13.2.56 - 2026.09.21, Onderzoeksraad voor Veiligheid, publicatie rapport Kinderen in nood (geanonimiseerd)
Tekst van het document
’ De Onderzoeksraad vernam tijdens het onderzoek op nood opvang locaties verschillende verhalen over geweld of de dreiging van geweld , conflicten en (pogingen tot) suïcide. Kinderen , zoals Zain , blijken veel incidenten van dichtbij mee te maken. Persoonlijke ervaringen , maar ook de verhalen die vaak nog lang blijven circuleren , moeten zij veelal verwerken zonder professionele begeleiding. Incidenten als de suïcide van een medebewoner drukken zwaar op het mentale welzijn van kinderen. Geweld , of de dreiging van geweld , is een min of meer vast onderdeel van hun leefomgeving. Dat tast hun gevoel van veiligheid aan. Conflicten , agressie en fysiek geweld komen niet uitsluitend voor in de noodopvang. Toch stelde de Onderzoeksraad tijdens het onderzoek vast dat een aantal risicoverhogende factoren kinderen in de noodopvang enerzijds kwetsbaarder maakt , en anderzijds de kans vergroot dat zij worden blootgesteld aan dergelijke vormen van geweld. Door de combinatie van ondermaatse leefomstandigheden , voortdurende spanning en het gegeven dat mensen dicht op elkaar leven , kunnen meningsverschillen en ruzies snel uit de hand lopen.
Uit interviews met medewerkers en ouders blijkt dat conflicten vaak beginnen met onenigheid over triviale onderwerpen: klachten rond de Op grond van het Kinderrechtenverdrag en de Opvangrichtlijn is de overheid verplicht zich maximaal in te spannen om kinderen , ongeacht hun verblijfsstatus of opvangplek , te beschermen 121 tegen alle vormen van lichamelijk en geestelijk geweld. De Onderzoeksraad constateert dat deze beschermende bepalingen 121 Het Kinderrechtenverdrag (artikel 19) verplicht staten om kinderen te beschermen tegen alle vormen van geweld , mishandeling en verwaarlozing. Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 59 Het ontbreken | van | veilige en voor kinderen | gereserveerde Salim | (17 jaar) , alleenstaande | jongere: | ruimtes | vergroot | de kans | dat | kinderen | getuige | worden | van geweld. | Door | de zeer kleine privékamers | en het gebrek | aan kindvriendelijke | ruimtes | hangen | kinderen | vaker rond | in gangen ‘Er | was | hier | laatst | een | ruzie | met | een | mes. | Ik was | die | avond of in gemeenschappelijke | ruimtes , waar | zij vervolgens | mogelijk niet | hier , | maar | ik hoorde | de | verhalen | en | dat | is wel | heftig | getuige | zijn van incidenten.
| Tijdens het veldonderzoek | vertelden kinderen | en hun | ouders | dat zij regelmatig | ruzies | of geweld | tussen om | te | horen. ’ volwassenen | meemaken , | bijvoorbeeld | in het restaurant | of op | de gangen , | en dat | zij zich hierdoor | onveilig | voelen. schoonmaak , | het gebruik | van | collectieve ruimtes , | eetgewoontes of geluidsoverlast. | Daar | zitten veelal | problemen | onder | zoals stress over | asielprocedures , | trauma’s , | onzekerheid | over de toekomst en | over familieleden , | en frustraties | over | de slechte leefomstandigheden. Het WODC | benoemt | in een | recent | onderzoek | verschillende factoren | die leiden | tot crimineel | en overlastgevend | gedrag van COAbewoners | van | zowel | reguliere | locaties | als van noodopvanglocaties. 122 | Het rapport | benadrukt | dat overlast | en geweld | voortkomen | uit een | combinatie | van factoren , | waaronder factoren | gerelateerd | aan | de structurele | inzet van | noodopvang (zoals regelmatige | verhuizingen) , | en | factoren | gerelateerd aan | de specifieke | leefomstandigheden | in opvanglocaties (zoals het ontbreken | van | zorg of dagbesteding , | stressfactoren , fysieke kenmerken | van de | opvang | en een hoge | caseload | bij begeleiders). 123 122 Wetenschappelijk | onderzoek en | datacentrum (WODC). | Wat hen beweegt.
| Factoren die bijdragen aan overlast en criminaliteit buiten COA-opvang , | 2025. 123 Wetenschappelijk | onderzoek en | datacentrum (WODC). | Infographic: Factoren die bijdragen aan overlast en criminaliteit uiten COA-opvanglocaties. | 2025. Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang | 60 Cijfers | laten | zien | dat | op | noodopvanglocaties | waar | kinderen | In 2025 | zijn er in totaal | 2. 765 agressie | en | geweldsincidenten 125 verblijven | regelmatig | incidenten | met | fysiek | of (non)verbaal | op | COAnoodopvanglocaties | geregistreerd. 126 | Om | rekening | te geweld | en agressie | voorkomen , | net | als op | reguliere | locaties. 124 | houden | met | de | bewonersaantallen | is in Figuur | 26 weergegeven Hoewel | deze | cijfers | niet laten | zien tot in hoeverre | individuele | hoeveel | gewelds | of agressie | incidenten | per 100 | bedden | zijn kinderen | daadwerkelijk | aan | dergelijke | incidenten | worden | geregistreerd | in zowel | de | noodopvang | als de | reguliere | opvang. blootgesteld | (als | slachtoffer | of omstander) , | wijzen | zij erop | dat kinderen | in hun | dagelijks | leven | het | risico | lopen | met | geweld | 200 geconfronteerd | te worden.
| 180 160 25 | 140 120 20 | 100 80 15 | 60 40 10 | 20 0 5 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 -- RReegguulliieerree ooppvvaanngg -- NNooooddooppvvaanngg 0 | Figuur 27: Relatief aantal | geregistreerde agressie- | en geweldsincidenten | per 2022 | 2023 | 2024 | 2025 honderd | bedden op | opvanglocaties | in het beheer | van het COA | waar alleen- - Reguliere | opvang | - Noodopvang staande | kinderen | (amv) | verblijven (cijfers van | aanmeldcentrum | Ter Apel en Figuur 26: Relatief aantal | geregistreerde agressie- | en geweldsincidenten | per | Budel zijn niet meegenomen | in de analyse). honderd | bedden | op opvanglocaties | in beheer | bij het COA | waar | kinderen | in gezinnen | verblijven (cijfers van | aanmeldcentrum | Ter Apel en | opvanglocatie | Wat | betreft | de opvang | van | alleenstaande | kinderen | laat de Budel zijn niet meegenomen | in de analyse). | data zien | dat | in de | noodopvang | in 2025 in | totaal | 1730 | agressie en | gewelds incidenten | werden | geregistreerd. 127 | In Figuur | 27 is 124 Analyse | Onderzoeksraad | van kwantitatieve | data | opgevraagd bij | het WODC | over incidenten | op COAopvanglocaties. | Zie bijlage F waarin | een methodologische verantwoording | is opgenomen | voor deze data. 125 Het gaat | hierbij om | fysiek of (non)verbaal | geweld | of agressie | tegen personen | op de locatie waar zij woonden.
126 Er wordt | expliciet gesproken | over COAnoodopvanglocaties. | Tijdelijke gemeentel ijke | opvanglocaties | worden | niet meegenomen | in deze cijfers , omdat | registratie van | incidenten | vaak onvolledig | is. Daarnaast zijn | bij bovens taande | voorbeelden | het aanmeldcentrum | Ter Apel en opvanglocatie | Budel niet meegenomen bij | de groep | reguliere locaties , | vanwege | de unieke kenmerken van | deze | locaties (grootschalig , | opvang | doelgroepen | met bepaalde | procedurele | statussen). 127 Doordat | er meer | toezicht is op amvlocaties | is het aantal geregistreerde | incidenten relatief | hoog. Kinderen | in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's | voor kinderen | in de noodopvang | 61 weergegeven | hoeveel | gewelds | of agressie | incidenten | per | 100 | 2025 | 70 meldingen | gedaan | van ‘verbale | dreiging | met | suïcide’ bedden | zijn geregistreerd | voor | amvnoodopvang | en reguliere | en 110 meldingen | van | ‘zelfdestructieve | acties’ , waaronder | in de amvopvang. | incidentregistratie onder | andere | zelfverwonding , | verbranding en pogingen | tot suïcide | worden | verstaan. 128 In 2022 , 2023 | en 2024 werden | er in de noodopvang | respectievelijk | 20 , 60 en 100 meldingen Omar | (13 jaar): | gedaan | van ‘verbale | suïcidedreiging’ | en 40 , 80 en | 115 meldingen van ‘zelfdestructieve | acties’.
