Voorkeursscenario Toekomstscenarios 2022

en mogelijk ook nadelen, zoals overlast voor leefklimaat en gezondheid.

zijn en/of het legt een te grote druk op de woningmarkt (bijvoorbeeld via bedrijfsgrond ook een prijsopdrijvend effect. We willen voorkomen dat

Barneveldse bedrijven zich daarom buiten onze gemeente gaan vestigen. In hoeverre we een deel van de regionale groeibehoefte willen en kunnen

opvangen vraagt om een nadere afweging. In de groeiscenario’s nemen we dit ruimtelijk in beschouwing. Daarbij zoeken we aansluiting op andere ruimtelijke opgaven én hanteren we als randvoorwaarde dat de groei altijd in aansluiting

moet zijn op bestaande werklocaties in onze gemeente. Daar is de bijbehorende infrastructuur al aanwezig en kunnen we de waarde ervan benutten. Verder maken we nog de keuze over: •

hoeveel ruimte aan nieuwvestiging wordt geboden en hoe de ‘vraag van buiten’ zich mag verhouden tot de autonome vraag naar ruimte voor de

TRANSFORMATIE VAN GEBIEDEN

In de gemeente Barneveld hebben we tot nog toe een relatief strikte scheiding

tussen woon en werkgebieden gehanteerd, maar het is een relevante overweging om dit anders aan te gaan pakken. We zien nu namelijk dat een aantal

werkgebieden/ bedrijfslocaties zich niet meer goed verhoudt tot omliggende

woongebieden. Dit betekent dat we voor deze locaties in dorpen, bijvoorbeeld ontwikkelen tot nieuwe woongebieden of tot gemengde woon-/werkgebieden.

Het werken kan daarbij anders ingevuld worden, meer gericht op bijvoorbeeld dienstverlening, ICT en de creatieve sector (digitale media). Bij dergelijke type bedrijven komt ook de doelgroep van hoog (hoger) opgeleiden in beeld. Deze

groep willen we sterker aan ons binden, we streven naar groei bij dit deel van de

en wortels in de landbouw en hoe we kijken naar clustervorming. Daarbij

bijvoorbeeld een goede toegang tot openbaar vervoer.

minder wenselijk is gelet op onze bevolkingssamenstelling, onze identiteit

al kennen met de Barneveldse Techniek Opleiding en Barneveld Tomorrow. In welke mate we regionaal samenwerken. Willen we meer regionale regie op de economische ontwikkeling van de Gelderse Vallei in relatie tot de brede verstedelijkingsopgave in de regio? •

bewaking van de invulling van de randvoorwaarden.

welke type bedrijvigheid (toekomstbestendig!) voor Barneveld meer en

hoort ook een goede aansluiting op het onderwijs, bijvoorbeeld zoals we dat •

De gemeente is niet aan zet voor de ontwikkeling zelf, wel voor een goede

in Barneveld bij het station op de langere termijn deze gebieden zich moeten

groei in bedrijvigheid vanuit lokale Barneveldse ondernemers •

groei. Een toename van bedrijvigheid door de terminal heeft daarmee voordelen

arbeidspopulatie in Barneveld. Dat vraagt ook om passende leefomgeving en

Het gaat dan dus om activiteiten met relatief weinig hinder voor de woon- en leefomgeving. Daarvoor is het wel belangrijk om elders in onze gemeente te werken aan gebieden waar we meer hinder kunnen toestaan. Zodat er ook toekomst is en blijft voor deze bedrijven.

Welke kwalitatieve eisen we hebben bij nieuwe vestigingen voor de

aanpassing aan veranderingen in onze leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om de bijdrage die wordt geleverd in onze opgaven voor verduurzaming (circulariteit, energiegebruik en energieopwekking,

aanpassing aan klimaatverandering en een natuurinclusieve ontwikkeling). Een bijzondere ontwikkeling is de mogelijke komst van een railterminal bij

Harselaar. Daarvoor zijn al kaders gesteld door de gemeenteraad. De terminal Foto © Jan van Uffelen

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

27

DETAILHANDEL EN WINKELGEBIEDEN

balans te vinden in het aanbod van voorzieningen en voldoende draagvlak en daarbij de aantrekkelijkheid van beide centra opwaarderen. De aanpak van

Een nationale trend in Nederland is het teruglopende

leegstand verdient aandacht. Daarbij is concentratie in centra in belang. Aan

winkelaanbod, het verdwijnen van de banken uit het straatbeeld, de opkomst van de pakket- en

AANPASSEN

de randen moeten we ons gaan aanpassen. Het is vooral belangrijk om meer

gebiedsgericht naar het totaal van opgaven te kijken. In hoofdstuk 4 geven we

boodschappenbezorging. We bestellen steeds meer online en

kopen minder direct in de winkel. In bijna ieder dorp zijn nog essentiële winkels

verschillende opties voor deze meer gebiedsgerichte invulling.

We zien ook dat de kernen Barneveld en Voorthuizen de centra zijn voor een

VRIJETIJDSECONOMIE

aanwezig en door de dorpen te laten groeien is enig perspectief nog aanwezig. breder aanbod aan winkels.

Barneveld is de hotspot voor zowel dag-

Op dit moment staat Barneveld op plek 9 van de meest vitale middelgrote

trekpleister voor dagjes uit en voor een

binnensteden (Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden 2022 - goudappel.nl).

In 2019 stond Barneveld op plek 1. Voor de kern van Barneveld geldt dat het de grootste kern is met daarmee het meeste draagvlak voor voorzieningen. Deze

kern zal daarom ook in de toekomst een breder aanbod van winkels en andere

als verblijfsrecreatie. De Veluwe is een

VERANDEREN

AANPASSEN

langer verblijf voor korte en lange vakanties.

En dat biedt ook gelegenheid voor de Barnevelder zelf om dichtbij huis ontspanning en plezier te vinden.

voorzieningen kunnen dragen dan andere kernen. Een benoeming van een specifiek

Een groei in de verblijfsrecreatieve sector wordt niet voorzien. De gemeente

aanloopstraten met minder gevarieerd aanbod is een mogelijkheid.

aanbod. Wel zijn er opgaven voor veranderen en aanpassen. De bezoeker stelt

Voorthuizen zal zich meer focussen op de bezoekers die de regio als toerist

moeten daarop kunnen inspelen om de kwaliteit te verhogen. Een verbeterd

kernwinkelgebied met een ruim gevarieerd aanbod en buiten het kernwinkelgebied

bezoeken. Dit betekent ook een gevarieerd aanbod van winkels maar minder voorzieningen dan de kern Barneveld. De grote opgave is om een juiste

Barneveld kent met name in de recreatieclusters Voorthuizen en Garderen al veel andere wensen en eisen en verwacht kwaliteit in het aanbod. Vakantieparken

aanbod leidt mits goed uitgevoerd tot meer besteding en andere doelgroepen en vermindert de kwetsbaarheid die er nu nog is.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

28

De dagrecreatie zal meer meegroeien. Het landelijk gebied zal veranderen van

Verduurzaming van bedrijventerreinen gaat naast energietransitie en circulariteit

makkelijker overbrugd. Daarop moeten we ons aanpassen, in die zin dat we

ruimte. Denk aan zonnepanelen op daken, mogelijk windturbines zoals voorzien

karakter en wordt meer toegankelijk. Afstanden met elektrische fiets worden

de bereikbaarheid van aantrekkelijke plekken per fiets of per voet verbeteren. Van een betere fiets- en wandelbereikbaarheid profiteert de inwoner ook.

Gezondheid, ontspanning en een sterke(re) economie gaan hand in hand.

Ontwikkeling van de vrijetijdseconomie kan bijdragen een vitaal platteland is één van oplossingsrichtingen voor toekomstgerichte landbouw. WERKEN EN LEREN

op opslag van energie. Dat we ons moeten aanpassen is onvermijdelijk. Daarom

ligt er een forse opgave voor verduurzaming. We hebben de middelen in handen om daar sterker op te sturen. Alleen op deze wijze heeft onze gemeentelijke economie een duurzame toekomst.

