking tussen lokale en regionale overheden. “Een gezonde recreatiesector is niet alleen een belang van ondernemers”, besluit Verkoijen. “Het is een gezamenlijke maatschappelijke opgave. Toeristen zorgen voor bestedingen , levendigheid en een sterke regio. Daar moeten we samen verantwoordelijkheid voor nemen. ”

9933

Spotlights Keurmerk Veilig Buitengebied Kijk Niet Weg

–

Het buitengebied van NoordLimburg is prachtig en vitaal , maar ook kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit zoals drugslabs , mensenhandel en illegale activiteiten in leegstaande gebouwen. Met het Keurmerk Veilig Buitengebied en de campagne Kijk Niet Weg werken gemeenten , politie , ondernemers en inwoners samen aan een veilig platteland. Door voorlichting , bijeenkomsten , campagnes en persoonlijk contact worden inwoners bewust gemaakt van signalen van criminaliteit en hoe zij die veilig kunnen melden. Denk aan driehoeksborden langs wegen , bijeenkomsten met Meld Misdaad Anoniem en veiligheidsschouwen in het buitengebied. Ook agrariërs krijgen praktische handvatten , bijvoorbeeld via een handelingskader wanneer zij door criminelen worden benaderd.

94

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

Zo groeit het bewustzijn én de meldingsbereidheid , waardoor problemen sneller zichtbaar worden en aangepakt kunnen worden. “Een veilig buitengebied begint met zien wat er gebeurt en samen verant woordelijkheid nemen. ” Voor dit project wordt er samengewerkt met gemeenten in NoordLimburg , politie , Meld Misdaad Anoniem en partners zoals LLTB.

01

Innovatieve aanpak synthetische drugs – Project LUMO De productie van synthetische drugs vormt een groeiende uitdaging voor veiligheid , gezondheid en milieu. Met Project LUMO kiest Noord-Limburg voor een innovatieve en structurele aanpak. In dit project werken gemeenten , politie , Openbaar Ministerie , RIEC en private partners samen om de hele keten van drugscriminaliteit in beeld te brengen en te verstoren. Met behulp van data-analyse , innovatieve technieken en gezamenlijke intelligence worden patronen en netwerken beter zichtbaar. Zo kan niet alleen een drugslab worden ontmanteld , maar ook de logistiek , financiering en afvaldumping erachter worden aangepakt. Door informatie en expertise te bundelen ontstaat een completer beeld van de problematiek en kunnen interventies gerichter worden ingezet. Deze integrale aanpak helpt om synthetische drugscriminaliteit structureel terug te dringen.

02 “Alleen door kennis te bundelen en slimmer te werken krijgen we grip op complexe criminaliteit. ” Dit project is onderdeel van het veiligheidsprogramma van Regio Noord-Limburg en wordt uitgevoerd met partners zoals politie , OM en RIEC.

95

Vroegsignalering

–

Jonge Aanwas

Steeds vaker proberen criminele netwerken jongeren te betrekken bij illegale activiteiten , bijvoorbeeld als koerier of voor online criminaliteit. Met het project Jonge Aanwas zet Noord-Limburg in op vroegsignalering en preventie. Professionals uit onderwijs , zorg , gemeenten en veiligheid werken samen om signalen van risico’s eerder te herkennen. Denk aan veranderingen in gedrag , groepsdruk of situaties waarin jongeren kwetsbaar zijn voor ronseling door criminelen. Door signalen tijdig te delen en samen op te pakken , kan passende ondersteuning worden geboden voordat jongeren verder afglijden in criminaliteit. Het doel is niet alleen problemen voorkomen , maar ook jongeren perspectief bieden op een positieve toekomst. “Door signalen vroegtijdig te herkennen , kunnen jonge r en geholpen worden voordat ze in de criminaliteit terechtkomen. ”

96

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

Onderzoek grensoverstijgende criminaliteit

03 Dit project wordt ontwikkeld in samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis en regionale partners.

Noord-Limburg ligt aan de grens met Duitsland en is daardoor een belangrijk knooppunt voor transport en logistiek. Criminaliteit stopt echter niet bij de grens. Daarom richt dit project zich op grensoverstijgende samenwerking om ondermijnende criminaliteit beter te begrijpen en aan te pakken. Onderzoekers van de Universiteit Maastricht brengen samen met regionale partners in kaart welke vormen van criminaliteit zich rond de Nederlands-Duitse grens voordoen en hoe organisaties aan beide zijden samenwerken. Het onderzoek levert een actueel criminaliteitsbeeld en inzicht in waar samenwerking kan worden versterkt , bijvoorbeeld bij informatie-uitwisseling of gezamenlijke interventies. Op basis daarvan wordt gewerkt aan een effectievere , grensoverschrijdende aanpak.