Op verschillende | opvanglocaties | die ‘Er hangen | overal | camera’s , | maar | toch | de Onderzoeksraad bezocht , | was | in de periode | vóór het onderzoek sprake | geweest | van een | suïcidepoging. | Die pogingen | hadden voelen | we | ons | niet | veilig | hier. ’ | een zware | impact | op alle betrokken | medewerkers | en bewoners (volwassenen | en kinderen). Tijdens | het onderzoek | werden | geen | suïcidepogingen | genoemd waar | kinderen | in gezinsverband | als directe | slachtoffers | bij betrokken | waren. | Wel | kregen | deze | kinderen | indirect | veel mee over | suïcideincidenten | bij medebewoners | in de noodopvang , Figuur 28: Foto van een beveiligingsc amera (bron: | foto genomen | door een | kind in het photovoice-project | van de | omdat | daar verhalen | over | rondgingen. | Vrijwel alle ouders | die | de Onderzoeksraad | voor Veiligheid). | Onderzoeksraad | sprak , deelden | hun | zorgen | over de merkbaar schadelijke | gevolgen | voor hun | kinderen | van de incidenten | en | de verhalen | daarover. Zelfbeschadigend | gedrag , | waaronder | zelfverwonding | en suïcidaal | gedrag Begeleiders | op opvanglocaties | voor | alleenstaande kinderen vertelden | de Onderzoeksraad dat | kinderen | regelmatig | suïcidale gedachten | hebben , | en dat suïcidepogingen | onder | deze | doelgroep regelmatig | voorkomen.
| Cijfers verkregen | via het WODC | bevestigen regelmatig | voorkomend zelfbeschadigend | gedrag | onder alleenstaande | kinderen , | zowel in de reguliere | opvang | als in de noodopvang | (zie bijlage F voor methodologische | verantwoording van de | gebruikte | data). | In de amvnoodopvang | werden | in 128 COA , Geregistreerde | COA | en Politie meldingen | op en rondom | COA | opvanglocaties , 2015. https://zoek. officielebekendmakingen. nl/blg672482. pdf | [laatst geraadpleegd | op 30 juni 2026]. Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang | 62 Seksueel | grensoverschrijdend | gedrag Kinderen | in de door | onderzoekers | bezochte | noodopvanglocaties Lastiggevallen | in | liepen | het risico op | confrontatie | met | seksueel | grensoverschrijdend de | noodopvang | gedrag , | zo constateert | de Onderzoeksraad. | Dit gedrag varieerde van | ongepaste | opmerkingen | tot pogingen | tot misbruik. | Op een | van | de locaties | waren | serieuze | signalen | van | kinderen | over seksuele | intimidatie | en seksueel | geweld. | Kinderen | vertelden Sakir | (12 jaar) vertelt: ‘Ze kwamen | en begonnen | mij lastig te vallen. Ze deden | slechte | dingen | dat ze bang | waren. | Ze voelden | zich onveilig | door | de | verhalen en kwamen | dicht | bij mij en | hebben | me | aangeraakt (wijst | naar | zijn billen).
Ze zeiden: | ‘Kom | met | die in de opvang | de ronde | deden , | maar | ook omdat | zij zelf met mij mee | naar | de | kamer’. | Ze zeiden | dat ze dingen | wilden | zoals | seks. Ik zei: ‘Jullie zijn respectloos’ | seksueel | grensoverschrijdend | gedrag waren | geconfronteerd. en ik rende | weg. | Daarna | ging | ik naar | mijn | kamer | en | vertelde | het | niemand. | Ik vertelde | het niet | Enkele | jonge | meiden vertelden | dat zij voortdurend | op | hun | hoede eens | aan | mijn papa , | want | het was | te moeilijk. | Ik weet | niet wie | die jongens | zijn , maar | ze zijn hier | waren | en dat | zij hun dagritme hadden | aangepast. | Zij bleven in de | noodopvang. | Toen | ik wegrende , | zeiden | ze dingen | zoals: ‘Kom , ik heb | volle melk’. Ze zeiden | bijvoorbeeld vooral | op hun | kleine | kamer | of zorgden | ervoor | dat er stomme | zinnen | bij. Ze bedoelden | echt | iets anders. ’ | ze nooit | alleen | rondliepen. | Een | jongen | van | vijftien vertelde | dat hij zich , vanwege | het risico op seksueel | grensoverschrijdend | gedrag , verantwoordelijk | voelde | voor | de veiligheid | van | zijn zussen | en ‘Ik vertelde | het | niet | eens | aan | mijn | papa , | want | het | was | te | zijn moeder. | Zijn zussen | lopen | altijd met | een familielid | mee | om moeilijk. | ‘ | risico’s op ongewenst | gedrag te | verkleinen.
| Ook | in een | brandbrief die huisartsen | van | het GZA | in het voorjaar | van | 2025 schreven naar | aanleiding | van | hun | ervaringen | op een | grootschalige COA opvanglocatie | gevestigd | op een | schip , wordt | melding | gemaakt dat er vermoedens | zijn van | misbruik | van | kinderen | onderling | en dat jonge | vrouwen | zich niet veilig voelen. 129 129 Enkele huisartsen van GZA schreven | op 10 april 2025 een intern bedoelde | brandbrief over de | onveilige en onhygiënische | situatie op het opvangschip | de Silja (Rotterdam) , waar ongeveer | 2000 statushouders verblijven , waaronder | veel kinderen. De brandbrief is opgevraagd | door de Onderzoeksraad. | Delen van deze | brief zijn gepubliceerd in het NRC (NRC , Een van de grootste vluchtelingencentra | is een snelkookpan | van geweld | en besmettelijke | aandoeningen , | waarschuwen | artsen. 10 april 2025). Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 63 De Onderzoeksraad stelt vast dat er op de bezochte opvang locaties veelal geen specifiek meldpunt of vertrouwens persoon voor kinderen aanwezig was. Deze bevindingen komen overeen met recente cijfers van het COA.
Analyses op basis van een enquête uitgevoerd door het COA in het voorjaar van 2025 laten zien dat op 47 procent van de noodopvanglocaties voor alleen staande kinderen en op 37 procent van de locaties waar kinderen in gezinsverband verblijven structureel onvoldoende aandachts functionarissen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling aanwezig 130 waren. Nawal (17 jaar): ‘We proberen nooit alleen rond te lopen , omdat we anders lastig gevallen worden. Overal hangen deze affiches , maar dat helpt niets. […] Als mijn De norm is dat er per locatie minimaal twee COA medewerkers een opleiding hebben gevolgd om te handelen 131 naar de meldcode ‘huiselijk geweld en kindermisbruik’. moeder boodschappen doet , zitten wij op de kamer met de deur op slot. ’ Figuur 29: Voorlichtingsflyer op een noodopvang tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag (bron: foto genomen door een kind in het photovoice-project van de Onderzoeksraad voor Veiligheid). Gebrek aan duidelijk meldpunt en nazorg Kinderen vertelden in gesprekken dat zij zich niet serieus genomen voelden op het moment dat zij bij professionals een melding deden over conflict , intimidatie of seksueel grensoverschrijdend gedrag. In gesprekken met de Onderzoeksraad gaven kinderen aan dat zij zich machteloos voelden.
Ook lieten zij weten dat zij zich vaak niet hadden uitgesproken uit angst om de schuld te krijgen (victim blaming) , of omdat zij bang waren om beperkt te worden bij het spelen en niet meer vrij zouden mogen rondlopen. Wanneer er geen sprake is van passende begeleiding of nazorg , blijven deze ervaringen op de achtergrond meespelen in het dagelijks functioneren van kinderen. 130 Analyse Onderzoeksraad van opgevraagde COAdata naar aanleiding van een door het COA uitgevoerd enquête. Zie bijlage F voor de methodologische verantwoording. 131 Dit is een norm die het COA heeft vastgesteld en opgenomen in zijn Programma van Eisen (PvE). Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 64 3. 2. 4 Persoonlijke ontwikkeling | Het Kinderrechtenverdrag | verankert | het fundamentele | recht | van elk kind op | beschikbaar , | toegankelijk | en passend | onderwijs. 133 | Ook de Europese | Opvangrichtlijn | benadrukt | dit recht | in de bepaling | dat werd het | gezin | overgeplaatst | naar | een over | kinderen | zo snel mogelijk | na het indienen | van | de asiel aanvraag , Zeven | maanden | looplocatie , een | tijdelijke opvang in | een | sport | toegang | moeten | krijgen | tot het reguliere | onderwijs systeem.