De centrale ligging en goede ontsluiting van onze grotere

toekomst van onze jongeren. Of daarbij enorme groei aan de

AANPASSEN

orde is, valt niet te zeggen. We zien dat als gemeente vooral ondersteunend moeten zijn als het gaat om verandering en

aanpassing naar een steeds meer digitale wereld. Dat kost niet zozeer ruimte, wel mogelijk goede internetverbindingen. Als de kans zich voordoet willen we werken en leren ook in ruimtelijke zin sterker met elkaar verbinden.

bedrijventerreinen hebben aantrekkingskracht. Dat heeft het verleden ons geleerd. De A1 en A30 zijn echter nog steeds een toenemend knelpunt in doorstroming en daarmee de bereikbaarheid. We willen echter voorkomen dat (vracht)

AANPASSEN

verkeer zich in toenemende mate door de woonkernen gaat

bewegen om naar of van plaats van te komen. De roep om een rondweg aan de oostzijde van Barneveld en een nieuwe aansluiting op de A1 kan veel potentie

RELATIE MET STIKSTOF EN VERDUURZAMING

hebben om bereikbaarheid te verbeteren en verdere groei mogelijk te maken.

Stikstof is een nationale, regionale en lokale opgave.

activiteiten ontplooien als deze opgave niet wordt opgelost.

in de Structuurvisie Wind, en innovatieve oplossingen die bijvoorbeeld inzetten

RELATIE MET INFRASTRUCTURELE ONTWIKKELINGEN

Agrarisch en techniek onderwijs zijn belangrijk voor de

We kunnen simpelweg weinig of geen nieuwe economische

ook over klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. Dit alles vraagt fysieke

In het licht van het voorgaande, de impact op omgevingskwaliteit en stikstof VERANDEREN

Dat betekent dat we onze emissies moeten terugbrengen en

daar ligt ook een taakstelling voor de bedrijventerreinen. Door deze terreinen te

kan dit echter ook een onbegaanbare weg blijken te zijn. Met regio, provincie en Rijk hebben we eerst ook een aantal andere puzzels op te lossen en is de verbetering van de doorstroming op A1/A30 van zeer groot belang.

verduurzamen, ontstaat er meer perspectief voor bestaande en nieuwe bedrijven. Als gemeente willen we samen met de provincie aan de slag om op onze

bedrijventerreinen de ondersteuning te leveren om productieprocessen duurzamer te maken. Daarvoor kan meer elektrificatie aan de orde zijn (emissie arme of vrije logistieke processen). Daarnaast willen onze ambitie waarmaken om in 2050

volledig circulair zijn te zijn. Voor bedrijven betekent dit dat het recyclingpercentage van industrieafval 100% is. Voor nieuwe bedrijventerreinen moeten de nieuwe gebouwen, wegen en andere objecten circulair worden gebouwd en dat daar

waar gesloopt wordt, ook het sloopafval 100% als grondstof moet kunnen dienen. Daarmee sluiten we ook aan bij provinciale ambities.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

29

TOPREGIO

3.5 Topregio voor toekomstgerichte landbouw

BOUW ND LA

T

STGERIC OM HT E EK O

één van de grote spelers in de Foodvalley. Dit betekent wel dat verandering en aanpassing noodzakelijk is.

ONTWIKKELRICHTING LANDBOUW

De agrarische sector vertegenwoordigt een duidelijk economisch belang; in de

De gemeente streeft naar een volledig circulaire economie in

Foodvalley is 1 op 6 banen agrarisch gerelateerd. De agrarische sector staat

echter onder druk. En die druk komt van veel kanten. Het is niet eenvoudig om

2050. Dit betekent dat ook in de agrarische sector kringlopen AANPASSEN

economisch te floreren, de kosten stijgen, de opbrengsten lang niet altijd. Daarbij helpt de relatieve kleinschaligheid van de bedrijven in onze gemeente niet.

zoveel mogelijk moeten worden gesloten en dat grondgebonden landbouw gestimuleerd moet worden. Dit betekent dat elk

afzonderlijk bedrijf moet streven naar een gesloten mineralenbalans, waarbij

voer- en meststromen in balans zijn, al is bekend dat het circulair worden van het voedselsysteem een grotere schaal vergt, omdat niet de hele kringloop

lokaal, regionaal of zelfs nationaal gesloten kan worden. Met name voor de (intensieve) veehouderij is dit een grote uitdaging.

Voor een gezonde en duurzame voedselproductie is extensivering en duurzaam grondgebruik van landbouwgrond nodig. Denk daarbij aan geen import van

soja meer, dieren (deels) naar buiten, meer plantaardige voedselproductie, meer

biodiversiteit en landschapselementen, dubbel gebruik van grond en verbetering van de bodem- en waterkwaliteit. Het is daarom van belang dat het stoppen

van veehouderijen niet zal resulteren in het vrijkomen van grote hoeveelheden

landbouwgrond die ongewenst een andere bestemming krijgen. Landbouw moet

centraal blijven staan, zeker in een aantal kerngebieden in onze gemeente, en dat vergt sturing niet alleen op bedrijfsbebouwing, maar ook op de landbouwgrond. SAMEN VERANDEREN

Stikstof heeft Nederland op slot gezet, ook de Gelderse Vallei. De zeer strenge

We staan als maatschappij gezamenlijk voor de uitdaging om

regels rondom dierziekten hebben enorme impact op het moment dat die ziekten ook bij de bedrijven in onze gemeente zich aandienen, zo leert de ervaring

helaas. Juist de veelheid van bedrijven dicht bij elkaar werkt dan averechts. En tot slot heeft de agrarische sector aanzienlijke impact op onze leefomgeving,

naar een gezonder voedselsysteem te gaan, met een goed VERANDEREN

verdienmodel voor agrariërs. De overheden spelen in die

maatschappij een uitdagende en grote rol. Het Rijk heeft op

bijvoorbeeld door luchtkwaliteit die veel minder goed is dan we willen.

hoofdlijnen een koers uitgezet, middelen gereserveerd en werkt aan beleid

Tegelijkertijd is een Barneveld zonder agrarische sector Barneveld niet meer. We

en de sector in de regio de volgende stappen te zetten. Als gemeente zien

willen dat de gemeente Barneveld een topplek is en blijft voor voedselproductie, niet alleen voor primaire productie, juist voor de hele keten. Daarmee blijven we

voor de hele sector. De provincie is nu aan zet om samen met gemeenten

wij een grote verantwoordelijkheid in het proces voor de toekomst van onze ondernemers, inwoners en culturele identiteit.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

30

Omgevingsvisie -- De Omgevingsvisie De toekomstscenario’s toekomstscenario’s

31

We kunnen de toekomst niet voorspellen, maar voor onze rolopvatting in de

opgave hebben we wel een voorlopige koers voor ogen, vooral als het gaat om

•

de veehouderij. We willen met de sector samen aan de slag om een actieve

verantwoordelijkheid, waarvoor de agrariër de dienst levert en dus ook door

te creëren, waardoor ze een afgewogen, bij hen passende, keuze kunnen

invulling van hun bedrijf. We merken in de praktijk dat het maken van een

keuze niet eenvoudig is vanwege allerlei ‘obstakels’: verplichte asbestsanering, sloopkosten, herbestemming, fiscale afwikkeling, schuldsanering door banken en veevoerleverancier, psychosociale problematiek.

gericht op verbetering van het bodem- en watersysteem, opslag van CO2, de biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit. Dit is een maatschappelijke

bewustwording over de toekomstmogelijkheden van agrariërs voor hun bedrijf maken: doorgaan, stoppen, verplaatsen of op zoek gaan naar een andere

Versterking van de kwaliteit van het ecosysteem door ecosysteem diensten

de maatschappij daarvoor beloond moet worden. •

Organiseren van toegang tot grond, bijvoorbeeld via een grondfonds en/of andere vormen van kavelruil cq grondbeleid

Dit kost heel veel geld. Voor een belangrijk deel moet dit komen via het

Nationale Programma Landelijk Gebied en de fondsen vanuit het rijk voor de Transitie van de landbouw, maar er zijn ook andere middelen/fondsen in de

Er zijn diverse opties in de aanpak:

maak om agrariërs te helpen in de omslag. Ook de gemeente zal hierin financieel

•

Open staan voor experimenten, op voorwaarde dat een kwaliteitsslag

•

Stimuleren van het gebruik van technische maatregelen (best beschikbare

moeten bijdragen.

gemaakt wordt.

technieken) voor een vermindering van de uitstoot van geur en fijnstof en daarmee een vermindering va de gezondheidsrisico’s.

•

Gebruik maken van de omgevingsdialoog om inzichtelijk te krijgen in

•

Open staan voor innovatieve bedrijfsontwikkelingen, mits deze bijdragen

•

Ruimte bieden aan verbreding van de agrarische activiteiten op het

hoeverre de overlast voor de omgeving aanvaardbaar is en blijft. aan de verbetering van de omgevingskwaliteit.

gebied van verwerking van agrarische producten, circulaire landbouw en verduurzaming.