“Criminaliteit kent geen grenzen , dus onze samenwerking dient die ook niet te hebben. ”

04

Dit project is een samenwerking tussen Regio Noord-Limburg , Universiteit Maastricht en partners zoals RIEC en EUREGIO.

97

Belevingscentrum Loods 11 Om professionals beter voor te bereiden op de aanpak van ondermijnende criminaliteit is Belevingscentrum Loods 11 opgericht. Deze trainingslocatie biedt een realistische leeromgeving waar handhavers , toezichthouders en andere professionals praktijkgerichte trainingen volgen. Samen met experts leren deelnemers hoe zij signalen van criminaliteit herkennen , controles effectief uitvoeren en juridisch zorgvuldig handelen. In nagebootste situaties oefenen zij met scenario’s die in de praktijk kunnen voorkomen , zoals het aantreffen van een drugslab of illegale bewoning. De trainingen helpen professionals om beter voorbereid en met meer kennis het veld in te gaan. Daarmee wordt de slagkracht van de gezamenlijke aanpak in de regio versterkt.

98

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

“Door te trainen in realistische situaties , staan professionals sterker in het veld. ” Dit project is ontwikkeld door Regio Noord-Limburg in samenwerking met het RIEC.

05

99

Samenwerken over grenzen De ligging aan de grens met de regio Niederrhein biedt Noord-Limburg unieke mogelijkheden. Door structureel samen te werken met Duitse partners ontstaat meer economische slagkracht en ruimte voor innovatie. De focus ligt op duurzaamheid en circulariteit thema’s waarin beide regio’s elkaar aanvullen en versterken. Met een gezamenlijke agenda langdurige samenwerking en ruimte om te experimenteren groeit de grens uit tot een verbindende factor. Zo werken Noord-Limburg en Niederrhein samen aan oplossingen die verder reiken dan de regio alleen. ,

110000

RReeggiioo NNoooorrdd–LLiimmbbuurrgg – OOooggsstt mmaaggaazziinnee - RReeggiioo DDeeaall

,

110011

Ron Coenen Voorzitter Crossroads Limburg

“De afgelopen vijf jaar hebben geleerd dat samenwerking begint bij vertrouwen , maar dat vertrouwen is er niet vanzelfsprekend. Niet tussen ondernemers en overheid , niet tussen onderwijs en bedrijfsleven , en zeker niet over regiogrenzen heen. Iedereen spreekt zijn eigen taal , hanteert eigen regels en kijkt vanuit zijn eigen belang. ” “De Regio Deal heeft ons gedwongen om die grenzen toch te overstijgen. In de triple helix , maar ook fysiek: richting Duitsland , België en de rest van Limburg. Dat ging niet zonder frictie. Soms voelde de Regio Deal als een verdeel-en-heersinstrument. Maar tegelijkertijd bracht het mensen , ideeën en middelen bij elkaar. ”

Wat laat grensoverstijgende samenwerking zien over wat wél en niet werkt tussen regio’s? “Samenwerken over grenzen klinkt mooi , maar het is en blijft iets dat niet vanzelfsprekend is en waar we energie in moeten blijven stoppen. ”

102

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

“Wat

steeds schuurt , zijn de die we zelf in stand houden. Grenswerkers lopen vast in regels , terwijl iedereen zegt dat samenwerking belangrijk is. Dan moet je ook bereid zijn om controle los te laten en lef te tonen. Niet alles dichtregelen , maar ruimte geven aan goede ideeën. ” nog

grenzen

“Mijn hoop is dat we stoppen met denken in Noord- , Midden- of Zuid-Limburg en gaan denken in Limburg. Een regio met wereldspelers , vakmanschap en innovatiekracht. Waar Nederland groeit zonder grenzen. Dat vraagt bravoure , vertrouwen en een gezamenlijke visie. Maar als we één ding hebben geleerd in deze Regio Deal , dan is het dat we elkaar nodig hebben om vooruit te komen. ”

