CConstaterende datBeesel
Koppel je AI →
Document · PDF

13.2.56 - 2026.09.21, Onderzoeksraad voor Veiligheid, publicatie rapport Kinderen in nood (geanonimiseerd)

Besluitvormende raadsvergadering 5 oktober 2026, gemeente BeeselBij agendapunt: Voor kennisgeving aannemen74.522 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 10

| Dit leidt | dat | er vooral | aandacht | wordt | besteed | aan | grote | thema’s , | zoals tot onduidelijkheid | in de uitvoering | en | in het | waarborgen | van | algemene | maatregelen | voor | het regelen | van | voldoende | opvang­ kwaliteit | en | veiligheid. | plekken | om | iedereen | een | dak | boven | het hoofd | te bieden. | De onwenselijkh eid | om | kinderen | in noodopvanglocaties | op te vangen Er bestaat | evenmin | duidelijkheid | rondom | bepaalde | richtlijnen. | wordt | zo nu en | dan | benoemd | in Kamerbrieven , 210 | maar | dat | lijkt 202 Het PvE Noodopvang | stelt dat kinderen niet worden | geplaatst | in de noodopvang , | ‘tenzij kan worden | voorzien | in hun specifieke | behoefte’ , p. 29. 203 Crisisnoodopvang | is een specifieke vorm | van noodopvang | waarvoor | een gemeente verantwoordelijk | is , bedoeld voor eerste | opvang | bij rampen | of calamiteiten 204 Zie COA , Politie , Landelijk Netwerk Bevolkingszorg , GGD­GHOR | Nederland , Ministerie van Justitie en Veiligheid , Handreiking Crisisnoodopvang , | 2 december 2020 voor gemeentelijke crisisnoodopvang | (voor juli 2023).

De nieuwe handreiking | (na juli 2023) stelt enkel dat ‘kwetsbare groepen’ | zijn uitgesloten van tijdelijke gemeentelijke | opvang | (TGO) , waaronder amv , | maar | specificeert de | doelgroep | kinderen | niet nader | (zie Ministerie van Justitie en Veiligheid in samenwerking | met Verenging | van Nederlandse | Gemeenten , | Handreiking Tijdelijke Spoedopvang. | Ontwikkeling | en exploitatie van | Spoed Tijdelijke gemeentelijke | opvang | (TGO) , 20 mei 2024 | voor (na juli 2023)). 205 COA. Noodopvang. | Programma | van Eisen. April 2023. 206 Ministerie van Justitie en Veiligheid in samenwerking | met Vereniging van | Nederlandse | Gemeenten , | Handreiking | Tijdelijke Spoedopvang. | Ontwikkeling | en exploitatie van Spoed Tijdelijke | gemeentelijke | opvang | (TGO) , 20 mei 2024 voor | tijdelijke gemeentelijke | opvang | (na juli 2023). 207 Het PvE Noodopvang | stelt dat alleenstaande | minderjarige | vreemdelingen (amv) | niet in de noodopvang | geplaatst worden , | tenzij kan worden | voorzien in hun specifieke | behoefte , p. 29. 208 Analyse | Onderzoeksraad | van opgevraagde | COA­data | naar aanleiding | van een door het COA | uitgevoerde enquête. | Zie bijlage F voor de methodologische verantwoording. 209 Aantal direct opgevraagd bij | het COA. 210 Kamerstukken | 2022­23 , 19 637 , nr. 2999 ; Kamerstukken | 2023­24 , 27 062 , nr.

138 ; Kamerstukken | 2022­23 , 19637 , nr. 3112. Kinderen | in nood , september 2026 | | H4 Analyse structurele | inzet van noodopvang | 95 slechts | beperkt | te leiden | tot maatregelen | die hun | veiligheid | op | bredere | opvangvraagstukken die | het | ministerie | niet primair | als noodopvanglocaties | verbeteren. | In afspraken | over | de aanpak | van | ‘kindgerelateerd’ | ziet. In de interviews | met | ambtenaren | van | het de problematiek | binnen | het asielstelsel , waaronder | de | bestuurlijke | ministerie | kwam | het voorbeeld | naar | voren | dat , wanneer | wordt afspraken | tussen | het Rijk , de Vereniging | van | Nederlandse | gesproken | over | maatregelen | om | de | opvang | te versoberen , | de Gemeenten | (VNG) , het | Veiligheidsberaad | en het | Interprovinciaal | impact | van | dergelijke maatregelen | op | kinderen | niet wordt | belicht. Overleg | (IPO) , wordt | bijvoorbeeld geen | aandacht | besteed | aan | de | De beperkte | aandacht | voor | de situatie | van | kinderen | in de | nood­ speciale | positie | van | kinderen | of alleenstaande | minderjarigen.

211 | opvang | geldt | met | name | voor kinderen | die in gezinsverband De focus | op | kwantiteit , | het aantal | te realiseren | opvangplekken , | reizen , mede | omdat | dit een diverse | groep | kinderen | betreft | die blijkt eveneens | uit de verslagen | van | landelijke | en provinciale | samen | met | hun | ouders | worden | opgevangen. | Toch | bestaat | onge­ overleg structuren. | Kwaliteit | van | (nood)opvang | komt | tijdens | deze | veer | 20 procent | van | de | noodopvangbewoners uit | kinderen | 213 . overleggen | niet tot weinig | aan | bod. | Het resultaat | is dat er geen | Voor | alleenstaande | kinderen | is wel | meer | specifieke | aandacht | in sturing | plaatsvindt | op | de situatie | van | kinderen | in de noodopvang. | het | beleid. | Zij worden | als aparte | groep | beschouwd | vanwege | hun specifieke | sociale | en juridische | positie 214 (zie paragraaf | 3. 3) en Deze | beperkte | aandacht | voor | de specifieke | behoeften | van | worden | opgevangen | op aparte | opvanglocaties | (reguliere | amv­ kinderen | binnen | de politiek­bestuurlijke | context wordt | weer­ | opvanglocaties | of amv­noodopvanglocaties). spiegeld | in de | manier | waarop | beleid | bij het ministerie | tot stand komt.

| De Onderzoeksraad | heeft | gesproken | met | verschillende | Hoewel | inspectiediensten | en organisaties | als de | Kinderombudsman medewerkers | van | het ministerie. | In deze | gesprekken | komt | en | de Nationale | ombudsman | en VluchtelingenWerk | Nederland naar | voren | dat | de belangen | van | kinderen | niet vanzelfsprekend | al jaren | de slechte | leef omstandig heden | voor | kinderen | in de worden | meegenomen | in de vorming | van | algemeen | beleid | dat | noodopvang | aankaarten , 215 | is er pas | sinds | 2025 | op | politiek niveau niet specifiek | op | kinderen | is gericht. | Instrumenten voor | beleids­ | en | beleidsniveau | brede | aandacht | voor | de veiligheid | van | kinderen vorming | die ervoor | kunnen | zorgen | dat | de belangen | van | kinderen | in de | noodopvang. | Begin | 2025 | heeft | de | rapporteur | ‘Rechten meegenomen | en | meegewogen | worden , | zoals | de kinder rechten­ | van | kinderen | en kwetsbare | groepen | in de | opvang’ 216 | namens | de toets , 212 worden | niet standaard | gebruikt.

| Dit geldt | met | name | bij | Tweede | Kamer | een | rondetafelgesprek | en | debat | georganiseerd 211 Brief van de Staatssecretaris | van Justitie en Veiligheid aan | de Voorzitter van de | Tweede | Kamer | der Staten­Generaal , | Brief besluitvorming | opvangcrisis , 26 augustus 2022 ; | zie ook Bestuurlijke afspraken | over de doorstroom | migratie | tussen de Vereniging Nederlandse | Gemeenten , | het Veiligheidsberaad , | het Interprovinciaal Overleg | en het Rijk , 26 augustus 2022. 212 Zie: Kinderombudsman , | Kinderrechtentoets. | Vier stappen | om | te komen | tot de beste besluiten voor kinderen | bij wet- en regelgeving en | beleid , www. kinderrechtentoets. nl | [laatst geraadpleegd | op 16 april 2026]. 213 Analyse Onderzoeksraad | van opgevraagde | COA­data , | peildatum | 1 juli 2025. 214 Omdat | alleenstaande | kinderen zonder ouder | of wettelijke vertegenwoordiger naar | Nederland | komen , zijn zij extra afhankelijk van goede | opvang | en begeleiding en hebben | zij recht op passende | voogdij , juridische bescherming | en pedagogische | begeleiding. 215 Zie bijvoorbeeld: Inspectie | Justitie en Veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg | & Jeugd , Signaalbrief aan de staatssecretaris: Kinderen | in de noodopvang , | 16 juni 2022 ; Kinderombudsman | en Nationale ombudsman , | De crisis voorbij.

