Jaarstukken 2025 met verklaring - vastgesteld 07-07-2026
Tekst van het document
32 Risico's Masterplan Schinveld Het risico dat de gemeentelijke kosten voor het masterplan Schinveld hoger uitvallen dan vooraf gedacht Financieel, Politiek/ maatschappelijk 141.000 141.000 - (470.000*30%)*1 Ingeschat wordt dat de kans 30% is dat het tekort 10% bedraagt van het aandeel van de gemeente in het project (€ 4,7 miljoen) Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
69 Jaarrekening 2025 Nr. Risicothema Risicobeschrijving Risicocategorie Was Wordt Mutatie incidenteel = (risico*kans)*1, structureel = (risico*kans)*3 = Toelichting 33 Extra bijdrage zorgaanbieder Het risico dat de gemeente een financiele impuls dient te geven in de exploitatie van een zorgaanbieder Financieel, Politiek/ maatschappelijk - 205.906 -205.906 Het risico betreft 90% van de verstrekte lening (90% * € 228.784) Het bedrag ontstaat doordat een lening is verstrekt aan de Mutsaersstichting waarvan de kans bestaat dat deze niet wordt terugbetaald. De raad heeft over de lening besloten in de raadsvergadering van 24 februari 2026. Los van de lening aan de Mutsaersstinchting kunnen ook andere zorgaanbieders in de problemen komen. De omvang van dat risico kan nu niet woren ingeschat. 34 Risico op financiele tekorten Het risico dat tekorten in de gemeentebegroting niet tijdig worden opgelost Financieel - - - (1.000.000*10%)*1 De begroting schrijft overschotten waardoor dit risico kan vervallen. 35 Uitstel doordecentralisatie beschermd wonen Door de val van het kabinet is de besluitvorming omtrent de doordecentralisatie beschermd wonen doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. Financieel 170.400 170.400 - (852.000*20%)*1 Inmiddels is bekend dat de datum van 1 januari 2026 niet wordt gehaald.
Mocht de invoering van de nieuwe regeling per 1 januari 2027 niet haalbaar zijn (maar wel per 1 januari 2028) dan leidt dit voor onze gemeente tot een financieel nadeel van in totaal € 852.000 over de periode 2026-2028. Ingeschat wordt dat de kans 20% bedraagt dat het risico zich voordoet. 36 Stelpost onderschrijding btw- compensatiefonds In de begroting wordt er vanuit gegaan dat het bedrag dat de gemeente in 2024 extra heeft ontvangen omdat gemeenten landelijk minder declareren uit het btw- compensatiefonds structureel ook vanaf het jaar 2026 extra wordt ontvangen. Financieel 53.900 55.000 -1.100 (110.000*50%)*1 Het bedrag van de stelpost is € 550.000. We schatten de kans op 50% dat de gemeente hier 20% minder van krijgt. De mutatie wordt veroorzaakt doordat het bedrag van de stelpost hoger is dan vorig jaar. 37 Desintegratiekosten uittreding uit RWM Per 1-1-2025 treedt de gemeente Beekdaelen uit RWM. Politiek, Financieel - - - Niet langer van toepassing De meerkosten worden verwerkt in de gemeentelijke tweede bestuursrapportage 2025. Om die reden kan het risico komen te vervallen. 38 Meerkosten veiligheidsregio agv toekomstige nieuwbouw/ grootschalige verbouw De veiligheidsregio is voornemens te investeren in nieuwbouw/ grootschalige verbouw. Financieel - - - Niet langer van toepassing De meerkosten voor de deelnemers zijn verwerkt in deze begroting.
Om die reden komt het risico te vervallen. 39 Overbrengen specifieke uitkeringen (SPUKS) naar algemene uitkering gemeentefonds Het rijk is voornemens om de SPUKS voortaan grotendeels te laten landen in de algemene uitkering van het gemeentefonds. Bij effectuering daalt de verantwoordingsdruk bij gemeenten. Om die reden is het rijk voornemens om de overheveling van de SPUKS vergezeld te laten gaan met een korting van 10%. Onderzoek van de Raad van Openbaar Bestuur (ROB) wijst uit dat die korting niet in verhouding staat tot het bedrag dat gemeenten kunnen besparen. Financieel 600.000 600.000 - (1.000.000 * 20%) * 3 Het totaal aangevraagde bedrag aan SPUKS bedraagt in het jaar 2025 afgerond € 12,5 miljoen. We schatten dat 80% van de SPUKS overgaat naar de algemene uitkering. Een korting van 10% op die SPUKS betekent voor de gemeente een bedrag van 1,0 miljoen. We schatten de kans dat dat gebeurt op 20%. TOTAAL 4.307.650 4.739.750 -432.100 Geactualiseerd risicoprofiel gemeente Beekdaelen
In de tabel is voor een aantal risico’s becijferd welk bedrag in de weerstandscapaciteit moet worden gestort om het risico te ondervangen. Daartoe is gebruik gemaakt van de formule ‘kans * omvang’. Hierna vindt een korte toelichting plaats op de begrippen kans en omvang. Kans Voor de beoordeling van de kans van optreden van het risico worden 5 klassen gebruikt. Het referentiebeeld dat erbij genoemd staat kan worden gebruikt als hulpmiddel bij het bepalen van de kans. Aan deze referentiebeelden zijn kanspercentages gekoppeld. Bijvoorbeeld als een risico zich eenmaal in de tien jaar voordoet is de kans op optreden 10%. Hetzelfde geldt als een risico zich eenmaal per jaar kan voordoen, dan wordt de kans vastgesteld op 90% (bij 100% is het immers geen risico meer). Klasse | Referentiebeelden | Kwantitatief 1 | < of 1 keer per 10 jaar | 10% 2 | 1 keer per 5-10 jaar | 30% 3 | 1 keer per 2-5 jaar | 50% 4 | 1 keer per 1-2 jaar | 70% 5 | 1 keer per jaar of > | 90% Weerstandscapaciteit nodig voor risico’s Het huidige niveau van de weerstandscapaciteit is naar de huidige inzichten niet toereikend. Er dient een bedrag te worden bijgestort van ruim € 432.000.
Kengetallen Bij de vernieuwing van het BBV is, op basis van advies van de commissie Depla, voorgeschreven dat er in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Het betreft de volgende kengetallen: 70 | Jaarrekening 2025 1A Netto schuldquote 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit Om deze nieuwe kengetallen te duiden geeft de commissie BBV aan dat vergelijking met andere gemeentes een goed instrument is. Kengetallen | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 1A Netto Schuldquote | 0,91% | 27,13% | -1,81% 1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | -4,92% | 21,88% | -6,43% verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio | 58,43 % | 56,20% | 56,47% 3 Structurele | 8,24% | 7,82% | 10,65% exploitatieruimte 4 Grondexploitatie | 3,62% | 4,74% | 1,89% 5 Belastingcapaciteit | 104,86% | 110,68% | 104,78% 71 | Jaarrekening 2025 72 Jaarrekening 2025 1A Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote weergegeven (netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2 Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. 3 Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten in de begroting. 4 Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting OZB. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.
Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. 5 Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Met belastingcapaciteit wordt bedoeld de woonlasten van een meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar uitgedrukt in een percentage. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. Op basis van de cijfers van Coelo bedraagt het landelijk gemiddelde van de woonlasten in Nederland in 2025 € 1.050. Uitgedrukt in een percentage ten opzichte van dit gemiddelde bedragen de woonlasten in de gemeente Beekdaelen 104,78 %. Dit betekent dat de woonlastendruk in de gemeente Beekdaelen ruim 4 % hoger zijn ten opzichte van het landelijk gemiddelde 2025. Beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen Het is niet mogelijk een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente.