134 | De niet | naar | school | hal die werd ingezet | om | Ter Apel | te ontlasten | ervaring | van | Nasser | en Tamer , | die door | verhuizingen | van | locatie Nasser | en Tamer | bij hoge | instroom. | De jongens | en hun | vader | naar | locatie | gedurende | zeven | maanden | geen | toegang | tot onder verbleven | drie maanden | in de sporthal , tussen | wijs hadden , | laat | zien hoe | het recht | op onderwijs | in de | nood schotten , met | weinig | privacy. Niemand | kon | opvang | onder | druk | staat. Dit hangt nauw | samen | met | de | aard De broertjes | Nasser | (12 jaar) | en Tamer | (13 | aangeven | of het gezin | binnen | enkele | dagen | van | het noodopvangstelsel , | dat gekenmerkt | wordt | door | frequente jaar) | verblijven met | hun | vader | in een | nood | of pas na | maanden | zou verhuizen. | Nasser | verhuizingen , | capaciteitsproblemen | en beperkte | voorzieningen. opvang locatie | in een | voormalig kantoorpand. | en Tamer | hingen | drie maanden | rond | zonder Inmiddels | gaan | beide | jongens | met | plezier | school , structuur | of uitzicht op verbetering. | Late toegang | tot onderwijs naar | school. | Ze hebben | vriendjes | gemaakt | en | Kinderen | moeten | regelmatig | langer | dan | de wettelijk | vastgestelde spelen | het liefst voetbal | op het schoolplein.
| Daarna | kwam | er vervelend | nieuws ; het gezin | termijn | van | drie maanden 135 | wachten | voor zij kunnen | starten werd teruggeplaatst | naar | Ter Apel. Er volgden | met | school. | Verhuizingen | van de | ene | opvanglocaties | naar | de In een | interview vertelt | hun | vader , die als | opnieuw | weken | van wachten | en onzekerheid. | andere | zouden | geen | invloed | mogen | hebben | op deze | termijn , alleen staande | ouder | voor de jongens | zorgt | Na anderhalve | maand | kreeg | het gezin | bericht | maar | hebben | dat in de praktijk | wel. Verschillende | kinderen | die de in de noodopvang , | over het traject dat | het | dat het opnieuw | overgeplaatst | zou worden. | Onderzoeksraad | sprak , vertelden | dat | zij na aankomst langer | dan gezin | heeft doorlopen | sinds de | aankomst | in | De broertjes | en hun | vader | verhuisden | naar | gepland | verbleven op | tijdelijke locaties , zoals | Ter Apel , Budel | of de Nederland. | het kantoorpand | waar | zij op het moment | overlooplocatie | in Assen. | Pas | toen | zij naar een | noodopvanglocatie van het interview verbleven. | Het schooljaar | werden | over geplaatst , | kwamen | zij op de wachtlijst | voor | een | plek in ‘Omdat | de | sporthal | liep inmiddels | op zijn einde. Nasser | kon nog | een | Inter nationale | Schakelklas | (ISK).
Vaak | konden | zij pas maanden net worden | inges chreven | op de basisschool , | later pas naar | school. bedoeld | is als | kortdurende | maar | Tamer | belandde op | de wachtlijst | voor tussenstop , | konden | de | ISKonderwijs.132 | Pas na de | zomervakantie kregen | beide | jongens | 133 Het Kinderrechtenverdrag | (artikel 28) waarborgt | het recht op onderwijs voor ’ | elk kind. jongens | niet | naar | school. | een plek in de | klas , | 134 De EUopvangrichtlijn | (artikel 14) geeft aan dat kinderen die asiel aanvragen , zeven | maanden | na | recht hebben | op onderwijs | ‘onder vergelijkbare | omstandigheden’ | als de lidstaten dat bieden aan | hun eigen | burgers. Na aankomst | verbleef | het gezin | drie weken | in | hun aankomst | in | 135 Met het van | kracht worden | van de herziene opvangrichtlijn | (op 12 juni 2026) is de bepaling met betrekking | tot toegang | tot onderwijs aangepast | naar het aanmeldcentrum | in Ter Apel. Vervolgens | Nederland. | uiterlijk binnen twee maanden | vanaf | de datum waarop | het asielverzoek is ingediend , rekening houdend | met schoolvakanties. De | geanalyseerde 132 Internationale | Schakelklas. | data heeft betrekking | op de periode waarin de | oude | opvangrichtlijn van kracht was , en meet dus aan de hand van de termijn van 3 maanden | of de toegang | tot onderwijs gewaarborgd | is.
Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 65 vast | dat | een | aanzienlijk | deel | van | de | kinderen | in de | noodopvang helemaal | geen | onderwijs | volgt. 138 In juli 2025 rapporteerden | drie Wel | of | niet | naar | inspectiediensten | in een | brief | aan | betrokken | ministers | dat | de school | situatie | weliswaar | op sommige | locaties | licht is verbeterd , | maar nog | altijd ‘onveranderd | zorgelijk’ | blijft. 139 Analyses | op basis | van | een | enquête | die | het COA | in het | voorjaar Een | sporthal | is ingericht | als een | tijdelijke | overlooplocatie | om | van | 2025 uitvoerde , | bevestigen | dit beeld: | op | vijf opvanglocaties het aanmeldcentrum | in Ter | Apel | te ontlasten. | Een | groot | aantal | voor | alleenstaande | kinderen | (14 procent) | kan | toegang tot | het geïnterviewde | gezinnen | verblijft er drie tot vier maanden. | Omdat | de | sporthal | slechts | als | middelbaar | onderwijs | niet binnen | de wettelijke | termijn | van | drie korte | tussenstop | bedoeld | was , | is er geen | toegang tot | onderwijs | geregeld. | Het is immers | de | maanden | gegarandeerd | worden. | Voor | locaties | waar | kinderen bedoeling | dat | kinderen | deze | plek | zo snel mogelijk | weer | verlaten.
| Naarmate | die ‘tijdelijkheid’ | in gezinsverband | verblijven , | is de toegang tot | basisonderwijs langer | voortduurt , | drukt | het gebrek | aan | onderwijs | steeds | zwaarder op | de kinderen. | Voor | hun | op | negen | noodopvanglocaties | (12 procent) | niet gegarandeerd. ouders | is het volstrekt | onzeker | hoelang | het verblijf | daar | nog | zal duren. | Zullen | zij binnen | enkele | De toegang | tot (middelbaar) | ISKonderwijs | is op | twaalf dagen , | weken | of maanden | moeten | verhuizen , | en | zullen de | kinderen | dan | met | school | kunnen | noodopvanglocaties | (15 procent) | niet zeker. | 140 starten | of niet? Verschillende | COAmedewerkers laten | in gesprekken | weten dat | het buiten | hun | macht | ligt om | toegang | tot onderwijs | te garand eren. Deze | ervaringen | staan | niet op | zichzelf. Verschillende | landelijke | Late | toegang tot | onderwijs | is grotendeels | het gevolg | van | structu organisaties | en | toezichthouders , | waaronder netwerkorganisatie | rele tekorten | in nieuwkomersklassen en | ISK's , waardoor | wachtt ijden LOWAN 136 | en | de Werkgroep | Kind | in azc , signaleren | al jaren | dezelfde | oplopen | en bepaalde | scholen | zelfs een | ‘aanmeldstop’ | moeten problematiek. 137 | Ook | inspectiediensten | komen | in hun | onderzoeken | invoeren.
| Daarnaast | is er regelmatig | sprake | van | een | on ver wacht tot vergelijkbare | conclusies. | In 2023 | stelden | vier inspectiediensten | hoog | aantal | nieuwe | leerlingen , | bijvoorbeeld als | een | nieuwe | nood 136 LOWAN | is een landelijke organisatie | die scholen , overheden | en organisaties | ondersteunt | in het bieden van | onderwijs | aan nieuwkomers | in het onderwijs. | LOWAN ondersteunt | de scholen die | het Eerste | Opvangonderwijs | aan | nieuwkomers | verzorgen | in zowel het Primair Onderwijs | als het Voortgezet | Onderwijs 137 Werkgroep | Kind in azc. Noodsituatie | op noodlocaties. | Quickscan | naar de leefomstandigheden van | kinderen | in de (nood)opvang , | 20 jun 2022. VluchtelingenWerk Nederland , | Tweede | QuickScan | leefomstandigheden noodopvang | asielzoekers , maart | 2022 ; VluchtelingenWerk Nederland , | Gevlucht | en Vergeten? Leefomstandigheden | in de (crisis)noodopvang | voor asielzoekers , 7 september 2023. 138 Inspectie | Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Inspectie van het Onderwijs | en de Nederlandse | Arbeidsinspectie , | Brief ‘Kinderen | in de noodopvang | en crisisnoodopvang’ , | 19 april 2023.