“Voor mij zit de winst vooral in het feit dat ondernemers nadrukkelijker aan tafel zijn gekomen. Niet alleen als uitvoerder , maar als mede-denker over de toekomst van de regio. Projecten als AGXEED laten zien wat dat oplevert: innovatieve bedrijven die hier ontstaan , groeien en impact maken , mits we ze ook durven omarmen. ”

103

Over de grens werken aan duurzaamheid Hoe het Euregional Sustainability Center samenwerking en kennisontwikkeling verbindt Duurzaamheid stopt niet bij de landsgrens. Toch blijkt samenwerking over de grens in de praktijk vaak ingewikkelder dan gedacht. Verschillende regels onderwijsstructuren en bestuurlijke culturen kunnen het lastig maken om gezamenlijk projecten op te zetten. Tegelijkertijd liggen juist in grensregio’s grote kansen om kennis te delen en innovatie te versnellen. ,

Binnen de Regio Deal NoordLimburg ontstond daarom het Euregional Sustainability Center (ESC): een samenwerkingsverband waarin Nederlandse en Duitse kennisinstellingen , overheden en organisaties gezamenlijk werken aan duurzame vraagstukken. Projectleider Fons Claessen van Fontys Hogeschool vertelt hoe het initiatief tot stand kwam en wat het heeft opgeleverd. Van idee naar netwerk Het idee voor het ESC ontstond enkele jaren geleden in Venlo. Binnen Fontys werd al langer gekeken naar manieren om intensiever samen te werken met kennispartners in Duitsland. “Fontys werkt vanuit de International Business School in Venlo al veel met Duitse studenten en instellingen samen”, vertelt Fons. “De vraag was: kunnen we die samenwerking ook verdiepen op het gebied van onderzoek en duurzaamheid?”

“We

vroegen

ons

af: kunnen we onze samenwerking ook verdiepen op het gebied van onderzoek en

duurzaamheid?”

110044

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

Samen met partners aan beide kanten van de grens werd verkend welke thema’s relevant waren voor de regio. Daaruit kwam al snel een breed netwerk voort. Universiteiten en hogescholen uit Nederland en Duitsland sloten zich aan , waaronder RWTH Aachen , Hochschule Niederrhein en Maastricht University. Ook organisaties zoals het Cradle to Cradle Centre in Venlo , regionale economische ontwikkelingsorganisaties en bedrijven uit de regio deden mee. “Uiteindelijk werkten we met zestien partners samen”, zegt Fons. “Dat netwerk vormde de basis van het Euregional Sustainability Center. ” Living labs en onderzoek Binnen het ESC werd duurzaamheid niet alleen theoretisch onderzocht , maar ook praktisch toegepast. Zo ontstonden twee living labs , waarin studenten uit Nederland en Duitsland samen aan vraagstukken van bedrijven werken. Tegelijkertijd werden verschillende onderzoeksprojecten opgezet. Eén van de onderzoeken richtte zich op circulaire economie: hoe ver zijn bedrijven in Nederland en Duitsland met circulair werken , en waar liggen kansen voor samenwerking? Een ander onderzoek ging over duurzaam bouwen. Daarbij werd bijvoorbeeld gekeken naar de vraag hoe machtsverhoudingen in de bouwsector innovatie kunnen beïnvloeden.

110055

Daarnaast onderzochten Maastricht University en Fontys hoe grensoverschrijdende energieprojecten van de grond komen – en waarom sommige initiatieven juist vastlopen. Dat onderzoek kreeg inmiddels een concreet vervolg: een project waarin de Nederlandse gemeente Kerkrade en de Duitse gemeente Herzogenrath de mogelijkheden voor een grensoverschrijdend warmtenet verkennen. Ook werd gekeken naar een meer sociaal-culturele vraag: hoe werkt samenwerking tussen Nederlandse en Duitse studenten en onderzoekers eigenlijk in de praktijk? “Het lijkt vanzelfsprekend dat we samen werken”, zegt Fons , “maar je merkt al snel dat onderwijsstructuren , cultuur en werkmethodes behoorlijk verschillen. ” Verschillen die samenwerking kleuren Een van de grootste uitdagingen bleek het combineren van onderwijsprogramma’s. Nederlandse en Duitse semesters lopen anders , vakanties vallen niet samen en curricula sluiten niet altijd op elkaar aan. “Het bleek lastig om studenten letterlijk samen in één klas te zetten”, vertelt Fons. “Daarom hebben we gekozen voor een andere aanpak: studenten werken aan dezelfde opdracht , maar vanuit hun eigen onderwijsprogramma. Op vaste momenten delen ze hun resultaten en bespreken ze die met elkaar. ”