Daarom dienen ze te worden voorzien van een adequate toelichting. De waarden van de kengetallen kunnen worden ingedeeld in drie categorieën: categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest, en categorie B is neutraal. Op basis van onderstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de gemeente Beekdaelen een stabiele financiële positie heeft. 0 van de 6 onderdelen bevinden zich in categorie B (neutraal), 5 onderdelen in de categorie A (minst risicovol) en 1 onderdeel in de categorie C (risicovol). Voor het weerstandsvermogen geldt de status uitstekend. Kengetal | Categorie | Categorie | Categorie | Gemeente A | B | C | Beekdaelen 1A Netto | <90% | 90-130% | >130% | -1,81% | A Schuldquote 1B Netto Schuldquote | <90% | 90-130% | >130% | -6,43% | A gecorrigeerd 2 | >50% | 20-50% | <20% | 56,47% | A Solvabiliteitsratio 3 Structurele exploitatieruimte | >0% | =0% | <0% | 10,65% | A begroting 4 Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% | 1,89% | A 5 | <95% | 95-105% | >105% | 104,78% | B Belastingcapaciteit 73 | Jaarrekening 2025 74 Jaarrekening 2025 3. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding onderhoud kapitaalgoederen Een groot deel van het gemeentelijk vermogen is geïnvesteerd in kapitaalgoederen. Onderhoud en beheer van deze kapitaalgoederen zijn van belang om kapitaalvernietiging te voorkomen en de veiligheid te waarborgen.
Daarom gaan we uit van risico gestuurd assetmanagement. Waarbij onze focus ligt op cyclisch en curatief onderhoud. Daar waar mogelijk nemen we steeds vaker preventieve conserverende maatregelen om de toekomstige beheerkosten te beperken. Met het beheer en onderhoud van onze wegen, bruggen, riolering, openbaar groen, openbare verlichting en gemeentelijke gebouwen is een grote inzet van middelen gemoeid. De lasten van deze kapitaalgoederen zijn onderdeel van de diverse programma’s. Deze paragraaf geeft een integraal inzicht in de kaders, ontwikkelingen, onderhoud en kosten over de programma’s heen. Wegen Kengetallen Beekdaelen Totaal Wegen algemeen (km) 378,7 Asfalt (m2) 1.515.680 Elementen (m2) 947.791 Beton (m2) 65.804 Half / onverhard (m2) 10.598 Totaal (m2) 2.539.873 Kwaliteit: Bij de harmonisatie van het beheer van de openbare ruimte is het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen volgens de CROW- normen vastgesteld op niveau C (laag) ; sober maar doelmatig en veilig. Herijking van het beleid wegen is als onderdeel van het Integra al Beleidsplan Openbare Ruimte verder uitgewerkt. Door het tijdig uitvoeren van onderhoud is de veiligheid en kwaliteit van het kapitaalgoed gegarandeerd en kan kapitaalvernietiging worden voorkomen. De conclusie uit de inspectieronde 2021-2023-2025 is dat het “aandeel” beeldkwaliteit D over het algemeen met 5% nagenoeg gelijk is gebleven.
Een verbetering is duidelijk zichtbaar voor wegvakken met beeldkwaliteit C, B en A+, dit blijft echter “dynamisch” (dit beeld past bij degradatie, een wegvak zal immers slechter worden, C degradeert naar D). 75 Jaarrekening 2025 Financiën: De kosten voor het beheer & onderhoud zijn opgenomen in de jaarlijkse begroting. Civieltechnische kunstwerken Kengetallen Beekdaelen Totaal Kunstwerken 449 Kwaliteit: In het tweede kwartaal van 2023 is een vijf jaarlijkse inspectie uitgevoerd aan het areaal civiele kunstwerken. Denk hierbij aan (fiets)bruggen maar ook aan trappen, leuningen, kerende constructies, vlonders etc. Bij een aantal civiele kunstwerken zijn (ernstige) gebreken geconstateerd. Naast de brug op de Stationsstraat over de Geleenbeek in Schinnen is bij twee (houten) voetgangersbruggen sprake van ernstige gebreken en is vervanging noodzakelijk. Deze twee voetgangersbruggen zijn eind 2024 begin 2025 vervangen. Voor de brug op de straat Oude Kerk (Heisterbrug) en de brug op de straat Kathagen (over de Geleenbeek) is een nader onderzoek uitgevoerd om de technische kwaliteit in kaart te brengen. Er is in beide gevallen geen sprake van grote gebreken waardoor vervanging op korte termijn noodzakelijk is, (klein) onderhoud staat gepland in Q2 2026. Hiernaast zijn In 2025 onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan verschillende civiele kunstwerken.
Dit varieert van het conserveren van leuningen, het herstellen van voegwerk tot aan het vervangen van houten vlonderplanken.
76 Jaarrekening 2025 Financiën: De kosten voor het beheer & onderhoud zijn opgenomen in de jaarlijkse begroting. Riolering Kengetallen Beekdaelen Totaal vrijverval riolering [km] 299 Persleidingen [km] 19 Randvoorzieningen [st] 17 Hoofdrioolgemalen [st] 28 mini gemalen [st] 128 IBA's [st] 18 Buffers [st] 65 Kwaliteit: 77 Jaarrekening 2025 • Het structurele beheer en onderhoud blijft van groot belang voor ons water- en rioleringssysteem. Op basis van de reguliere beheer en onderhoud cyclus; bestaande uit reiniging, inspecteren en onderhoud, is in 2025 de kwaliteit van ons rioleringssysteem verder in beeld gebracht. Waar nodig zijn de systemen gerepareerd en gerenoveerd. Hierbij heeft, naast de geplande beheer en onderhoudscyclus, de focus gelegen op het wegwerken van opgelopen achterstanden in rioolreparaties. Het controleren en bijwerken van de beheergegevens is een doorlopend proces. In samenwerking met o.a. het Waterschap Limburg en onze partnergemeenten in zowel regio Parkstad als de regio Westelijke Mijnstreek is het duurzaam en efficiënt afvalwaterbeheer verder uitgewerkt. Sinds 2024 is het Water- en rioleringsprogramma (WRP) 2024-2027 van kracht. De ontwikkeling van het WRP 2027-2030 is in voorbereiding. Financiën: • Als onderdeel van het WRP is ook de kostendekkendheid geactualiseerd.
Ten behoeve van projecten zijn de financiële middelen opgenomen in het WRP en worden jaarlijks beschikbaar gesteld. Openbaar groen • Kwaliteit: Het beheer van de groenvoorzieningen in de openbare ruimte is uitgevoerd conform de onderstaande, door de raad in 2022 via het ibor vastgestelde kwaliteitsniveaus. Gebiedsfunctie Beeldkwaliteitsniveau Centrum/winkelgebied A Gemeentelijke Begraafplaatsen A Vijver en waterpartijen B Sportaccommodaties (exclusief speelvelden) B Woonkernen B Bedrijventerreinen B Hoofdwegen buitengebied B 78 Jaarrekening 2025 Recreatieve wandelpaden/Beekdaelenroute C (4x maaien/jaar) Buitengebied D (2x maaien/jaar) De groencontracten zijn gegund voor de periode 2022-2027 op basis van de in 2022 vastgestelde areaalgegevens. De areaalgegevens worden jaarlijks vastgesteld, deze zijn in 2024 bijgewerkt en opgenomen als resultaatsverplichting voor het jaar 2025. Uit de in 2024 uitgevoerde boomveiligheidsinspectie (VTA) is gebleken dat er, als gevolg klimaatontwikkelingen en het bereiken van de maximale levensduur, ca. 190 bomen zijn aangewezen als te vellen risicobomen. Deze bomen zijn in Q2 van 2025 geveld.