139 Inspectie | van Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Inspectie van het Onderwijs , | Brief ‘Verbetermaatregelen | noodopvang: | situatie kinderen onveranderd | zorgelijk’ , 17 juli 2025. 140 Dit is de enige beschikbare | data over de | toegang | tot onderwijs. Echter , er zijn enkele kanttekeningen | te maken | bij deze data. Ten eerste stelt de enquête | dat deze vraag | met ‘nee’ beantwoord moet | worden | als ten minste een | kind op de locatie geen | tijdige toegang | heeft tot onderwijs. Het | is dan ook niet duidelijk hoeveel minderjarigen | geen | toegang | hadden , | en met | hoeveel maanden | de drie maanden | termijn is overschreden. | Ten tweede | stelt het COA | de locatiemedewerkers onvoldoende | in beeld | hebben | of leerlingen door verhuizingen | tussen locaties in totaal langer | dan | drie maanden | op onderwijs | hebben | moeten | wachten. Ten derde tonen | de cijfers dat er ook | op reguliere COAlocaties | en reguliere amvlocaties | vaak late toegang | is tot onderwijs , wat duidt op algehele capaciteitsproblemen | in het ISKonderwijs. Kinderen | in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 66 weer | sluit , vertrekken | de leerlingen , waardoor | eerder | gedane investeringen | verloren | dreigen | te gaan.
Midden | in | het schooljaar | verhuizen | Gebrek aan | continuïteit | door | frequente | verhuizingen Tijdens | de bezoeken | sprak | de Onderzoeksraad | met kinderen | en ouders | die in korte tijd meerdere | keren | moesten | verhuizen | tussen nood opvang locaties. | Elke verhuizing | betekent | dat kinderen | zich Emin | (13 jaar) en Sinan | (12 jaar) , twee | broers , verblijven met | hun | ouders | op | een noodopvang | opnieuw | moeten | aanmelden , | opnieuw | op | wacht lijsten | terecht locatie | en gaan | hier ook | naar | school. Ze leren | de taal snel in het contact | met | de | juf en | komen | en opnieuw | moeten | wennen | in een | nieuwe | school leeftijdgenootjes. | Na | ongeveer | één | jaar wordt | het gezin plots overgeplaatst | naar | een | omgeving. | Dit leidt tot langdurige | onderbrekingen | in het onderwijs. andere | noodopvang , | midden | in het schooljaar. | In januari arriveren | zij op een | nieuwe | nood | Ook | LOWAN , | de organisatie | die onderwijs | aan | nieuwkomers opvanglocatie. | Omdat | er nog | geen | plek voor | hen | is , komen de jongens | op | de wachtlijst | voor | onder steunt , | signaleerde | in oktober | 2024 | dat een | toenemend ISKonderwijs.
| Terwijl de andere | kinderen | op de noodopvanglocatie | wel naar | school | gaan , | aantal | kinderen | in de noodopvang | langdurig | niet naar | school wachten | Emin | en Sinan) | midden | in het schooljaar | op nieuws | over | hun nieuwe | school. | gaat , omdat | zij ‘door verblijf in tijdelijke opvanglocaties | […] telkens opnieuw | op wachtlijsten | terecht(komen) | voor onderwijs. ’ 141 Emin: | Trajectbegeleiders | op scholen | en jeugdbeschermers | van Nidos gaven | in interviews | aan | dat de vele verhuisbewegingen | het ‘We | gaan | nog | niet | naar | school , | we | moeten | nog | wachten | moeilijk maken | om | de | ontwikkeling | van | leerlingen | te volgen , continuïteit | te bieden | en passende | ondersteuning | te organiseren. tot | we | een | plek | krijgen. | We | zijn | nu | één | maand | hier | in | dit centrum | en | we | weten | nog | niets. ’ | Leefomstandigheden | ondermijnen | mogelijkheden | om | onderwijs te volgen Naast | directe inbreuken | op het recht | op onderwijs | hebben | de locatiebezoeken | van | de Onderzoeksraad | ook | aangetoond | dat opvangl ocatie locatie | in rap | tempo moet | openen. | Scholen | hebben | leefomstandigheden | in de noodopvang | het effectief volgen | van niet altijd direct voldoende | capaciteit | en gemeenten | hebben | onderwijs | onder | druk zetten.
Veel | locaties | bieden | kinderen | en onvoldoende | tijd om het onderwijsaanbod | snel op te schalen. | Dit | jongeren | onvoldoende | nachtrust , structuur | en ruimte | om | zich te leidt ertoe dat | kinderen | niet binnen | de wettelijke | termijn | van drie | kunnen | concentreren | en huiswerk | te maken. | Verschillende | COA maanden | toegang | krijgen | tot onderwijs. | Het | opzetten | van tijdelijke | medewerkers | benadrukken | in interviews | met | de Onderzoeksraad onderwijsvoorzieningen | vraagt | van | gemeenten | bovendien | een | dat de onzekerheid | over | verblijfstermijnen , | en de stress | die gepaard aanzienlijke | inzet van | middelen | en capaciteit. | Wanneer | een | locatie | gaat | met | voortdurende | verhuizingen , | het risico op school verzuim 141 Werkgroep | Kind in azc , Brief Werkgroep Kind in azc t. b. v. de vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Asiel en Migratie voor het jaar 2025 , 29 oktober 2024. Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang | 67 en mentale klachten vergroten en de deelname aan school bemoeilijken. De omstandigheden in de opvang zelf vormen daar door een belemmerende factor voor het realiseren van het recht op onderwijs. recreatieve activiteiten georganiseerd werden.
Verschillende medewerkers van noodopvang of crisisnoodopvang lieten weten dat zij knelpunten ondervonden bij het organiseren van recreatieve , sociale en educatieve activiteiten. Vaak werken noodopvanglocaties daarvoor samen met lokale vrijwilligers organisaties of maatschappelijke ngo’s gericht op kinderen met een vluchtelingenachtergrond , zoals Team Up van Save the Children en UNICEF , of Time4You van VluchtelingenWerk Nederland. Investeren in deze samenwerkingsverbanden kost tijd. Het is vaak niet mogelijk om dergelijke samenwerking te realiseren bij kortdurende opvang. Een ander knelpunt vormt het afstemmen van het aanbod op een groep kinderen die steeds verandert door veelvuldige verhuizingen. Mona (15 jaar): ‘Er zijn voor ons niet veel activiteiten en er zijn geen veilige plekken waar we in de opvang kunnen spelen. Er is niets dat bij onze leeftijd past en we slapen de hele dag op de kamer. Ik bedoel , zelfs ons internet werkt niet goed. ’ Yakoub (17 jaar) , alleenstaand kind: Gebrek aan recreatieve , sociale en educatieve activiteiten Naast het recht op onderwijs staat door de inzet van noodopvang het recht van kinderen op sport , spel en ontspanning onder druk.