Naar een menswaardige opvang | van asielzoekers vanuit mensen- | en kinderrechtelijk perspectief , 27 juni 2023 ; VluchtelingenWerk | Nederland , Derde | quickscan | (crisis)noodopvang | asielzoekers , oktober 2022. 216 Tweede | Kamer , Rapporteurs , https://www. tweedekamer. nl/kamerleden­en­commissies/commissies/asiel­en­migratie/rapporteurs | [laatst geraadpleegd op | 11 december | 2025]. Kinderen in nood , september 2026 | | H4 Analyse structurele inzet van noodopvang | 96 over | dit onderwerp. 217 | Deze | toegenomen | aandacht | heeft geleid | panden | die zich daar | niet gemakkelijk | voor | lenen. | Zo is het niet tot het vergroten | van | het zicht op de | globale | leefomstandigheden | mogelijk | om | in hotels | in stadscentra | of aan | snelwegen | een | kind­ van | kinderen | in de COA­asielopvang | (zie ook paragraaf | 4. 1. 2). Dit | vriendelijke | binnen­ | en buitenruimte | te realiseren , of om | kleine leidde | ook | tot enkele | acties om | op korte termijn | de situatie van | scheepshutten | zonder | ramen | of daglicht | voor langere | tijd geschikt kinderen | in de | noodopvang | in enige | mate | te verbeteren , | zoals | te maken | voor gezinnen | met | meerdere | kinderen. het organiseren | van | activiteiten | op | elke locatie | en het geven | van betere | voorlichting.

218 | Ondanks | de beperkte | middelen | en mogelijkheden | om | de situatie op een | noodopvanglocatie | te verbeteren , | zag de | Onderzoeksraad 4. 1. 5 | Beperkte ruimte | voor | structurele verbetering | ook | voorbeelden | van | locaties | waar | het COA | of de gemeente Hoewel | medewerkers | van | betrokken | partijen | zich ad | hoc en op | wel degelijk | verbeteringen | doorvoerden. | Op een | locatie | die de incidentele | basis inzetten | om | binnen | noodopvanglocaties | de leef­ | Onderzoeksraad | bezocht , | had | de gemeente | na herhaaldelijke situatie | van kinderen | te verbeteren , | biedt | het opvangstelsel | relatief | protesten | van | bewoners | (waaronder | een | hongerstaking) | besloten weinig | mogelijkheden | om | noodopvang | voor | kinderen | ‘veilig’ te | om | te investeren | in de bouw | van | een | eigen | keuken. | Deze | investering maken. | Hier en | daar | gaat | dat goed , | maar | de Onderzoeksraad | werd | gedaan | nadat | de gemeente | besloot | de | locatie | langer | in constateert | dat | structurele | verbeteringen | binnen | de | context | van | te zetten. | Bewoners | en medewerkers | die de Onderzoeksraad noodopvang | onvoldoende | mogelijk | zijn. | sprak , zeiden | dat de | installatie van | een | keuken | de leefo mstandig­ heden | enorm | had | verbeterd.

| Op een | andere | locatie die de Zoals | beschreven | in paragraaf | 4. 1. 1 ziet het COA zich regelmatig | Onderzoeksraad | bezocht , | signaleerden | medewerkers | al enige | tijd genoodzaakt | tot het verlengen | van | de openingsduur | van locaties | dat | er een | hekwerk | geplaatst | zou moeten | worden | vanwege | sloten die kwalitatief | ondermaats | zijn of die veiligheidsrisico’s | met | zich | en greppels. | Er waren | al meerdere | kinderen | in het water | gevallen. meebrengen. | Hierdoor | blijven betrokken | partijen | in de uitvoering | Hier had | het COA | echter | geen | budget | voor. | Pas toen | duidelijk | werd constant | werken | met | het idee | van | tijdelijkheid (‘deze | locatie | dat | de tijdelijke locatie | langer | open | zou blijven , besloot | het COA gaat | toch | binnenkort | sluiten’). Investeringen | in bijvoorbeeld | de | om | toch | in een | hekwerk | te investeren. veiligheid | van een | gebouw , | gemeenschappelijke | ruimtes | of voorzieningen | om | buiten | te spelen | worden | niet als noodzakelijk | De Onderzoeksraad | stelt vast dat professionals | in de asielopvang beschouwd , | omdat | de noodopvanglocatie | maar | tijdelijk open | zich naar | vermogen | inzetten | om | de | leefomstandigheden | in is. Het COA | stelt vaak | geen | budget | beschikbaar | voor structurele | de noodopvang | te verbeteren.

| Dit gebeurt | echter | eerder | op verbeteringen , | omdat | die niet duurzaam | zijn. Bovendien | is het | incidentele | basis , door | middel | van | improvisatie | of met | ad | hoc vaak niet | mogelijk | of realistisch | om | aanpassingen | te doen | of | samen werkingsverbanden , | dan | dat | er sprake | is van structurele voorzieningen | te realiseren , omdat | noodopvang | is gevestigd | in | maatregelen | die veiligheidstekorten | wegnemen. | Medewerkers 217 Tweede | Kamer , Rechten | van kinderen in de asielopvang , https://www. tweedekamer. nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2025A05324 [laatst geraadpleegd | op 11 december 2025]. 218 Kamerstukken | II 2025­26 , 19 637 , nr. 3474. Kinderen in nood , september 2026 | | H4 Analyse structurele inzet van noodopvang | 97 improviseren en onderhandelen bijvoorbeeld over budget en zetten samenwerkingsverbanden op met lokale partijen , om sneller te kunnen schakelen om onderwijs voor nieuwe kinderen te regelen of door in samenwerking met lokale vrijwilligers een activiteitenaanbod samen te stellen. Deze inspanningen leiden in sommige gevallen tot een oplossing voor acute , incidentele problemen , maar veranderen niets aan het feit dat de noodopvang zelf structureel ondermaats is.

Structurele investeringen blijven uit , waardoor veiligheidsrisico’s voor kinderen op een noodopvanglocatie aanwezig blijven. bewonerslogistiek van het COA een gezin dat in aanmerking komt voor verplaatsing niet (tijdig) kan verplaatsen , waardoor het langere tijd op een ongeschikte locatie moet verblijven. De Onderzoeksraad hoorde meerdere voorbeelden van medewerkers in opvanglocaties die binnen de beperkte mogelijkheden op eigen initiatief probeerden te schakelen met andere opvanglocaties , om te zorgen dat een gezin omwille van zijn veiligheid kon worden overgeplaatst. Dergelijke ad­hoc initiatieven kunnen echter leiden tot spanningen elders in het opvangsysteem. Doordat medewerkers van locaties onderling afspraken maken over het overplaatsen van kwetsbare kinderen , verliest de afdeling bewonerslogistiek het totaaloverzicht en kunnen andere noodzakelijke overplaatsingen niet doorgaan. Overplaatsingen van kinderen buiten de bestaande procedures om kunnen leiden tot opvangproblemen op een andere plek in het opvangstelsel , en willekeur in de hand werken. De beperkte ruimte voor het doorvoeren van verbeteringen komt ook naar voren in het plaatsingsbeleid. Eerder in dit rapport constateerden wij al dat het voor professionals steeds lastiger is geworden om kinderen met specifieke noden over te plaatsen naar een geschiktere locatie (zie paragraaf 4. 1. 1).

De druk op het opvangsysteem kan er bijvoorbeeld toe leiden dat de afdeling Deelconclusie De veiligheidstekorten voor kinderen in de noodopvang komen voort uit een opvangsysteem dat al jaren onder druk staat door de grote schaarste aan opvangplekken en het feit dat betrokken partijen zich genoodzaakt zien om langdurig en structureel noodopvang in te zetten. Zo doen de uitvoerende partijen onder druk van de schaarste concessies op het gebied van kwaliteit en veiligheid , worden normen en kaders losgelaten en is er weinig ruimte voor structurele verbetering. De betrokken partijen hebben geen goed zicht op de veiligheidssituatie op opvanglocaties en in de beleidsvorming is beperkt aandacht voor de veiligheid van kinderen. Kinderen in nood , september 2026 | H4 Analyse structurele inzet van noodopvang 98 4. 2 Crisislogica bepaalt de koers In de voorgaande paragraaf is beschreven hoe het asielopvang­ systeem met structurele inzet van noodopvang heeft geleid tot onveilige leefomstandigheden voor kinderen op de noodopvang­ locaties. Op basis van paragraaf 4. 1 constateert de Onderzoeksraad ook dat de betrokken overheden (op verschillende niveaus) vast zitten in crisislogica , die het handelen van betrokkenen in haar greep houdt. Met crisislogica bedoelen we de impliciete en expliciete aannames die een rol spelen in een situatie die als een crisis wordt gezien.