110066

RReeggiioo NNoooorrdd–LLiimmbbuurrgg – OOooggsstt mmaaggaazziinnee - RReeggiioo DDeeaall

“Nederlandse

Duitse semesters lopen anders vakanties vallen niet samen en curricula sluiten niet altijd op elkaar aan”

“In het begin spreek je

en

,

Die samenwerking levert interessante inzichten op. Zo viel het op dat Duitse studenten vaak langere presentaties geven en meer tijd nemen voor theoretische uitleg , terwijl Nederlandse studenten juist sneller en informeler werken. “Tegelijkertijd zie je dat beide systemen elkaar aanvullen”, zegt Fons. “De Duitse aanpak stimuleert studenten om diepgaand te experimenteren en zelf oplossingen te bouwen. Nederlandse studenten zijn vaak weer sneller in het vertalen van ideeën naar concrete toepassingen. ” Netwerken die blijven groeien Naast de inhoudelijke resultaten leverde het ESC vooral iets anders op: een sterk netwerk van partners die elkaar inmiddels goed weten te vinden. “In het begin spreek je elkaars taal – letterlijk en figuurlijk – nog niet helemaal”, zegt Fons. “Maar na een paar jaar merk je dat je elkaar beter begrijpt en dat samenwerken steeds makkelijker gaat. ” Dat netwerk blijkt ook waardevol voor nieuwe projecten.

elkaars taal – letterlijk en figuurlijk – nog niet helemaal maar na een paar jaar merk je dat je elkaar echt beter ,

begrijpt”

Regio Deal I gaf volgens hem precies de ruimte die daarvoor nodig was. “Het maakte het mogelijk om partners bij elkaar te brengen , onderzoek te starten en een netwerk op te bouwen. Dat is misschien wel de belangrijkste opbrengst. ” De samenwerking stopt dan ook niet met het einde van het project. Nieuwe initiatieven zijn al in voorbereiding , en het netwerk dat binnen het ESC is ontstaan blijft actief.

Inmiddels werken verschillende partners

samen aan een

vervolginitiatief rond kritische grondstoffen – zeldzame metalen die essentieel zijn voor de Europese industrie en energietransitie. Europa is voor veel van deze materialen afhankelijk van landen buiten het continent. Door beter te recyclen en nieuwe toepassingen te ontwikkelen , hopen onderzoekers en bedrijven die afhankelijkheid te verkleinen.

“Uiteindelijk draait het om vertrouwen”, besluit Fons. “Als je elkaar eenmaal kent en weet hoe de systemen aan beide kanten van de grens werken , kun je samen veel sneller stappen zetten. ”

De grens als verbinding Voor Fons is het duidelijk dat samenwerking over de grens veel potentie heeft , juist in een regio als Noord-Limburg. “Als je iets verder kijkt dan alleen de directe grensregio , zie je dat we hier tussen twee enorme economische gebieden zitten: de Brainportregio in Nederland en het Ruhrgebied in Duitsland”, zegt hij. “Als je die kennisnetwerken met elkaar kunt verbinden , profiteert de hele regio daarvan. ”

110077

Hoe Gilde International en Regio Deal NoordLimburg internationaler laten denken én doen Wie in Noord-Limburg woont of werkt weet hoe dichtbij de grens is. België en Duitsland liggen letterlijk om de hoek. Toch blijkt “over de grens kijken” in de praktijk minder vanzelf-sprekend dan je zou denken. Terwijl ondernemers worstelen met personeelstekorten en groeivraagstukken en studenten zich voorbereiden op een arbeidsmarkt die allang niet meer ophoudt bij de landsgrens blijven systemen regelgeving en gewoontes soms hardnekkig nationaal georiënteerd. ,

