Jaarstukken 2025 met verklaring - vastgesteld 07-07-2026
Tekst van het document
Circulariteit In 2025 is gewerkt aan circulariteit middels het sluiten van kringlopen. Voor nadere verantwoording zie betreffende paragraaf. Economie en toerisme 37 Jaarrekening 2025 Wij helpen de ondernemers het beste door hen ruimte voor ondernemen te bieden (vanuit een positieve grondhouding) en duidelijke kaders te stellen. We willen actieve contacten onderhouden met onze ondernemers. Dat vergt een proactieve en uitnodigende aanpak van onze bedrijfscontactfunctionarissen. Mede hierom is voor het eerst een Ondernemersgala in Beekdaelen georganiseerd. De hoge opkomst laat zien dat het Ondernemersgala voorziet in een duidelijke behoefte en dat ondernemers zich betrokken voelen bij init iatieven vanuit de gemeente. Voor een eerste editie mag deze opkomst als bijzonder hoog en succesvol worden beschouwd. We willen toe naar een beleid waarin de nadruk ligt op lokaal en duurzaam aanbesteden en inkopen. Vanuit het regionale beleid (Structuurvisie Ruimtelijke Economie ZL) en de programmering voor de thema’s winkelclusters en bedrijventerreinen wordt de stap ge zet naar de uitvoering. Stimulering van (innovatief) ondernemerschap in de winkelclusters en de transformatie van (voormalige) aanloopstraten zoals de Stationstraat in Nuth en de Beekstraat in Schinveld zijn hierbij noodzakelijk.
Het investeren in de winke lstructuur en het faciliteren van (nieuw) ondernemerschap blijft, ook na de Regio Deals, van groot belang voor de leefbaarheid en het voorzieningenniveau. De dynamiek op de bedrijventerreinen in Parkstad is groot. Er is besluitvorming nodig over hoe, in welke mate en op welke termijn deze kansen te verzilveren voor bijvoorbeeld onze bedrijventerreinen De Horsel, De Steeg en De Breinder. Voor Beekdaelen zijn het beheer en de ontwikkeling van onze bedrijventerreinen, winkelclusters en vitale kernen van belang. Op 27 mei 2025 is een eigen lokale economische visie vastgesteld, waarin keuzes zijn gemaakt over welk soort bedrijvigheid/detailhandel in welk gebied gewenst is. Momenteel wordt gewerkt aan een hieruit voortvloeiend uitvoeringsprogramma 2026-2030, waarin projecten worden benoemd die een bijdrage leveren aan de gestelde doelen uit de economische visie. Vrijetijdseconomie in Beekdaelen In Beekdaelen zien we de vrijetijdseconomie als een kracht die bijdraagt aan de leefkwaliteit van onze inwoners. Toerisme en recreatie versterken onze kernen, het voorzieningenniveau en de waardering voor het landschap. De visie Bestemming Zuid-Limburg 2030 vormt daarbij het richtinggevende kader. We kiezen bewust voor een ontwikkeling die gestoeld is op kwaliteit, kleinschaligheid, rust en een extensief karakter, passend bij de identiteit van Beekdaelen.
Een sterke en zorgvuldige toeristisch-recreatieve infrastructuur is hierbij essentieel. Routes zoals de Beekdaelenroute, de Parkstadroute, Knopen Lopen (uniform Wandelroutenetwerk Zuid-Limburg) begeleiden bezoekers op een prettige manier door het landschap, stimuleren spreiding en dragen bij aan een positieve beleving van onze groene ruimte. Zuid-Limburg ontwikkelt zich daarnaast richting datagedreven werken. De Datahub Limburg, die onlangs is gestart en de komende jaren verder wordt doorontwikkeld, biedt steeds meer inzicht in bezoekersstromen, verblijfsduur, bezettingsgraden, piekmomenten, herkomst van bezoekers, de impact op natuur en leefomgeving én het draagvlak onder inwoners. Deze inzichten stellen ons in staat om gericht te sturen op kwaliteit, balans en duurzaam gebruik van de omgeving. Zo bouwen we stap voor stap aan een vrijetijdseconomie die zorgvuldig is ingebed in onze leefomgeving, aansluit bij de waarden van onze inwoners en bijdraagt aan een aantrekkelijk, kwalitatief en toekomstbestendig Beekdaelen. kerncijfers archeologische onderzoeken 38 Jaarrekening 2025 Kerncijfers archeologie In het kalenderjaar 2025 is voor 28 ontwikkellocaties archeologisch (bureau)onderzoek uitgevoerd. Van deze 28 locaties zijn er 18 uitgevoerd i.o.v. de overheid (gemeente Beekdaelen, waterschap of woningstichting) als initiatiefnemer (m.n.
water- en rioleringswerkzaamheden en ruimtelijke plannen). Op tien van de 28 locaties betrof dit particuliere initiatiefnemers. Voor de meeste locaties kon op grond van het bureauonderzoek worden overgegaan tot vrijgave van de locaties. Op negen locaties is op grond van he t bureauonderzoek vervolgonderzoek aan de orde. Toelichting Archeologisch onderzoek volgt de wettelijk verplichte Archeologische MonumentenZorg - cyclus (AMZ-cyclus). Dit systeem beschermt, onderzoekt en beheert archeologische waarden en voorkomt schade door ruimtelijke ontwikkelingen. Waarom is deze AMZ-cyclus belangrijk? 1. Behoud erfgoed – Voorkomt verlies van archeologische resten. 2. Wettelijke verplichting – Nederland is hiertoe gebonden via de Erfgoedwet en het Verdrag van Malta. 3. Duidelijkheid & efficiëntie – Voorkomt projectvertragingen en hogere kosten. 4. Duurzame ruimtelijke ordening – Integreert archeologie in plannen. De AMZ-cyclus werkt kostenbesparend: • Voorkomt onverwachte kosten – Vermijdt vertragingen door vroeg onderzoek. • Efficiënter middelengebruik – Richt zich op écht belangrijke locaties. • Behoud in situ – Opslag in de bodem is goedkoper dan opgraven. Een gestructureerde aanpak voorkomt financiële tegenvallers en maakt archeologie binnen ruimtelijke ontwikkeling efficiënter en voordeliger.
39 Jaarrekening 2025 3.2 Wat willen we bereiken Wij staan voor een gemeente die streeft naar een veerkrachtig groen- en cultuurrijk landschap, dat ruimte biedt om te werken, genieten en ondernemen, kortom om te leven. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten: • We zetten ons in voor een woningaanbod dat aansluit bij de behoeften van alle inwoners rekening houdend met de transformatieopgave en met de regionale en provinciale afspraken. • We versterken het groene karakter van de gemeente. We behouden en versterken de landschappelijke kwaliteit, die als belangrijke kernwaarde van de gemeente Beekdaelen gezien moet worden. • Een duurzame transitie van de landbouw is een grote maatschappelijke opgave voor Beekdaelen en essentieel om de unieke waarden van het landelijk gebied te behouden, te beheren en te ontwikkelen. • Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen, regionale en landelijke partners werken we in Beekdaelen aan de internationale en nationale duurzaamheidsdoelstellingen (Global Goals). We geven daarbij zelf het goede voorbeeld en vervullen een innovatieve en vooruitstrevende rol in de regio op het gebied van energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. • We realiseren een gemeente met een duurzaam veilige inrichting van de infrastructuur, zowel voor auto, (elektrische) fiets en voetganger, waarbij leefbaarheid boven bereikbaarheid gaat.
40 Jaarrekening 2025 3.3 Wat hebben we ervoor gedaan? 3.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Fysieke leefomgeving' Straatje erbij In het kader van de woningbouwopgave is ook binnen de gemeente Beekdaelen bekeken op welke wijze verantwoord aan de randen van de huidige kernen mogelijkheden geboden kunnen worden voor woningbouw. Hierbij dient het evenwicht tussen het landelijke karakter en het historische erfgoed enerzijds en de vraag naar kwalitatieve impulsen in woningvoorraad anderzijds te worden gevonden. Dit betekent dat op basis van landschappelijke, ecologische en hydrologisch parameters gezocht moet worden naar locaties waar ontwikkelingen mogelijk zijn. Straatje erbij wordt meegenomen met de herijking van de woondeal. 3.3.2 Beleidsontwikkelingen waarvan de middelen zijn gevraagd in de begroting 2025 Aanbrengen verlichting op DeWeverplein in Nuth Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) heeft, naar aanleiding van veiligheidsincidenten, waarover u als raad geïnformeerd bent in maart 2024 een veiligheids - en beveiligingsonderzoek uitgevoerd en een vertrouwelijk veiligheids- en beveiligingsadvies opgesteld. In dit rapport zijn maatregelen geadviseerd om de weerbaarheid te vergroten. In het rapport is geconstateerd dat een groot deel van de parkeerplaats op het Deweverplein in Nuth op dit moment niet (goed) wordt verlicht.