Tijdens het onderzoek stelde de Onderzoeksraad vast dat er in de noodopvang onvoldoende mogelijkheden zijn voor kinderen om zich te ontwikkelen en te ontplooien , om te spelen , te ontspannen en huiswerk te maken. De Onderzoeksraad constateert bijvoorbeeld een gebrek aan kindvriendelijke ruimten 142 en speelvoorzieningen. UNICEF constateerde dit al eerder. ‘Ik zou graag meer acti viteiten hebben , en voor iedereen even veel. Als ik bezig ben , vergeet ik de stress van het wachten. ’ Figuur 30: Prikbord met affiches voor activiteiten en mededelingen (bron: foto genomen door een kind in het photovoice-project van de Onderzoeksraad voor Veiligheid). Zowel kinderen als ouders vertelden dat kinderen zonder nuttige dagbesteding in een noodlocatie rondhingen , op gangen of in gezinskamers. Het COA stelde in het voorjaar van 2025 vast dat op 30 procent van de noodopvanglocaties geen wekelijkse 142 Unicef. Samenwerken aan kindvriendelijke opvang , februari 2024. Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 68 Figuur 31: Pingpongtafel op het autodek van een passagiersboot die dienstdoet als noodopvanglocatie voor vijftienhonderd mensen (bron: foto genomen door een kind in het photovoice-project van de Onderzoeksraad voor Veiligheid).
Zain (15 jaar): Figuur 32: Studieplek gecreëerd in een voormalige winkel op het schip (bron: foto genomen door een kind in het photovoice-project van de Onderzoeksraad voor Veiligheid). ‘Vanwege deze plek ben ik gezakt voor mijn toets , omdat ik slecht eet en slecht slaap. […] Dit [de pingpongtafel op de foto] is het enige dat mij in staat stelt om het leven op dit schip te dragen , alle andere dingen zijn slecht. Het voelt alsof je in een gevangenis zit. ’ Lina (17 jaar): ‘Ook al zijn er veel mensen die naar je kijken , en is het er nooit echt stil , ik ga graag naar de studie plekken op het schip om Nederlands te leren en huiswerk te maken. ’ Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 69 3. 2. 5 Medische zorg Zo wordt Alan met het gezin overgeplaatst naar een noodopvang zonder dat zijn medische aandoening bekend is. Op de nieuwe opvang locatie zoekt zijn moeder herhaal delijk contact met de betrokken huisarts. Pas ruim vier maanden na aankomst in Nederland ziet Alan een kinderarts. Late medische opvolging Alan 143 Alan (11 jaar) komt met zijn moeder , broertje en zusje aan in Nederland , waar zijn vader enkele jaren eerder naar toe kon vluchten. Het jongetje heeft een complexe medische aandoening , waardoor hij een groei en ontwikkelings achterstand heeft opgelopen. Hij is hiervoor eerder al intensief behandeld.
Na aankomst in Nederland verblijven Alan en het gezin waarvan hij deel uitmaakt enkele weken op een aanmeldlocatie voor nareizigers , waar zij de officiële registratieprocedures moeten doorlopen. Omdat deze aanmeldlocatie pas recent geopend is , krijgt het gezin geen medische screening en ziet het geen arts. Deze arts trekt aan de bel bij EKANN , het Expertisecentrum 144 Kinderen en Adolescenten Nieuw in Nederland. De kinderarts stelt dat de dienstdoende arts op de nood opvang locatie ernstige signalen gemist heeft over de gezondheid van Alan. Ook signaleert zij dat dit jongetje gezondheidsschade heeft opgelopen , omdat hij niet tijdig medische zorg heeft gekregen. Zijn laatste medische controle was inmiddels twee jaar geleden , in Syrië. De kinderarts signaleert dat Alan gezond heids schade heeft opgelopen , omdat hij niet tijdig medische zorg heeft gekregen. 143 Casus uit opgevraagde data van EKANN , signaleringen van ernstige tekortkomingen in de gezondheidszorg voor kinderen in de noodopvang en crisisnoodopvang. 144 Het Expertisecentrum Kinderen en Adolescenten Nieuw in Nederland (EKANN) , adviseert (kinder)artsen en signaleert ernstige tekortkomingen in de zorg voor kinderen met een vluchtverleden.
Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 70 Kinderen | op elke opvanglocatie | hebben | recht | op | een | goede | over plaatsing | vanwege | gebrek | aan | opvangplaatsen | vaak | niet gezond heidsstandaard | en laagdrempelige , | kindgerichte | medische | inge willigd , ook | niet als er sprake | is van | medische | gronden. zorg | (zie ook | paragraaf | 3. 1). In een Kamerbrief | van | september | Een | voorbeeld | hiervan | waar | de | onderzoekers | mee | werden 2025 bevestigde | het Ministerie van | Asiel en | Migratie | op | basis | van | geconfronteerd , | is de | overplaatsing | van | een | gezin | met | een | kind een | inventarisatie | uitgevoerd | door | het COA , | dat | op alle nood | met | een | complexe | vorm | van | autisme | naar | een | nood opvang opvanglocaties | de | toegang | tot huisartsenzorg | gegarandeerd | locatie | in een | evenementenhal | met | schotten. is. 145 Een noodopvanglocatie | mag | in feite pas | openen | wanneer de | toegang | tot huisartsenzorg | in orde | is.
Ondanks | deze | toegang | In de | periode | 20222023 | signaleerde | de | Inspectie | Jeugd | en tot eerstelijnszorg | illustreert | de casus | van | Alan | hoe | de inzet | Gezondheid | meermaals | dat | kinderen | na | aankomst in | Nederland van | noodopvang , | de | verhuisbewegingen | tussen | locaties | en | geen | medische | screening | kregen | in het | aanmeldcentrum. gefragmenteerde | of late medische | opvolging | het | recht | op | Daardoor | is bij plaatsing | geen | rekening | gehouden | met | specifieke medische | zorg | van | kinderen | kunnen | ondermijnen. | Hoewel | basis | kwets baar heden | van | individuele | kinderen. 146 De | Inspectie zorg | in theorie | beschikbaar | zou zijn , geeft de | casus | van | Alan | aan | signaleerde | bovendien | dat | kinderen | niet binnen | de wettelijke dat | de | mogelijkheden | voor | zorg | op | maat | in de | noodopvang | in | termijn | van | zes weken | gezien | werden | door | een | jeugdarts | van | de bepaalde | gevallen | beperkt | zijn. | GGD , | waar door | er voor | hen | vertraging | ontstond | bij het | starten | van het Rijksvaccinatieprogramma. 147 Kinderen | met | extra kwetsbaarheden | toch | in noodopvang Verschillende COAmedewerkers | verklaarden | dat zij regelmatig | De situatie | is in 20242025 | op een | aantal | punten | verbeterd.
kinderen | binnenkrijgen | met | medische | aandoeningen | of complexe | Volgens | de IGJ werd | in 2024 | 95 | procent 148 | van | de nieuwkomers , voor | Ter | 149 | van zorgbehoeften | wie | de betreffende | noodopvang | ongeschikt | is. | in | Apel | gescreend. | Ook | de jeugdgezondheidszorg | de Als een | gezin | eenmaal | geplaatst | is in een | noodopvangcentrum , | GGD | meldt | dat | de | achterstanden | zijn weggewerkt: | kinderen is het | uiterst moeilijk | om | een | overplaatsing | aan | te vragen. | worden | nu | binnen | de wettelijke | termijn | van | zes weken | door Volgens | geïnterviewde | medewerkers | worden | aanvragen | voor | een | jeugdarts | gezien. 150 Toch | ziet de Onderzoeksraad | dat | er bij 145 | Kamerstukken | II 202526 , 19 637 , nr. 3474. COA , Infographic | Inventarisatie leef- en verblijfsomstandigheden | van kinderen | en alleenstaande | kinderen | (amv) | in de asielopvang | van het COA , september 2025 (cijfers uit deze inventarisatie zijn ook gebruikt in Hoofdstuk | 3). 146 | Dit is een inbreuk op de Opvangrichtlijn die | het signaleren van | specifieke | opvangbehoeften | voor personen | met | kwetsbaarheden verplicht | stelt (artikel 21 en 22).