In verband met het ontbreken van een overeenkomst voor het boombeheer als gevolg van een afgebroken aanbesteding wegens het fors overschrijden van de begroting, is het beheer uitgevoerd op basis van de vastgestelde risico's tijdens de in 2024 uitgevoerde boomveiligheidscontrole. In Q4 van 2025 is de begroting bijgesteld en een nieuwe aanbesteding gestart om het cyclisch beheer vanaf 2026 voort te kunnen zetten. De jaarlijks terugkerende snoeiwerkzaamheden aan de vorm- en leibomen is voor groot deel uitgevoerd door de eigen buitendienst. Openbare verlichting Kengetallen Beekdaelen Totalen Aantal lichtmasten/armaturen/lampen 8.098 Kwaliteit: Gemeente Beekdaelen beschikt na afronding van het project "verLEDden" in 2025 over een vrij "jong" en tevens energiezuinig areaal. Dit vrijwaart haar echter niet voor onverwachte uitgaven die gepaard gaan met het jaarlijks beheer & onderhoud, waaronder het vervangen van defecte masten en armaturen. In 2025 is gestart met het restaureren van klassieke armaturen die in de gemeente Beekdaelen aanwezig zijn. Dit zijn veelal armaturen met een leeftijd van 40 - 50 jaar. Financiën: De kosten voor het beheren & onderhouden van de openbare verlichting komt uit de voorziening openbare verlichting.
Vervangingskosten van masten en armaturen worden bekostigd uit een jaarlijkse reservering, ontstaan uit een besparing energiekosten ten gevolge van het verledden. Gemeentelijke gebouwen 79 Jaarrekening 2025 Kengetallen Beekdaelen Aantal gemeentelijke gebouwen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is voor het onderhoud 67 • Beleid/beheer: Het huidige beleid voor beheer en onderhoud is gericht op de bouwkundige en technische instandhouding van het in eigendom zijnde vastgoed gedurende de reële levensduur. In de raadsvergadering van 19 december 2023 is het Meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) 2024-2033 gebouwen vastgesteld door de raad. Dit onderhoudsprogramma voorziet in een planning van het technische en preventieve onderhoud plus de vertaling ervan in benodigde middelen. De gemeente stelt iedere 4 jaar een Meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) op. Van de 67 gebouwen zijn 19 gebouwen niet opgenomen in dit MJOP. Het gaat hierbij om gebouwen die op de nominatie staan om te worden verkocht of gesloopt. Maar ook gebouwen waarbij de toekomstige bestemming nog niet duidelijk is. Bij deze gebouwen werd alleen het klachtenonderhoud uitgevoerd en de eventuele wettelijke verplichtingen. Kwaliteit: Het huidige beleid voor bouwkundig en technisch beheer en onderhoud is gebaseerd op de systematiek van NEN 2767 minimaal onderhoudsniveau 3.
Deze systematiek betreft een landelijk erkende normering voor bouwkundig en technisch onderhoud. De opgenomen werkzaamheden in dit MJOP van 2024 zijn uitgevoerd en enkele doorgeschoven naar 2025. Het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Beekdaelen voldoet aan de bovenstaande norm. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. In het regulier onderhoud waren ook duurzaamheidsmaatregelen meegenomen met een direct effect op de verduurzaming namelijk: isolatie, daken waarbij onderhoud benodigd was zijn deze niet alleen voorzien van een nieuwe toplaag maar ook voorzien van extra iso latie. Indien van toepassing was traditionele verlichting vervangen voor led-verlichting. Gas- boilers zijn vervangen voor energiezuinigere boilers. • Financiën Het vastgesteld MJOP 2024-2033 van 19 december 2023 is gehanteerd voor het uitvoeren van het onderhoud in 2025. Tot en met 2033 wordt hiervoor jaarlijks een bedrag opgenomen van ruim €1,6 miljoen euro, hetgeen voor 2025 toereikend was. Tijdens afgelopen jaar waren bij gebouwen ook onderhoudswerkzaamheden naar voren gehaald die eigenlijk later in het MJOP gepland stonden. Dit om onnodige kosten uit te geven voor herstelwerkzaamheden te weten dat deze later werden vervangen. De 19 gebouwen die niet zijn opgenomen in het MJOP zijn de benodigde kosten gedekt uit de Voorziening onderhoud gebouwen niet opgenomen MOP.
Het afgelopen jaar was € 200.000 opgenomen hetgeen toereikend was. 80 Jaarrekening 2025 4. Financiering Inleiding De financieringsparagraaf is een belangrijk instrument voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Daarnaast is het doel van deze paragraaf om de financiële positie van de gemeente op basis van het door de Raad vastgestelde Treasurystatuut te evalueren. De centrale doelstelling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor de gemeente. De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO). Deze wet regelt, dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In deze paragraaf zullen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde komen: 1. Risicobeheer 2. Gemeentefinanciering 3. Organisatie informatievoorziening m.b.t. kasbeheer 1. Risicobeheer Een belangrijk onderdeel van de treasuryfunctie is het beschermen van gemeentelijke vermogens- en renteresultaten tegen ongewenste financiële risico’s.
In het Treasurystatuut wordt onderscheid gemaakt in de volgende financiële risico’s: • rente risico • kredietrisico • intern liquiditeitsrisico • valutarisico In dit hoofdstuk worden bovenstaande risico’s nader toegelicht met de bijbehorende beheersingsmaatregelen. 1.1 Renterisico De gemeente kan zowel op de kortlopende als op de langlopende schulden renterisico lopen. Renterisico ontstaat door fluctuaties in de rentelasten (bijvoorbeeld door renteherziening of herfinanciering). De overheid heeft in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet FIDO) twee instrumenten gedefinieerd om de renterisico’s die de gemeente loopt te beperken, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De kasgeldlimiet heeft tot doel beperking van renterisico op de kortlopende schuld en de renterisiconorm beperkt de renterisico’s op de langlopende schulden. Kasgeldlimiet (renterisico kortlopende schuld) Het is voor gemeenten aantrekkelijk om financieringsbehoefte op te vangen met het aantrekken van kort geld, omdat de rente op kort geld lager is dan op langlopende leningen. Echter veel kort geld aantrekken, brengt hogere (rente)risico’s met zich mee, omdat in de regel de rente op kort geld sterker aan fluctuaties onderhevig is. De kasgeldlimiet is een door de wet FIDO voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument ter beperking van dit renterisico op de korte schuld.
De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar en ziet er voor het jaar 2025 als volgt uit: Overzicht liquiditeitspositie (bedragen x € 1.000) (3) Netto | Begrotingstotaal | Perc. | Ruimte vlottend (+) | Regeling of Ultimo | (1) | (2) Vlottende | overschot | 8,5% | KGL Vlottende | middelen | middelen (-) schuld K1-2025 | 5.095 | 56.531 | -51.436 | 116.461 | 9.899 -61.335 K2-2025 | 6.823 | 44.796 | -37.973 | 116.461 | 9.899 -47.873 K3-2025 | 4.202 | 51.072 | -46.870 | 116.461 | 9.899 -56.769 K4-2025 | 925 | 52.253 | -51.328 | 116.461 | 9.899 -61.227 Gemiddelde | -46.902 Kasgeldlimiet | 9.899 (KGL) Ruimte onder de | 56.801 KGL Onderschrijding | 56.801 van de KGL Begrotingstotaal | 116.461 2025 Percentage | 8,5% regeling Kasgeldlimiet | 9.899 (KGL) Bij de samenstelling van de begroting 2025 is berekend dat de kasgeldlimiet niet zou worden overschreden. In bovenstaande tabel is de liquiditeitspositie per kwartaal berekend om te toetsen of de kasgeldlimiet in werkelijkheid niet is overschreden. Zichtbaar is in hoeverre het saldo van de vlottende schuld (bijvoorbeeld schulden in rekening-courant) en vlottende middelen (bijvoorbeeld kasgelden) zich verhoudt met de kasgeldlimiet.