Om de openbare verlichting aan de huidige richtlijnen te laten voldoen is het (bij)plaatsen van 9 nieuwe lichtmast en en armaturen nodig. De ingang van het gemeentehuis zal in deze situatie door twee masten, links en rechts van de deur, worden verlicht. Spie Infratechniek B.V. heeft in 2025 de verlichting op het Deweverplein naar de huidige richtlijnen herzien. Oude armaturen zijn vervangen, bestaande lichtmasten zijn (deels) verplaatst en 9 nieuwe lichtmasten met armaturen zijn geplaatst. Er is voldaan a an het "aanbrengen verlichting op het Deweverplein Nuth". Strategische grondaankopen Op 19 december 2023 heeft uw raad de Nota Grondbeleid gemeente Beekdaelen 2024-2028 vastgesteld. In de Nota is opgenomen dat (indien gewenst) de gemeenteraad in haar programmabegroting een budget voor strategische verwervingen(en) ter beschikking stelt. Om uitwerking te geven aan de nota is in de begroting 2025 voor het eerst een budget opgenomen. Met een budget voor strategische verwerving(en) krijgt het college de ruimte om met snelheid tot grondaankoop over te gaan als de situatie daarom vraagt. Als het college een strategische aankoop kan (gaan) doen, zullen daarbij de afwegingskaders gelden zoals vermeld in de nota. Dit geldt ook voor de verantwoording van een strategische grondaankoop aan uw raad.
Het uitgangspunt is dat er geen gronden worden verworven zonder dat duidelijk is of die gronden nodig zijn voor het mogelijk maken van een bepaalde ontwikkeling. 41 Jaarrekening 2025 Voor de hoogte van het budget is gekeken naar wat een redelijk en billijk budget is om aan het college handelsruimte te verlenen. Beoogd wordt dat het budget een waarde vertegenwoordigd waarmee in de praktijk daadwerkelijk tot een strategische aankoop zou kunnen worden overgaan. Voor majeure (strategische) aankopen wordt te allen tijde een afzonderlijk krediet gevraagd en wordt het aankoopbesluit afzonderlijk aan uw raad voorgelegd. Het budget voor 2025 was begroot op € 500.000 en toegekend door uw raad. In 2025 is één grondaankoop gedaan die deels ten laste van het budget Strategisch grondaankopen is gebracht. Het resterende budget Strategische grondaankopen ten bedrage van € 432.045 is overgeheveld naar 2026 en zal met instemming van uw raad weer aangevuld kunnen worden tot het bedrag van € 500.000. Ruiming graven Het ruimen betreft het verwijderen van de grafstenen op de gemeentelijke kerkhoven. In het verleden zijn er gedenktekens (grafstenen) geruimd door de rechthebbenden, echter zijn er ook een groot aantal stenen niet geruimd.
Het ruimen van de gedenktekens is conform de vigerende verordening een taak van de gemeente waardoor het ruimen voor het creëren van nieuwe grafruimte noodzakelijk is. Een exacte aantal te ruimen grafstenen is niet op voorhand te bepalen omdat de grafrechten tot het laatste moment kunnen worden verlengd. De structurele post is gebaseerd op een geschat aantal jaarlijks te ruimen graven met als uitgangspunt het jaarlijks gemiddelde tegen een gangbaar tarief. Voor de ruiming wordt een eenmalig bedrag gevraagd van € 40.000. Daarnaast is voor de jaarlijkse ruiming een bedrag nodig van € 18.000. Dit om te voorkomen dat in de toekomst wederom achterstanden in de ruiming ontstaan. De achterstallige ruiming is in 2025 volledig uitgevoerd. De jaarlijkse ruiming is conform planning uitgevoerd.
3.4 Wat heeft het gekost? Fysieke leefomgeving (bedragen x € 1.000) | Primitief | Bijgesteld | Rekening | Verschil lasten per taakveld: 0.3 beheer overige gebouwen en gronden | -93 | -89 | -117 | -27 0.4 overhead | -409 | -397 | -370 | 28 2.1 verkeer en vervoer | -5.780 | -6.049 | -5.317 | 731 3.1 economische ontwikkeling | -399 | -593 | -466 | 128 3.2 fysieke bedrijfsinfrastructuur | - | - | - 3.3 bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -36 | -79 | -75 | 4 3.4 economische promotie | -301 | -610 | -509 | 102 5.7 openbaar groen en (openlucht) recreatie | -3.411 | -3.302 | -2.930 | 371 7.2 rioleringen | -4.962 | -4.509 | -4.180 | 329 7.3 afval | -4.360 | -4.310 | -4.407 | -97 7.4 milieubeheer | -1.303 | -1.337 | -1.081 | 256 7.5 begraafplaatsen en crematoria | -190 | -223 | -240 | -17 8.1 ruimte en leefomgeving | -1.082 | -1.659 | -1.195 | 464 8.2 grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) | -285 | -290 | -290 | -1 8.3 wonen en bouwen | -2.594 | -13.665 | -2.058 | 11.607 totale lasten | -25.205 | -37.113 | -23.235 | 13.879 baten per taakveld: 0.3 beheer overige gebouwen en gronden | 32 | 57 | 80 | 24 0.4 overhead | 2 | 2 | 3 | 0 2.1 verkeer en vervoer | 406 | 1.010 | 1.008 | -2 3.1 economische ontwikkeling | 76 | 414 | 412 | -3 3.4 economische promotie | 363 | 363 | 368 | 5 5.7 openbaar groen en (openlucht) recreatie | 27 | 28 | 28 | -0 7.2 rioleringen | 6.833 | 6.382 | 6.087 |
-295 7.3 afval | 5.723 | 5.791 | 5.889 | 98 7.4 milieubeheer | 9 | 72 | 126 | 55 7.5 begraafplaatsen en crematoria | 128 | 131 | 113 | -18 8.1 ruimte en leefomgeving | - | 417 | 417 | - 8.2 grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) | - | - | - 8.3 wonen en bouwen | 1.735 | 10.231 | 1.831 | -8.400 totale baten | 15.335 | 24.898 | 16.361 | -8.537 Saldo van baten en lasten bestaand beleid | -9.870 | -12.215 | -6.874 | 5.342 Resultaatbestemming 0.10 Toevoeging reserves | -86 | -2.263 | -2.237 | 26 0.10 Onttrekking reserves | 1.347 | 6.254 | 2.909 | -3.345 Saldo resultaatbestemming | 1.261 | 3.992 | 672 | -3.319 Resultaat programma | -8.609 | -8.224 | -6.201 | 2.023 42 | Jaarrekening 2025 43 Jaarrekening 2025 3.5 Het programma in beeld
44 Jaarrekening 2025 4. Programma 4 | Bestuurlijke samenwerking en financiën 45 Jaarrekening 2025 4.1 Inleiding Samenwerken binnen en buiten de grenzen Parkstad is het uitgangspunt voor samenwerking. Alle samenwerkingsverbanden zullen kritisch bekeken worden. Als het gaat om onze rol als samenwerkingspartner zien wij de volgende aandachtspunten voor de komende vier jaren: • Nieuw Regionaal Investeringsprogramma: Centraal staat de opvolging van de bestaande Regiodeal Parkstad en IBA Parkstad, waarin Beekdaelen tezamen met de andere Parkstadgemeenten en de Stadsregio zoveel als mogelijk gebruik kan maken van Europese (Green Deal, Bauhaus), nationale (Regeerakkoord) en provinciale fondsen. • Samenwerking NOVI-gebied Zuid-Limburg: Hier gaat het om het verder vormgeven van de samenwerking tussen het rijk, de provincie en de gemeenten in Zuid-Limburg, waarbij gewerkt wordt aan de majeure opgaven van Zuid-Limburg.