Deze aannames bepalen de richting en inhoud van het handelen van de betrokken partijen. In deze paragraaf werken we deze bevinding verder uit. paragraaf 2. 2. 2). Vanuit de gedachte dat noodopvang tijdelijk nodig was , accepteerden Rijksoverheid , het COA en gemeenten dat de noodopvang niet aan het gestelde kwaliteits­ en voor­ zieningenniveau voldeed. De eerste noodopvang werd echter ingezet op een moment dat de rek al uit het reguliere systeem was. Aanvankelijk werden Afghaanse evacuees op deze nood­ opvanglocaties ondergebracht , maar al snel werd noodopvang 220 ook gebruikt om reguliere processen in Ter Apel te ontlasten. Omdat het niet lukte om meer reguliere asielzoekerscentra te openen en daardoor het structurele tekort aan opvangplekken te verminderen , bleef het COA gedurende de afgelopen jaren afhankelijk van de inzet van noodopvang. Gedreven door de gedachte ‘één bed is beter dan géén bed’ zette het COA in samenwerking met gemeenten onder hoge druk nood opvang­ locaties op om acute opvangproblemen op te lossen. Aanpak alsof het een steeds voortdurende crisis is Uit de interviews blijkt dat betrokken partijen de afgelopen jaren te maken hebben gehad met een urgent tekort aan opvangplekken. In die omstandigheden probeerden zij te voorkomen dat mensen buiten moesten slapen.

De Onderzoeksraad erkent dat bestuurders en uitvoerders , zoals medewerkers van het COA , het ministerie van 219 , gemeenten en ketenpartners zich onder deze druk vaak JenV De Onderzoeksraad constateert dat bij het aanhoudende probleem van een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers de betrokken partijen (ministerie van JenV , het COA en gemeenten) in belangrijke mate handelen alsof het een plotselinge crisis betreft. Tijdens een crisis worden direct acties verlangd om een acuut dreigende situatie op te lossen (urgentie om actie te ondernemen). Om op korte termijn erger te voorkomen , wordt geaccepteerd dat dit ten koste kan gaan van andere zaken (tijdelijke concessies). Deze aspecten van een crisisaanpak zijn terug te zien in de manier waarop de betrokken partijen zijn omgegaan met het tekort aan opvangplekken. Als gevolg van een continu (dreigend) tekort aan bedden en de hoge bezettingsgraad in de asielopvang , ervaren de betrokken partijen in het asielopvangsysteem voortdurende urgentie om acute opvangproblemen op te lossen. Zij voelen zich maximaal hebben ingezet om opvang te realiseren wanneer de nood het hoogst was. Dit hoofdstuk gaat in op deze inspanning.

Het beoogt om van daaruit extra inzicht te geven in de gevolgen voor het opvangstelsel wanneer crisismaatregelen langdurig worden toegepast , en uitvoerders gedurende lange tijd onder voortdurende druk besluiten moeten nemen. Op het moment dat in 2021 de eerste noodopvang in gebruik werd genomen , was die bedoeld als een middel dat kort­ durend kon worden ingezet wanneer de nood hoog was (zie 219 Tijdens de regeerperiode van het kabinet­Schoof betrof dit het ministerie van A&M. 220 Kamerstukken II 2021/22 , 19 637 , nr. 2773. Kinderen in nood , september 2026 | H4 Analyse structurele inzet van noodopvang 99 genoodzaakt om | onder | druk | keuzes | te maken , | waarbij | de overheid | door | middel | van | het inzetten | van | noodopvang. | Het handelen te allen tijde wil voorkomen | dat mensen | buiten | moeten | slapen. | van | de betrokken | partijen | blijft ingegeven | door | de crisislogica. Betrokken | partijen | gaan | ervan | uit dat de inzet van noodopvang | een | De al jarenlange | voortdurende | dagelijkse | praktijk op de vele tijdelijke oplossing | is voor het probleem | met | de opvangcapaciteit | noodopvanglocaties | leidt bij de betrokken | partijen | ook tot een voor asielzoekers. | Door | dit uitgangspunt | van | tijdelijkheid accepteren | vorm | van gewenning | aan | de bestaande | situatie.

Mede | daardoor betrokken | partijen | dat zij concessies | moeten | doen | ten opzichte | rekken | de | betrokken partijen | de grenzen | van | wat | aanvaardbaar | is van de | kwaliteit en de veiligheid | van | noodopvanglocaties. | Tot | op het gebied | van | kwaliteit | en veiligheid | in de noodopvang | voor slot handelen | partijen | alsof zij de binaire | opvatting | hebben dat | kinderen | steeds | verder | op , en wordt | het | doen | van | concessies kwantiteit | en kwaliteit | van | opvang | tegenovergestelde waarden | steeds | meer | genormaliseerd | (zie paragraaf | 4. 1. 1). zijn. Hierdoor | richten zij zich bij het maken | van keuzes | onder | druk overwegend | op het realiseren | van een | aantal | opvangplekken en | Gekozen | aanpak | past | niet bij de situatie niet op | de kwaliteit ervan. | De structurele | inzet van | noodopvang | is – zoals | hierboven toegelicht | – ingegeven | door | het feit dat | de betrokken | partijen Als gevolg | van | het handelen | vanuit | een | crisislogica | is bij de | het opvangprobleem | in de asielketen | vanuit | een crisislogica betrokken partijen | de | aandacht | voor kwaliteit | en leefo mstandig­ | hebben | aangepakt. | De situatie | van | het langdurig | tekort aan heden | in de noodopvang , | en daarmee | de aandacht | voor | de | opvangplekken | betreft | echter | geen | plotselinge | crisissituatie.

veiligheid | van | kinderen , beperkt | (zie paragraaf | 4. 1. 4). Met de inzet | Het is geen | onverwachte | gebeurtenis | waardoor , | onder | tijdsdruk , van noodopvang | wordt | geaccepteerd | dat de opvang | tijdelijk | ingrijpende | beslissingen | zouden | moeten | worden | genomen niet voldoet | aan | de normen ; | de eisen | zoals | bijvoorbeeld | gesteld | om | aanwezige | acute | risico’s te beheersen. | Het | onderliggende in de Opvangrichtlijn | en het Kinderrechtenverdrag. | Door | de | probleem | met | de opvangcapaciteit | speelt | al vele jaren en | het structurele | inzet van noodopvang | veranderde | deze | acceptatie | ministerie | van JenV , het COA | en gemeenten | zijn ook | al vele echter | van | tijdelijk naar structureel | en hebben | de | onveilige | jaren | bezig met | dit onderwerp. | Door de | jaren heen | fluctueert het leefomstandigheden | in de | noodopvang | een | permanent | karakter | aantal | asielzoekers | dat naar | Nederland | komt , ook in de decennia gekregen. Dit | betekende | dat er op 1 juli 2025 nog | steeds | 6900 | voorafgaand | aan | het jaar | 2021.

Zo bouwt | het COA | bijvoorbeeld | in kinderen | in de noodopvang | verbleven | (zo’n 40 procent | van | het | 2016 de | opvangcapaciteit | voor | asielzoekers | af op het | moment dat totaal aantal | kinderen | in de asielopvang) | en | werden | blootgesteld | het aantal | asielaanvragen | weer | is afgenomen , | na een | periode aan | de aanwezige | veiligheidsrisico’s. | waarin | extra noodopvang | nodig | was. In de jaren daarna werd | de overheid | weer | geconfronteerd | met | oplopende | schaarste | binnen Na een | crisis volgt normaliter | een | fase waarin | wordt | teruggekeerd | de asielopvang. | De overheid | trof voorafgaand | aan | de | inzet van naar | de situatie voorafgaand | aan | de crisis. In het geval | van | noodopvang | in 2021 verschillende | maatregelen | om | de reguliere de ‘opvangcrisis’ | wordt | dat punt | niet bereikt. De schaarste | aan | opvangcapaciteit | te vergroten. | Deze | maatregelen | konden | niet opvangplekken | wordt | niet opgelost | en de | betrokken partijen | voorkomen | dat er een | tekort | aan | reguliere | opvangplekken blijven gericht | op | het verhogen | van | het aantal | opvangplekken | ontstond | (zie ook paragraaf | 2. 2. 1).