•

Het landschap in een gebied versterken door de sloop van overtollige

•

De maximale omvang van het agrarisch bedrijf niet op voorhand

gebouwen en een zorgvuldige landschappelijke inpassing.

vastleggen. Ontwikkelruimte kan verdiend worden met de beoogde kwaliteitsverbetering.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

32

GEZO ND

ELD EV RN

HET BUITENGEBIED

wordt naar verwachting sterker de komende jaren, onder

TUURLIJK NA BA

3.6 Gezond en natuurlijk Barneveld

AANPASSEN VAN DE RUIMTELIJKE KWALITEIT IN Al jaren neemt het aantal agrarische bedrijven af. Die trend

EN

AANPASSEN

We willen een gezonde gemeente zijn in veel facetten; het gaat erom dat we als inwoner in staat zijn om gezond te leven. Dat is in essentie een eigen

meer door alle regels en het nationale beleid. Op basis van

een grove inschatting van alle agrarische bedrijven in het buitengebied, kunnen ze worden gekwalificeerd als blijvers voor de langere termijn, uitzingers (nog

enkele jaren doorgaan en dan stoppen, veelal door gebrek aan een opvolger) en stoppers of al gestopte bedrijven. We moeten rekening houden met het vrijkomen van 200 tot 300 veehouderijen in de komende 10 jaar.

verantwoordelijkheid, maar als gemeente hebben we hier ook een rol. We staan

aan de lat om voorzieningen te realiseren voor sport en beweging. We willen dat kwaliteit van de lucht, de bodem en het water bijdraagt aan onze gezondheid. We willen een leefomgeving die helpt om de gevolgen van een veranderend

klimaat op te vangen en die tegelijkertijd aantrekkelijk is om in te leven. Tot slot

leven we samen met planten en dieren in ons rijke palet aan landschappen. Ook

Deze verandering in de landbouw is zichtbaar aan de leegstaande en soms

vervallen gebouwen en afbouwende bedrijven waar men duidelijk niet meer investeert in de noodzakelijke vernieuwingen. Hiermee ontstaat een grote opgave. Leegstand kan leiden tot verrommeling van het buitengebied en

onwenselijke of zelfs illegale activiteiten aantrekken. Dit proces, te kenschetsen als ondermijning, moet worden voorkomen. Daarvoor kennen we nu

functieveranderingsbeleid. De doorgaande trend van bedrijfsbeëindigingen en

de verwachte toename daarvan, stelt ons echter wel voor de vraag of dit beleid

geen aanpassing behoeft: willen we overal in het buitengebied huizen en nieuwe

dit is onderdeel van onze samenleving.

Op alle facetten van een gezonde leefomgeving in Barneveld staan we gesteld

voor uitdagingen voor de korte als lange termijn. Gezondheidsbescherming richt zich op een gezonde lucht-, bodem- en waterkwaliteit en een groene omgeving. De gemeente heeft een plicht om te zorgen voor een gezonde leefomgeving en inwoners te beschermen tegen hinder en nadelige effecten door agrarische en andere bedrijven. Die opgave is relatief groot, want er is sprake van een grote vermenging van veehouderijen, woningen en andere niet-agrarische functies.

bedrijven? Ook deze verandering biedt mogelijkheden om een verbetering tot stand te brengen in de kwaliteit van de leefomgeving in het buitengebied en ruimte voor de landbouwbedrijven die door willen gaan én bijdragen aan de

behoefte aan woningbouw. Dat laatste dan wel op een manier die wat betreft

locaties en differentiatie bijdraagt aan zowel woondoelen als ruimtelijke kwaliteit. Daar moeten we keuzes in gaan maken.

De laatste jaren zien we dat toekomstgerichte ondernemers bestaande

bedrijven opkopen en daar een deel van hun productie vestigen (zogenaamde

satellietlocaties). Hierdoor ontstaan meer bedrijven die over meerdere locaties beschikken. De vrijkomende erven bieden kansen voor de blijvers om een

locatie toe te voegen aan hun bedrijfsvoering. De keerzijde hiervan is dat er op deze satellietlocaties de bedrijfswoningen niet meer als zodanig in gebruik zijn of huisvesting biedt aan personeel, soms arbeidsmigranten, of het gebruik is onduidelijk, wat ten koste gaat van sociale samenhang in een gebied.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

33

VOORZIENINGEN VOOR SPORT EN SPEL

vooral werk te doen om grotere speelplekken te realiseren met uitdagend

en gevarieerd aanbod van speelvoorzieningen voor jongeren. Deze moeten

Voldoende beweging is een belangrijk onderdeel van een

ontstaan op centrale plekken in en ook tussen wijken. Daarmee kunnen we echt

gezonde leefstijl. In de gemeente Barneveld heeft bijna de

helft van de inwoners overgewicht en bijna de helft van de

GROEIEN

bevolking beweegt ook te weinig. Het is daarom belangrijk

wijken en buurten meer met elkaar verbinden.

om in de leefomgeving voldoende de mogelijkheid te bieden

Verbinden heeft ook betrekking op mobiliteit en routes. Het woon-

leeftijdsgroepen verschillende behoeften hebben. Daarnaast kan bewegen in

gezondheidsoverwegingen een belangrijke rol spelen. Dan gaat het dus om meer

tot bewegen en elkaar ontmoeten. Daarbij moeten we inzien dat verschillende

werkverkeer of het naar school gaan vraagt ook om een benadering waarin

verenigingsverband, maar ook in de openbare ruimte bijvoorbeeld in parken of

aandacht en ruimte voor fietser en wandelaar.

in groene gebieden die aan de kern grenzen. Van belang is dat we verder kijken dan alleen sport. Functioneel bewegen, wandelen en fietsen, is ook goed voor onze gezondheid.

VERANDEREN VOOR SCHONERE LUCHT

De gemeente Barneveld heeft het Schone Lucht Akkoord ondertekend ten

behoeve van het verbeteren van de luchtkwaliteit en emissiereductie van fijnstof

De groei van Barneveld zorgt er voor dat er uitbreiding nodig is van

en ammoniak bij veehouderijen. Hieruit volgen tamelijk concrete doelstellingen: in

voldoende multifunctionele ruimtes (gymzalen) voor bewegingsonderwijs

opzichte van 2016; Dit ligt in het verlengde van de extra fijnstofreductiemaatregelen

nieuwe sportverenigingen. We moeten dus rekening houden met meer

veehouderijen. Te hoge gehaltes aan fijnstof in de lucht zijn een risico voor de

de (binnen)sportaccommodaties in de gemeente. Daarbij gaat het om

2030 minimaal 50% gezondheidswinst uit binnenlandse bronnen te realiseren ten

voor de schoolkinderen. Het gaat om ruimte voor bestaande en

die Barneveld, samen met de regiogemeenten al sinds 2017 vraagt van (pluim)

sportaccommodatie.

volksgezondheid. Daarnaast heeft de gemeente een gemeentelijke geurverordening

Maar zoals gezegd is er meer nodig dan alleen voorzieningen voor sport. Het

Deze geurverordening moet geactualiseerd worden.

gaat om het uitdagen van al onze inwoners om meer te gaan bewegen, een

ieder op zijn of haar wijze. Dat betekent aanpassingen in de openbare ruimte. Met meer inwoners en het hoge aantal kinderen in onze gemeente hebben

uit 2008 met afwijkende en vooral meer soepele normen dan elders in het land.

Veel bewoners van het buitengebied hebben goede banden met de agrariërs in het gebied, veel mensen zijn werkzaam in de agro-business en dragen de agrarische sector een warm hart toe. Dit leidt ertoe dat over het algemeen

genomen minder (of geen) overlast wordt ervaren en minder zorgen zijn over

nadelige gezondheidseffecten dan in niet-agrarische gemeenten of in andere provincies.