,

,

,

Binnen de Regio Deal Noord-Limburg werd daarom het Fieldlab Grenszlab opgezet: een uitvoeringsstructuur waarin projecten samenkomen die grensoverschrijdende samenwerking en internationalisering versterken. Twee van die projecten – Gilde International en International Deal – richten zich ieder vanuit een andere invalshoek op hetzelfde doel: een regio die internationaler denkt én handelt. We spraken hierover met Jan-Martin Ahrendt , adviseur internationalisering bij ROC Gilde en met Rim Stroeks , projectmanager bij het Center for Entrepreneurship & Innovation van de Universiteit Maastricht. Een 360 graden arbeidsmarkt “Wij wilden studenten anders laten kijken naar hun toekomst”, begint JanMartin. “We leven in een grensregio. Als je in Venlo woont , ligt Düsseldorf dichterbij dan Amsterdam. Dan moet je de arbeidsmarkt ook niet in één richting bekijken , maar in 360 graden. ” Gilde International ontstond vanuit die gedachte. Wat begon als Gilde Grenscollege groeide , mede dankzij Regio Deal-middelen , uit tot een volwaardige mbo-opleiding met inmiddels vijf uitstroomprofielen , variërend van supply chain management en retail tot hospitality en eventmanagement. Inmiddels volgen zo’n honderd studenten deze opleiding , die is opgenomen in het reguliere aanbod van ROC Gilde. “Het eerste jaar werken studenten samen aan internationale projectopdrachten”, legt Jan-Martin uit.

“Pas daarna specialiseren ze

110088

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

zich. We leiden ze niet alleen op voor een beroep , maar ook voor een internationale context. Interculturele vaardigheden , talenkennis , samenwerken over grenzen: dat zit in het DNA van de opleiding. ” Het resultaat is zichtbaar , vult Rim aan. “Studenten die internationale ervaring opdoen groeien enorm. Ze ontwikkelen zelfvertrouwen , leren andere perspectieven kennen en worden flexibeler. Dat is persoonlijke ontwikkeling én economische versterking in één. ” Gesprekken met ondernemers Waar Gilde International zich richt op studenten , focust International Deal op ondernemers. De Universiteit Maastricht ging met 26 bedrijven uit de regio in gesprek over internationalisering. “We wilden weten: hoe kijken zij naar ondernemen over de grens? Waar lopen ze tegenaan? En waar liggen kansen?”, vertelt Rim. Wat opviel , was dat een groot deel van de bedrijven al internationaal actief is. “Negentien van de zesentwintig bedrijven opereerden internationaal , zes zelfs wereldwijd”, vertelt Rim. “We hebben hier in Noord-Limburg ongelooflijk sterke bedrijven. Parels waarvan je soms niet beseft hoe internationaal ze eigenlijk zijn. ” Tegelijkertijd zijn er drempels. Ondernemers in onder andere de maakindustrie kampen met personeelstekorten en kijken naar verregaande automatisering of het aantrekken van arbeidskrachten vanaf de andere kant van de grens.

Anderen ervaren verschillen in wet- en 110099

regelgeving , industrie-standaarden of cultuur- en werkwijzen als obstakels. “We hebben in Europa vrij verkeer van goederen en personen afgesproken”, zegt Rim , “maar in de praktijk loop je vaak tegen complexe wetgeving aan. Dat maakt grensoverstijgend werken soms lastiger dan het zou moeten zijn. ” Toch ziet hij vooral kansen. “Juist door het gesprek aan te gaan , wordt zichtbaar waar de knelpunten zitten , kun je ze agenderen en leren hoe anderen ermee omgaan. ” Studenten en ondernemers als motor Hoewel Gilde International en International Deal afzonderlijke projecten zijn , versterken ze elkaar. De één ontwikkelt internationale vaardigheden bij studenten , de ander internationale strategie bij ondernemers. “Onderwijs en ondernemers hebben elkaar nodig”, stelt Jan-Martin. “Werkgevers zoeken talent en oplossingen dichtbij huis. Als je samen over de grens kijkt , kun je arbeidsmarktvraagstukken veel slimmer oplossen. ” Rim knikt. “Wat de Regio Deal mogelijk maakte , was tijd en ruimte om dat gesprek structureel te voeren. Onderwijsinstellingen kwamen samen , ondernemers werden betrokken. Dat is cruciaal. Zonder die impuls blijft iedereen in zijn eigen domein werken. ” Binnen Grenszlab werkten mbo , hbo en universiteit samen aan hetzelfde thema. “Dat is al winst”, aldus Rim. “Of je nu praktisch of academisch opgeleid bent , internationalisering raakt ons allemaal. ”