Kinderen in nood , september 2026 | | H4 Analyse | structurele inzet van noodopvang | 100 De situatie | in de asielopvang | wordt | ook | beïnvloed door | andere , | internationale | gebeurtenissen | en geopolitieke | ontwikkelingen. 223 gerelateerde | knelpunten | waar | de samenleving | al langer | mee | Pieken | in het | aantal | asielaanvragen | zijn structureel | terugkerende worstelt , en | zich ook in de | toekomst mee | bezig | zal zouden. | Zo | gebeurtenissen | die vragen | om | een | doorgaande | voorbereiding. leidt de krapte | op de | woningmarkt | ertoe | dat | veel statushouders noodgedwongen | in de opvang | blijven , omdat | zij niet kunnen | De aanpak | van | het opvangprobleem | met | langdurige | en structurele doorstromen | naar | een | definitieve | woonruimte | in de | gemeente | inzet van | noodopvang | is ten koste gegaan | van | de veiligheid waaraan zij | zijn toegewezen. 221 | Lange | wachttijden | op | een besluit | van | kinderen | die in de | noodopvang | moeten | verblijven. | De van | de Immigratie­ | en Naturalisatiedienst | (IND) | leiden | er ook | Onderzoeksraad | constateert | dat de door | de betrokken | partijen toe | dat asielzoekers | opvangplekken langer | bezet | houden.

222 | gebruikte | aanpak | vanuit | een | crisislogica | niet past | bij de situatie Het | probleem | van | het tekort aan | opvangplekken | kent | dus | van | een | aanhoudend opvangprobleem | in de | asielketen. een | dynamiek | van gebeurtenissen | en ontwikkelingen | over | De Onderzoeksraad | ziet de langdurige | problemen | met | de een | langere | periode. | Hier | is geen | sprake | van | een | plotselinge , | opvangcapaciteit | binnen | de asielketen | als een | langslepend onverwachte , | acute | crisis , maar | van een | vraagstuk | dat zich in de | probleem | in ‘turbulente tijden’ , | dat | vraagt | om | een | andere | aanpak loop | van | de tijd heeft | opgebouwd. | Het aantal | mensen | dat asiel | dan | een | crisis­aanpak. 224 | Hier wordt | in het volgende | hoofdstuk aanvraagt | fluctueert | door | de jaren | heen | altijd , als gevolg | van | verder | op | ingegaan. Deelconclusie De betrokken | partijen | (ministerie | van | JenV 225 , het COA | en de | gemeenten) | handelen | vanuit | een | crisislogica | om | een | opvang­ probleem | in de asielketen | op | te lossen.

| De crisislogica | wordt | gekenmerkt | door | de | plotseling | gevoelde | urgentie | om | het opvang­ probleem | op | te lossen , de focus | op kwantiteit | ten koste van | kwaliteit , en | de acceptatie | van | ondermaatse | leefomstandigheden vanwege | het uitgangspunt | van | tijdelijkheid. De | schaarste | aan | opvangplekken blijft | echter | voortduren | en de | betrokken | partijen blijven | handelen | vanuit | deze | crisislogica. | Deze | aanpak heeft | ertoe | geleid | dat | langdurig | en structureel | noodopvang | is ingezet , waardoor | veel | kinderen | in onveilige | omstandigheden | in de noodopvang | moeten | leven. 221 Rijksoverheid , Huisvesting statushouders , https://www. rijksoverheid. nl/onderwerpen/asielbeleid/huisvesting­asielzoekers­met­verblijfsvergunning [laatst geraadpleegd | op 16 april 2026]. 222 Adviescommissie | voor Vreemdelingenzaken | en Raad | voor het Openbaar | Bestuur. Asielopvang | uit de crisis , 14 juni 2022. 223 Instituut Clingendael , Geopolitieke contexten | als oorzaken | van migratie naar Nederland , december | 2023. 224 C. Ansell et al. , Robust Governance | in Turbulent times , 2024. 225 Tijdens de regeerperiode | van het kabinet­Schoof | betrof dit het ministerie van A&M.

Kinderen in nood , september 2026 | | H4 Analyse structurele inzet van noodopvang | 101 5 Analyse voortduren onveilige situatie in de noodopvang In hoofdstuk 4 hebben we laten zien dat de betrokken partijen handelen vanuit een crisislogica om het tekort aan opvang­ plekken aan te pakken , en dat dat heeft geleid tot structurele inzet van noodopvang. In dit hoofdstuk gaan we in op de vraag hoe het komt dat de veiligheidstekorten die hierdoor ontstaan , blijven voortbestaan. Deze vraag wordt beantwoord door het handelen van de overheidspartijen te bekijken in de omstandig­ heden rond de aanhoudende problemen met opvang van asiel zoekers. In deze omstandigheden moeten aanwezige veilig­ heidsrisico’s voor een kwetsbare groep (kinderen) beheerst worden. In paragraaf 5. 1 wordt toegelicht wat de Onderzoeksraad voor Veiligheid verwacht van het overheidshandelen in deze situatie. In paragraaf 5. 2 wordt vervolgens met behulp van dit referentiekader de bestuurlijke aanpak geanalyseerd aan de hand van een viertal onderwerpen: de getroffen maatregelen voor de structurele opvangproblematiek , de middelen om de opdracht te kunnen uitvoeren , de gezamenlijke verantwoordelijkheden van verschillende overheidspartijen en de wijze waarop omgegaan is met de signalen over de veiligheidstekorten voor kinderen die in de noodopvang moeten wonen. 5.

1 Goed bestuur in turbulente tijden Zoals in paragraaf 4. 2 is benoemd , beschouwt de Onderzoeksraad de langdurige problemen met de opvangcapaciteit binnen de asiel keten als een langslepend probleem in ‘turbulente tijden’ , dat vraagt om overheidshandelen dat gestoeld is op ‘goed bestuur in turbulente tijden’. Hierbij is het cruciaal dat de veilig­ heid van kinderen gewaarborgd is. De verwachtingen van de Onderzoeksraad wat betreft het overheidshandelen zijn voor dit onderzoek in de volgende paragrafen uitgewerkt in verschillende aspecten van robuust bestuur. Robuust bestuur Het overheidshandelen wordt gestuurd door robuust bestuur. Dit houdt in dat bij het organiseren van de opvang van asielzoekers rekening wordt gehouden met mogelijke veranderende omstandig­ heden en tegenslagen. Voorzienbare veranderende omstandig­ heden zijn in ieder geval de pieken en dalen in het aantal asiel­ zoekers voor wie het COA opvang dient te realiseren. Robuust bestuur in turbulente tijden geeft ruimte voor improvisatie en innovatie om problemen aan te pakken , zonder dat dit ten koste gaat van de kernfuncties en ­doelen van een uit te voeren over heidstaak. Bij de overheidstaak om te zorgen voor de opvang van asielzoekers is het waarborgen van de veiligheid van kinderen een kerndoel.

Kinderen in nood , september 2026 | H5 Analyse voortduren onveilige situatie in de noodopvang 102 Hieronder volgt de uitwerking van drie aspecten die het bestuur robuust maken. Dit betekent ook dat de overheid actief informatie ophaalt over welke gebeurtenissen , veranderingen en verstoringen zich voordoen , deze informatie interpreteert , en hier opvolging aan geeft. Van de overheid mag worden verwacht dat zij leert van eerdere ervaringen met de (nood)opvang van asielzoekers. Dit betekent dat de overheid met een zelfkritische en open houding reflecteert op de eerdere toepassing van (nood)maatregelen en haar huidige en toekomstige werkwijze hierop zo goed als mogelijk aanpast. Effectief en doelgericht handelen De Rijksoverheid zorgt ervoor dat de andere betrokken overheids­ partijen , zoals uitvoeringsorganisaties COA en Nidos en gemeentelijke medeoverheden , zowel financieel als praktisch in staat worden gesteld om hun taak naar behoren te kunnen uitvoeren. Dit houdt in dat deze partijen beschikken over voldoende middelen en slagkracht , en over duidelijke normen en kaders voor de te realiseren opvang voor asielzoekers.