Als de gemiddelde liquiditeitspositie van drie achtereenvolgende kwartalen d | e kasgeldlimiet overschrijdt, dient de gemeente de drie kwartaalrapportages toe te zenden aan de toezichthouder, met daarbij een plan om weer te voldoen aan de kasgeldlimiet. Uit bovenstaande tabel blijkt, dat dit niet het geval is in het jaar 2025. Renterisiconorm (renterisico van de vaste schuld) In de wet FIDO is de renterisiconorm opgenomen als instrument om het (rente)risico op de langlopende leningenportefeuille te beperken. Met de renterisiconorm wordt getracht een optimale opbouw van de langlopende leningenportefeuille te bereiken door spreid | ing van de looptijden en renteherzieningen. In onderstaande tabel wordt het renterisico voor 4 jaren (2025-2028) in kaart gebracht en berekend als percentage (20%) van de begrotingsomvang van dit begrotingsjaar. Uit onderstaande tabel blijkt, dat voor het jaar 2025 het renterisico ruim onder de renterisiconorm blijft.
81 | Jaarrekening 2025 Tabel Renterisiconorm en renterisico's van de vaste schuld (* € 1.000) Stap | Variabelen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 1 | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Aflossingen | 2.477 | 2.649 | 2.078 | 1.809 3 | Renterisico (1+2) | 2.477 | 2.649 | 2.078 | 1.809 4 | Renterisico | 23.292 | 23.292 23.292 | 23.292 5a = 4 > 3 | Ruimte onder | 20.815 | 20.643 21.214 21.483 renterisiconorm 5b = 3 > 4 | Overschrijding | 0 | 0 | 0 | 0 renterisiconorm Berekening renterisiconorm 4a | Begrotingstotaal 2025 | - | - 116.461 4b | Percentage ministeriële regeling | 20% 4 = (4a x 4b/100) Renterisiconorm 1.2 | Kredietrisico Het kredietrisico is het risico, dat een geldnemer niet of niet-tijdig aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Bij het verstrekken van leningen, uit hoofde van de publieke taak, worden zekerheden of garanties geëist. 1.3 | Intern liquiditeitsrisico Het intern liquiditeitsrisico is het risico, dat de gemeente loopt naar aanleiding van wijzigingen in de liquiditeitenplanning en meerjarig investeringsplanning, waardoor financiële resultaten kunnen afwijken van de verwachtingen. Het intern liquiditeitsrisico wordt beperkt door monitoring en planning van de treasury activiteiten op de korte en lange termijn in de P&C-cyclus (begroting, burap en jaarrekening).
1.4 | Valutarisico Valutarisico’s worden in de gemeente uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro’s. 2. Gemeentefinanciering Financieringsbehoefte De gemeente Beekdaelen maakt gebruikt van totaalfinanciering. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een financieringsbehoefte over de jaren 2025 t/m 2028 van € 53,7 miljoen. In het jaar 2025 heeft de BNG 1 geldlening van € 8 miljoen gestort die in 2024 is afgesloten. Verder zijn er in het jaar 2025 geen geldleningen afgesloten. Leningenportefeuille Een overzicht van de lening portefeuille per 01-01-2025 treft u hieronder aan. De laatste geldlening in het overzicht is doorgeleende lening aan een woningstichting. 82 | Jaarrekening 2025 Leningportefeuille per 01-01-2025 (bedragen* € 1.000) Geldgever | Oorspr. Ingang | Afloop | Rente Schuld | Weging T.b.v.
gemeente: NWB | 3.000 01-02-2005 03-02-2025 | 3,88 | 150 | 1% BNG | 3.000 02-01-2006 02-01-2026 | 3,62 | 300 | 1% BNG | 3.000 23-06-2006 23-06-2026 | 0,56 | 300 | 1% BNG | 4.538 26-09-2001 26-09-2026 | 5,45 | 363 | 1% BNG | 2.269 18-12-2001 18-12-2026 | 5,16 | 182 | 1% BNG | 3.000 11-12-2002 01-06-2027 | 4,84 | 360 | 1% BNG | 3.000 01-05-2007 01-11-2027 | 3,98 | 450 | 2% BNG | 3.000 08-12-2003 08-12-2028 | 4,87 | 480 | 2% BNG | 3.000 23-02-2006 23-02-2031 | 3,79 | 840 | 3% BNG | 4.000 16-05-2022 16-05-2037 | 1,69 | 3.467 | 12% BNG | 3.000 16-05-2022 16-05-2042 | 1,82 | 2.700 | 9% BNG | 3.000 16-05-2022 16-05-2047 | 1,86 | 2.760 | 9% BNG | 9.000 02-01-2024 02-01-2049 | 3,27 | 9.000 | 30% BNG | 8.000 01-07-2024 01-07-2049 | 3,24 | 8.000 | 27% Subtotaal t.b.v. gemeente | 54.807 | 29.351 T.b.v. woningstichting: BNG | 935 03-05-2010 01-05-2040 | 4,45 | 643 | 2% Subtotaal t.b.v. woningstichting | 935 | 643 Totaal | 55.742 | 29.994 | 100% Rente jaarrekening 2025 De gemeente trekt zowel kortlopende als langlopende leningen aan om te voldoen aan haar financieringsbehoefte. Er zijn hierbij twee soorten financiering te onderscheiden: 1. | Projectfinanciering: er wordt een externe lening aangetrokken ten behoeve van de financiering van één specifiek project, één specifieke activiteit. 2.
| Totaalfinanciering: er wordt een lening aangetrokken om aan de financieringsbehoefte te voldoen, maar er staat geen specifieke activiteit tegenover. De lening maakt deel uit van de totaalfinanciering van de gemeente. Om een volledig beeld te krijgen van de exploitatie van de verschillende taakvelden, dienen alle baten en lasten, voor zover mogelijk, toegerekend te worden aan de activiteiten binnen een taakveld (projecten, investeringen, etc.). Hieronder vallen ook de kosten (rentelasten) van de leningen. Deze kosten zijn immers aangetrokken om de verschillende activiteiten (al dan niet direct) te financieren. De rentelasten van projectfinanciering kunnen redelijk eenvoudig toegerekend worden aan het taakveld, waarop de activiteit betrekking heeft. Bij de totaalfinanciering is er geen direct verband tussen de lening en de activiteit. Om de rentelasten van de leningen toch evenredig toe te kunnen rekenen aan de diverse activiteiten, is een verdeelsleutel opgesteld: het omslagrentepercentage. Op basis van dit percentage wordt de rente van de totaalfinanciering doorbelast aan taakvelden, waaronder de diverse activiteiten vallen. Het omslagrentepercentage wordt berekend door het saldo van de rentelasten minus de rentebaten te delen door de boekwaarde van de investeringen. Uit deze berekening blijkt, dat het omslagpercentage 0% is voor 2025.
Dit betekent, dat er geen rente wordt doorbelast aan de taakvelden. 83 | Jaarrekening 2025 84 Jaarrekening 2025 Renteschema (bedragen x € 1.000) a. Externe rentelasten kort en lang € 1.103,04 b. Externe rentebaten € 820,67 -/- Saldo externe rentelasten en rentebaten € 282,38 c. 1. Rente grondexploitatie € - -/- 2. Projectfinanciering € - -/- 3. Doorverstrekte leningen € 28,62 +/+ Aan taakvelden toe te rekenen externe rente* € 28,62 d. 1. Rente eigen vermogen € - +/+ 2. Rente voorzieningen € - +/+ Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente* € - e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) € - -/- € - f. Renteresultaat op het taakveld Treasury € 311,00 * Totaal aan de taakvelden toe te rekenen rente € 311,00 -/- Reeds toegerekende rente met specifiek % € - Toe te rekenen aan overige activa € 311,00 3. Organisatie van de informatievoorziening betreffende het kasbeheer Ten behoeve van een goed beheer van de financiële middelen van de gemeente is het van belang een goed inzicht in het verloop van de liquide middelen. Het is noodzakelijk dat de afdeling financiën (Treasurer) wordt voorzien van de nodige informatie met betrekking tot het verloop van onder andere de grondexploitatie (inkomsten en uitgaven) alsmede de inkomsten en uitgaven met betrekking tot voorgenomen investeringen.