111100

RReeggiioo NNoooorrdd–LLiimmbbuurrgg – OOooggsstt mmaaggaazziinnee - RReeggiioo DDeeaall

De grens als mentale barrière Misschien zit de grootste uitdaging niet in de kilometers , maar in het denken. Rim herinnert zich de metafoor waarbij de Londense metrokaart op de Euregio werd geprojecteerd (Eutropolis van MUA): “dat laat ons zien dat de Euregio eigenlijk als één samenhangende metropool functioneert , waarin grenzen minder relevant zijn dan de verbindingen tussen de steden en dorpen. We delen zoveel geschiedenis en cultuur in deze Euregio. Die verbondenheid mag veel vanzelfsprekender worden. ” Toch gaat verandering langzaam. “Dertig jaar na het Verdrag van Maastricht zijn we nog steeds bezig met dezelfde vraagstukken”, zegt Rim nuchter. “Maar ik ben positief. Grote ontwikkelingen , zoals de mogelijke komst van de Einstein Telescoop naar de grensregio , kunnen een enorme economische impuls geven en het grens-denken slechten. Zulke projecten laten ons ervaren dat grenzen in feite in onze hoofden zitten. ” Jan-Martin droomt alvast vooruit. “Hoe mooi zou het zijn als beroepskwalificaties straks makkelijker over de grens erkend worden? Als studenten en werknemers eenvoudiger kunnen bewegen tussen Nederland , België en Duitsland? Europa stuurt inmiddels meer op uitwisselbaarheid van vaardigheden. Daar kunnen wij als regio op voorsorteren. ”

“Internationalisering is net als innovatie

los project

,

maar

,

geen een

langetermijnopgave” Rim Stroeks

Wat de Regio Deal mogelijk maakte Beide gesprekspartners zijn het erover eens: zonder Regio Deal was deze intensieve samenwerking niet vanzelfsprekend geweest. De middelen boden ruimte om nieuwe onderwijsconcepten te ontwikkelen , en het gesprek met ondernemers aan te gaan op een thema dat in een globalisererende wereld steeds relevanter wordt: internationalisering!

Van dichtbij naar over de grens Internationalisering begint dus niet in verre werelddelen , maar hier – in het klaslokaal en aan de vergadertafel van mkb’ers. Door studenten anders te laten kijken naar hun toekomst en ondernemers bewuster te maken van hun internationale positie , groeit langzaam maar zeker een regio die grenzen minder als scheiding en meer als verbinding ziet. “Uiteindelijk gaat het om perspectief”, besluit Rim. “We hebben hier zoveel potentie. Als we die over en weer beter benutten , wordt Noord-Limburg niet alleen sterker , maar ook zelfbewuster in zijn internationale rol. ”

“Het gaf ons de mogelijkheid om niet alleen te praten , maar ook echt iets op te bouwen”, zegt Jan-Martin. “Gilde International bestaat inmiddels zelfstandig , zonder subsidie. Dat is misschien wel het mooiste resultaat. ” Rim vult aan: “Internationalisering is net als innovatie , geen los project , maar een langetermijnopgave. Het vraagt om een gezamenlijke stip op de horizon – onderwijs , ondernemers en overheid samen. De Regio Deal heeft geholpen om die stip scherper te maken. ”

111111

Euregio Toolkit: bruggen bouwen over de grens Samenwerken over grenzen klinkt vaak logisch maar in de praktijk blijkt het allesbehalve vanzelfsprekend. Gemeenten in Noord-Limburg en hun Duitse buren stuiten op verschillen in bestuursstructuur regelgeving cultuur en taal. Met de Euregio Toolkit is sinds 2022 een concreet antwoord ontwikkeld: een ‘gereedschapskist’ van ontmoetingen trainingen en kennisuitwisseling die verbindingen legt tussen gemeenten bedrijven en overheden aan beide zijden van de grens. ,