Om de veiligheid van kinderen in de asielopvang te waarborgen is het van belang dat de kwetsbaarheden en noden van kinderen worden vastgelegd in (minimum)eisen voor de (nood)opvang , zodat het voor de betrokken partijen duidelijk is welke doelen zij moeten behalen. Verdere toelichting op de bovenstaande punten is opgenomen in bijlage D.2 , waarin het referentiekader voor het handelen van overheidspartijen is gegeven. 5. 2 Ontbrekende voorwaarden voor passende bestuurlijke aanpak De veiligheidstekorten waaraan kinderen in de noodopvang worden blootgesteld , komen voort uit de structurele inzet van noodopvang binnen het Nederlandse opvanglandschap. Om de structurele schaarste aan veilige opvangplekken in de asielketen op te lossen en er daardoor voor te zorgen dat de veiligheidsrisico’s voor kinderen in de opvang beter beheerst kunnen worden , treft de overheid verschillende maatregelen die de afhankelijkheid van noodopvang moeten verminderen. Deze maatregelen hebben echter slechts beperkt effect op het ondervangen van de structurele problematiek , waardoor de veiligheidstekorten blijven voortduren. De Onderzoeksraad constateert dat een aantal voorwaarden om de afhankelijkheid van deze onveilige noodopvang te kunnen verminderen ontbreekt. Daarmee ontbreken ook de benodigde voorwaarden om de aanwezige veiligheidsrisico’s voor kinderen te beheersen.

Gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen Het realiseren van veilige opvang voor asielzoekers is een gezamenlijke taak van het Rijk , uitvoeringsorganisaties en gemeenten. Om de veiligheid van kinderen in de (nood)opvang te garanderen , is het essentieel dat de betrokken partijen werken vanuit dit gezamenlijke belang. Een overheidsinstantie verschuilt zich niet achter een beperkte rol of taakstelling , maar neemt zelf initiatief om samen te werken met andere instanties en komt haar afspraken na. Overheden moeten elkaar daarom tijdig betrekken bij beleidsvorming en rekening houden met het feit dat keuzes gevolgen (kunnen) hebben voor medeoverheden. Responsief handelen De overheid luistert naar en heeft zicht op signalen uit het veld over veiligheidsrisico’s , en verbindt daar consequenties aan om de veiligheid van kinderen in de (nood)opvang te verbeteren. Kinderen in nood , september 2026 | H5 Analyse voortduren onveilige situatie in de noodopvang 103 5. 2.

1 Onvoldoende | robuuste | maatregelen voor | onderliggende | De Adviescommissie | spreekt | in 2017 van | een | ‘politieke | ontkenning’ problematiek | van | de structurele | fluctuaties | in het aantal | asielzoekers | dat Onvoldoende | voorbereid | op | fluctuaties | naar | Nederland | komt , en die | ervoor | zorgt dat | Nederland | zich Asielmigratie | wordt | gekenmerkt | door | grote | fluctuaties | en is lastig | laat overvallen | door | een | snelle toename | van | het aantal | nieuwe te voorspellen. 226 | Om | te zorgen | dat | kinderen | niet langdurig | asielaanvragen. | De Algemene | Rekenkamer | heeft | geconstateerd worden | blootgesteld | aan | onveilige | opvang | is het van | belang | dat | dat het COA | in 2015 , 2018 | en 2020 | al liet weten | behoefte te | hebben het opvangs ysteem te | allen | tijde voldoende | opvangcapaciteit | aan | reservecapaciteit. 229 | Desondanks | heeft | het kabinet | geen kan garanderen , | zowel | bij pieken | als dalen. | De Onderzoeksraad | middelen | vrijgemaakt | om | deze | extra | opvangplekken | te realiseren.

constateert | dat , voordat | de eerste | noodopvang | in 2021 | werd ingezet , al duidelijk | was | dat | het opvangstelsel | niet voldoende | Het Ministerie | van | Financiën | stelt in 2020 | dat | ‘de hoge | asiel­ robuust | was | om | grote | fluctuaties | in aantallen | asielzoekers | op te | instroom | in 2015­2016 | duidelijk heeft | laten | zien dat | de financiële vangen en | daardoor | niet zonder | meer | veilige opvang | voor elke | en maatschappelijke | consequenties | van | het | op­ en afschalen | in bewoner | kon | garanderen. | de asielketen | hoog | zijn’. 230 Hoewel | er een | programma | is ingesteld om | tot een flexibeler | en | wendbaarder | opvangstelsel | te komen Het COA | ontvangt | van | het Rijk financiering | op basis | van het | (zie hieronder) , | hebben | de | kabinetten | na 2015 | onvoldoende | lering gemiddeld | aantal | bezette | bedden. 227 Wanneer | het aantal | getrokken | uit de | risico’s die deze | werkwijze | met | zich meebrengt. mensen | in de opvang | afneemt , | krijgt het COA | minder | financiering , | Zo erkent | de Staatssecretaris | van | Justitie en | Veiligheid | in 2022 waard oor | het COA | genoodzaakt | is af te schalen.

| Wanneer | dat het kabinet | zich in slaap | heeft | laten | sussen | door | het lagere het aantal | bewoners | weer | toeneemt , | is er voor | het COA | weer | aantal | asielzoekers | dat in de | periode | na 2015­2016 | naar | Nederland financieel | ruimte | om | op te schalen. | Al ver voordat | het | COA | in | kwam. 231 | Het blijven vasthouden | aan | de | werkwijze | waarbij | het COA 2021 genood zaakt is | om | gebruik | te maken | van noodopvang , | continu | moet | op­ | en afschalen , | ondanks | de | waarschuwingen wordt | gewaars chuwd | voor | de risico’s die dit continue | op­ | en | over | de risico’s daarvan , | laat zien dat de | overheid | beperkt | lering afschalen | met | zich meebrengt. | Zo stelt de | Adviescommissie | voor | trekt uit het verleden | en | onvoldoende | rekening | houdt | met | de Vreemdelingenzaken | (nu | Adviesraad | Migratie) | in 2017 | dat de | fluctuerende | omstandigheden. | Daardoor | is zij onvoldoende | in betrokken partijen | onvoldoende | voor bereid | zijn voor het | moment | staat | om | op een | turbulent | dossier | de | veiligheid | van | kinderen | te dat de aantallen | asielzoekers | daadw erkelijk | snel toenemen. 228 | garanderen. 226 Zie bijv. De Haas , Hoe migratie echt werkt , 2023. 227 Algemene | Rekenkamer , | Focus op opvangcapaciteit | voor asielzoekers , 18 januari 2023.

228 Adviescommissie | voor Vreemdelingenzaken , | Pieken en dalen. Naar een duurzaam | systeem | voor opvang | van asielzoekers en huisvesting en integratie van vergunninghouders , | mei 2017. 229 Algemene | Rekenkamer , | Focus op opvangcapaciteit | voor asielzoekers , januari 2023. 230 Ministerie van Financiën , Brede Maatschappelijke | Heroverwegingen. | Naar | een wendbare | migratieketen , april 2020. 231 Kamerstukken | II 2022/23 , 26 200 VI , nr. 107. Kinderen in nood , september 2026 | | H5 Analyse voortduren onveilige | situatie in de noodopvang | 104 Noodmaatregelen bestendigen crisislogica In plaats van het faciliteren van een robuust opvangstelsel richt het kabinet zich vanaf 2021 hoofdzakelijk op het realiseren van noodopvangplekken op de korte termijn , vanwege de hoge druk op het opvangstelsel. Deze noodmaatregelen spelen in op de gevolgen van de structurele opvangproblematiek in de asielketen , maar dragen niet bij aan het oplossen hiervan. In veel gevallen bestendigen ze juist de aanwezige crisislogica (gevoel van urgentie en het blijven doen van tijdelijke beoogde concessies ten aanzien van de kwaliteit en veiligheid van de opvang). Ook leiden sommige maatregelen tot een verstoorde samenwerking tussen verschillende overheden.