Maar niet alleen de landbouw heeft invloed op onze luchtkwaliteit. De delen van de gemeente die binnen de invloedssfeer van de rijkswegen A1 en A30 gelegen zijn, vormen een aandachtsgebied rond geluidhinder en luchtkwaliteit. Ook de

vele bedrijvigheid in onze gemeente draagt bij aan de luchtkwaliteit zoals die nu

is. En de laatste jaren zien we toenemende aandacht en discussie ontstaan over de effecten van hout gestookte kachels en open haarden.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

34

Met een groeiend aantal inwoners verandert echter het

Door klimaatverandering en door ons eigen handelen staan onze ecosystemen

karakter

en landschappelijke kwaliteiten onder druk. Verstedelijking en belasting

van een aantal dorpen en inzichten over hoe luchtkwaliteit

onze gezondheid beïnvloedt. Deze inzichten geven aanleiding

door (agrarische) bedrijven en verkeer creëren ruimtedruk en beïnvloeden AANPASSEN

om ons gedrag aan te passen, zelfs als het gaat over

houtstook. Dat zal overigens eerder in de grote kernen aan de orde zijn, dan in

de kleine dorpen. Maar ook hoe we staan ten opzichte van bedrijven. We willen dat bedrijven een toekomst hebben in onze gemeente, maar wel zodanig dat

dit een gezonde leefomgeving van onze inwoners niet in de weg staat en vice

de natuurwaarden in onze gemeente, zowel in het stedelijk als het landelijk

gebied. De samenhang kalft af en het oppervlak en kwaliteit gaan achteruit. Dat zien we bijvoorbeeld terug in het verdwijnen van landschapselementen in ons

buitengebied of het verminderen van groen in het stedelijk gebied door ruimte te geven aan (economische) ontwikkelingen.

versa. Dit betekent dat de groei van onze dorpen en veranderingen in agrarische

De grootste opgave qua aanpassing en verandering is het anders omgaan

van de dorpen vragen daarbij om aandacht.

overgangszones rondom onze kernen. Dat vraagt fysieke ruimte, maar moet hand

VERANDEREN VOOR EEN MOOIER LANDSCHAP EN

ingrepen voor een betere bereikbaarheid. Natuur en water houden niet op daar

bedrijfsvoering verstandig gecombineerd moet worden. Vooral in de randzones

in hand gaan met de groei van de dorpen voor nieuwe woningen en eventuele waar de dorpen beginnen, maar lopen in het beste geval door onze kernen

GEZONDER ECOSYSTEEM

heen. Daarmee garanderen we de nabijheid van een toegankelijk buitengebied

Onze gemeente is veelzijdig qua natuur en landschappelijke kwaliteiten. De hoog gelegen Veluwe en de lage Gelderse

met onze beeksysteem en het creëren van meer landschappelijke, groene

VERANDEREN

voor onze inwoners en bezoekers via verbindingen vanuit de kernen zelf. De

Vallei zorgen voor gebieden die juist heel droog of juist nat van

aanwezige wandelpaden maken het voor de eigen inwoners en bezoekers

Belangrijke levensaders voor de natuur en bepalend voor landschappelijke

nieuwe gebiedsontwikkelingen voor woningen en bedrijven de gezonde en groene

karakter zijn. Tussen hoog en laag lopen diverse beken door onze gemeente.

makkelijk om onze gemeente wandelend te verkennen. Het betekent ook dat in

kwaliteit. Deze bijzondere diversiteit aan landschappen is een belangrijke drager

leefomgeving integraal onderdeel moet zijn van het investeringen.

voor de biodiversiteit in onze gemeente.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

35

Eerste versie Groenblauw Netwerk

Omgevingsvisie -- De Omgevingsvisie De toekomstscenario’s toekomstscenario’s

36

BERE IKB

De groene overgangszones en de beken zijn niet op een zichzelf staand iets, maar maken onderdeel uit van een groter systeem. Dat groenblauwe netwerk beslaat het hele grondgebied van onze gemeente en gaat over de grenzen heen. Dit netwerk moet groen- en waterstructuren in kernen, het agrarisch

buitengebied en de natuurgebieden verbinden. Daarmee kan de basiskwaliteit van de natuur worden versterk: meer natuur en biodiversiteit in de gehele

gemeente, bijvoorbeeld middels het terugbrengen van houtwallen of aanbrengen van hagen. De komende tijd moet dit verder worden uitgewerkt in goede samenhang met andere functies.

ST OM EK O

U EN IN DE RN T AA

3.7 Veilig bereikbaar nu en in de toekomst Mobiliteit is sterk verweven met ons dagelijks leven. We zijn veel onderweg,

voor werk, school, kerk, sport, plezier en ons dagelijkse levensonderhoud. Het aantal verplaatsingen en de gemiddelde afstand per verplaatsing, zijn door

de jaren heen toegenomen, en ook de komende 20 à 30 jaar verwachten we veranderingen op het gebied van verkeer en vervoer. Dat heeft veel invloed

op onze leefomgeving. Denk alleen al aan het aantal auto’s dat er bij komt als

Dat sluit aan op de opgaven die voortvloeien uit rijks en provinciaal beleid.

we groeien naar een gemeente met 80 tot 85.000 inwoners. Die geven onze

van waterkwaliteit en natuur moet onder meer plaatsvinden door ingrepen

moeten worden doorgevoerd om de verkeerstoename überhaupt aan te kunnen.

klimaatverandering moet afnemen. Maar ook in het verbinden en het robuuster

Verkeersveiligheid is een belangrijk onderdeel van mobiliteit. De gemeente

verbinding tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug door de Gelderse Vallei

verkeersveiligheid. In de periode 2011-2020 kwamen er in de gemeente 31

Beken vervullen daarin een belangrijke rol. De noodzakelijke verbetering

in beekdalen. Het moet leiden tot meer soortenrijkdom en de impact van

gemeente een stuk voller straatbeeld en op plaatsen zullen aanpassingen

maken van natuurgebieden schuilt een opgaaf. Al langer wordt gesproken over een

Barneveld scoort op dit moment relatief slecht op het gebied van

heen. Ook dat vraagt ruimte, investeringen en vervolgens een bijpassend beheer.

personen om in het verkeer.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

37

Dat is aanzienlijk meer (70%) dan elders in Nederland. De ongevallen gebeuren

Op regionaal niveau wordt via het programma ‘Slim & Schoon Onderweg’ van

gemeente. Hier ligt een gezamenlijk opgaaf.

het implementeren van slimme technologie zoals i-VRI’s om de druk op weg te

niet alleen op lokale wegen, maar ook op provinciale en Rijkswegen binnen onze

De oorzaken van de onveiligheid komt niet alleen door de inrichting van onze

wegen. Het algemene beeld is dat veel ongevallen verband houden met een te

hoge snelheid, al dan niet in combinatie met alcohol- of middelengebruik. Uit de

veiligheidsmonitor van 2021 blijkt dat het aantal slachtoffers in de leeftijdscategorie 16 – 18 opvallend hoog is, net zoals het aantal slachtoffers in de leeftijdscategorie 19-25. Ook in de verandering van het gedrag ligt een opgaaf.

verminderen.

VERBONDEN MET DE REST VAN NEDERLAND

We zijn goed verbonden met zowel de regio als de rest van Nederland. De snelwegen A30 en A1 zijn belangrijke verkeersaders en via spoor kunnen

we Amersfoort en Ede snel bereiken. Regionale en lokale verbindingswegen vormen daarbij een onderliggend netwerk dat de afzonderlijke dorpen met

elkaar verbindt. Wat betreft de fiets hebben we de afgelopen jaren gewerkt aan

TRENDS

een goed netwerk. Dat heeft echter ook nog veel meer aandacht nodig, zowel

Om een groeiend autoverkeer te beperken wordt zeker op

binnen de kernen als tussen de kernen. Bijzonder is de aanwezigheid van drie

de schaal van Nederland een sterke groei verwacht van het

gebruik van het openbaar vervoer. Het autogebruik wordt om

regio Foodvalley ingezet op het stimuleren van e-bikegebruik, spitsmijding en

VERANDEREN

diverse redenen ontmoedigd om de groei hierin aan banden te

leggen. De opkomst van de elektrische auto kan hierin een verandering brengen. De verwachting is dat het aantal auto’s per huishouden gaat afnemen, met name

treinstations in de kern Barneveld. De gemiddelde afstand van een woonadres tot het dichtstbijzijnde treinstation bedraagt in Barneveld 3,4 km. Dit is korter

dan het Nederlands gemiddelde, dat 5,1 km bedraagt. Voor de kleinere kernen is de afstand een stuk groter.

de jongere autogebruiker hecht namelijk minder waarde aan het bezitten van een

Bereikbaarheid gaat over meer dan autogebruik en files en over wegen,

de identiteit. Datzelfde geldt voor het gebruik van de fiets. Door de opkomst van

voorzieningen en de toegankelijkheid daarvan, de afstand tussen werk en wonen

eigen auto. Hoe dat in Barneveld uitpakt is nog maar de vraag als je kijkt naar

de elektrische fiets worden ook langere afstanden steeds beter te overbruggen.

fietspaden, stations en spoorwegen. Bereikbaarheid gaat ook over nabijheid van of hoe vrachtverkeer zich verhoudt tot fijn leven in de dorpen.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

38

OMGAAN MET MOBILITEITSGROEI IN ONZE GEMEENTE

optimaal en kiezen we voor de reis naar het oosten in ieder geval snel voor de auto. Dit verdient aanpassing.