In dit proces is een belangrijke taak weggelegd voor de budgethouders van de diverse afdelingen. 85 Jaarrekening 2025 5. Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoeringsparagraaf van deze jaarstukken geven inzicht in de beleidsvoornemens ten aanzien van onze bedrijfsvoering. Deze is gericht op het adequaat uitvoeren van de programma’s uit deze begroting en de continuïteit van de gemeentelijke organisati e. Hoe beter de gemeentelijke organisatie op orde is, des te beter de organisatie in staat is om haar publieke taak op de juiste manier uit te voeren. Personeel en organisatie In 2025 hebben wij de laatste hand gelegd aan het vitaliteitsbeleid. Dit beleid is inmiddels zowel door de ondernemingsraad als door het managementteam goedgekeurd. Met dit beleid is het gelukt om een samenhangende en toekomstbestendige aanpak te ontwikkel en, waardoor de implementatie in de organisatie kan worden gestart. Met dit vitaliteitsbeleid willen wij onze medewerkers optimaal ondersteunen op het gebied van gezondheid, zowel op de korte als op de lange termijn. In dit kader hebben wij ook een vitaliteitsweek georganiseerd, waarin op een interactieve en gezamenlijke manier aandacht is besteed aan onderwerpen zoals stress, werkbalans en gezondheid. Deze week is zeer positief ontvangen en zal daarom in de komende jaren jaarlijks worden herhaald.
Daarnaast hebben wij gewerkt aan een vernieuwd onboardingstraject, om nieuwe medewerkers een beter beeld te geven van onze organisatie en de betrokkenheid vanaf de start te vergroten. Dit nieuwe traject wordt in 2026 voor het eerst gelanceerd. Naast informatie over de organisatie bevat de onboarding een fietstocht door de gemeente, waarmee direct het ‘Beekdaelen-gevoel’ wordt gecreëerd en versterkt. Tot slot hebben we, op basis van de CAO-afspraken, een mooie woonwerk-verkeer regeling kunnen opstellen die aansluit bij onze visie op duurzame inzetbaarheid en goed werkgeverschap. Planning en control De gemeente wordt de komende jaren geconfronteerd met begrotingstekorten. In het jaar 2024 is de raad meegenomen in het traject om de gemeente financieel gezonder te maken. Er is een raadsbijeenkomst georganiseerd en de raad heeft, via de vaststelling van de begroting 2025, besloten in te stemmen met een aantal inkomstenverhogingen en uitgavenverlagingen. Dit traject is in het jaar 2025 voortgezet. Inmiddels schrijft de gemeente zwarte cijfers en mag worden gesproken van een gezonde financiële positie. Procesbeheersing Om als organisatie in control te zijn (en te blijven) is in de afgelopen jaren een groot deel van de meest risicovolle processen beschreven. Hierbij zijn ook de risico's benoemd.
Tijdens workshops is een aantal beheersmaatregelen geïnventariseerd, welke ook zijn geïmplementeerd. Hierdoor wordt de kans op risico’s verkleind. Naast de financiële beheersing zijn ook de juridische, informatie- en privacy aspecten betrokken in dit traject. Op deze wijze krijgt elk van de vier ‘control-disciplines’ uit de gemeente aandacht, en wordt de integraliteit en de kwaliteit van de interne beheersing gemaximaliseerd. 86 Jaarrekening 2025 Informatisering en automatisering Het College heeft het AI-beleid en de spelregels vastgesteld volgens de Europese AI- verordening. Copilot is samen met Solido zorgvuldig ingericht in de eigen Microsoft -tenant binnen Europa en gecontroleerd door een externe partij. Daarna is de uitrol van Copilot gestart, waarmee medewerkers binnen Microsoft 365 sneller informatie kunnen vinden en taken zoals samenvattingen en e-mails kunnen automatiseren. Via workshops, presentaties en instructies is gewerkt aan AI-geletterdheid. Daarnaast is een samenwerking gestart met de Parkstad-gemeenten en de Open Universiteit om AI verder te verkennen en door te ontwikkelen. Ook hebben we beheer en beveiliging en beheer van onze werkplekken verder geprofessionaliseerd en organisatie brede trainingen van Microsoft verzorgd om de digitale vaardigheden te versterken.
De nieuwe applicatie Eventloket voor het aanvragen van evenementen is samen met leverancier Woweb, de Veiligheidsregio en de Zuid-Limburgse gemeenten ontwikkeld volgens de Common Ground-standaarden en is sinds eind 2025 live gegaan. Daarnaast zijn ook bij enkele bestaande applicaties de koppelingen aangepast volgens deze landelijke Common Ground-principes. Verder hebben we de aanbesteding van de salaris- en HR-applicatie gestart. Met Stichting Visit Limburg (SVL) hebben wij, de Limburgse gemeenten en Provincie Limburg contacten afgesloten na uitwerking van de juridisch en governance aspecten. Daarna zijn we gestart met de ontwikkeling van het eerste dashboard: de Visitor Data Monitor (bezoekersdata). Ons eigen dataplatform is vorig jaar verder doorontwikkeld en samen met onze medewerkers zijn diverse dashboards ontwikkeld en in gebruik genomen. Tijdens een voorlichting in oktober hebben we onze Raad meegenomen in deze ontwikkelingen. Samen met de Parkstadgemeenten en de Stadsregio Parkstad Limburg hebben we in de laatste maanden van het jaar het tweejaarlijks burgeronderzoek uitgevoerd dat o.a. de leefbaarheid en veiligheid in beeld brengt. De resultaten hiervan komen in 2026 beschikbaar. Verder stond het afgelopen jaar in het teken van de doorontwikkeling van ons team I&A.
Hierbij lag de focus op versterking van het team en verdere professionalisering van onze dienstverlening met ruimte voor persoonlijke ontwikkeling. Tegelijkertijd hebben we een start gemaakt met het inrichten van onze servicedesk om de ondersteuning voor onze medewerkers toegankelijker te maken en beter te organiseren. Ook met informatiebeheer en archivering hebben we stappen gezet, samen met de afdelingen en teams in onze organisatie. Informatiebeveiliging 87 Jaarrekening 2025 De NIS2-richtlijn (Network and Information Security) is een vernieuwde richtlijn vanuit de EU om overheidsorganisaties en andere kritieke organisaties binnen de EU weerbaarder te maken tegen cyber-, fysieke en hybride aanvallen op bedrijfsprocessen en bedrijfsgegevens. De NIS2-richtlijn is sinds 17 oktober 2024 geldig in de Europese Unie. In Nederland is het niet gelukt om deze EU-richtlijnen op tijd om te zetten in nationale wetgeving. De verwachting is dat de nationale wetten, de Cyberbeveiligingswet (Cbw/NIS2) en de W et weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke/CER), in het 2e kwartaal van 2026 in werking zal treden. Om overheden te helpen bij het voldoen aan de aankomende Cyberbeveiligingswet wordt het huidige normenkader BIO1.04 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) vernieuwd naar de BIO 2. In tegenstelling tot de nationale wetgeving is de BIO 2 in Q4 2025 definitief vastgesteld.