232 Ingezette noodmaatregelen voor de realisatie van (nood)opvangplekken Aanwijzingen aan gemeenten In december 2021 wijst het kabinet drie gemeenten en een regio aan om acuut noodopvang te realiseren. Daarmee gaat het kabinet voorbij aan reguliere besluitvormingsprocessen op lokaal niveau. Nationale crisisstructuur In de zomer van 2022 activeert het kabinet de Nationale Crisisstructuur om op korte termijn het tekort aan opvangplekken aan te pakken. Verschillende partijen (veiligheidsregio’s , gemeenten , provincies , Immigratie­ en Naturalisatiedienst (IND) en het COA) trekken gezamenlijk op om noodopvang te realiseren. Actieve rol Ministerie van Asiel en Migratie In de zomer van 2022 lukt het het COA niet meer om zelfstandig alle asielzoekers op te vangen. Daarom neemt het ministerie een actievere rol bij het realiseren van nieuwe (nood)opvanglocaties. Dit doet het ministerie onder andere door het sluiten van bestuursovereenkomsten met gemeenten voor het realiseren van nieuwe (nood)opvang , waarbij het ministerie , wanneer nodig , gemeenten beter tegemoet kan treden door aanverwante onderwerpen mee te nemen in deze overeenkomsten. Ruimtelijke ordeningsinstrumentatrium Het kabinet beroept zich in augustus 2022 op het bestaande ruimtelijke ordeningsinstrumentarium om opvang in een hotel in de gemeente Tubbergen te realiseren.

Met dit instrumentarium kan het Rijk de gemeente passeren en de vergunningverlening voor de realisatie van een opvanglocatie naar zich toe trekken. 232 Zie voor een uitgebreidere beschrijving hoofdstuk 2. 2. Kinderen in nood , september 2026 | H5 Analyse voortduren onveilige situatie in de noodopvang 105 Twee | van de | maatregelen | die het kabinet | heeft | ingezet | zijn gericht | Ook | het instellen | van | de | Nationale | Crisisstructuur | in 2022 | heeft op het dwingen | van | gemeenten | om | op zeer | korte | termijn | nood | ­ | beperkt | bijgedragen | aan | het oplossen | van | de structurele opvang | te realiseren. | Het kabinet | heeft | geprobeerd lokale | besluit­ | schaarste | aan | opvangplekken. | Het streven | was | om | slechts vormings processen | te passeren | middels | het | geven | van | aan wij­ | tijdelijk gebruik | te maken | van | de suboptimale | crisisnoodopvang­ zingen | aan | gemeenten | om | opvang | te realiseren , | en gedreigd | locaties 237 die onder | de | paraplu | van | de Nationale | Crisisstructuur met | de inzet | van | het ruimtelijk | ordenings instrumentarium. | Beide | zijn gerealiseerd.

238 | De bedoeling | was | om | deze | crisisstructuur | zo maatregelen | bleken | weinig | effectief | voor het | oplossen | van | de | snel mogelijk | weer af | te bouwen | maar | dit gebeurt | uiteindelijk | pas structurele | schaarste | aan | opvangplekken. | Hoewel | verschillende | ongeveer | een | jaar later , in juli 2023. Niet omdat | de problematiek gemeenten | door | de | aanwijzing | zijn overgegaan | tot de | realisatie | op dat | moment | opgelost | is , maar | omdat | de veiligheidsregio’s van | noodopvang , | verkent | één | gemeente | ook | de | mogelijkheid | om | niet langer | de | voortdurende | problemen willen | oplossen | met de aanwijzing | juridisch | aan | te vechten. 233 | De | mogelijke | inzet van | ‘noodverbanden’. 239 | Met | de transitie | wordt | beoogd | om | tijdelijke het ruimtelijk | ordeningsinstrumentarium | zorgt | voor | weerstand | noodopvanglocaties | die in het beheer | van | gemeenten | zijn om onder | de lokale | bevolking , 234 | en pas | na vele | bezwaarprocedures | te zetten | naar | noodopvanglocaties | met | een | hogere | kwaliteit. kan de | beoogde | opvang | na | twee | jaar haar | deuren | openen. 235 | Het COA | wordt | dan | verantwoordelijk | voor | het beheer | van | de In plaats | van | bij te dragen | aan | een | duurzame | oplossing | voor | omgezette | locaties.

240 Ruim | driekwart | van | de | beoogde | locaties het structurele | tekort aan | opvangplekken zorgen | beide | maat­ | is echter | van | onvoldoende | kwaliteit | en daarom | niet geschikt regelen | voor | consternatie | bij de gemeenten. 236 | Het | passeren | van | voor | omzetting. 241 | Verschillende | locaties | worden | daarom | maar de lokale | besluitvorming | valt niet in goede | aarde | en zet druk | op | omgezet naar | tijdelijke gemeentelijke | opvang | (TGO). | Hierdoor de samenwerking | tussen | de | verschillende | overheden | (zie ook | ontstaat | er een | vorm | van | opvang | die deels | bestaat | uit onveilige paragraaf | 5. 2. 3). De onrust | die | beide | maatregelen | teweegb rengen | locaties | waar | de | kwaliteitsnormen | van | het COA | niet kunnen zorgen | voornamelijk | voor | een | bestendiging | van | de crisislogica. | worden | gehaald , | en die | onttrokken is | aan | het zicht | van | de nationale | overheidsinstanties. | De | Inspectie | Justitie en | Veiligheid houdt | immers | geen | (direct) toezicht | op TGO’s | (zie paragraaf | 4. 1. 2). 233 NOS , College Alkmaar | kijkt of het opvang | asielzoekers kan aanvechten , | 17 december 2021. 234 NRC , Opnieuw | protest in Albergen | tegen komst | asielzoekerscentrum: | ‘Het kabinet neemt | onze stem weg’ , 21 augustus 2022.

235 NOS , Omstreden | azc Albergen | opent na twee jaar de deuren , 30 september | 2024. 236 Zie bijvoorbeeld: NOS , VNG | over aanwijzen | asielopvangplekken: ‘Het | is een aanfluiting’ , 29 december | 2021 ; Algemeen Dagblad , | Kabinet | passeert gemeente en geeft vergunning voor | asielopvang | in hotel , 16 augustus 2022. 237 Crisisnoodopvang | is de soberste vorm | van noodopvang. Zie paragraaf | 2. 2. 3 voor meer toelichting op de inzet van crisisnoodopvang. 238 Kamerstukken | II 2022/23 , 19 637 , nr. 2992. 239 Veiligheidsberaad , | Veiligheidsberaad | rondt coördinerende | rol in crisisnoodopvang | asielzoekers af , https://www. veiligheidsberaad. nl/2023/06/07/ veiligheidsberaad­rondt­coordinerende­rol­in­crisisnoodopvang­asielzoekers­af/ [laatst | geraadpleegd op | 9 december | 2025]. 240 COA , Transitieplan CNO , | 23 november | 2022. 241 NOS , Slechts kwart van crisisnoodopvang | voor asielzoekers | wordt permanent , | 10 augustus | 2023. Kinderen in nood , september 2026 | | H5 Analyse voortduren onveilige | situatie in de noodopvang | 106 Naast | het treffen | van noodmaatregelen | gaat | het ministerie | ook | binnen | de | asielketen | aan | te pakken.

| Zo uitten | ambtenaren een | actievere | rol spelen | bij het realiseren | van | opvang | wanneer | van | het Ministerie | van Justitie en | Veiligheid | (JenV) | hun | zorgen het COA | er niet langer | in slaagt | om | op | een autonome | en | over | de invloed | op maatregelen | om | het asielsysteem | flexibeler slagvaardige | manier | voldoende | noodopvang | te realiseren | (zie | en | effectiever | te maken. | Ook | benoemden | zij dat inzet van | het ook | paragraaf | 5. 2. 2). Hoewel | deze | actievere | rol van | het ministerie | ruimtelijk | ordeningsinstrumentarium | ‘naar verwachting | de relaties volgens | geïnterviewden | leidt tot een | verhoogde | bereidheid | van | met | de | gemeenten | zal verslechteren | en mogelijk | een | negatieve gemeenten | om | opvangplekken | ter beschikking | te stellen , leidt | invloed | heeft | op de gesprekken | over | een | wettelijke | taak voor deze | betrokkenheid | niet enkel tot extra | opvangplekken. | Volgens | gemeenten’. 242 de Onderzoeksraad | levert zij ook een | risico op voor | de borging van | de kwaliteit | en veiligheid | van opvang.