Het lokale wegennet binnen Barneveld functioneert over het algemeen goed, waarbij uiteraard continu wordt gewerkt aan het aanpassen van specifieke

verkeerssituaties om veiligheid of doorstroming te verbeteren. Echter met de

•

groei van het aantal inwoners ontstaan er op termijn knelpunten als we niets

verbeteren kan ook het OV gebruik groeien.

bij scholen. Daar neemt de parkeerdruk toe en de overlast voor de omliggende •

De bestaande hoofdroute door Barneveld (ondermeer de Lunterseweg) heeft weinig ruimte om meer verkeer aan te kunnen. De verwachting is dat er

aanzienlijk meer verkeer komt. Daarvoor is reeds een alternatief in de vorm

van een rondweg aan de oostzijde in onderzoek genomen. Een rondweg kan

echter niet voorkomen dat er ook diverse kruispunten binnen de bebouwde kom

Zo worden de overvolle treinen wat prettiger en raken we sterker regionaal verbonden. Door ook de bereikbaarheid van de stations in Barneveld te

doen. Zowel op de wegen, als op specifieke plekken zoals bij sportterreinen, wijken en buurten. Een ongewenste ontwikkeling.

Met Ede-Amersfoort willen we graag een kwartiersdienst, zeker in de spits.

In Stroe zien we graag een station komen. Niet om het verre verleden in

ere te herstellen, maar om een goede OV-voorziening aan de oostzijde van onze gemeente te hebben, de bereikbaarheid van de militaire terreinen te

verbeteren en de (randen van de) Veluwe met OV toegankelijk te maken. Een station is echter alleen haalbaar als er veel gebruik van wordt gemaakt en dat is nog wel een opgave.

aangepast moeten worden. Hoe de kruispunten precies vormgegeven moeten

De investeringen in het OV doen we niet zelf. We zijn afhankelijk van de

de groei wordt vorm gegeven.

spoorboekje: passen extra treinen wel in de dienstregeling? Door regionaal

De groei vereist niet alleen iets van het eigen wegennetwerk, maar ook van

verstedelijkingsstrategie voor de regio helpt daarin.

worden is mede afhankelijk van op welke wijze met name in de kern Barneveld

het bovenliggende netwerk. De invloed van de gemeente is daarop meer

provincie en Rijk en we hebben ook simpelweg rekening te houden met het samen te werken willen we ons voor deze opgaven stevig positioneren. De

beperkt, maar tegelijk is met een grote groei van Barneveld wel aanleiding

om de capaciteit van dit netwerk en de ontsluitingen hier naar toe passend bij te stellen. Onder de noemer van Corridor A1 vinden er onderzoeken en

een lobby plaats voor vergroting van de capaciteit van de A1 specifiek ook op het gedeelte tussen knooppunt Hoevelaken en de Veluwe. Daarnaast wordt in die lobby ook ingezet op de ontwikkeling van een regiosprinter en een aantal

extra treinstations tussen Amersfoort en Apeldoorn.De behoefte aan goede OV stijgt immers, terwijl de mogelijkheden relatief beperkt zijn. Zeker als er meer binnenstedelijk ontwikkeld wordt met deels andere woonmilieus, vraagt dat simpelweg meer van het OV-netwerk: •

Het station Barneveld-Noord is niet aangesloten op het spoor van

Amersfoort naar Apeldoorn. Daardoor functioneert het transferium niet

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

39

VERKEERSVEILIGHEID

Daarmee komen werk en wonen dichterbij. Het OV krijgt een matige

van gemotoriseerd verkeer is daar van ondergeschikt belang. Tegelijkertijd zien

mobiliteitsgroei mee op te vangen. Het moet makkelijker worden om met de bus

deels regionaal. Dat is ongewenst, al is de verwachting dat dit probleem op de

voor de elektrische fiets veel meer fietspaden en meer oplaadpunten moeten

De verkeersveiligheid in de kleine dorpen heeft veel prioriteit. Doorstroming

beoordeling en zoals voorgaande aangegeven is dat een belangrijke factor om

we bijvoorbeeld in Stroe en Kootwijkerbroek veel sluipverkeer, deels lokaal,

en de trein te reizen. In samenhang betekent dat bijvoorbeeld dat er bijvoorbeeld

langere termijn kleiner wordt, zodra de projecten A1-A28 Knooppunt Hoevelaken

komen. Juist hier vinden inwoner en bezoeker van onze gemeente elkaar.

verkeersveiliger door doorgaand verkeer te ontmoedigen maar met behoud van

SAMENGEVAT: AANPASSEN KAN ALLEEN MET EEN SLIMME

krijgen waar mogelijk voorrang op autoverkeer. Dat betekent ook dat verkeer wel

Rondom mobiliteit en bereikbaarheid komen veel opgaven bij elkaar. Zowel

en A1-A30 zijn gerealiseerd. De centra van Barneveld en Voorthuizen worden

een goede bereikbaarheid voor bestemmingsverkeer. Voetgangers en fietsers

MOBILITEITSSTRATEGIE

goed richting de A30 en A1 geleid moet worden en daar door kan rijden.

ondernemerschap als een vitaal, leefbaar dorp zijn gebaat bij goede bereikbaarheid.

VERANDEREN VAN ONS GEDRAG; ALLEEN MET GOEDE

de oplossing. We hebben een keuze te maken: gaan we verder met het verder

ALTERNATIEVEN EN EEN BETER NETWERK

faciliteren van de auto (bijvoorbeeld door de aanleg van één of meer rondwegen) of

kiezen we voor (aanpassen van) wat we al hebben en veranderen we onze behoefte

Het gemaksgedrag van het hebben van een auto is voor

de autogebruiker niet zomaar veranderd, toch is de roep

voor een alternatief aanwezig binnen de gemeente. Meer snelfietsroutes bijvoorbeeld, in en tussen de dorpen.

Net als in de landbouw staan we voor grote uitdagingen, die kostbaar zijn ongeacht

VERANDEREN

en gedrag door mobiliteitsverandering (fiets en OV) en -vermindering (nabijheid),

terwijl forse groei aan de orde is van inwoners en banen. In het volgende hoofdstuk bieden we daarvoor de eerste verdiepende inzichten.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

40

4. TOEKOMSTSCENARIO’S VOOR 2040 4.1 Inleiding

ook mogelijk. Denk aan het wonen boven een parkeergarage of een winkel of het

In het vorige hoofdstuk maakten we inzichtelijk wat de opgaven zijn, waar we in de komende decennia voor staan. De gemeente heeft verschillende rollen in het oplossen van deze opgaven. Als bevoegd gezag sturen we op de ruimtelijke inrichting. Dat doen we niet alleen. Ook Rijk, provincie en waterschap hebben een stevige rol, bijvoorbeeld voor het landelijk gebied of openbaar vervoer. Heel veel ruimtelijke ontwikkelingen ontstaan door initiatiefnemers van binnen en buiten onze gemeente. Deze initiatieven willen wij als gemeente in goede banen leiden om het totaal van opgaven van een goede oplossing te voorzien. Daarnaast initiëren we als gemeente ook zelf plannen, bijvoorbeeld als het gaat om woningbouw, infrastructuur en voorzieningen, zoals scholen. Dat vraagt om een ruimtelijke strategie: hoe ontwikkelt onze gemeente zich verder in de komende 20 jaar?  Welke keuzes maken we daarin?

combineren van agrarisch gebruik met het leveren van natuurdiensten.  