De gemeente Beekdaelen heeft niet gewacht totdat dit normenkader vastgesteld werd en is al sinds bezig met verbeterstappen door te voeren. Omdat de BIO 2 pas in Q4 2025 officieel vastgesteld werd, heeft er nog geen audit in 2025 op de BIO 2 kunnen plaatsgevonden. In 2025 hebben we veel aandacht besteed aan bewustwording op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Met een nieuw bewustwordingsprogramma en een hoge deelnamegraad onder de medewerkers van de gemeente, kunnen we spreken van een succesvol programma dat continu zal blijven doorlopen. Daarnaast hebben we ook meer aandacht gecreëerd omtrent informatiebeveiliging en privacy binnen de gemeentelijke processen en is de organisatie, door de werkgroep Weerbaarheid en Veerkracht, meer aandacht gaan besteden aan de continuïteit van kritieke processen. Gegevensbescherming Per 25 mei 2018 geldt de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG). Hierdoor zijn organisaties nog meer dan vroeger doordrongen van het belang van gegevensbescherming. Gegevensbescherming omvat meer dan het vaststellen van beleid en het beschrijven van procedures. Het betreft een continu proces dat structurele verankering binnen de ambtelijke organisatie vereist, met een expliciete verantwoordingsplicht richting het coll ege van B&W en de gemeenteraad.
Deze verantwoordingsplicht, inclusief de bijbehorende documentatieplicht en aantoonbare auditbewijslast, vormt een essentieel onderdeel van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). In 2025 heeft het privacyteam, in nauwe samenwerking met de verschillende afdelingen, nadere invulling gegeven aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van business - en informatiebeheer. In dit kader zijn onder meer meerdere Data Protection Impact Assessments (DPIA's) uitgevoerd, zijn nieuwe verwerkersovereenkomsten en convenanten afgesloten en is het openbare register van gegevensverwerkingen doorlopend geactualiseerd. Hiermee heeft de gemeente Beekdaelen concrete stappen gezet ter versterking van zowel de privacybescherming als de informatiebeveiliging. Privacyfunctionarissen hebben zich in dit proces actief ingezet voor het identificeren en verbeteren van privacyaspecten binnen de organisatie. Deze inzet maakt onderdeel uit van een doorlopende verbetercyclus die jaarlijks herhaald en verdiept dient te worden. 88 Jaarrekening 2025 Daarnaast is in 2025 een audit op grond van de Wet politiegegevens (Wpg) uitgevoerd door een externe partij. De hieruit voortgekomen aandachtspunten zijn direct opgepakt en worden in 2026 verder opgevolgd. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het FG- verslag.
Hoewel verdere stappen noodzakelijk blijven, wordt de ingezette ontwikkeling in 2026 consequent voortgezet. Communicatie Onze samenleving vraagt in toenemende mate om verbinding: tussen inwoners en overheid. Communicatie vervult hierin een sleutelrol. Dat bleek onder meer bij de organisatie van het WK Gravel, waarbij Beekdaelen opnieuw heeft laten zien waartoe de gemeente in staat is. Effectieve communicatie vraagt ook om een eenduidige, herkenbare en samenhangende aanpak. Een goede informatievoorziening, leesbare en begrijpelijke teksten en het snel en duidelijk reageren op vragen en verzoeken zijn daarbij essentieel en vragen om een goede organisatie. In het coalitieprogramma en de in 2025 herijkte communicatievisie worden communicatie met impact en een goede samenwerking benoemd als randvoorwaarden voor optimale dienstverlening. Goede communicatie leidt tot beter contact, meer draagvlak en sterkere samenwerking. In onze projecten en beleidsvoornemens hebben en houden wij als gemeente oog en oor voor onze inwoners, ondernemers en instellingen. Wij zoeken actief het gesprek op over maatschappelijk relevante onderwerpen. En wanneer wij inwoners vragen om actief te participeren, vraagt dat ook van ons om een andere manier van communiceren. Naast het zenden van informatie, richten wij ons steeds meer op interactie.
Dit doen wij zowel fysiek als digitaal, onder andere via ons participatieplatform, de digitale nieuwsbrief en social media. 89 Jaarrekening 2025 6. Wet Open Overheid Wet Open Overheid Wat hebben we bereikt? Vanuit de Wet open overheid (Woo) is op 1 november 2024 de eerste fase ingegaan van het actief openbaar maken van stukken. Dit vormt een belangrijke stap naar meer transparantie in de overheid. Deze wet, die op 1 mei 2022 in werking trad als opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), heeft als doel overheidsinformatie beter toegankelijk te maken. Vanaf 1 november 2024 zijn er vijf soorten informatiecategorieën die verplicht te vinden zijn via de Woo-index, een centrale vindplaats voor overheidsinformatie. Deze categorieën zijn: • Wetten en andere algemeen verbindende voorschriften. • Overige besluiten van algemene strekking. • Informatie over organisatie en werkwijze. • Bereikbaarheidsgegevens. • Vergaderstukken en -verslagen van de Staten-Generaal. Deze stukken zijn, voor zover van toepassing op de gemeente Beekdaelen, te vinden op onze website. Naar verwachting wordt medio 2026 meer duidelijk over de actieve openbaarmaking met betrekking tot overige informatiecategorieën. Verder wordt gewerkt met de anonimiseringstool Datamask.
Daarmee kunnen privacygevoelige gegevens, maar ook gegevens die onder de uitzonderingsgronden van de Woo vallen, eenvoudiger worden bewerkt. 90 Jaarrekening 2025 7. Verbonden partijen Inleiding De gemeente Beekdaelen heeft een deel van de uitvoering van het gemeentelijk beleid en taken ondergebracht bij zogenaamde verbonden partijen. Deze partijen spelen dan ook een belangrijke rol bij de realisatie van de gemeentelijke doelstellingen. De gemeent e blijft daarbij wel verantwoordelijk voor de uitvoering en het realiseren van het beleid en het behalen van de gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf besteden wij aandacht aan deze verbonden partijen. Wat zijn verbonden partijen Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. • Van een bestuurlijk belang is sprake indien de gemeente rechtstreeks invloed heeft op de besluitvorming binnen de verbonden partij, bijvoorbeeld door een zetel in het bestuur en/of door stemrecht. • Van een financieel belang is sprake als de gemeentemiddelen aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van die partij of wanneer financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente.
Wanneer aan beide voorwaarden is voldaan, is er conform de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) sprake van een verbonden partij. Voorbeelden zijn BV- en, NV-en, corporaties, gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Waarom samenwerkingsverbanden De gemeente kan diverse redenen hebben om samen te werken. Zo kan een gemeente samenwerken om bijvoorbeeld schaal- en efficiencyvoordelen te bereiken, kennis te delen, complexe en specialistische taken te laten uitvoeren, risico's te spreiden of om een maatschappelijk initiatief te ondersteunen. Ook uitbreiding van het aantal taken en de complexiteit ervan zijn overwegingen om samenwerking te zoeken en verbanden aan te gaan. Op een groot aantal terreinen, zoals sociale zaken, gezondheidszorg, brandweer en veiligheid, het sociaal domein (WMO, jeugdzorg en participatie), hebben gemeenten nadrukkelijk de samenwerking gezocht. Dit is vaak in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Aan de andere kant brengt samenwerken ook risico's met zich mee. Ondanks dat de gemeente een deel van de uitvoering van haar beleid bij een partner heeft ondergebracht, blijft zij wel verantwoordelijk voor het uitgevoerde beleid. Daardoor kan de gemeente aanzienlijke maatschappelijke, financiële en fiscale risico's lopen wanneer een partij in financiële problemen komt of zijn taken niet goed uitvoert.
Het is daarom van belang dat deze verbonden partijen goed functioneren en de doelstellingen binnen de gegeven financiële én beleidsinhoudelijke kaders realiseren. Vanuit gemeentelijk perspectief is de noodzaak om de verbonden partijen goed te monitoren en zo nodig bij te sturen dan ook groot. Voor de gemeenteraad is informatie over de verbonden partijen om twee redenen van belang: • De partijen voeren taken uit die in het verlengde van de gemeentelijke doelstellingen liggen; 91 Jaarrekening 2025 • Het functioneren van de partijen heeft consequenties voor de gemeentelijke begroting. Grip op verbonden partijen De behoefte om grip op verbonden partijen te hebben én te houden neemt steeds meer toe. Dat geldt ook voor het versterken van de onderlinge samenwerking. Sinds begin 2021 hebben wij daarom officieel ingestemd met het op het gebied van monitoring en sturing van verbonden partijen hanteren van de gezamenlijke werkwijze ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’. Centrale rol in deze werkwijze is weggelegd voor de regionale ambtelijke werkgroep ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’. Deze werkgroep - bestaande uit ambtenaren van de Parkstad- gemeenten en de Middengebied-gemeenten - coördineert de vorengenoemde werkwijze waaronder valt de toepassing van het zogenaamde ‘adoptiemodel’.