Het | COA | draagt | Structurele | maatregelen | komen | onvoldoende | van de | grond verantwoordelijkheid voor | de | veiligheid | van | de bewoners , | onder | Naast | het treffen | van verschillende | maatregelen | om | op korte wie veel | kinderen , | en heeft zicht op | de consequenties | van | de | termijn | extra opvang | te realiseren , zet de | overheid | ook | in op afspraken | in bestuursovereenkomsten | en op | de dagelijkse | praktijk | enkele | structurele | maatregelen | die moeten | zorgen | voor | een van | de opvang. | Wanneer | het ministerie | een | rol speelt | bij het | ‘duurzaam | opvangmodel’ | op de lange | termijn. 243 Deze | structurele sluiten | van bestuursovereenkomsten , | krijgen bredere | (politieke) | maatregelen | moeten | ervoor | zorgen | dat | er meer | structurele belangen | een | grotere | rol , wat ten | koste | kan gaan | van | het belang | opvangplekken | worden | gerealiseerd | in reguliere | azc’s , waardoor dat | wordt | gehecht | aan | de kwaliteit | en veiligheid | van opvang. Uit | kinderen | niet meer | langdurig | hoeven | te worden | opgevangen | op interviews | komt | naar | voren | dat | het ministerie | in veel gevallen | de | onveilige | noodopvanglocaties. | Twee | instrumenten | moeten | ervoor kwantiteit van | opvang | boven | de kwaliteit | stelt.

In plaats | van | rust | zorgen | dat | de sterke afhankelijkheid | van | onveilige | noodopvang te creëren | en het COA | in staat te stellen om | voldoende | veilige | wordt | gereduceerd: | de Uitvoeringsagenda | Flexibilisering opvang | te realiseren , | kan | het bijspringen | door | het | ministerie | op | de | Asielketen | en | de Spreidingswet. | De Onderzoeksraad | constateert lange | termijn | ondermijnend | werken. | dat | er verschillende | randvoorwaarden | ontbreken | voor | een | goede implementatie | van | deze | structurele | maatregelen. Verschillende noodmaatregelen | die het kabinet | treft dragen | niet alleen | slechts | beperkt | bij aan | het oplossen | van | de onderliggende problematiek ; | ze hebben | ook | invloed | op | de implementatie | van meer | structurele | maatregelen , | die deze | problematiek | directer beogen | op | te lossen. | Met | name | de | maatregelen | die druk leggen op de | onderlinge verhoudingen | hebben | een | negatieve | impact | op de gezamenlijke | bereidheid om | de | bredere | opvangproblematiek 242 Ministerie van Binnenlandse | Zaken | en Koninkrijkrelaties , Besluit op een Woo-verzoek over | (voormalig) | hotel ‘t Elshuys , 6 juli 2023 , https://www. rijksoverheid. nl/ documenten/woo­besluiten/2023/07/06/besluit­op­een­woo­verzoek­over­voormalig­hotel­t­elshuys. 243 Kamerstukken | II 2021/22 , 19 637 , nr. 2953.

Kinderen in nood , september 2026 | | H5 Analyse voortduren onveilige | situatie in de noodopvang | 107 Structurele | maatregelen 244 Uitvoeringsagenda | Flexibilisering | Asielketen De Uitvoeringsagenda | is een | gezamenlijk | plan | van | het Rijk , provincies | en gemeenten | voor | een | flexibeler | en effectiever | asiel­ opvang systeem. 245 | Deze | agenda | werd | in 2020 | vastgesteld | en is in 2024 | aangepast | en opnieuw | bekrachtigd. | Hij beoogt | een versimpeld | systeem | met | drie typen | opvang: | asielzoekerscentra | (azc’s) met | aanmeldf aciliteiten , | azc’s voor | de versnelde | procedure en ‘gewone’ azc’s. | Waar | mensen | voorheen | naar | een | ander | type | opvang | verhuisden | zodra | er een nieuwe | fase | van | hun | asiel­ procedure | inging , wordt | deze | strenge | koppeling in | dit nieuwe | systeem | losgelaten. Spreidingswet De Wet | Gemeentelijke | taak | mogelijk | maken | Asielopvang voorzieningen , | beter bekend | als de | Spreidingswet , | beoogt | om | voldoende , duurzame | en | flexibele opvang | te realiseren | via een | evenredige | verdeling | van | de | opvang | van | asielz oekers | over | gemeenten | en provincies. 246 De Uitvoeringsagenda | Flexibilisering | Asielketen , een | gezamenlijk | Ook | de | uitvoering | van | de Spreidingswet | verloopt | gebrekkig.

| Op visie op | hoe het | Nederlandse | opvanglandschap | dient | te worden | 1 februari | 2024 trad | de | wet in werking. | Al kort na | de inwerking­ ingericht , berust | op een | gedeelde | verantwoordelijkheid. | Zo vereist | treding | werd | de status | van | de wet betwist. | Het | kabinet­Schoof bijvoorbeeld | het openen | van | de | verschillende | opvangvormen | maakte | bij zijn aantreden | in juli 2024 | kenbaar | de | Spreidingswet medewerking | van | zowel | het Rijk , de provincies | als de gemeenten , | te willen | intrekken. 247 Ook | maakte | de toenmalige | bewindspersoon zodat | de baten | en lasten | kunnen | worden | verdeeld. | Hoewel | er breed | kenbaar | dat | zij als toezichthouder | niet handhavend | zou optreden draagvlak | is voor | de Uitvoeringsagenda | – alle partijen | hebben de | als gemeenten | niet aan | hun | plicht zouden | voldoen , 248 hoewel | de agenda | in 2024 | opnieuw | bekrachtigd | ­ ontbreken | de | gedeelde | wet nog | niet was | ingetrokken | en deze | dus nog | steeds | van | kracht verantwoordelijkheid | en de | onderlinge solidariteit | die nodig | zijn | was. | Deze | dubbelzinnige | boodschappen leiden | tot onduidelijkheid om | er gezamenlijk | uitvoering | aan | te geven | (zie paragraaf | 5. 2. 3).

| en onrust | onder | de uitvoerende | partijen , wat | het vertrouwen | in Dergelijke | terughoudendheid | wordt | versterkt | doordat | het Rijk | de overheid | heeft | ondermijnd | en de | uitvoering | van | de wet | heeft onvoldoende | voorziet | in duidelijke , structurele | financiering | voor | het | belemmerd. Hierdoor | is het potentieel | van | de Spreidingswet openen | van | langdurige opvanglocaties | (zie ook | paragraaf | 5. 2. 2). | niet volledig | benut , wat | ertoe | heeft | geleid | leidt dat er minder 244 Zie voor een uitgebreidere | beschrijving hoofdstuk 2. 2. 245 Landelijke Regietafel , Uitvoeringsagenda | Flexibilisering Asielketen , 3 april 2024. 246 Wet gemeentelijke taak | mogelijk maken asielopvangvoorzieningen , | 1 februari 2024 (Spreidingswet). 247 Rijksoverheid , Regeerprogramma | – uitwerking van | het hoofdlijnenakkoord | door het kabinet , september | 2024. 248 Volkskrant , Faber past nog geen | dwang | toe bij gemeenten | die niet aan eisen asielopvang | voldoen , 21 december | 2024. Kinderen in nood , september 2026 | | H5 Analyse voortduren onveilige | situatie in de noodopvang | 108 structurele | opvangplekken | zijn gerealiseerd | en de | afhankelijkheid | de Rijksoverheid | zorgt voor | toereikende | (financiële) | slagkracht en van | onveilige | noodopvang | voortduurt. 249 | heldere | kaders.

Structurele | maatregelen , | zoals | de | Uitvoeringsagenda | Flexibilisering | Financiële middelen | en | slagkracht Asielketen | en de | Spreidingswet , | hebben | de | potentie | om | tot een | Hoewel | noodopvang | twee | keer | zoveel | kost | als reguliere | opvang 251 robuust | opvangstelsel | te komen | waarin | de | veiligh eids tekorten | en er in 2024 | ruim | 23, miljard | euro | aan | werd | uitgegeven , 252 | heeft voor | kinderen | worden | weggenomen , | maar | zij hebben | slechts | het COA | zelf geen | financiële slagkracht | om | zelfstandig | structur ele beperkt | effect | gesorteerd. | Dit terwijl het | kabinet | zich , naast | nood­ | opvang | van | goede | kwaliteit | te realiseren. | De | Algemene | Rekenkamer maatregelen , | beroept | op structurele | maatregelen | om | ‘uit de | crisis | laat zien dat | de | begroting | van | het COA | structureel | te laag | is en te komen’. | Zo erkende | het kabinet | bijvoorbeeld | bij het | instellen | dat de | financieringssystematiek | ervoor | zorgt | dat het | COA | continu van | de Nationale | Crisisstructuur | in 2022 | dat | deze | noodmaatregel , | achter | de feiten | aanloopt.