Dit gebeurt door het opstellen van een gebiedsgericht programma en een regionale investeringsagenda op het door ons nagestreefde niveau van Zuid-Limburg • Samenwerking Middengebied-gemeenten in Zuid-Limburg: Het streven is gericht op een minder vrijblijvende samenwerking op de thema’s Landschap en landbouw; Duurzaamheid; Toerisme van de Toekomst en Vitale Samenleving, waartoe de Middengebied-gemeenten in Zuid-Limburg zich vanuit het visiedocument ‘van groen hart tot groene long’ en het uitvoeringsprogramma Midden gebied hebben gecommitteerd en natuurlijke partners vormen. • GR Stadsregio Parkstad: In 2021 is de GR van de Stadsregio Parkstad Limburg geactualiseerd. In deze GR werken de Parkstadgemeenten samen op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische Structuurversterking (SES) en Grensoverschrijdende samenwerking (GROS). De strategische agenda wordt de komende jaren verder uitgewerkt. In de komende periode moet nog meer worden uitgedragen dat ook de landelijke gemeenten in de GR Parkstad ertoe doen: hier ligt een rol voor Beekdaelen weggelegd. • Uitwerken visie op 360 graden samenwerking: In een eerste discussienotitie hebben wij destijds aangegeven dat Beekdaelen zoveel als mogelijk streeft naar samenwerking op de schaal van Zuid-Limburg.
Dit vanwege de constatering dat Zuid- Limburg het juiste schaalniveau is om strategische opgaven aan te pakken. Gemeenten in Zuid-Limburg zullen zichzelf echter meer moeten verbinden aan elkaar. De coronacrisis, de waterknelpunten en de huidige Oekraïne-oorlog laten zien dat samenwerking op de schaal van de Zuid-Limburgse (veiligheids)regio noodzakelijk is. Beekdaelen kan hier –als relatieve nieuwkomer- een bestuurlijke rol in spelen. 46 Jaarrekening 2025 • Meer grip op samenwerkingen (lees: verbonden partijen) krijgen: Naast het aangaan van succesvolle samenwerkingen is het voor wat betreft de ‘verbonden partijen’ van belang om hier ook grip op te krijgen en te houden. De aanpak ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’ - die door een groot deel van de gemeenten in Zuid- Limburg wordt toegepast- werpt vruchten af. In dat verband biedt de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen de gemeenteraden meer mogelijkheden om hun taakstellende en controlerende taak jegens GR-en uit te oefenen. • Grensoverschrijdende samenwerking (GROS): In 2021 is gemeente Beekdaelen lid geworden van de Euregio RMN. Na een evaluatie van het lidmaatschap, zijn wij tot de conclusie gekomen dat het niet voldoet aan de verwachtingen en behoeften van onze gemeente. De raad is hierover op 29 mei 2024 via raadsinformatiebrief geïnformeerd.
Op dit moment wordt bekeken hoe de samenwerking tussen de gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Landgraaf, Gangelt en Selfkant geïntensiveerd kunnen worden. 47 Jaarrekening 2025 4.2 Wat willen we bereiken? Wij staan voor een gemeente die inzet op samenwerking en die financieel en organisatorisch gezond en in control is. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten: • We werken samen met andere gemeenten om de kwaliteit en betaalbaarheid van publieke taken en diensten te kunnen waarborgen. • Vanuit het principe “goed rentmeesterschap” blijven we vasthouden aan een gezonde financiële positie in Beekdaelen. • Op basis van het principe ‘een goede balans tussen willen en kunnen’ is onze opgestelde prioriteitenlijst leidend voor het al dan niet uitvoeren van bestaande plannen. • We houden de belastingdruk voor onze inwoners zo laag mogelijk, d.w.z. ombuigingsmaatregelen gaan voor belastingverhoging (uitgezonderd indexering). 48 Jaarrekening 2025 4.3 Wat hebben we ervoor gedaan? 4.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Bestuurlijke samenwerking en financiën' Matchingsgelden Novex en kansenagenda Het Ontwikkelperspectief NOVEX- Zuid-Limburg en de Agenda Zuid-Limburg zijn in 2024 vastgesteld. Inmiddels is er ook een regionale (deel)investeringsagenda Novex met het Rijk vastgesteld. Er wordt op dit moment een nadere uitvoeringsagenda opgesteld.
Wat b etreft de regio deal is voor zowel de regio Parkstad als de regio Westelijk Zuid-Limburg een regiodeal 6e tranche toegekend, waarbij als rode draad bij beide aanvragen de drie lijnen uit de Zuid-Limburg agenda zijn gehanteerd. Voor Westelijk-Zuid Limburg is de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg opgericht. Zij houdt zich bezig met de uitvoering van de Regio Deals voor de 10 aangesloten gemeente. Beekdaelen is als enige gemeente zowel lid van de GR Parkstad Limburg alsook de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg en vervult hiermee een belangrijke verbindingsfunctie. Dit sluit aan op het gemeentelijk 360 graden perspectief.
4.4 Wat heeft het gekost? Bestuurlijke samenwerking en financiën (bedragen x € 1.000) | Primitief | Bijgesteld | Rekening | Verschil lasten per taakveld: 0.1 bestuur | -569 | -804 | -607 | 197 0.4 overhead | -3.278 | -3.449 | -3.021 | 428 0.5 treasury | -508 | -1.063 | -1.084 | -21 0.61 OZB woningen | -332 | -295 | -255 | 40 0.62 OZB niet-woningen | -64 | -64 | -51 | 12 0.64 belastingen overig | - | - | - 0.7 algemene uitkering gemeentefonds | - | - 0.8 overige baten en lasten | -3.174 | -208 | -70 | 137 0.9 vennootschapsbelasting (vpb) | - | - | - | - totale lasten | -7.924 | -5.883 | -5.089 | 794 baten per taakveld: 0.1 bestuur | 0 | 0 | 38 | 38 0.4 overhad | 107 | 118 | 128 | 10 0.5 treasury | 1.265 | 1.990 | 2.032 | 42 0.61 OZB woningen | 6.622 | 6.588 | 6.621 | 33 0.62 OZB niet-woningen | 1.941 | 1.959 | 2.009 | 50 0.64 belastingen overig | - 0.7 algemene uitkering gemeentefonds | 72.257 | 76.897 | 77.136 | 238 0.8 overige baten en lasten | 35 | 409 | 446 | 37 totale baten | 82.226 | 87.961 | 88.409 | 448 Saldo van baten en lasten bestaand beleid | 74.302 | 82.078 | 83.320 | 1.242 Resultaatbestemming 0.10 Toevoeging reserves | -210 | -8.252 | -8.252 | -0 0.10 Onttrekking reserves | 1.885 | 1.360 | 856 | -504 Saldo resultaatbestemming | 1.674 | -6.893 | -7.396 | -504 Resultaat programma | 75.976 | 75.186 | 75.924 | 738 49 | Jaarrekening 2025 50 Jaarrekening 2025 4.5 Het
programma in beeld
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Inleiding In dit overzicht lichten wij de algemene dekkingsmiddelen toe. Dit zijn baten en lasten die niet specifiek tot een programma behoren. Overzicht algemene dekkingsmiddelen (bedragen in duizenden euro's) Omschrijving | Begroting | Realisatie | Afwijking Voordeel/Nadeel 2025 | 2025 Belastingen (OZB) | 8.188 | 8.323 | 135 | Voordeel Algemene uitkering | 76.897 | 77.136 | 238 | Voordeel Treasury | 997 | 1.001 | 4 | Voordeel Overhead | -14.153 | -12.723 | 1.430 | Voordeel Onvoorzien | -50 | -25 | 25 | Voordeel Vennootschapsbelasting | - | - | - | nvt Totaal | 71.880 | 73.712 | 1.833 | Voordeel Belastingen (OZB) Van de lokale heffingen maken de onroerendzaakbelastingen deel uit van de algemene dekkingsmiddelen. Deze heffingen hebben geen specifiek bestedingsdoel. In de paragraaf Lokale Heffingen wordt uitgebreid ingegaan op alle lokale heffingen. Algemene uitkering De uitkering uit het gemeentefonds bestaat uit drie onderdelen: de algemene uitkering, de decentralisatie- uitkeringen en de integratie-uitkeringen. In dit overzicht is de volledige uitkering vermeld aangezien voor alle drie de onderdelen geldt dat deze als algemeen dekkingsmiddel kunnen worden aangemerkt. Treasury Dividend van de BNG, Afvalbedrijven en Nutsvoorzieningen evenals renteopbrengsten worden ingezet als algemeen dekkingsmiddel.