Om onze ruimtelijke strategie te bepalen werken we in dit hoofdstuk twee

toekomstscenario’s uit. Beide scenario’s laten zien hoe wij als gemeente om kunnen gaan met opgaven. Het zijn onderscheidende maar realistische scenario’s om het

gesprek over te voeren. Door onderzoek en gesprekken met allerhande betrokkenen bepalen we wat in welk scenario bijdraagt aan de aanpak van de opgaven én hoe zich dat verhoudt tot belangen, wensen en behoeften. Daaruit destilleren we de

best passende elementen uit de scenario’s tot één strategie. Het is onvermijdelijk dat dilemma’s en moeilijke keuzes zich gaan voordoen: de ruimte is immers te

klein om alles en iedereen te kunnen bedienen. Die keuzes moeten we uiteindelijk in de omgevingsvisie wel maken, willen we alle opgaven in samenhang kunnen

aanpakken. In de rest van dit hoofdstuk werken we beide scenario’s uit. Daarvoor nemen we telkens de thema’s ter hand waarlangs we de opgaven in voorgaand

Het maken van een strategie is een grote uitdaging. Alle ruimte in onze gemeente

heeft immers al een functie, een eigenaar, een gebruik, etc. Tegelijkertijd is voor heel veel opgaven juist ruimte nodig. Voor nieuwe woningen veranderen we weilanden in woonwijken. Functies en gebruik veranderen.  We maken niet alleen keuzes

om het gebruik van een ruimte te veranderen; meervoudig gebruik van ruimte is

hoofdstuk hebben beschreven. Nu beginnen we in Barneveld natuurlijk niet met

een blanco vel. We hebben al bestaande plannen, projecten zijn in uitvoering en we

hebben in de afgelopen jaren beleid gemaakt waarmee we verder kunnen. Daarmee is onze toekomst feitelijk voor een deel al ingekleurd. Een overzicht hiervan hebben we per thema ook opgenomen paragraaf 4.2 in dit hoofdstuk.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

41

4.2 Bestaande plannen, projecten en beleidsvoornemens en de scenario’s

De toekomst is voor een deel ingekleurd, maar voor een deel ook niet. Dat verschilt per onderwerp. Zo

hebben we in 2016 de Strategische Visie Barneveld 2030 vastgesteld. Onderdelen daarvan lopen

inderdaad tot 2030, maar voor andere onderwerpen geldt dat niet. We zullen dat dus moeten aanvullen

naar een compleet plaatje voor 2040, maar ook in de stappen richting 2040.

Zoals gezegd zullen we keuzes moeten maken.

Dat kunnen andere keuzes zijn dan die we in het

verleden gemaakt hebben. Waar mogelijk brengen we bestaande voornemens, plannen en projecten

daarmee in lijn. Veelal zal dat bijsturing van plannen

en beleid zijn, maar het is ook mogelijk dat bepaalde projecten worden stopgezet. Daarbij geldt dat hoe

minder concreet bestaande voornemens zijn, des te

meer we mogelijkheden hebben deze voornemens in

lijn te brengen met de keuzes die we uiteindelijk in de omgevingsvisie maken.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

42

T

TOPREGIO

RUIM TE

PRE TT IG

BESTAANDE PLANNEN, PROJECTEN EN BELEIDSVOORNEMENS

STGERIC OM HT E EK O

BOUW ND LA

ONDERNE ME OR VO

AP CH RS

EN RP DO

IN VITA LE VEN LE

PRETTIG LEVEN IN VITALE DORPEN

RUIMTE VOOR ONDERNEMERSCHAP

TOPREGIO TOEKOMSTGERICHTE LANDBOUW

• In totaal tellen bestaande plannen en meer zachte voornemens op tot meer dan 5.000 verschillende type woningen voor diverse doelgroepen. De geplande woningen worden met name aan de randen van dorpen gebouwd, zoals het Wulperveld, Oostbroek, Terschuur Noord.

• We zetten in op een goed en ruim aanbod van bedrijventerreinen. Het bestaande regionale bedrijventerrein Harselaar wordt gedeeltelijk gerevitaliseerd (Harselaar Oost), waarbij de infrastructuur wordt verbeterd en de klimaatbestendigheid wordt vergroot.

• We verwachten in de komende jaren een verdere terugloop van het aantal agrarische bedrijven. Door regelingen, met vanuit de ‘stikstofopgave’, stoppen ondernemers. Deze stoppende boeren faciliteren we met functieveranderingsbeleid.

• In ieder dorp is ruimte voor nieuwe woningen. Barneveld en Voorthuizen nemen het leeuwendeel voor hun rekening met wijken als Bloemendal, De Burgt, Voorthuizen Zuid of het woon-werkgebied in Voorthuizen

• Harselaar wordt de komende jaren uitgebreid in zuidelijke richting met Harselaar Zuid fase 1b en fase 2 om in de hoge vraag naar bedrijventerreinen te kunnen voorzien. We staan open voor de vestiging van een railterminal.

• Bestaande agrarische bedrijven bieden we zoveel mogelijkheid zich te ontwikkelen, binnen de bestaande kaders. We bieden ruimte voor nevenactiviteiten.

• In Barneveld Centrum willen we meer woningen toevoegen vooral door transformatie van panden of herontwikkeling.

• We gebruiken het gebied Harselaar voor verduurzaming met ruimte voor ontwikkeling van 3 windturbines, stimulansen voor zon op dak en een verkenning naar de mogelijkheden van een energiehub.

• We nemen in alle projecten de opgaven voor klimaatadaptatie mee met de huidige inzichten. Dat geldt in meer en mindere mate ook voor energie, circulaire economie en biodiversiteit (puntensysteem natuurinclusief bouwen). Denk aan gescheiden rioolstelsels, wadi’s en woningen van het gas af. • De voorzieningen groeien mee met de bevolkingsgroei. We voeren hiervoor onze wettelijke taak uit (onderwijs, gymlokalen) en hanteren de NOC-NSF normen voor sportvoorzieningen. Cultuur houden we op peil. Dorpshuizen houden we up to date en vervangen we indien nodig. We hebben veel speelplekken en bankjes in ons openbaar gebied en onderhouden deze op een hoog niveau. • Verschillende dorpen hebben een dorpsvisie met daarin acties om de vitaliteit en levendigheid te bevorderen. Samen met dorpen kijken we welke acties uitgevoerd kunnen worden.

• We houden de centrumgebieden van Voorthuizen en Barneveld qua winkelaanbod en aantrekkelijkheid op peil om de groeiende bevolking te bedienen. Deze winkelgebieden hebben de gemeentelijke aandacht voor wat betreft de inrichting van de openbare ruimte (hittestress, wateroverlast, toegankelijkheid). In de andere dorpen blijven de mogelijkheden voor de dagelijkse boodschappen zo veel mogelijk bestaan, mits dat door ondernemers kan worden gedragen. • De toeristische bedrijvigheid blijft op een gelijk niveau: geen nieuwe vakantieparken, wel beperkte groei van meer kleinschalige bedrijven, vooral bij (voormalige) agrarische bedrijven. Vooral belangrijk is een kwaliteitsimpuls van de bestaande parken. Het buitengebied dient als kraamkamer voor bedrijvigheid op voormalige agrarische bedrijfslocaties.

• We willen de ruimte van stoppende boeren zo veel mogelijk gebruiken om andere ondernemers de mogelijkheid te bieden hun bedrijfsvoering zo aan te passen dat een gezond toekomstperspectief ontstaat. • De nationale opgaven voor de natuur, de Kaderrichtlijn Water en reductie en/ of opslag van CO2 vergen verdergaande innovatie van agrarische bedrijven pakken we regionaal en lokaal aan. We werken daar aan een goede toekomst voor het landelijk gebied en het bijzonder de agrarische sector. We brengen nadrukkelijk het menselijke, sociale, maatschappelijke en economische belang in van onze inwoners en ondernemers. • We zetten in op verbinding tussen de agrarische sector en andere sector. We vinden de koppeling belangrijk met onderwijs en bedrijven in een veel grotere keten. We willen daarnaast bijdragen aan een korte keten.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

43

BERE IKB

GEZO ND

U EN IN DE RN T A A

ST OM EK O

BESTAANDE PLANNEN, PROJECTEN EN BELEIDSVOORNEMENS

TUURLIJK NA BA

ELD EV RN

EN

GEZOND EN NATUURLIJK BARNEVELD

BEREIKBAAR NU EN IN DE TOEKOMST

• We werken aan een gezond en natuurlijk Barneveld. Zo willen

• We investeren in verbetering van de verkeersveiligheid en de mogelijkheden om

we de biodiversiteit in de gemeente behouden en versterken. We

per fiets veilig en snel binnen de gemeente te verplaatsen. Daarvoor leggen we

nemen daarvoor de uitvoering van ons biodiversiteitsplan ter hand

fietspaden aan en richten we de wegen in de bebouwde kom zo in dat de auto te

met diverse maatregelen. We richten onze omgeving zo in dat die

gast is.

om kan gaan met het veranderende klimaat (extreme buien, hitte, droogte). Daarnaast werken we aan een energie - en CO2 neutrale gemeente, waarbij we onder andere inzetten op energiebesparing, energieopwekking en alternatieve warmtevoorzieningen. En op duurzame mobiliteit, waar het gaat over hoe we ons verplaatsen. We werken toe naar een volledig circulaire economie met biobased kringlopen en een duurzaam voedselsysteem, waarbij het gebruik van nieuwe grondstoffen minimaal is en waarbij we (waardevast) hergebruiken.