253 | Ondanks | deze | structurele | tekorten die | inzet op | oplossingen | voor | de | korte | termijn , gepaard | diende | verlaagde | het kabinet | in 2025 de | begroting | voor | uitvoerings­ te gaan | met | investeringen | in het opvangstelsel | op | de (middel) | organisaties | als het | COA | en Nidos | voor | de | komende | vijf jaar met lange | termijn. 250 | Doordat | deze | structurele | maatregelen | echter | niet | ruim | tachtig | procent , 254 | terwijl het geschatte | aantal | mensen van | de grond | zijn gekomen , | bleef | de | onderliggende | problematiek | dat asiel zal | aanvragen | in Nederland | hoog | blijft. 255 Ook koos | het voortbestaan | en | hebben noodmaatregelen | het | ontstaan | en voort­ | kabinet | ervoor | om | in dezelfde | begroting | geen | middelen | toe te duren | van | urgente | problematiek | niet effectief | kunnen | verhelpen. | kennen | aan | een | plan | voor | stabiele financiering | voor | het | COA , terwijl daar | brede | steun | voor | was | bij verschillende | uitvoerings­ 5. 2. 2 | Ontbrekende middelen | voor | effectieve | en doelgerichte | organisaties | en | er voor | dit plan | een | Kamermeerderheid | was.

256257, uitvoering Verschillende instanties , | zoals | het COA | en | gemeenten , | staan | aan | Toereikende | financiële | slagkracht | is van belang | om | stabiliteit en de | lat om | veilige | opvang | voor | kinderen | te organiseren. Invulling | continuïteit | van | veilige | opvang | te garanderen. | Door | het gebrek geven | aan | deze | opdracht | vergt | een | goede | organisatie , | waarbij | aan | stabiele | financiering | is het COA niet | in staat | om | zelfstandig | en 249 | Op verzoek | van gemeenten | en uitvoeringsinstanties houdt het | huidige | kabinet Jetten de Spreidingswet | in stand. Zie coalitieakkoord | 2026­2023 , | Aan de slag ­ Coalitieakkoord | 2026­2030. 250 | Kamerstukken | II 2021­22 , 19 637 , nr. 2951. 251 | Rijksoverheid , Wat | geeft de overheid | uit aan de | opvang | van | asielzoekers? , https://www. rijksoverheid. nl/onderwerpen/asielbeleid/vraag­en­antwoord/uitgaven­ rijk­provincies­gemeenten­voor­opvang­asielzoekers | [laatst geraadpleegd op | 8 januari 2026]. 252 | Kamerstukken | II 2025/26 , Aanhangsel van | de Handelingen | (ah­tk­20252026­153). | Antwoord op | vragen | van de leden | Dijk en Van Nispen | over de | stand van | zaken van de uitvoering van | de SP-motie | om | te stoppen | met | commerciële noodopvang. 253 | Algemene | Rekenkamer , | Focus | op opvangcapaciteit | voor asielzoekers , 18 januari 2023.

254 | Rijksoverheid , Ombuigingslijst , | 11 juli 2025. Zie ook: Kamerstukken | 2024­25 , 36 600 , nr. 1. Vaststelling van de begrotingsstaten | van het Ministerie van Asiel en Migratie (XX) voor het jaar 2025. 255 | Algemene | Rekenkamer , | Aandachtspunten | bij de ontwerpbegroting | 2026 van het Ministerie van | Asiel en Migratie , 23 september 2025. 256 | COA , Stabiele opvang | en structurele financiering | nodig | voor menswaardige | en betaalbare | asielopvang , | 25 juni 2025. 257 | Het kabinet | Jetten stelt dat het volgens | de afspraken | met het kabinet | uit 2023 het COA | in staat zal stellen om voldoende | structurele en flexibele opvangplekken | te realiseren , met stabiele financiering op | basis van de | laatste meerjaren | productie | prognose. | Zie coalitieakkoord | 2026­2023 , Aan | de slag ­ Coalitieakkoord | 2026­2030. Kinderen | in nood , september 2026 | | H5 Analyse | voortduren onveilige | situatie in de noodopvang | 109 op duurzame wijze afspraken te maken met gemeenten over de 258 realisatie van structurele opvangplekken. veilige en duurzame opvang dienen te realiseren. Zo kan het COA niet langer zelfstandig meerjarige opvang financieren sinds het kabinet in 2025 de financiële middelen voor het COA heeft gereduceerd.

Dit leidt tot de situatie waarin alleen het ministerie goedkeuring kan verlenen voor de realisatie van meerjarige opvang , terwijl het COA als organisatie door het ministerie juist belast is met de taak om zelfstandig opvang te realiseren. Door deze mismatch tussen de opdracht aan het COA en de middelen die het ministerie van A&M daarvoor ter beschikking stelt , blijft het opvangstelsel in de crisismodus en lukt het niet om op organisatorisch vlak in rustiger vaarwater te komen. De keuze van het kabinet voor de wijze waarop het COA gefinancierd wordt , is direct van invloed op hoe het COA zijn taak kan uitvoeren. Die keuze is daardoor ook een oorzaak voor het feit dat het COA niet in staat is gebleken om veilige opvang voor kinderen te garanderen. Een voorbeeld van het gebrek aan praktische kaders betreft de gemeentelijke exploitatie van opvanglocaties. De Spreidingswet biedt gemeenten de mogelijkheid om volledige gemeentelijke 259 exploitatie (VGE) te realiseren. Voor gemeenten kan dit een aantrekkelijke optie zijn om asielopvang te organiseren , omdat zij op die manier de asielopvang naar eigen inzicht kunnen vormgeven. Lange tijd heerste er echter veel onduidelijkheid over hoe gemeenten hier invulling aan zouden kunnen geven.

Zo gaf het ministerie onvoldoende helderheid over praktische elementen , zoals de vraag hoe cruciale informatie over bewoners 260 veilig met gemeenten gedeeld kon worden. Ook is het toezicht 261 op VGE (Volledige Gemeentelijke Exploitatie) niet geregeld. Verder ontbraken financiële kaders voor duurzame gemeentelijke opvang (DGO) lange tijd. Onbekend was welke (meerjarige) financiering ten grondslag lag aan deze gemeentelijke locaties. Onduidelijkheid zorgt ervoor dat deze vormen van asielopvang moeilijk van de grond komen. Heldere kaders met ruimte voor flexibiliteit Hoewel wet­ en regelgeving voorschrijft hoe veilige opvang voor kinderen eruit hoort te zien , is niet altijd duidelijk hoe die wet­ en regelgeving in de praktijk moet worden toegepast. Al eerder constateerden we bijvoorbeeld dat de in verschillende Programma’s van Eisen (PvE’s) vastgelegde normen geen heldere status hebben en in de praktijk slechts beperkt leidend zijn (zie paragraaf 4. 1. 3). In sommige gevallen ontbreken zelfs praktische kaders volledig , waardoor partijen niet weten op welke manier zij Eenduidige en richtinggevende kaders zijn van belang om veilige opvang te realiseren , zodat op noodopvanglocaties de risico’s op veiligheidstekorten kunnen worden beheerst.

Tegelijkertijd is het zaak om de juiste balans te vinden , met de ruimte voor instanties om asielopvang vorm te geven op een manier die past bij de lokale context. Zo gaven enkele gemeenten aan dat zij bij het COA 258 COA , Stabiele opvang en structurele financiering nodig voor menswaardige en betaalbare asielopvang , 25 juni 2025. 259 Deze duurzame gemeentelijke opvang (DGO) is de tegenhanger van de tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO). Beide opvangvormen betreffen locaties die door gemeenten worden geëxploiteerd. Door het tijdelijke karakter van TGO , wordt deze opvangvorm in dit rapport onder noodopvang geschaard. 260 Brief van de algemeen directeur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten aan de Minister van Asiel en Migratie , Gemeentelijke exploitatie opvanglocaties , 16 juli 2024. 261 Hoewel gemeenten verantwoordelijk zijn voor het dagelijkse beheer van TGO’s en DGO’s , is COA eindverantwoordelijk voor dit soort locaties. De Inspectie JenV houdt echter geen toezicht op gemeenten , maar enkel op het COA. Om toch een vorm van toezicht op TGO’s en DGO’s te realiseren , is op bestuurlijk niveau tussen de Inspectie en het COA afgestemd dat sprake is van tweedelijnstoezicht: de Inspectie spreekt het COA als eindverantwoordelijke aan op de kwaliteit van TGO’s en DGO’s.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://beesel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4e1b2e88-5bd0-438a-a1ad-72fae283539e?agendaItemId=197f7d91-ca8a-47cd-8b79-7ea211df89d8