Overhead De overhead wordt tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend omdat deze niet rechtstreeks toe te rekenen zijn een een specifiek programma. Onvoorzien Een post onvoorzien is een bedrag dat apart gezet wordt om onverwachte of onvoorspelbare uitgaven te dekken die tijdens het jaar optreden en niet in de oorspronkelijke begroting zijn opgenomen. Het dient als een buffer tegen onvoorziene kosten, die niet in de begroting waren ingeschat. Vennootschapsbelasting Een gemeente is vennootschapsbelastingplichtig voor haar activiteiten voor zover er sprake 51 | Jaarrekening 2025 52 Jaarrekening 2025 is van het drijven van een onderneming. Voor de gemeente Beekdaelen leidt dit echter niet tot het betalen van vennootschapsbelasting. 53 Jaarrekening 2025 (Verplichte) paragrafen Naast de programma's zijn gemeenten op grond van de BBV verplicht om acht programma - overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. De onderwerpen die zijn benoemd in de paragrafen zijn dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s en taakvelden. Gemeenten worden vanaf het jaar 2022 verplicht om een nieuw programma 'Wet Open Overheid' als paragraaf op te nemen. Die paragraaf is in deze jaarstukken opgenomen.
Daarnaast zijn de volgende twee paragrafen opgenomen: • Duurzaamheid: deze paragraaf beschrijft de onderwerpen die we oppakken in het kader van de duurzaamheid • Global goals: deze paragraaf beschrijft een aantal belangrijke zaken die de gemeenten uitvoert en de bijdragen aan de global goals. 1. | Lokale heffingen Inleiding Inwoners en ondernemers dragen via de gemeentelijke belastingen en heffingen bij aan (instandhouding van) voorzieningen. De lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over | de gerealiseerde belastingopbrengsten, de belastingtarieven en het kwijtscheldingsbeleid. Zoals verwoord in het coalitieprogramma 'Ons thuis, ons Beekdaelen' zijn de volgende beleidsmatige uitgangspunten gehanteerd voor wat betreft de lokale heffingen: • | De ozb en de toeristenbelasting houden gelijke tred met de inflatie. • | Voor wat betreft de rioolheffing is ingezet op het principe ‘de vervuiler betaalt’ en op duurzaamheid. • | Voor wat betreft de afvalstoffenheffing is ingezet om de kosten zoveel als mogelijk te beperken. • | De Legesverordening is gebruikt als instrument om duurzaamheidsdoelen te realiseren.
Overzicht van lokale belastingen De totale opbrengst uit lokale belastingen, heffingen en retributies vormt in het rekeningjaa | r ruim 18% van de inkomsten van de gemeente Beekdaelen en wordt gebruikt om haar activiteiten te financieren. Onderstaand treft u een overzicht aan van de opbrengst 2025 van lokale belastingen, heffingen en retributies (inclusief afrekeningen voorgaande dienstjaren): Overzicht lokale heffingen (in duizenden euro's) Omschrijving | begroting 2025 | bijgesteld 2025 | rekening 2025 | mutatie ozb eigenaren woningen | 6.622 | 6.557 | 6.590 | 0,5% ozb eigenaren niet-woningen | 826 | 840 | 842 | 0,2% ozb gebruikers niet-woningen | 773 | 1.118 | 1.167 | 4,3% afvalstoffenheffing/reinigingsrechten | 5.723 | 5.723 | 5.723 | 0,0% rioolrechten | 6.304 | 6.304 | 6.066 | -3,8% leges bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen | 956 | 487 | 663 | 36,2% secretarieleges | 729 | 729 | 821 | 12,6% vergoeding degeneratiekosten | 56 | 56 | 27 -51,7% aansluiting riolering | 32 | 32 | 21 -34,6% aanleg inritten | 21 | 27 | 15 -45,4% grondzaken | 4 | 1 | 1 | 0,2% marktgelden | 4 | 4 | 2 -43,9% toeristenbelasting | 363 | 363 | 368 | 1,4% begrafenisrechten | 128 | 131 | 113 -14,1% Totaal | 22.541 | 22.373 | 22.418 | 0,2% 54 | Jaarrekening 2025 In de raadsvergadering van 12 november 2024 heeft de raad besloten om vanaf 2025 kostendekkende tarieven te heffen voor de
afvalstoffenheffing. Het kostendekkingspercentage van de afvalstoffenheffing is gestegen van 93.6% in 2024 naar 100,0% in 2025. Uit onderstaande tabel blijkt dat het grootste deel van de inkomsten uit lokale heffingen bestaat uit de onroerendezaakbelasting (38,4%), afvalstoffenheffing (25,5%) en rioolrechten (27,1%). Belastingsoort | % | bedrag x 1.000 Onroerende zaakbelasting | 38,4% | 8.599 Afvalstoffenheffing | 25,5% | 5.723 Rioolrechten | 27,1% | 6.066 Bouwleges | 3,0% | 663 Secretarieleges | 3,7% | 821 Overige | 2,4% | 546 Totaal | 100,00% | 22.418 Ontwikkeling van lokale lasten In onderstaande tabel treft u de woonlasten van een gemiddeld huishouden in 2025 aan (bedragen in euro’s): Belastingsoort | 2024 | 2025 OZB | 368,37 | 393,46 Afvalstoffenheffing | 342,55 | 355,47 Rioolheffing | 324,77 | 351,24 Totale woonlasten | 1.035,69 | 1.100,17 Onroerende zaakbelastingen (ozb) De onroerendezaakbelasting is een belasting die wordt geheven over, zoals de naam al zegt, onroerende zaken. Deze belasting is van de lokale heffingen de grootste inkomstenbron. Met de opbrengst uit de OZB kan de gemeente onder andere uitgaven op het gebied van veiligheid, onderhoud openbaar groen en voorzieningen bekostigen. Zo draagt de OZB bij aan het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Er zijn drie groepen die een aanslag OZB krijgen: 1. | Eigenaren van woningen 2.
| Eigenaren van niet-woningen (bijvoorbeeld bedrijfspand) 3. | Gebruikers niet- woningen 55 | Jaarrekening 2025 Gebruikers van woningen (bijvoorbeeld huurders) ontvangen geen aanslag ozb. De te betalen ozb wordt berekend als percentage van de WOZ-waarde van de woning of niet- woning. De WOZ-waarde (waardering onroerende zaken) wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld. Voor 2025 heeft de raad ervoor gekozen om de opbrengst extra te verhogen met 3,33% en vervolgens te indexeren met 3,4%. Uit onderstaande tabel blijkt hoe de tarieven voor 2025 werden berekend en wat de daadwerkelijke opbrengst 2025 is. Bepaling tarieven 2024 Belastingsoort | Woz-waarde | Geraamde | Tarief | Werkelijke 2025 (* € 1.000) | opbrengst 2025 | 2025 | opbrengst 2025 Eigenaren woningen | 5.534.196 | 6.557.107 | 0,1197% | 6.590.255 Eigenaren niet-woningen | 390.439 | 840.313 | 0,2863% | 841.842 Gebruikers niet-woningen | 322.620 | 1.118.388 | 0,2575% | 1.166.991 Afvalstoffenheffing De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de inzameling van het afval van huishoudens. Hiervoor maakt zij kosten. Voor de opbrengst uit de afvalstoffenheffing geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mag zijn; de gemeente mag dus niet meer in rekening brengen dan de kosten die zij voor het inzamelen van afval maakt.