In dit model worden de verbonden partijen (veelal gemeenschappelijke regelingen) verdeeld binnen de ambtelijke werkgroep en adopteren één of twee van de deelnemende gemeenten één of meer verbonden partijen. Hierdoor specialiseren zich deze adoptiegemeenten op ambtelijk niveau als het ware in een of meerdere verbonden partijen op zowel financieel als inhoudelijk gebied. Via de per verbonden partij in het leven geroepen ‘ambtelijke subwerkgroepen oftewel ‘adoptiegroepen’ overleggen de adoptiegemeenten met de andere deelnemers uit Parkstad Limburg en het Middengebied aan een verbonden partij over hetgeen er speelt en welke acties nodig zijn om meer grip en sturing te krijgen. De vorengenoemde ambtelijke werkgroep rapporteert periodiek aan het ‘Bestuurlijk overleg Samen Grip Op Verbonden Partijen’ waarin de portefeuillehouders financiën van de Parkstadgemeenten en de gemeenten in het Middengebied zijn vertegenwoordigd. Op deze wijze wordt de bestuurlijke aanhaking geborgd. Door deze werkwijze worden reeds aan de voorkant ambtelijk de krachten gebundeld om meer invloed en grip op de eventuele risico’s van verbonden partijen te krijgen. Daarbij geldt met name voor gemeenschappelijke regelingen dat deze immers moeten worden gezien als ‘verlengd lokaal bestuur’.
Vorengenoemde werkwijze is geïmplementeerd binnen onze gemeentelijke organisatie en zal in de komende jaren via de regionale ambtelijke werkgroep en subwerkgroepen verder worden doorontwikkeld. In de nu volgende tabel volgt een overzicht van de verbonden partijen die van toepassing zijn voor de gemeente Beekdaelen. In bijlage 3 bij deze jaarstukken treft u nadere informatie over de betreffende verbonden partijen aan. Overzicht verbonden partijen 92 Jaarrekening 2025 Overzicht verbonden partijen Naam Bijdrage in 2025 Gemeenschappelijke regelingen WOZL (Werkvoorzieningsschap Oostelijk Zuid Limburg) € 4.217.990 WSP (Werkgeverservicepunt Parkstad Limburg) € -1.182 Veiligheidsregio Zuid-Limburg € 2.957.059 GGD Zuid-Limburg € 2.631.530 ISD-Kompas € 12.933.719 Omnibuzz € 907.521 Omgevingsdienst Zuid-Limburg € 783.126 BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen) € 670.650 Het Gegevenshuis € 541.549 Reinigingsdiensten Rd4 € 3.966.126 Stadsregio Parkstad Limburg € 505.000 Solido (voorheen PIT) € 1.222.029 Centrumregeling regionale samenwerking Parkstad voor opvang en beschermd wonen i.h.k.v. de WMO 2015 € 0 Centrumregeling inkoop Jeugdzorg Regio Zuid-Limburg € 155.518 GR subsidiëring anti-discriminatievoorziening Limburg € 22.000 Euregio Rhein-Maas-Nord € 0 Zorg- en Veiligheidshuis € 232.451 Vennootschappen en coöperaties N.V.
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) € 0 Enexis Holding NV € 0 RWM NV € 0 Rd4 NV € 0 Watermaatschappij Limburg N.V. € 0 Nazorg Limburg B.V. € 0 IBA-Parkstad B.V. € 0 WoonWijzerWinkel Zuid Limburg B.V. € 0 Kerncijfers Gemeenschappelijke regelingen Naam WOZL Naam WOZL Vestigingsplaats Heerlen Betrokkenen De gemeenten Brunssum, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld, Vaals, Valkenburg aan de Geul, Voerendaal en Beekdaelen. Doel WOZL heeft tot doel om te voorzien in en het bieden van passende werkgelegenheid en arbeidsrevalidatie voor ingezetenen die uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid is staat zijn. Verder heeft de GR tot doel uitvoering geven aan de door de deelnemende gemeenten opgedragen werkzaamheden in het kader van de Participatiewet. Bestuurlijk belang Per gemeente is een collegelid zowel lid van het Dagelijks Bestuur als het Algemeen Bestuur. Financieel belang Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen € 4.260.000 (incl. doorbetaling rijksbijdrage WSW). Naam | WOZL Eigen vermogen | € 2.797.000 respectievelijk € 2.922.000 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 8.202.000 respectievelijk € 7.240.000 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | De GR WOZL concentreert zich op beschut werk. De verdere afbouw van de GR WOZL is verder geconcretiseerd. In de in 2018 opgerichte GR WSP zijn diverse onderdelen van de GR WOZL geïntegreerd.
Dit leidt tot een verdere concretisering van eenduidige en effectieve marktbewerking. Naam | WSP Parkstad Vestigingsplaats | Heerlen Betrokkenen | De gemeenten Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld, Vaals, Voerendaal en Beekdaelen. Doel | Het WSP zorgt voor de eenduidige, integrale en professionele aanpak van werkgeversdienstverlening met uniformiteit en bundeling van krachten in Parkstad. Het WSP ontwikkelt gezamenlijke expertise in de werkgeversbenadering, biedt werkgeversarrangementen en zorgt voor uitstroom naar werk van cliënten WSW en participatiewet. Bestuurlijk belang | Per gemeente is een collegelid zowel lid van het Dagelijks Bestuur als het Algemeen Bestuur. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € -1182 Eigen vermogen | € 894.000 respectievelijk € 558.000 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 5.163.000 respectievelijk € 4.161.000 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | WSP Parkstad zet in op maximale doorstroom en uitstroom van het aantal Sw-medewerkers en digitale ontsluiting van de vraag en het aanbod middels de CompetenSYS omgeving voor Parkstad. Naam | Veiligheidsregio Zuid-Limburg Vestigingsplaats | Sittard-Geleen Betrokkenen | De 16 gemeenten in Zuid-Limburg.
Doel | De gemeenschappelijke regeling is verantwoordelijk voor de professionalisering, efficiency, uniformering en bestuurlijk geconcentreerde aansturing van alle diensten betrokken bij incident- en rampenbestrijding in de regio. De Veiligheidsregio bestaat uit de volgende onderdelen: Brandweer, GHOR, MCC, Bevolkingszorg, Burgernet en Programmabureau. Bestuurlijk belang | De Burgemeester is lid van het Algemeen Bestuur. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € 2.957.059 Eigen vermogen | € 10.64.045 respectievelijk € 16.045.013 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 66.318.793 respectievelijk € 58.589.667 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | De VRZL is een hulpverleningsorganisatie én netwerkorganisatie in één. De organisatie is ingericht om de zorg voor openbare veiligheid in de regio te organiseren. Samen met de partners op het terrein van openbare orde en veiligheid worden risico’s in kaart gebracht en voorbereidingen op maat getroffen, adviezen gegeven om onveiligheid te voorkomen, worden branden, incidenten en crises bestreden als ze zich toch voordoen, wordt ingezet om leed en schade zo veel mogelijk te beperken en verstoringen van het openbare leven zo snel mogelijk te herstellen. Het motto daarbij is: ‘Samen Veilig’.