147 | Inspectie Justitie en veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg | & Jeugd , Signaalbrief | aan de staatssecretaris: | Kinderen | in de noodopvang , | 16 juni 2022 ; Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Ondanks | moeilijke omstandigheden is | verminderen | van urgente risico’s in crisisnoodopvang | nodig , maart 2023 ; | Inspectie Justitie en Veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Situatie in Ter Apel is uiterst kritisch , 31 oktober 2023. 148 | De medische | screening vindt | op vrijwillige basis plaats. Het aandeel | van 5% | nietgescreende | personen | kan (mede) | worden | verklaard | door het feit dat niet iedereen | aan de screening wenst | deel te nemen. 149 | Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd. | Uitkomsten | toezicht asielopvang | 2024. Het risico op blijvende gezondheidsschade | vereist nu verbetering | voor de | meest kwetsbare | asielzoekers. | 26 februari 2025 ; Pharos , Dokters van de Wereld , Rode | Kruis. Uitzichtloos in de opvang. | Vervolgonderzoek | naar gezondheidszorg | en leefomstandigheden | in de tijdelijke gemeentelijke | opvang , december 2024 , | p. 8. 150 | Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd. | Uitkomsten | toezicht asielopvang | 2024. Het risico op blijvende gezondheidsschade | vereist nu verbetering | voor de | meest kwetsbare | asielzoekers. | 26 februari 2025.
Kinderen | in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 71 de plaatsing van (medisch) kwetsbare kinderen onvoldoende rekening wordt gehouden met specifieke opvangbehoeften. Zo geven medewerkers van het COA in verschillende interviews aan dat de uitkomsten van de medische screening door het tekort aan opvangplekken niet altijd leidend kunnen zijn. Daardoor komen kinderen die als extra kwetsbaar zijn beoordeeld terecht in noodopvanglocaties waar onvoldoende rekening wordt gehouden met hun medische behoeften. Volgens de kinderartsen die bij EKANN casussen signaleerden , kunnen dergelijke onderbrekingen in een medisch traject grote negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van de 152 betreffende kinderen. Gezondheidsklachten als gevolg van de leefomstandigheden – extra druk op zorg Uit de gesprekken die de Onderzoeksraad voerde met ouders , kinderen en (zorg)professionals –onder wie huisartsen van GZA en jeugdgezondheidsartsen van de GGD – blijkt dat de leefomstandigheden in de noodopvang zwaar drukken op zowel de fysieke als de mentale gezondheid van opgroeiende kinderen. Artsen geven in interviews aan dat zij regelmatig kinderen zien met psychosociale of fysieke klachten die het gevolg zijn van de leefomstandigheden in de opvang , en bij wie geen duidelijk medisch ziektebeeld is vastgesteld.
Het gaat om klachten als buikpijn of gewichtsverlies door gebrekkige voeding , hoofdpijn door benauwde kamers zonder daglicht of ventilatie , of angst en slapeloosheid door stress en onzekerheid. ’ Continuïteit onder druk door verhuizingen De vele verhuizingen van de ene noodopvang naar de volgende zetten niet alleen het recht van elk kind op onderwijs onder druk , maar ook de continuïteit van de zorg. Verschillende zorg professionals spraken daarover met de Onderzoeksraad. Zo vertelden artsen dat behandelingen soms werden uitgesteld , of dat er geen nieuwe datum werd afgesproken , omdat onduidelijk was hoelang een kind in een bepaalde regio zou verblijven. Ouders en medewerkers vertelden dat frequente verhuizingen de toegang bemoeilijkten tot bepaalde medisch specialisten of gespecialiseerde GGZzorg , omdat een kind in een nieuwe regio opnieuw op een wachtlijst belandt. Het Expertisecentrum Kinderen en Adolescenten Nieuw in Nederland (EKANN) , dat kinderartsen adviseert en ernstige tekort komingen in de zorg signaleert , luidde in 2025 de noodklok. EKANN zag dat , wanneer kinderen met complexe aandoeningen een behandeltraject starten , zij deze behandeling vaak moeten onderbreken op het moment dat zij moeten verhuizen naar een andere (nood)opvang. Ze moeten dan opnieuw op de wachtlijst 151 en opnieuw starten met een behandeling , bij een andere arts.
151 Analyse van casussen gesignaleerd bij het Expertisecentrum Kinderen en Adolescenten Nieuw in Nederland (EKANN). 152 Analyse van casussen gesignaleerd bij het Expertisecentrum Kinderen en Adolescenten Nieuw in Nederland (EKANN). Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 72 Medische zorgen in de noodopvang Reem Reem (15 jaar) woont met haar ouders en zus (19 jaar) in een containerwoning in de nood opvang. Haar zus heeft een chronisch medische aandoening. Reem houdt van lezen ; zij spaart haar wekelijkse leefgeld en koopt Nederlands talige boeken. In de opvang heeft zij leren haken om zichzelf bezig te houden. Reems moeder vertelt dat een medische spe cialist in het ziekenhuis een betere leef om geving voor het gezin noodzakelijk achtte vanwege de ziekte van Reems zus. Hij heeft echter geen verplaatsingsverzoek geschreven aan de locatiebeheerders. Volgens de moe der was de reden dat hij zich geen oor deel kon vormen , omdat hij nooit in de op vang was geweest. Tegelijker tijd stellen ook de huisarts van GZA in het opvang centrum en de medew erkers van de gemeentelijke opvanglocatie dat zij niet verantwoordelijk zijn voor een over plaatsingsa anvraag op basis van medische gronden , en wijzen volgens Reems moeder naar elkaar. Ondertussen verblijft het gezin al acht 153 maanden in een containerwoning.
Figuur 33: Een informatiebordje over de aanwezigheid van de huisarts van GZA op een noodopvanglocatie (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). Ook Reem kampt met gezondheids prob le men. Zij wordt voor overgewicht begeleid door de jeugdverpleegkundige van de GGD. Reem vertelt: ‘Ik lust het eten hier niet. Soms eet ik brood , soms zonnebloempitten , soms fruit , en soms ga ik met honger naar bed. Mijn ouders zijn ziek en moeten eigenlijk op een aangepast dieet. Mijn zusje en ik moeten ook op dieet. Maar dat gaat hier niet omdat we niet zelf kunnen koken. Ik moet meer bewegen , zegt de verpleegster , omdat ik wat te dik ben. Ik word gepest door andere kinderen. Maar de medewerkster van de dagbesteding stuurt me weg als ik wil meedoen met de kinderactiviteiten , omdat ik ouder dan twaalf ben. Ik voel me ongewenst. Andere kinderen kregen een fiets , maar ik niet. Dat komt omdat ik vijftien ben , en zij zijn nog geen twaalf’. Reem vertelt: ‘Om te douchen moeten we naar buiten. Lopen in de buitenlucht na het douchen is heel zwaar voor mijn zus. Die heeft een immuun ziekte en heeft het zelfs in de zomer koud. Zij is altijd moe. ’ 153 TGO staat voor tijdelijke gemeentelijke opvanglocatie.
Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 73 De casus | van | Reem | illustreert | hoe de | leefomstandigheden | in de noodopvang | fysieke | en mentale | klachten | in de hand | werken | en de effectiviteit | van | zorg – in Reems geval | van | de jeugdv erpleeg | Dochter | met kundige | – onder | druk zetten. | Ook | andere | instanties | noemen | buikpijn de invloed | van | de leefomstandigheden | op | de gezond heid | van kinderen. | De IGJ | waarschuwde | herhaaldelijk | dat de | omstandig heden | in de | noodopvang | de | ‘goede | groei en ontwikkeling | van asiel kinderen | naar | volwassenheid | in gevaar | brengen’. 154 Het | Een vader | vertelt tijdens een | interview | dat de huisarts | van GZA landel ijke expertisecentrum | Pharos 155 | en het expertisecentrum | de buikpijn | van zijn vijfjarige dochter | toeschrijft | aan | stress , EKANN | onderschrijven | deze | bevindingen. | EKANN | benadrukt | gerelateerd | aan | de opvang. | Tot verdriet van | de vader | wordt boven dien | dat | wanneer | de | basisbehoeften | van kinderen | met | daar | vervolgens | niets aan | gedaan.
| In vergelijkbare | situaties , complexe | medische | aandoeningen | niet goed | zijn geregeld | , dit | waarin | kinderen | klachten | hebben | die samenhangen | met | hun de behandeltrajecten | kan | ondermijnen | en bij extra | kwetsbare | leefomstandigheden , | stellen zowel zorgprofessionals kinderen | op | de lange | termijn | tot gezondheidsschade | kan | leiden. 156 | als ouders | dat zij wel ‘symptomen’ | kunnen | bestrijden maar | dat de bredere | oorzaak | niet wordt | aangepakt. Inas (17 jaar): Zorg | in crisismodus De crisismodus | van de noodopvang | werkt | door | in het werk van ‘Als | we | een | afspraak | willen | met | de | arts , | artsen. Zorgverleners | die de Onderzoeksraad heeft | gesproken , moeten | we | om | 8 uur | in | de | rij staan | om | stellen dat zij vaak moeten | werken | in geïmproviseerde | ruimtes | en met | een | beperkt | beschikbare | tijd per patiënt. In de noodopvang een | briefje | te | halen. | De | briefjes | zijn | om | zien artsen | een continue | in en uitstroom | van | bewoners/patiënten. 10 | over | 8 | allemaal | uitgedeeld | en | dan | Hierdoor | staan | huisartsen | van | GZA | onder | grote | (werk)druk. | Een arts beschrijft | het als ‘aanpakken | wat | lukt’. Zorgprofessionals | en ouders moet | je | tot | de | volgende | dag | wachten.