In de raadsvergadering van 12 november 2024 heeft de raad besloten om vanaf 2025 kostendekkende tarieven te heffen voor de afvalstoffenheffing. Het kostendekkingspercentage van de afvalstoffenheffing is gestegen van 93,6% in 2024 naar 100,0 % in 2025. Belastingsoort | tarief 2025 Vastrecht | 281,52 Diftar aanbieden container restafval 40 lt | 2,00 Diftar aanbieden container restafval 140 lt | 7,00 Diftar aanbieden conteiner restafval 240 lt | 10,00 Diftar aanbieden container gft-afval 140 lt | - Diftar aanbieden container gft-afval 240 lt | - In onderstaande tabel is de mate van kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing weergegeven: 56 | Jaarrekening 2025 Kostendekkendheid afvalstoffenheffing | begroting 2025 | bijgesteld 2025 | rekening 2025 Kosten taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer | -56.025 | -55.575 | -63.187 6.3 Inkomensregelingen | -193.000 | -185.000 | -189.167 7.3 Afval | -4.360.029 | -4.309.803 | -4.407.125 Inkomsten taakveld(en), excl heffingen | 1.100 | 68.695 | 167.147 Netto kosten taakvelden | -4.607.954 | -4.481.683 | -4.492.333 Toe te rekenen kosten: Overhead | -311.579 | -311.579 | -300.023 BTW | -803.628 | -929.914 | -930.296 Totale lasten | -5.723.161 | -5.723.176 | -5.722.651 Opbrengst heffingen | 5.723.258 | 5.723.258 | 5.722.651 Dekkingspercentage | 100,0% | 100,0% | 100,0% Rioolheffing De gemeente heeft bij wet een zorgplicht voor drie beleidsvelden op
het gebied van water. Doel van de rioolheffing is om geld vrij te maken voor onder meer: • | de afvoer van afvalwater; • | de afvoer van regenwater (ook wel hemelwater genoemd); • | het kwaliteitsbeheer van grondwater. De rioolheffing is een bestemmingsheffing. Dit betekent dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten. In de raadsvergadering van 31 oktober 2023 is het Water- en rioleringsplan 2024 - 2027 (WRP) vastgesteld. De tarieven rioolheffing zijn vanaf het jaar 2025 gebaseerd op het kostendekkingsplan behorende het WRP. De belasting wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (€ 216,96) verhoogd met een bedrag geheven naar het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd.
Voor het bedrag per m3 afgevoerd water geldt onderstaande staffel: Van 1 m3 tot en met | € 134,28 300m3 57 | Jaarrekening 2025 Van 301 m3 | € 134,28 basistarief, vermeerderd met € 120,84 per eenheid tot en met | van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 300m3 wordt 3.000 m3 | overschreden Van 3.001 | € 1.221,84 basistarief, vermeerderd met € 93,96 per m3 tot en met | eenheid van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 3.000m3 6.000 m3 | wordt overschreden Boven de | € 2.162,52 basistarief, vermeerderd met € 67,08 per 6.000 m3 | eenheid van 300m3, waarmee de hoeveelheid van 6.000m3 wordt overschreden Voor een huishouden/bedrijf met een waterverbruik tot en met 300m3 bedroeg de aanslag € 351,24 (vastrecht € 216,96 en op basis van waterverbruik € 134,28).
In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid van rioolheffing: Kostendekkendheid rioolheffing | begroting 2025 | bijgesteld 2025 | rekening 2025 Kosten taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer | -93.375 | -92.625 | -105.312 6.3 Inkomensregelingen | -215.000 | -215.000 | -201.353 7.2 Rioleringen | -4.961.699 | -4.509.441 | -4.454.356 7.4 milieubeheer | -14.000 | -14.000 | -14.022 Inkomsten taakveld(en), excl heffingen | 529.011 | 77.941 | 21.004 Netto kosten taakvelden | -4.755.063 | -4.753.125 | -4.754.039 Toe te rekenen kosten: Overhead | -844.547 | -844.547 | -660.266 BTW | -704.749 | -706.687 | -652.129 Totale lasten | -6.304.359 | -6.304.359 | -6.066.434 Opbrengst heffingen | 6.304.359 | 6.304.359 | 6.066.434 Dekkingspercentage | 100,0% | 100,0% | 100,0% Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een belasting die geheven wordt over verblijf in hotels, pensions, recreatiewoningen, tenten en caravans. De belasting wordt betaald door degene die gelegenheid tot het verblijf biedt. Op 12 november 2024 heeft de raad de verordening toeristenbelasting 2025 vastgesteld. 58 | Jaarrekening 2025 59 Jaarrekening 2025 Soort Belastingjaar 2025 Mobiel kampeeronderkomen (per persoon/per overnachting) 1,55 Overige accommodaties (per persoon/per overnachting) 2,00 Leges Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot aantal taken.
Een deel van deze taken wordt in de vorm van een dienst door bewoners of bedrijven individueel afgenomen. Om gemeenten tegemoet te komen in de kosten die zijn gerelateerd aan deze taken, betalen afnemers van gemeentelijke diensten leges. Wie de leges betalen, is afhankelijk van het type dienst dat wordt afgenomen. In veel voorkomende gevallen zijn het inwoners die betalen voor een paspoort, een rijbewijs of een uittreksel uit de gemeentelijke basisadministratie. Het kunnen echter ook projectontwikkelaars zijn die een aanvraag indienen voor een omgevingsvergunning. Op 12 november 2024 is de legesverordening 2025 en de daarbij behorende tarieventabel vastgesteld. De Raad heeft besloten de tarieven te verhogen tot 75% kostendekkenheid. Ten opzichte van 2024 zijn de tarieven van hoofstuk 1, 2 en 3 verhoogd met respectievelijk 23,64%, 82,63% en 41,03%. De totale kostendekkendheid van de leges uit de jaarrekening is 67,42%. Dit percentage is lager dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn verschillen in de begrote en werkelijke aantallen van de aanvragen in combinatie met de soort aanvragen. Daarbij heeft de Raad d.d. 13 november 2025 besloten leges van een aantal artikelen uit hoofdstuk 2 van de Legesverordening 2025 met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025 te verlagen. Uit onderstaande tabel blijken de gerealiseerde dekkingspercentages 2025 voor wat betreft de leges.
Kostendekkendheid leges jaarrekening 2025 omschrijving | kosten | opbrengsten | kostendekking Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Burgerlijke stand | 74.847 | 40.098 | 53,57% Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart | 606.964 | 515.085 | 84,86% Rijbewijzen | 148.178 | 133.240 | 89,92% Verstrekkingen uit de basisregistratie personen | 30.144 | 30.360 | 100,72% Overige publiekszaken | 11.439 | 9.532 | 83,33% Bijzondere wetten | 67.938 | 92.537 | 136,21% Diversen | 4.244 | 6.765 | 159,40% totaal hoofdstuk 1 | 943.754 | 827.617 | 87,69% Hoofdstuk 2 Omgevingswet Voorfase | 358.881 | 63.831 | 17,79% Activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 776.695 | 649.810 | 83,66% Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed | 24.236 | 5.926 | 24,45% Paragraaf 2.7 - Aanlegactiviteiten | 18.992 | 10.750 | 56,60% Paragraaf 2.8 - Overige activiteiten | 29.829 | 5.543 | 18,58% Paragraaf 2.9 - Maatvoorschriften | 3.729 | 1.096 | 29,39% Paragraaf 2.11 - Overige tarieven | 466 | 161 | 34,55% Paragraaf 2.12 - Modaliteiten | 51.941 | 13.839 | 26,64% Paragraaf 2.13 - Vermindering | 0 | -19.577 | - Paragraaf 2.14 - Teruggaaf | 0 | -68.155 | - totaal titel 2 | 1.264.769 | 663.224 | 52,44% Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Horeca | 20.593 | 12.196 | 59,22% In dit hoofdstuk niet benoemd besluit | 590 | 286 | 48,47% totaal titel 3 | 21.183 | 12.482 | 58,92% totaal
kostendekkendheid | 2.229.706 | 1.503.323 | 67,42% Wat de kostendekkendheid van leges betreft geldt het principe van kruissubsidiëring: binnen een titel mag de dekking van een product hoger dan 100% zijn zolang binnen de totale titel geen sprake is van overschrijding van dat kostendekkingspercentage. Kwijtscheldingsbeleid Burgers die niet in staat zijn de gemeentelijke belastingen te betalen, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding. De gemeenteraad bepaalt voor welke belastingen kwijtschelding mogelijk is en de voorwaarden waaronder kwijtschelding plaatsvindt. De gemeenteraad is hierbij gebonden aan wettelijk voorgeschreven regels. Op enkele onderdelen kan de raad afwijken van de landelijke regels. Dit zijn: • | Voor welke gemeentelijke belastingen kwijtscheldingen wordt verleend; • | Of daar geheel of gedeeltelijk kwijtschelding wordt verleend. Gedeeltelijke kwijtschelding houdt in dat slechts een deel voor kwijtschelding in aanmerking komt (bijvoorbeeld 50% van de aanslag); 60 | Jaarrekening 2025 • | Welke kwijtscheldingnorm wordt toegepast. De kwijtscheldingsnorm is een normbedrag voor de kosten van levensonderhoud. De raad kan bijvoorbeeld besluiten om bij het vaststellen van het recht op kwijtschelding, de kosten van levensonderhoud vast te stellen op 100% van de bijstandsnorm in plaats van 90% die is opgenomen in de Uitvoeringsregeling.