Samen met de gemeenten en de crisispartners staat er een krachtige crisisorganisatie, kan er snel hulp geboden worden en beschikt men over voldoende slagkracht. Naam | GGD Zuid-Limburg Vestigingsplaats | Heerlen Betrokkenen | De 16 gemeenten in Zuid-Limburg. Doel | De GGD Zuid Limburg heeft als doelstelling het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle Zuid-Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee wil de GGD eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving. 93 | Jaarrekening 2025 Naam | WOZL Bestuurlijk belang | In het Algemeen Bestuur is de gemeente vertegenwoordigd door een collegelid. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € 2.631.530 Eigen vermogen | € 2.586.457 respectievelijk € 2.100.248 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 27.269.495 respectievelijk € 25.091.516 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | In het regionaal gezondheidsbeleid is vastgelegd dat het onze ambitie is om de achterstand ten opzichte van de rest van het land binnen tien jaar met 25 procent in te lopen en zo daadwerkelijk een Trendbreuk te realiseren.
Om de trend daadwerkelijk te kunnen breken, is een aantal fundamentele keuzes gemaakt die tot een nieuwe aanpak moeten leiden, zoals: commitment om meerjarig werk te maken van de Trendbreuk, het smeden van allianties op zowel provinciaal- als rijksoverheidsniveau en focus en massa maken. De focus wordt gelegd op de periode vanaf de kinderwens en zwangerschap tot en met de periode waarin mensen jong volwassen zijn. De Trendbreuk is breder dan de focus op deze cyclus, want op andere beleidsterreinen liggen eveneens kansen om de gezondheidsachterstand in te lopen. De GGD is een belangrijke partner in de realisatie van het gezondheidsbeleid. Verder zal in 2024 verder aandacht besteed worden aan de implementatie van IZA en Gala. Naam | ISD-Kompas Vestigingsplaats | Nuth Betrokkenen | De gemeenten Simpelveld, Voerendaal en Beekdaelen. Doel | De kerntaak is de uitvoering onder te verdelen naar de 3 beleidsproducten Werk, Inkomen en Zorg. Bestuurlijk belang | In het Algemeen Bestuur zijn de deelnemende gemeenten vertegenwoordigd door een collegelid en twee gemeenteraadsleden. In het Dagelijks Bestuur zijn de deelnemende gemeenten vertegenwoordigd door een collegelid. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen : € 13.178.431 (incl. doorbetaling rijksmiddelen Participatiewet).
Eigen vermogen | € 200.000 respectievelijk € 0 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 2.119.582 respectievelijk € 2.406.622 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | Per 1 januari 2021 is sociale zaken van voormalig Schinnen ondergebracht bij ISD-Kompas en per 1 januari 2022 de uitkeringsgerechtigden uit het werkgebied voormalig Onderbanken (ISD-Bol). Naam | Omnibuzz Vestigingsplaats | Geleen Betrokkenen | Alle Limburgse gemeenten behalve de gemeente Gennep. Doel | GR Omnibuzz draagt zorg voor het individueel en collectief vervoer voor inwoners van de gemeente met een beperking in het kader van de Wmo (regiotaxi, doelgroepenvervoer). Bestuurlijk belang | In het Algemeen Bestuur zijn alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd door een collegelid. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € 907.521 Eigen vermogen | € 1.422.744 respectievelijk € 2.448.031 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 1.916.812 respectievelijk € 2.324.543 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | Omnibuzz heeft zich afgelopen jaar zich o.a. beziggehouden met publieke mobiliteit en de piekspreidingsmodule. Ten aanzien van publieke mobiliteit wordt gestart met samenwerking met het OV om te komen tot een betere dekking. Ook is aandacht gegeven aan zittend ziekenvervoer. Reizigers die naar het ziekenhuis vervoerd moeten worden voor behandeling, vallen onder de zorgverzekeraar.
¬Door de terugtrekkende beweging van het openbaar vervoer groeit het aanbod van aanvullend lokaal vervoer. Dit is overzichtelijk en toegankelijk via Reiswijzer: www.reizen-in- limburg.nl Door invoering van de piekspreidingsmodule worden ritten meer verdeeld over de dag gepland, dit zorgt ervoor dat de beschikbare vervoerscapaciteit beter benut wordt. In 2026 wordt gestart met de voorbereidingen voor een nieuwe aanbestedingsronde voor het Wmo-vervoer, aangezien de huidige contracten eindigen in 2028. 94 | Jaarrekening 2025 Naam | WOZL Naam | Omgevingsdienst Zuid-Limburg Vestigingsplaats | Maastricht Betrokkenen | De 16 gemeenten in Zuid-Limburg en de Provincie Limburg. Doel | GR RUD behartigt de belangen van de deelnemers ter zake van de uitvoering van taken van vergunningverlening en het toezicht op de handhaving van het omgevingsrecht. Bestuurlijk belang | In het Algemeen Bestuur zijn alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd door een collegelid en de provincie door een gedeputeerde. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € 489.000 Eigen vermogen | € 3.079.647 respectievelijk € 2.580.437 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 3.070.751 respectievelijk € 3.390.449 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | De organisatie heeft in 2025 grote stappen gezet richting meer robuustheid.
De nieuwe afdeling Bedrijfsvoering vormt daarbij een belangrijk fundament en alle functies binnen deze afdeling zijn inmiddels ingevuld. Zowel de organisatie als het ministerie verwachten dat zij op 1 april 2026 volledig robuust zal zijn. Naast deze versterking zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd die bijdragen aan verdere verbetering. Het onderzoek naar de financieringssystematiek is afgerond en verwerkt in de begroting 2027. De nieuwe VTH rapportagetool is sinds oktober beschikbaar voor deelnemers. Het bedrijfsplan voor milieu gerelateerde plustaken is gepresenteerd, waarbij enkele deelnemers extra taken hebben ingebracht. Het opdrachtgeversoverleg is vernieuwd onder de naam Partnerschap Overleg Leefomgeving ODZL; er hebben vier positieve bijeenkomsten plaatsgevonden en begin 2026 volgt een evaluatie van deze nieuwe werkwijze. Naam | BsGW Vestigingsplaats | Roermond Betrokkenen | De gemeenten Beek, Beesel, Bergen, Brunssum, Echt-Susteren, Eijsden-Margraten, Gennep, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Leudal, Maasgouw, Maastricht, Meerssen, Nederweert, Nuth, Onderbanken, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Schinnen, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg, Venlo, Voerendaal, Weert, het Waterschap Peel en Maasvallei en het Waterschap Roer en Overmaas.
Doel | De BsGW is een samenwerkingsverband voor heffing en inning van gemeentelijke belastingen en waterschapbelastingen en voor uitvoering van de wet WOZ. BsGW staat, net als alle andere belastingorganen, voor wat betreft de uitvoering van de WOZ onder toezicht van de (landelijke) Waarderingskamer. Bestuurlijk belang | In het Algemeen Bestuur zijn alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd door een collegelid en de waterschappen door een DB-lid. Financieel belang | Bijdrage 2025 gemeente Beekdaelen is € 670.650 Eigen vermogen | € 5.224.000 respectievelijk € 6.528.000 (begin - eind 2025) Vreemd Vermogen | € 7.999.000 respectievelijk € 5.353.000 (begin - eind 2025) Ontwikkelingen | De BsGW focust zich met een ondernemings- en ontwikkelplan op het toekomstbestendig maken van de organisatie door deze anders in te richten en het personeel optimaal in te zetten. Vanaf 1 januari 2022 is er een wettelijke verplichting om woningen te waarderen op basis van de gebruiksoppervlakte (in m2). Voorheen gebruikte de BsGW de bruto inhoud (in m3) om woningen te waarderen. Naam | Het Gegevenshuis Vestigingsplaats | Landgraaf Betrokkenen | De gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Simpelveld, Sittard-Geleen,Vaals, Voerendaal en het Waterschap Limburg.