• We lobbyen voor een betere doorstroming op de A1 en A30 en verbetering van het knooppunt A1/A30. We willen een extra aansluiting op de A1 bij HarselaarOost ondermeer om sluipverkeer door Stroe en Kootwijkerbroek te verminderen. • De drie stations blijven we binnen onze mogelijkheden verbeteren waar het kan, bijvoorbeeld om je fiets beter kwijt te kunnen. We zien graag meer gebruik van OV. We hebben de wens om Barneveld Noord op te waarderen totintercitystation. We onderzoeken de mogelijkheden van een regiosprinter van Barneveld naar Apeldoorn met een station in Stroe.

• We stimuleren bewegen in de eigen omgeving met bijvoorbeeld de ontwikkeling van het wandelnetwerk Barneveld en dorpsommetjes. • We werken aan een schonere lucht op basis van het Schone Lucht akkoord en zetten met name in op extra fijnstofreductie in de pluimveehouderij.

• We hebben de ambitie een rondweg aan de oostzijde van Barneveld te realiseren. We doorlopen daarvoor een m.e.r.-procedure, waarin meerdere varianten onderzocht worden: een nulplusvariant waarbij bestaande wegen worden aangepast, en varianten met een nieuwe oostelijke rondweg met verschillende liggingen van tracé’s.De noodzaak om wat te doen voor doorstroming, bereikbaarheid en veiligheid is aangetoond, de oplossing is mede

• We willen met gezondheidsmaatregelen en groene maatregelen

afhankelijk van hoe we onze ruimtelijke opgaven voor de komende 20 jaar willen

meer aansluiten op wat er in onze dorpen en wijken ligt aan

oplossen. Daarom laten we de nulplusvariant en een variant met rondweg we

opgaven. Door deze verbinding te zoeken, willen we meer bereiken.

onderdeel zijn van de scenario’s.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

44

4.3 De uitgangspunten voor en karakterschets van de scenario’s Uit hoofdstuk 3 blijkt dat er veel en vooral heel verschillende opgaven

liggen. Een aantal van die opgaven zijn bepalend voor hoe onze gemeente

•

•

•

De woningbouwopgave bedraagt maximaal 10.000 woningen tot 2040. Dit plannen gereed, of locaties voorzien. Voor de andere 5.000 moeten we

Het natuurlijk systeem (bodem, water, lucht, biodiversiteit) moet in balans worden gebracht. De stikstofopgave is daar onderdeel van. De oplossing

De borging van bereikbaarheid op korte en lange termijn vraagt mogelijk

om ingrepen in het bestaande netwerk voor infrastructuur en aanvullingen op het wegennet in onze gemeente.

•

deze vinden. •

waterkwaliteit, groene uitloopgebieden, nieuwe natuur- en bosgebieden

vraag zal ondanks veel onduidelijkheid naar verwachting omvangrijk zijn.

moeten maken. Deze opgaven zijn bepalend voor de uitwerking van ruimtelijke

zien wij als het maximale groeibeeld. Voor ongeveer 5000 woningen zijn

De aanpak van opgaven ten aanzien van verdroging, hitte, wateroverlast, gaat ruimte vragen, maar hoeveel weten we nog niet. De gezamenlijke

direct consequenties voor het ruimtegebruik en de keuzes die we daarin

•

(sociaal en economisch) landschap, inclusief een gezond en circulair voedselsysteem.

de komende decennia van aanzicht gaat veranderen. Deze opgaven hebben

scenario’s. Bepalende opgaven zijn:

De ontwikkeling naar een toekomstbestendig en multifunctioneel

De opgave voor nieuwe bedrijventerreinen groeit mee met de groei van het aantal inwoners. Autonoom gaat het om 80 hectare, bij een grote groeibehoefte mogelijk het dubbele, ook in regionaal perspectief.

•

De groeiende energiebehoefte (met name elektrificatie) en de overgang

van deze opgave is nog ongewis. We moeten rekening houden met een

naar duurzame energieproductie leiden tot een sterk groeiende

een groot vrijkomend areaal aan agrarische bedrijfsbebouwing.

energie als het transporteren van energie alsmede voor innovatie.

versterkte verdere afname van het aantal agrarische bedrijven en daarmee

ruimtevraag voor bijpassende voorzieningen voor zowel het opwekken van

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

45

KARAKTERSCHETS SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

en een meer biodiverse inrichting die ook uitnodigt tot gezond gedrag.

wijze van voedselproductie eist zijn tol van bodem, water en natuur; economisch

natuurinclusief te bouwen (ondermeer houtbouw, vlas); we willen de leefomgeving

toenemende wateroverlast, maar ook droogte en hitte. De energievoorziening loopt

verdienmodellen. We zetten extra in op verduurzaming van het energieaanbod en

andere keuzes dan in het verleden. Als gemeente pakken we daarin stevig de regie:

naar onze inwoners en bedrijven.

uitgaan van het natuurlijk systeem en de draagkracht daarvan.

De kernen zijn verbonden met het buitengebied, lopen als het ware in elkaar

In dit scenario kiezen we voor een beperktere bevolkingsgroei, die gefaciliteerd

kunnen makkelijk in het buitengebied komen. Aan de randen van de kernen zijn

de hoogte in kan gaan op plekken, geconcentreerde groei op plaatsen die goed zijn

allerlei vormen van dubbelgebruik: natuur, water, agrarisch met diensten,

bedrijventerrein of locaties in kernen transformeren. We gaan in alle kernen voor

ook voor dat we in de kernen op een goed gezondheidsniveau komen te zitten

van bestaande (gemeenschappelijke) voorzieningen. Wonen en werken vindt plaats

verbetering van de gezondheid in de volle breedte. In het buitengebied zelf krijgt

(meer van “doeners” naar “denkers”) ook minder ruimte per arbeidsplaats vraagt.

landschap zijn bepalend voor de andere functies die van oudsher voorkomen in

mogelijkheden om nog efficiënter met bedrijfsruimte om te gaan: door hoger te

biodiversiteit, een robuuster landschap en een andere landbouw meer ook gericht

De wereld verandert en dat gaat niet voorbij aan de gemeente Barneveld. De

Verdichting betekent ook groen en circulair bouwen, bijvoorbeeld door biobased en

loopt dit systeem tegen grenzen aan. Het klimaat verandert en dat uit zich in

gezond en goed houden en maken, waarbij we kansen zien voor nieuwe

vast. De groei aan inwoners en van economie vraagt steeds meer. Dat vraagt om

willen voorloper zijn qua opwek van duurzame energie en de ontsluiting hiervan

we zullen moeten veranderen en kiezen daarbij meer voor een koers, waarin we

over. Het groen komt in de kernen, de beken stromen er door heen, de inwoners

wordt met name in de grotere kernen met de nodige gestapelde bouw dat ook echt

volop mogelijkheden om te recreëren en is een overgangslandschap gecreëerd met

ontsloten met openbaar vervoer en waar reeds veel voorzieningen zijn. We gaan

recreëren. Dit overgangsgebied nodigt uit tot bewegen, maar zorgt als buffer er

een zo’n zuinig mogelijk gebruik van de ruimte en maken zo veel mogelijk gebruik

als het gaat om bijvoorbeeld geur en fijnstof. We zetten op die manier in op een

in elkaars nabijheid, waarbij het werken door een ander type werkgelegenheid

de kwaliteit van onze leefomgeving ook meer de nadruk. Bodem, water en ook

Bestaande bedrijventerreinen kunnen beter benut worden en we zoeken naar

het buitengebied. Dat betekent (veel) meer ruimte voor de beken, meer inzet op

bouwen, gebruik te maken van ondergronds parkeren en functiemenging.

op het verlenen van andersoortige diensten en minder gericht op productie voor de

De mobiliteit wijzigt; het accent komt meer te liggen op fiets en OV, zeker voor

(mogelijk) meer geld, maar zorgt ook voor waardecreatie, al is dat niet altijd in

de kern Barneveld. Dat auto doet daarmee een stapje terug: geen extra wegen erbij en minder ruimte in het openbaar gebied voor de auto, ook in het

openbaar gebied. In plaats daarvan spelen we ruimte vrij voor klimaatadaptatie

wereldmarkt. Dit scenario vergt meer regie dan we gewend zijn te voeren en kost geld uit te drukken. Een betere gezondheid van onze inwoners, eenbetere leefomgeving in de kernen, een buitengebied waar natuur, water en

voedselproductie in gezonde balans zijn. Dat is de vooruitgang voor Barneveld.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

46

KARAKTERSCHETS VAN SCENARIO: VERDER MET BARNEVELD

succesfactoren om te kunnen ondernemen. We geven ondernemers de ruimte

is echter niet nieuw. Als Barneveld hebben we ons ook de afgelopen 20 jaar

Als gemeente zorgen we voor de juiste randvoorwaarden.