Hetgeen betekent dat zodoende in ruimere mate kwijtschelding wordt verleend. • | Of gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om het bedrag aan financiële middelen dat niet meetelt bij de berekening van het vermogen te verhogen. Op 12 november 2024 is de verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Beekdaelen 2025 door de raad vastgesteld. Kwijtschelding is mogelijk voor 100% van de rioolrechten en het vast tarief afvalstoffenheffing. Voor wat betreft diftar is kwijtschelding mogelijk tot een bedrag van max. € 55. De kwijtscheldingsnorm bedraagt 100% van de bijstandsnorm en de reguliere vermogensnorm is verhoogd met het maximaal toegestane bedrag. De totaal verleende kwijtschelding bedroeg in het jaar 2025 € 390.521; voor afvalstoffenheffing € 189.167 en voor rioolheffing € 201.353. Beekdaelen Rioolheffing | 100% Afvalstoffenheffing (vast bedrag per perceel) | 100% Afvalstoffenheffing (diftar) | max. € 55 per jaar Belastingsoort | 2024 | 2025 rioolheffing | 186.350 | 201.353 afvalstoffenheffing | 180.102 | 189.167 Totaal | 366.452 | 390.521 61 | Jaarrekening 2025 62 Jaarrekening 2025 2. Weerstandsvermogen Inleiding Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om nog niet afgedekte risico’s op te vangen door het vormen van een risicobuffer (weerstandscapaciteit).
Om een goede inschatting te kunnen maken van het weerstandsvermogen is het van belang dat een vorm van risicomanagement wordt toegepast. Risicomanagement betekent dat risico’s die spelen in de organisatie continu en systematisch worden doorlopen met als do el een balans te vinden tussen het nemen en het beheersen van risico’s. In de raadsvergadering van 6 februari 2024 is de vigerende nota weerstandsvermogen en risicomanagement vastgesteld. De nota risicomanagement bevat het beleid dat de gemeente Beekdaelen hanteert om haar risico’s te managen en vormt de basis voor de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag. In de nota worden de kaders gesteld ten aanzien van de reikwijdte en toepassing van risicomanagement in de gemeente Beekdaelen en het handelen van bestuur en medewerkers. De definities “risico’s” en “weerstandscapaciteit” spelen een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandsvermogen. Daarom achten wij het van belang om deze begrippen nader toe te lichten. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken, zonder dat de begroting en het beleid aangepast hoeven te worden. Het gaat om die elementen waarmee tegenvallers eventueel kunnen worden bekostigd.
Daartoe becijferen wij in dit hoofdstuk de weerstandscapaciteit van de gemeente. Risico De kans dat een niet te voorspellen gebeurtenis zich voordoet die een nadelig effect heeft op de organisatie, de doelen die zijn gesteld of de financiële positie van de gemeente. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen en die een financieel nadelig gevolg kunnen hebben. Doen deze risico’s zich voor dan worden ze ondervangen via de weerstandscapaciteit. Risico’s waarvoor verzekeringen zijn afgesloten en voorzieningen zijn gevormd zijn niet relevant voor het weerstandsvermogen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste risico's beschreven. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn op te vangen c.q. de risico´s in financiële zin af te dekken. Het betreft kosten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. In het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. De gemeente Beekdaelen hanteert de volgende bestanddelen: 63 Jaarrekening 2025 Nr. Bestanddeel Incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit 1. Algemene reserve € 4.307.650 0 2. Stille reserve pm 0 3.
Begrotingsruimte 2026 0 € 2.300.000 4. Onvoorzien 0 € 50.000 5. Onbenutte belastingcapaciteit 0 € 1.382.000 Totaal weerstandscapaciteit € 4.307.650 € 3.732.000 In de tabel maken wij onderscheid in een structurele en een incidentele component van de weerstandscapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit betreft het vermogen van de gemeente om onverwachte tegenvallers in de begroting op te vangen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de voortzetting van gemeentelijke taken. De incidentele weerstandscapaciteit is de ruimte die de gemeente heeft om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat deze invloed hebben op de voortzetting van gemeentelijke taken. 1. Algemene reserve De algemene reserve is het deel van de reserves waar geen claim op ligt. De omvang van die algemene reserve bedraagt voor de gemeente Beekdaelen € 4.307.650. Daarnaast beschikt de gemeente nog over een ‘reserve nog te bestemmen’. Die reserve wordt door de gemeente niet gerekend tot het weerstandsvermogen. Toch is ook die reserve ‘claimvrij’. Het bedrag in die reserve bedraagt afgerond € 23,1 miljoen. 2. Stille reserves Als activa onder de opbrengstwaarde of niet zijn gewaardeerd is sprake van een stille reserve. Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit is van belang dat de activa waarin een stille reserve besloten ligt direct verkoopbaar zijn.
Niet direct verkoopbare activa blijven voor de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beeld. Bij verkoop ontstaan winsten die eenmalig vrij inzetbaar zijn. Gemeenten kennen twee soorten stille reserves. Dit zijn stille reserves in financiële vaste activa (deelnemingen, aandelen) en stille reserves in de materiële vaste activa (bijv. gronden niet ingebracht in de grondexploitatie, panden etc.). 3. Begrotingsruimte Als de begroting en meerjarenraming sluiten met een positief saldo, is sprake van begrotingsruimte. Het positieve resultaat bedraagt, volgens de begroting 2026, structureel 64 Jaarrekening 2025 afgerond € 2.300.000. 4. De post onvoorziene uitgaven Het totaalbedrag van de post onvoorzien bedraagt € 50.000 en is naar rato van de lasten verdeeld over de verschillende programma´s. Gezien de geringe omvang van het bedrag draagt deze post niet substantieel bij aan de weerstandscapaciteit. 5. Onbenutte belastingcapaciteit Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen. Bij tarieven waar kostendekking een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd. Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens gesteld. De gemeente kan deze echter niet tot in het oneindige verhogen. Bij deze heffingen zal de raad zelf een grens moeten aangeven.
In de gemeente is sprake van onbenutte belastingcapaciteit en daarmee van structurele weerstandscapaciteit. Risico's In deze paragraaf worden de geïnventariseerde risico’s beschreven. Ad 1. Risico’s die het meest belangrijk gevonden worden In deze paragraaf worden de belangrijkste risico's geïnventariseerde risico's. Risico’s met een lage inschatting van de impact of waaraan nu nog geen financiële gevolgen kunnen worden verbonden kunnen in de nabije toekomst echter wel degelijk relevant worden voor het weerstandsvermogen. De onderstaande tabel bevat de actuele risico's. Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 1 Eenmansfunctie in organisatie Gezien het feit dat de gemeente 'middelgroot' is, is nog steeds op een aantal plekken sprake van 'eenmansfunctie'. Dat vormt een risico voor wat betreft de continuiteit, maar vormt ook een risico voor zover het gaat om processen die om functiescheiding vragen Financieel, Organisatorisch - - - nvt Het risico wegens het feit dat in onvoldoende mate sprake is van functiescheiding is niet te kwantificeren. Het risico op gebrek aan continuiteit wordt ingeschat op structureel 1,5 fte (€ 130.000). De kans op 50%. Betreffende kosten kunnen worden geput uit de reserve dat in het leven is geroepen voor personele aangelegenheden.