,

,

,

,

“De Regio Deal heeft hierin echt het fundament gelegd”, zegt Michiel Savelsbergh , die de aanvraag voor de Euregio Toolkit namens de euregio rijn-maas-noord deed. “Zonder deze impuls hadden we de tijd , middelen en aandacht nooit kunnen investeren om dit project te realiseren. Het ging erom dat de juiste mensen elkaar leerden kennen – en dat kan alleen als er écht persoonlijke betrokkenheid is. ”

“De Duitse collega’s

Van drempel naar dialoog Met de Euregio Toolkit worden raadsleden , wethouders en ambtenaren bij elkaar gebracht. Zo gingen de gemeenteraden van Venray en Geldern met elkaar in gesprek en zagen ze bijvoorbeeld hoe digitaal vergaderen in Nederland werkt: “De Duitse collega’s waren verbaasd over hoe open en digitaal onze vergaderingen zijn. Het was een eyeopener. ” Een delegatie van Venray , onder leiding van burgemeester Michiel Uitdehaag , bezocht een school in Geldern om meer te leren over het Duitse onderwijssysteem (zie foto).

Daarnaast gingen veel gemeenten mee op excursies , zoals naar de bruinkoolgroeven en een elektriciteitscentrale ten zuiden van Mönchengladbach en het toekomstige AI-centrum in Jülich. “Het lijkt misschien ver van het gemeentebeleid , maar dit soort ervaringen zijn cruciaal. Je ziet nieuwe technologieën , energievraagstukken en regionale ontwikkelingen – en dat helpt om toekomstige beleidskeuzes beter te begrijpen. ”

Een belangrijk onderdeel van de toolkit zijn de communicatietrainingen. “We merkten dat taal een echte drempel kan zijn”, legt Michiel uit. “Tijdens een eendaagse training durfden deelnemers na afloop al een korte presentatie in de andere taal te geven. Dat is precies de stap die nodig is om samenwerking op de lange termijn echt werkbaar te maken. ”

111122

Regio Noord–Limburg – Oogst magazine - Regio Deal

verbaasd over hoe open en digitaal onze vergaderingen zijn het was echt een waren

,

eyeopener”

Springplank voor de toekomst De toolkit heeft al tastbare resultaten opgeleverd. “We hebben echt verbindingen gelegd die anders niet waren ontstaan”, zegt Michiel. Voorbeelden zijn de samenwerkingen tussen Venray–Geldern , Straelen– Horst aan de Maas en Venlo–Nettetal. Er is bewust voor gekozen om twee gemeentes aan elkaar te koppelen die veel raakvlakken hebben op economisch , sociaal of topografisch vlak , zodat ze ook van elkaar kunnen leren en kennis kunnen uitwisselen over relevante onderwerpen.

111133

Ook kwamen Duitse gemeenten en Kreise naar Venlo om daar de noodopvang voor arbeidsmigranten te bekijken. Burgemeester Scholten legde daarbij uit hoe een Poolse agent de Nederlandse politie ondersteunt (zie foto). Mede hierdoor leidde de toolkit tot vervolgprojecten , zoals een Interreg-initiatief rond arbeidsmigranten die in Duitsland wonen en in Nederland werken. “Hierdoor zien we dat het geen eenmalig project is , maar een springplank naar structurele samenwerking. ” Köpfe kennen Michiel benadrukt dat het succes van de Euregio Toolkit niet alleen draait om regels of procedures: “Samenwerking gebeurt op persoonlijk niveau ; het is belangrijk dat een burgemeester of wethouder er zelf echt voor wil gaan. Als dat niet gebeurt , helpt een subsidie of structureel plan niet. Het idee van ‘Köpfe kennen’ – elkaar echt leren kennen – is de kern van alles. ” Het project inspireerde ook andere gemeenten in Midden-Limburg. “We zien spin-offs ontstaan , zoals Nederweert–Schwalmtal en Weert– Neuss. Dat is een mooi bewijs dat de toolkit werkt: de gemeenten zien de waarde in en nemen het zelf over. ”