’ | geven | aan | dat zij in zulke situaties | slechts ‘symptomen | kunnen bestrijden’ , maar | de bredere | oorzaak | niet kunnen | aanpakken. | Artsen Figuur 34: Foto van een informatieblad | van de huisarts van GZA | (bron: Onderzoeksraad | voor Veiligheid). | schrijven | bijvoorbeeld | medicatie | voor | tegen | constipatie (vanwege bijvoorbeeld | stress of onhygiënische | gedeelde | toiletten) , of 154 Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd. Uitkomsten | toezicht asielopvang | 2024. Het risico op blijvende gezondheidsschade | vereist nu verbetering voor de meest kwetsbare | asielzoekers. 26 februari 2025 , p. 2. 155 Pharos , Dokters van de Wereld , Rode Kruis. Uitzichtloos in de opvang. Vervolgonderzoek | naar gezondheidszorg | en leefomstandigheden | in de tijdelijke gemeentelijke | opvang , december | 2024. 156 EKANNartsen | publiceerden | deze bevindingen | in een artikel: Denneman , L. Sahba , S. en Baauw , A. ‘Er is dringen betere opvang | nodig voor zieke vluchtelingenkinderen’. | in: Medisch Contact , 14 december | 2023. Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang | 74 slaapmedicatie (vanwege angst of slaapproblematiek bij kinderen). Een arts vatte dit samen als: ‘Dit is dweilen met de kraan open’. 3. 2.
6 Stabiliteit Verhuizen van de ene opvang naar de andere Reem Reem (15 jaar) woont al acht maanden in de noodopvang als het bericht komt dat de noodopvanglocatie binnenkort gaat sluiten. De familie weet lange tijd niet wanneer en waarheen ze zal verhuizen. Dat geeft veel stress. Reem vertelt: ‘Binnenkort gaat deze opvang dicht en ik weet niet goed wat ik daarvan moet denken. Ik hoop op een betere plek , maar ik maak me zorgen dat we worden overgeplaatst naar ergens waar het net zo erg is als hier. We horen mensen zeggen dat we straks misschien in een tent moeten slapen , of dat we op straat moeten leven totdat ze ons overplaatsen. Ik krijg daar veel stress van en mijn ouders ook. Ik heb last van mijn verstandskiezen , die doen veel pijn. Ik moet geopereerd worden , maar dat moet wachten tot na de verhuizing. Misschien moeten we wel naar de andere kant van het land. . . ’ Figuur 35: Foto van een noodopvanglocatie waar containerunits op een leegstaand terrein zijn geplaatst (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). Figuur 36: Foto van een lege gezinskamer op een nood- opvangl ocatie die binnen enkele weken moet sluiten (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid). ‘Veel kinderen die hier woonden zijn al verhuisd. Ik weet niet wanneer wij aan de beurt zijn , en waarheen wij ‘Ik had een vriendinnetje hier , maar zij is overg eplaatst naar een gewoon opvangcentrum.
Daar kunnen ze koken en hebben ze een grotere kamer. Ze stuurt foto’s en laat mij zien hoe blij ze is daar is. Haar moeder kookt voor hen… Ik mis het eten dat mijn moeder maakte. ’ moeten verhuizen. Het wachten en de onzekerheid zijn moeilijk. ’ Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 75 Reem | en talloze | andere | kinderen | moeten | telkens | opnieuw | van | onzekere | situatie waarin | kinderen | geen | houvast | hebben en | nauwe noodopvanglocatie | naar | noodopvanglocatie | verhuizen. | Ouders | lijks een gevoel | van | ‘thuis’ kunnen | ontwikkelen. | Tijdens | gesprekken en kinderen | hebben | geen | zicht op | wanneer | en waarheen | zij zullen | met | ouders | en kinderen | hoort | de Onderzoeksraad | dat onzeker heid verhuizen , | en | ze hebben | er geen | zeggenschap | over. Wanneer | de | over | de opvangplek | het | leven | van | veel gezinnen | en | alleen staande sluiting | van een | noodopvanglocatie | eenmaal | is aangekondigd , | kinderen | op | noodopvanglocaties | beheerst. blijft het vaak | nog | lange | tijd onzeker | wanneer | dat | precies | gebeurt. Dit betekent | voor | kinderen | dat zij geen | controle | hebben | over | eigen | De juridische | kaders | zijn op dit punt | nochtans | duidelijk. De | Europese leefomstandigheden.
| Opvangrichtlijn | bepaalt | dat verhuizingen tot | een | minimum | beperkt moeten | blijven | om | de continuïteit | in zorg , opvoeding | en | onderw ijs De inzet | van een | netwerk | aan | tijdelijke opvanglocaties | die openen | van | kinderen | te waarborgen. 157 | Zowel | het Kinder rechtenverdrag | als en weer | sluiten leidt tot veel | verhuizingen. | Dit heeft | negatieve | de Opvangrichtlijn | beogen het | belang | van stabiliteit en continuïteit conse quenties | voor | kinderen. | Gebrek | aan | stabiliteit creëert | een | in de | opvoeding | en | begeleiding | van | kinderen | te borgen. Tabel 2: Het aantal kinderen | (dat minimaal | één periode in de noodopvang | heeft gezeten) | dat een bepaald | aantal | Aantal | verhuizingen | tussen | noodopvanglocaties verhuizingen | heeft meegemaakt , | opgedeeld | naar jaar van uitstroom uit de asielopvang | (bron: COA). | Tijdens | de | locatiebezoeken | sprak | de | Onderzoeksraad | kinderen | in gezinnen | en alleenstaande | kinderen | (amv) | die al meerdere | malen Aantal | verhuizingen | Alleenstaande kinderen | Kind | in gezin | verhuisd | waren. | Het | aantal | verhuizingen van | kinderen | die op een 2022 | 2023 | 2024 | 2022 | 2023 | 2024 | bepaald | moment | op | een | noodopvanglocatie | hebben | gewoond , is weergeven | in tabel | 2.
Deze | tabel | laat | zien dat | van | de | kinderen 1 | 4 | 7 | 29 | 399 | 1756 | 2331 | in gezinnen | die in 2024 uit | de COAopvang | zijn vertrokken , | er 2 | 159 | 404 | 418 | 830 | 1529 | 1566 | 2. 308 kinderen | tweemaal | of vaker | hebben | moeten | verhuizen | van 3 | 57 | 92 | 175 | 387 | 601 | 417 | opvangplek | naar | opvangplek ; | 140 kinderen | in gezinnen | zijn vijf 4 | 33 | 35 | 73 | 122 | 257 | 185 | keer | of vaker | verhuisd. | Voor | alleenstaande | kinderen | geldt | dat 687 kinderen | die | in 2024 | uit de | asielopvang | van het | COA | vertrokken , 5 | 10 | 12 | 15 | 62 | 99 | 89 | twee | of meer | keer | verhuisden | tijdens | hun | verblijf in de COA 6 | 0 | 0 | 5 | 35 | 34 | 38 | opvang. 269 | alleenstaande | kinderen | moesten | meer | dan | drie keer 7 | 0 | 2 | 0 | 7 | 15 | 9 | van | opvangplek | veranderen. 8 | 0 | 0 | 1 | 1 | 10 | 0 9 | 0 | 0 | 0 | 3 | 2 | 4 10 | 0 | 0 | 0 | 1 | 6 | 0 157 Opvangrichtlijn , artikel 18 en artikel 24 stellen ‘veranderingen in | de verblijfp laats van minderjarigen | worden | tot het strikt noodzakelijke minimum | beperkt’.
Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 76 Impact van | verhuizen | (en de | dreiging | daarvan) Tijdens | de photovoicegesprekken kreeg | de | Onderzoeksraad Plotse | verhuizing | een inkijkje in wat | de vele verhuisbewegingen | betekenen. | Voor naar | andere | kinderen | is dat het verlies | van | hun directe | leefomgeving , | afscheid opvang | van klasgenoten , | vriendjes | en medebewoners , | en het | weg vallen van professionele | ondersteuners | zoals begeleiders | of ver trouwens personen. | Ze komen | in een | andere | klas , midden | in het schooljaar , Maan | (7 jaar) en | Amir | (9 jaar) | verblijven | met | hun | ouders | in de noodopvang. | Hun | ouders | of kunnen | niet of pas | maanden | later naar | school. | Kinderen vertellen | dat | zij hiervoor | in een | kleinschalige | noodopvang | hebben | gewoond | in het midden | moeten | opnieuw | een | gevoel | van | veiligheid | opbouwen | en er wordt van | het land. Ondanks | een | paar negatieve | punten | was | de sfeer er fijn en de | kinderen | van hen | verwacht | dat ze andere | volwassenen | gaan | vertrouwen. warensnel | op school | gewend. | Na | ruim | een | jaar werd | het gezin | midden | in het schooljaar | Een verhuizing | is voor een | kind per | definitie ontwrichtend. | Dat plots medegedeeld | dat de locatie | zou | sluiten.
De volgende | verhuizing | leidde | naar | een | geldt zeker | voor | kinderen | met | een | vlucht verleden | die al eerder | te evenementenhal | met | schotten | waar | de leefomstandigheden | veel | slechter waren. | Naast | maken | kregen | met | langdurige | onzeker heid | en het verlies van | hun de onverwachte | aankondiging | van | de verhuizing , | maken | de slechte | omstandigheden | in de | vertrouwde | omgeving. | Het leidt tot ontregeling | en gevoelens | van nieuwe | opvang | het voor | zowel | voor | Maan | en Amir | als voor | hun | ouders | een | emotioneel | zware | onveiligheid | en stress | die diep | kunnen | ingrijpen | en grote | gevolgen ervaring. | kunnen | hebben | voor hun | emotionele | welzijn. Ook eerdere | onderzoeken benadrukken | de mentale | gevolgen | van verhuizen | voor | kinderen | in de noodopvang. | Zo waarschuwden toezichthouders | – Inspectie | Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd | – in een | gezamenlijke | brief van 29 juli 2025 opnieuw | dat verhuizingen belemmerend | zijn voor de toegang | tot zorg , onderwijs | en passende | begeleiding. 158 Ook VluchtelingenWerk | constateert | dat | kinderen | door | die vele verhuizingen vaak | niet naar | school | gaan , | dat hun | toegang | tot zorg niet gegarandeerd | is en dat de instabiele | woonsituatie | leidt tot stress , zeker | bij jonge | kinderen.
159 | Volgens | een | analyse | van partners | binnen | de Werkgroep | Kind in azc leidt frequent | verhuizen tot ontwikkelingsschade , | gezondheidsschade | en structureel | gemis aan | continuïteit | in begeleiding. 160 158 Inspectie van Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Inspectie van het Onderwijs , Brief ‘Verbetermaatregelen | noodopvang: | situatie kinderen onveranderd | zorgelijk’ , 17 juli 2025. 159 VluchtelingenWerk , | Derde Quickscan | (crisis)noodopvang | asielzoekers , 1 oktober 2022 ; Werkgroep | kind in azc , Noodsituatie op noodlocaties. | QuickScan | naar de leefomstandigheden | van kinderen in de (nood)opvang , | 20 juni 2022. 160 Werkgroep | kind in azc , Noodsituatie op noodlocaties. | QuickScan | naar de leefomstandigheden | van kinderen in de (nood)opvang , | 20 juni 2022. Kinderen in nood , september 2026 | | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen | in de noodopvang | 77 Conclusie: risico’s in de noodopvang De Onderzoeksraad stelt vast dat de inzet van noodopvang situaties creëert waardoor er veiligheidstekorten bestaan voor kinderen. Deze constatering berust zowel op de eigen bezoeken aan opvanglocaties als op signalen en eerdere publicaties van andere betrokken organisaties.
De omstandigheden in de noodopvang voldoen veelal niet aan de eisen die gesteld worden in de Europese Opvangrichtlijn , en zijn niet in overeenstemming met de verplichtingen die zijn opgenomen in het 161 Kinderrechtenverdrag. Als gevolg daarvan worden kinderen structureel blootgesteld aan veiligheidsrisico’s. Op alle zes besproken risicogebieden (huisvesting , autonomie en privacy , sociale omgeving , persoonlijke ontwikkeling , medische zorg en stabiliteit) ziet de Onderzoeksraad veiligheidsrisico’s: De noodopvang biedt geen veilige , kindvriendelijke fysieke leefomgeving. De privacy van kinderen in de noodopvang wordt structureel onvoldoende gewaarborgd en hun autonomie en zelfbeschikking staan onder zware druk. Hierdoor kunnen kinderen niet rekenen op een veilige , voorspelbare en menswaardige leefomgeving. Dit heeft mogelijk schadelijke gevolgen voor hun mentale veiligheid. Kinderen in de noodopvang leven in omstandigheden die de Onderzoeksraad kenmerkt als sociaal onveilig. Daarnaast lopen zij het risico om in hun directe leefomgeving blootgesteld te worden aan fysiek geweld , seksueel geweld (inclusief grensoverschrijdend gedrag en misbruik) of de dreiging daarvan. De toegang tot onderwijs is voor kinderen in de noopopvang niet gewaarborgd.
Onderbrekingen van hun onderwijstraject door frequente verhuizingen komen regelmatig voor en verstoren de continuïteit van onderwijs. Dit vormt een risico voor de mentale ontwikkeling van kinderen. Als gevolg van de inzet van noodopvang hebben kinderen een vergroot risico op gezondheidsschade. Het recht van elk kind 162 op de hoogst haalbare gezondheidsstandaard wordt ondermijnd door de slechte leefomstandigheden in de noodopvang , de lange verblijfsduur op tijdelijke noodlocaties en de vele verhuizingen. Bij het plaatsen van (medisch) kwetsbare kinderen wordt onvoldoende rekening gehouden met specifieke opvangbehoeften en leefomstandigheden. De inzet van noodopvang creëert situaties waarin kinderen veel moeten verhuizen. De Onderzoeksraad constateert dat zij hierdoor geen vastigheid hebben en geen toekomstperspectief , wat negatieve gevolgen heeft voor hun gevoelens van stabiliteit en houvast. 161 Zie referentiekader voor een verdere uitwerking van de artikelen uit de Opvangrichtlijn en het Kinderrechtenverdrag. 162 Het Kinderrechtenverdrag (artikel 24) stelt dat elk kind heeft recht op de best mogelijke gezondheid en op gezondheidszorgvoorzieningen. Kinderen in nood , september 2026 | H3 De veiligheidsrisico's voor kinderen in de noodopvang 78 3.
3 Specifieke situatie van alleenstaande kinderen in de noodopvang Zoals hierboven beschreven worden zowel alleenstaande kinderen als kinderen die met hun ouder(s) in de noodopvang verblijven geconfronteerd met veiligheidstekorten op alle zes veiligheids factoren. Voor alleenstaande kinderen komen daar nog specifieke risico’s bij , die rechtstreeks voortvloeien uit hun positie als niet begeleide minderjarigen. Omdat zij zonder ouder of wettelijke vertegenwoordiger naar Nederland komen , zijn zij extra afhankelijk 163 van goede opvang en begeleiding. De Jeugdwet Hierdoor komt de kwaliteit van de pedagogische , juridische en sociaalemotionele begeleiding van alleenstaande kinderen structureel onder druk te staan. Uit interne documenten die de Onderzoeksraad heeft ingezien blijkt dat voogden met een caseload van 18 kinderen , het aantal kinderen voor wie ze 165 2023 verantwoordelijk waren , zagen oplopen tot 28 kinderen. Tegelijkertijd ziet de Onderzoeksraad dat betrokken professionals zich sterk inzetten voor de begeleiding van alleenstaande kinderen , vaak onder hoge druk en in wisselende omstandigheden. bepaalt dat zij recht hebben op passende voogdij , juridische bescherming en pedagogische begeleiding.