De uiteindelijke impact voor de weerstandscapaciteit is derhalve nihil. 2 Cybercriminaliteit Hierbij kan worden gedacht aan hackers die systemen platleggen of data stelen, phishing of ransomware etc Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 100.000 100.000 - (500.000*20%)*1 Geschat wordt dat de impact groot is (€ 500.000), maar dat de kans dat het zich voordoet niet zo groot is (20%). 3 Datalekken bijv. als gevolg van verlies, diefstal, onbewust handelen/nalatigheid of handelen met onvoldoende kennis. Politiek/ maatschappelijk - - - Het bedrag dat met het risico is gemoeid is niet te kwantificeren. 4 Uitval ICT De afhankelijkheid van de beschikbaarheid van de ICT voor de gemeente en haar inwoners en organisaties is groot. Voor het maken van afspraken tot aan het aanvragen van nieuwe documenten dient de ICT in werking te zijn. Het effect van dit risico is belemmering van de bedrijfscontinuïteit in dienstverlening waardoor de inwoners en organisaties niet juist, - volledig en/of tijdig kunnen worden geholpen. Financieel, Organisatorisch 80.000 80.000 - (160.000*50%)*1 De impact wordt ingeschat op een bedrag van € 80.000 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
65 Jaarrekening 2025 Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 5 Mislopen of lager vaststellen van subsidies Het risico bestaat dat voor projecten geen of geen volledige subsidieaanvraag wordt ingediend. Ook kan het voorkomen dat een subsidie lager uitvalt dan van tevoren verondersteld. Financieel, Politiek/ maatschappelijk 390.000 310.094 79.906 ((10.300.000*30%)*10%)*1 Het totaal geraamde bedrag aan subsidies bedraagt € 10,3 mln. Ingeschat wordt dat het risico 30% is dat 10% van de subsidie niet wordt ontvangen. De mutatie wordt veroorzaakt doordat het totale bedrag aan subsidies is afgenomen. 6 Gebrek aan medewerking stakeholders in projecten Het komt regelmatig voor dat de gemeente projecten opstart die alleen kunnen slagen als derde partijen participteren. Dat zorgt ervoor dat de gemeente (deels) afhankelijk is van de medewerking die dergelijke partijen leveren. Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 40.000 40.000 - ((40.000.000*1%)*10%)*1 Het totale bedrag dat in de begroting voor het jaar 2026 is opgenomen voor projecten bedraagt ruim 40 miljoen euro. Ingeschat wordt dat de kans 10% is dat 1% van de projecten in gevaar komt.
7 Lagere SPUK- uitkering sport Bij de realisatie van beleidsontwikkelingen op het gebied van sport wordt veelal rekening gehouden met een zogenaamde SPUK- uitkering van het rijk. De gemeente loopt het risico dat betreffende uitkeringen lager uitvallen. Financieel, Politiek/ maatschappelijk 24.550 24.550 - ((491.000*10%)*50%)*1 De totale SPUK- aanvraag bedraagt € 491.000. Ingeschat wordt dat de kans 50% is dat 10% niet wordt ontvangen. 8 Grondexploitatie Binnen de grondexploitatie spelen diverse risico's. Twee keer per jaar (bij het opstellen van de jaarrekening en de begroting) worden risicoanalyses geactualiseerd. Financieel, Politiek/ maatschappelijk - - - Het bedrag is niet te kwantificeren 9 Organiseren Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) De gemeente Beekdaelen heeft in het jaar 2024 het OLS georganiseerd. De accountantscontrole is nog niet afgerond en kan leiden tot een aanvullende financiele verplichting. Financieel, Politiek/ maatschappelijk - - - De subsidie is afgerekend. Dit risico kan komen te vervallen 10 Procedures en claims Het risico dat de gemeente met (gerechtelijke) procedures en claims wordt geconfronteerd, neemt met name door algemene economische en maatschappelijke ontwikkelingen toe.
Los van de grotere procedeerbereidheid van burgers is ook de laagdrempelige rechtsbescherming tegen hen onwelgevallige besluiten of tegen het nalaten bepaalde besluiten te nemen een aspect dat ertoe leidt dat gemeenten meer gerechtelijke procedures zullen moeten doorlopen. In geval dat beleidsmatig juridische stappen worden ondernomen kan de uitkomst hiervan zijn dat de gemeente niet in het gelijk wordt gesteld en dat er een claim of claims volgen. Ook valt te denken aan grote incidenten c.q. calamiteiten, crisissen of rampen waarbij de gemeente in gebreke wordt gesteld. Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 18.000 18.000 - (30.000*20%)*3 Ingeschat wordt dat het bedrag dat is gemoeid met het risico structureel € 30.000 is. De kans wordt ingeschat op 20% 11 Bevolkingszorg In tijden van incidenten (met een grote impact op de samenleving), crisissen of rampen worden de gemeentelijke processen Bevolkingszorg genoemd. Aan deze processen, denk bijvoorbeeld aan het opvangen van burgers, zijn kosten verbonden. Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk - - - Het betreffende risico is niet te kwantificeren Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
66 Jaarrekening 2025 Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 12 Integriteitsschending Het risico op een procedure met betrekking tot integriteit schendingen. Deze dienen conform landelijke richtlijnen worden gemeld. De Wet Huis voor Klokkenluider (WHvk) is ter zake leidend. Het uitgangspunt van de WHvk is dat een werknemer eerst intern melding doet van een vermoeden van een misstand. Wordt naar aanleiding hiervan niet naar behoren gehandeld dan kan hij of zij bij het huis van de klokkenluiders (Hvk)melding doen. De wet bepaalt dat de adviestaken en de onderzoekstaken in de bedrijfsvoering van het Hvk zorgvuldig gescheiden zijn. De kosten van een dergelijk onderzoek komen voor rekening van de gemeente. De hoogte van de kosten is afhankelijk van het aantal onderzoeken. Fraude, Organisatorisch - - - Het betreffende risico is niet te kwantificeren 13 Hervormingsagenda jeugd Het is op dit moment onduidelijk hoeveel extra kosten moeten worden gemaakt door gemeenten om de hervormingsagenda te implementeren. Financieel, Organisatorisch 50.000 50.000 - (100.000*50%)*1 Ingeschat wordt dat de kans dat de kosten € 100.000 bedragen 50% is.
14 Klimaatveranderingen Vanwege toename van broeistofgassen (zoals CO2) in de atmosfeer stijgt de temperatuur op aarde en hebben we te maken met extreme weersomstandigheden. Door de huidige klimaatveranderingen bestaat het risico dat de geplande kosten van onderhoud van gemeentelijke eigendommen toeneemt. Hevige regenval in korte tijd kan met name in het Heuvelland zorgen voor schade aan (holle) wegen, watergangen, taluds en afwatersystemen in de vorm van uitspoeling, verstoppingen. Vaak is acuut ingrijpen door de gemeente noodzakelijk om vervolgschade te voorkomen. Financieel, Politiek/ maatschappelijk 234.000 234.000 - (2.600.000*3%)*3 Het risico wordt ingeschat op 3% van het structurele bedrag voor wegen ad € 2,6 miljoen jaar. Stijgende kosten van rioleringen worden, volgens de door de raad vastgestelde systematiek, verdiconteerd in de rioolheffing. 15 Stikstofproblematiek In het kader van de stikstofproblematiek nemen de voorbereidingskosten en uitvoeringskosten van reconstructieprojecten toe, afhankelijk van de aard, omvang en locatie van de werkzaamheden ten opzichte van Natura 2000 gebieden. Tijdens de voorbereidingsfase bestaat de kans op aanvullende advies en vergunning trajecten om de uitvoering van projecten mogelijk te maken.