De komende 20 jaar vragen met alle opgaven die er liggen om keuzes. Dit

ingespeeld op de opgaven van toen op een manier die aansluit bij wie we zijn:

zelfredzaam, klaar staan voor elkaar, handen uit de mouwen en vooral ook doen.

om te ondernemen, ook vanuit ons gedachtengoed van Zelf, Samen, Gemeente. Door de groei krijgen we en pakken ook de kans om de ontsluiting van de

gemeente Barneveld te verbeteren. Dat zit in extra ontsluitingen op snelwegen,

De groei is onontkoombaar en we grijpen deze aan om kansen te pakken. We

maar ook in de aanleg van rondwegen, zodat de verkeersproblematiek die we

groeien en deze vitaler te maken. Dat kost fysiek gezien meer ruimte, maar

De gemeente Barneveld is vooral ook een agrarische gemeente, het agrarisch

kernen en bevorderen we de leefbaarheid in die kernen.

met technische maatregelen mogelijkheden voor de brede agro-business in onze

De gemeente Barneveld is een gemeenschap van dorpen; het dorpse karakter

deze zich goed verhouden tot de agrarische bedrijvigheid.

inrichting van de ruimte. We kiezen minder voor inbreiding en gestapelde bouw,

Dat geldt ook voor de water, natuur, landschap en recreatie. We doen daarin

inspelen op de behoefte (eengezinswoningen met tuin) en instandhouden cq

agrarische structuur zonder dat het belemmerend werkt voor de sector. In de

gebruiken die groei om met name de kleinere kernen in onze gemeente te laten

nu ervaren, wordt opgelost en we een robuust veerkachtig wegennet creëren.

daarmee leggen we wel een bredere basis voor allerlei voorzieningen in deze

hart van de Foodvalley. Die sector is belangrijk en blijft belangrijk. We zoeken

gemeente. In het buitengebied bieden we ruimte voor andere functies zo lang

vinden we belangrijk en dat heeft ook consequenties voor de omgang met de

maar meer voor uitbreiding langs de randen van onze dorpen, waarmee we en

wat we ook moeten doen en proberen dit zo veel mogelijk in te bedden in de

voortborduren op wat we hebben: het landelijke en dorpse karakter.

energietransitie doen we wat we moeten doen om te voldoen aan de gestelde

We zetten in op uitbouw en doorontwikkeling van de werkgelegenheid, die

inwoner, de ondernemer, de samenleving om goed hun rol te kunnen invullen. Al

ruimte maken voor groei voor onze lokale bedrijvigheid en ruimte bieden

bedrijventerreinen en infrastructuur. We slechten barrières en zijn terughoudend

de goede ontsluitingen die we hebben en ons arbeidspotentieel, belangrijke

consequenties.

normen. In dit scenario zien we een meer faciliterende rol; we ondersteunen de

we hier al hebben, zoals de logistiek en de techniek. Dit betekent dat we

blijven we ook regie voeren als het gaat om de aanleg van nieuwe woonwijken,

voor bedrijvigheid van buiten de gemeente en regio. We maken gebruik van

met het zelf als gemeente opleggen van allerlei verplichtingen met financiële

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

47

4.4 Nadere uitwerking scenario: VOORUIT MET BARNEVELD

• Geen maximale groei, maar max 8.000 woningen en groei tot

75-80.000 inwoners. Concentratie van woningen in Barneveld

en Voorthuizen als kernen met goede voorzieningen en goede

ontsluitingen. Focus op inbreiding met meer gestapelde bouw, geen nieuw grote uitbreidingslocatie;

• Landbouw raakt ingebed in een rijker en diverser landschap

dat economisch gezien breder benut gaat worden, ecologisch erop vooruit gaat en meer maatschappelijke betekenis gaat krijgen. Bovenal zijn we zuinig op de mate waarin we ons

landelijke gebied stedelijke functies laten krijgen. We krijgen een andere vorm van voedselproductie/kringlooplandbouw, meer natuurinclusief en meer verbreding, waarbij de boer

betaald krijgt voor het leveren van maatschappelijke diensten. Het landelijk gebied houden we vrij van stedelijke functies als grotere woningbouwprojecten of allerlei vormen van bedrijvigheid.

• We maken extra ruimte voor de aanpak van opgaven ten

aanzien van verdroging, wateroverlast, waterkwaliteit, groene uitloopgebieden en nieuwe natuur- en bosgebieden. We

zoeken zo veel mogelijk de combinatie, maar vinden het ook

acceptabel als hiervoor agrarische gronden worden gebruikt. • Voor mobiliteit zetten we de fiets en het OV op de voorgrond. Dat betekent minder ruimte voor de auto op de weg

(geen nieuwe wegen) en in het openbaar gebied (minder

parkeermogelijkheden) en meer ruimte voor fiets en een andere invulling van het openbaar gebied.

• We zetten in op andere vormen van meer kennisgerichte

bedrijvigheid, wat zich ook goed leent voor functiemenging. Wij gaan zuinig om met uitbreiding van bedrijventerreinen, die we met name gebruiken voor onze eigen bedrijven. Dit bijvoorbeeld voor verplaatsers binnen de gemeente.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

48

PRE TT IG

EN RP DO

IN VITA LE VEN LE

PRETTIG LEVEN IN VITALE DORPEN Zeker 3000 woningen gaan we aanvullend op onze bestaande plannen en

Denk aan multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen en schoolpleinen.

ideeën realiseren. De in totaal 8.000 woningen concentreren we vooral in Bar-

De verdichting van de kern Barneveld en Voorthuizen combineren wij met een

neveld en Voorthuizen. Kleinere kernen krijgen minder ruimte om te groeien en

grotere openbare ruimte met meer ruimte voor water, ecologisch waardevol-

alleen voor de eigen behoefte. We bouwen in en rond alle kernen op locaties

ler groen, spelen en ontmoeten. Specifieke aandacht hebben we daarbij voor

die ontsloten kunnen worden via bestaande infrastructuur.

tieners. Niet alleen in het openbaar gebied maken we ruimte voor klimaat-

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

verandering; we maken ook ruimte voor klimaatmaatregelen aan de oostzijde We benutten de ontwikkelingen in de landbouw: voor vrijkomende agrarische

van Barneveld om wateroverlast in de kern te voorkomen en een waterbuffer

bebouwing in de omgeving van bestaande kernen zoeken we naar een crea-

te hebben in tijden van droogte. Bij nieuwe woningbouwprojecten maken we

tieve invulling van de woonopgave. Barneveld gaat als dorp met de meeste

vooruitstrevende afspraken over klimaatadaptatie (bijvoorbeeld groene daken)

voorzieningen er stedelijker uit zien. We maken daarvoor ook ruimte in de kern,

en energie (elektrificatie). In de bestaande woonomgeving zetten we maximaal

waarbij we rekening houden met waardevolle bebouwing en structuren. Indus-

in op minder verharding, meer groen en/of water.

triële bedrijvigheid, zoals nabij station Barneveld Centrum, maar ook onderdelen van bedrijventerrein de Valk verdwijnen uit de kern.

We zetten grote en nieuwe stappen in de energietransitie. Dat doen we

samen met inwoners en bedrijfsleven en we werken met hen aan innovatie

We voegen specifieke nieuwe woonmilieus en -concepten toe met meer

oplossingen in de energietransitie. Dat betekent dat we gaan werken met