Financieel, Politiek/ maatschappelijk 45.600 45.600 - ((608.000*0,25)*30%)*1 Voor de periode 2025 – 2028 is uitgegaan van 76 projecten die op voorhand niet kunnen worden geschaard onder “onderhoud” c.q. ongewijzigde functie volgens de handleiding m.b.t. de stikstof. Bij een deel van die projecten dient meer te gebeuren dan een globaal vooronderzoek. Uitgegaan wordt van 25% van die projecten. De kosten hiervan zijn in orde van grootte van € 8.000 per project. De totale impact bedraagt dan € 608.000 (€ 8.000*76) De kans wordt ingeschat op 30% Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
67 Jaarrekening 2025 Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 16 Nadeelcompensatie regeling projecten De kans is aanwezig dat steeds meer ondernemers zich gaan melden en een beroep doen op nadeel compensatie. Zowel bij reguliere onderhoudswerken als reconstructies in de openbare ruimte. In het geval dat een aanvraag positief wordt beschikt zullen de financiële consequenties via de reguliere burap met uw raad worden gedeeld. Juridisch, Organisatorisch 160.000 160.000 - (200.000*80%)*1 Gelet op de aard en omvang van de geplande projecten wordt het risico ingeschat op een bedrag van € 200.000,-. Gerekend wordt met een kans van 80% 17 Laagconjunctuur en renteontwikkeling Een daling van de conjunctuur brengt risico's mee voor Beekdaelen, doordat onder meer de bedrijvigheid afneemt, werkloosheid stijgt met als gevolg daling van inkomsten voor de gemeente dalen en grotere (financiële) druk, waardoor de gemeentelijke doelstellingen onvoldoende worden gerealiseerd. Ook speelt het risico op een stijging van de rente bij het afsluiten van leningen. De gemeente gaat er bij de bepaling van de te betalen rente vanuit dat een deel van de gevoteerde kredieten later wordt gerealiseerd.
Op basis van ervaringscijfers over de afgelopen drie jaren wordt ongeveer 30% van de openstaande kredieten uitgegeven. Financieel, Politiek/ maatschappelijk 90.000 90.000 - (100.000*60%)*3 Een stijging van 0,5% van de kapitaalmarktrente leidt tot een stijging van de rentelasten met ongeveer 100.000 euro. De kans wordt ingeschat op 30%. 18 Open einderegelingen Op het gebied van de sociale zekerheid zoals bijstandsuitkeringen, bijzondere bijstand en uitkeringen als gevolg van de Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdzorg loopt de gemeente Beekdaelen het risico dat in verband met de open einderegelingen de ontvangen rijksbijdragen onvoldoende zijn. Indien tekorten ontstaan zal de gemeente uit eigen middelen moeten bijpassen. Tevens toepasbaar op andere domeinen. Financieel 607.500 607.500 - (405.000*50%)*3 Het totale bedrag dat is gemoeid met de open einderegelingen bedraagt ruim 27 miljoen euro. Indien de regelingen, bovenop de reguliere index, voor de helft stijgen met 3% is daar een bedrag mee gemoeid van 405 duizend euro. Wij achten de kans dat zich dat voordoet 50%. 19 Gegevensbescherming Het risico dat de gemeente Beekdaelen de regels voor gegevensbescherming overtreedt. In dit geval kan de Autoriteit Persoonsgegevens de gemeente een last onder dwangsom opleggen.
Of het risico op het verlies van gegevens, uitval van ICT, of het door onbevoegden kennisnemen of manipuleren van bepaalde informatie, welke ernstige gevolgen kan hebben voor de bedrijfsvoering, maar ook kan leiden tot imagoschade. Fraude, Organisatorisch 400.000 400.000 - (4.000.000*10%)*1 De omvang van de dwangsom die door de Autoriteit Persoonsgegevens aan gemeenten maximaal wordt opgelegd bedraagt 4% van de jaaromzet. Voor Beekdaelen betekent dat een bedrag van afgerond € 4,0 miljoen euro. De kans dat het zich voordoet is relatief klein (10%). 20 WMO Het risico op een financieel nadeel voor de gemeente met betrekking tot de eigen bijdrage. Financieel 17.500 17.500 - (35.000*50%)*1 Het totale bedrag aan geraamde eigen bijdrage is 350 duizend euro. De kans dat die eigen bijdrage 10% lager wordt dan geraamd schatten wij in op 50%. 21 Inkoop en aanbesteding Het risico dat de gemeente Beekdaelen loopt op inkoop- en aanbestedingstrajecten, omdat vereiste kennis en vaardigheid op dit vlak noodzakelijk is. Financieel, Politiek/ maatschappelijk, Organisatorisch, Juridisch, Fraude 100.000 100.000 - (1.000.000*10%)*1 Als de gemeente schadeclaims dient te betalen dan gaat het om grote bedragen. We schatten de impact op 1 miljoen euro. De kans is relatief klein dat een dergelijke claim dient te worden betaald. Het risico schatten wij in op 10%.
22 Burgers Het risico dat burgers zich onvoldoende gekend en minder dichtbij voelen met de gemeente en er minder aandacht is voor de burger. Politiek/ maatschappelijk pm pm - n.v.t Dit risico is slechts beperkt materieel. Het betreft vooral een imagorisico. Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
68 Jaarrekening 2025 Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 23 Informatievoorziening Niet beschikbaar zijn en/of onvoldoende effectief gebruik van bestuurs/managementinformatie, waardoor sturing op doelstellingen wordt belemmerd (van bestuurlijk tot operationeel niveau). Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 90.000 90.000 - (100.000*30%)*3 We schatten in dat met het betreffende risico een bedrag is gemoeid van jaarlijks 100 duizend euro. De kans dat het zich voordoet schatten wij op 30%. 24 Vergrijzing medewerkersbestand/ arbeidsmarktkrapte Het risico op onvoldoende capaciteit (kennis en omvang) in huis voor uitvoering van de taken over 5 tot 6 jaar als gevolg van de vergrijzing van het medewerkersbestand, mede in relatie tot de arbeidsmarktkrapte. Financieel, Organisatorisch 77.700 77.700 - (111.000*70%)*1 Wij schatten in dat de kans of de impact niet wezenlijk afwijken ten opzichte van de inschatting die is gegeven in de vorige begroting. 25 Verbonden partijen Het risico dat participatie in verbonden partijen niet alleen voordelen oplevert, maar ook financiële en bestuurlijke risico’s en onvoldoende grip op verbonden partijen.
Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 146.250 146.250 - (292.500*50%)*1 De totale gemeentelijke bijdrage aan verbonden partijen bedraagt 19,5 miljoen euro. Wij schatten de kans 50% dat die bijdragen bij de helft van de verbonden partijen 3% hoger uitvalt. 26 Illegale dumpingen Het risico en de daarbij behorende (opruim- en sanerings-) kosten van illegaal gedumpte partijen drugs- en asbesthoudend afval. Financieel 41.250 41.250 - (27.500*50%)*3 Het bedrag dat de gemeente gemiddeld besteed aan zwerfafval bedraagt € 27.500. De kans op meer illegale stortingen schatten wij op 50%. 27 Ondermijning Aanpak op ondermijning kan risico's opleveren doordat dit leidt tot hogere kosten. Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk pm pm - n.v.t Dit risico kan niet worden gekwantificeerd. 28 Taakstellingen Het risico dat taakstellingen die in de begroting zijn opgenomen niet of niet helemaal worden gerealiseerd. Financieel - - - De gemeente heeft geen stelposten opgenomen in de begroting. Daarmee komt dit risico te vervallen. 29 Prijsstijgingen Het risico dat de hoge indexeringen bij structurele infrastructurele werken aanhouden en werken hoger worden aanbesteed.
Financieel, Organisatorisch, Politiek/ maatschappelijk 200.000 300.000 -100.000 Schatting De mutatie wordt veroorzaakt doordat de spanningen in het Midden- Oosten zorgen voor een stijging van de olieprijzen. Die hogere kosten worden door aannemers en leveranciers wellicht verhaald op de gemeente. 30 Energiekosten De markt voor gas en elektriciteit is nog steeds flink in beweging met name als gevolg van de oorlogen in Oekraïne en het Midden Oosten. Dit brengt onzekerheid over de prijzen met zich mee die de gemeente ook raken Financieel 55.000 110.000 -55.000 (550.000*50%)*1 De mutatie wordt veroorzaakt doordat de spanningen in het Midden- Oosten zorgen voor een stijging van de olieprijzen. Die hogere kosten worden door aannemers en leveranciers wellicht verhaald op de gemeente. 31 Risico's Nuinhofwijk Het risico dat de gemeentelijke kosten voor de Nuinhofwijk hoger uitvallen dan vooraf gedacht Financieel, Politiek/ maatschappelijk 375.000 525.000 -150.000 (750.000*70%)*1 Ingeschat wordt dat de kans 70% is dat het tekort op het poject 750.000 of minder bedraagt. De mutatie wordt veroorzaakt doordat de huizenprijs sneller stijgt dan van tevoren aangenomen.