Meerjarenprognose grondexploitaties 31 december 2025

(m²) Programma maatschappelijk 1.229 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 22.322 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied

indicatief (m²) 425.567 56% 44% 329.409 754.976

Hoofdplanstructuur te handhaven Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

1857 Totaal m2 bedrijven 336 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

1.229 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

183.805 0

22.322 10.000 Bruto plangebied

938.781

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -51.080.019 € -27.571.107 € -76.956.524 € -1.207.266 € -156.814.915 €

Boekwaarde Te realiseren -31.194.111 € -19.885.908 € -9.920.439 € -17.650.668 € -11.203.303 € -65.753.220 € -635.231 € -572.034 € -52.953.084 € -103.861.831 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

170.392.685 € 4.798.478 € 175.191.163 €

32.135.686 € 3.979.957 € 36.115.643 €

€ € €

-16.357.074 19.873.256 -18.036.185 € € €

€ € -15.346.623 € -32.184.065 -32.184.065

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

2026 -3.663.006 € -1.773.978 € -1.483.633 € -72.269 € -6.992.886 €

2027 -583.160 € -2.153.477 € -3.435.569 € -71.567 € -6.243.773 €

2028 -583.160 € -2.092.067 € -4.221.876 € -70.263 € -6.967.366 €

2029 -698.255 € -1.783.451 € -11.965.348 € -71.968 € -14.519.022 €

2030 -583.160 € -1.726.714 € -6.003.715 € -71.667 € -8.385.256 €

2031 -2.106.660 € -1.726.714 € -8.198.659 € -70.765 € -12.102.798 €

2032 -583.160 € -1.845.848 € -6.629.095 € -71.065 € -9.129.170 €

2033 -9.473.548 € -2.035.289 € -7.964.802 € -72.470 € -19.546.109 €

2034 -543.484 € -1.572.364 € -8.304.541 € - € -10.420.389 €

2035 -1.068.315 -940.765 -7.545.981 0 -9.555.061

138.256.999 € 818.521 € 139.075.520 €

- € - € - €

10.770.471 € - € 10.770.471 €

31.358.893 € - € 31.358.893 €

10.648.810 € - € 10.648.810 €

19.393.176 € - € 19.393.176 €

7.447.044 € - € 7.447.044 €

11.130.868 € - € 11.130.868 €

11.130.868 € - € 11.130.868 €

15.671.206 € - € 15.671.206 €

20.705.664 818.521 21.524.186

-16.357.074 € 19.873.256 € -2.689.561 € € €

-138.486 € - € -482.761 € -7.614.134 € -39.798.198 €

-346.434 € 239.230 € -596.973 € 3.822.521 € -35.975.677 €

-607.201 € 2.505.137 € -539.635 € 25.749.827 € -10.225.850 €

-1.659.738 € 859.770 € -153.388 € -4.823.568 € -15.049.418 €

-1.145.435 € 2.074.801 € -225.741 € 11.711.544 € -3.337.874 €

-1.928.376 € 1.016.081 € -50.068 € -5.618.117 € -8.955.991 €

-1.666.253 € 2.159.165 € -134.340 € 2.360.269 € -6.595.721 €

-4.029.823 € 2.424.965 € -98.936 € -10.119.036 € -16.714.757 €

-2.399.748 € 3.647.863 € -250.721 € 6.248.210 € -10.466.546 €

-2.435.579 4.946.245 -156.998 14.322.792 3.856.246 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

31

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Verbindingsweg Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 25) Kaderstelling

Toekomstig gebruik gronden gemeente en derden (februari 2025) : bedrijven en agrarisch : gemengd – wonen en werken : ca. 26% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie : 2, projectplan gereed : klik hier

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2024 Eindwaarde jaarrekening 2025

: - € 3.149.585 : - € 2.800.122

Mutaties: •

• •

• •

Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters grondexploitaties MPG 31-12-2025’ (effect: per saldo licht positief effect op resultaat door opbrengstenstijging) Hogere plankosten o.b.v. herziene raming Toename kosten bouw- en woonrijpmaken en V&T door vergroting plangebied en actualisatie a.d.h.v. prijzenboek 2026 en bovenwijkse structuur die nu in de grondexploitatie is opgenomen (verschuiving NBI naar grex) Vervallen kostenposten bijdrage bovenwijks (o.a. verschuiving NBI naar grex) Toename overige opbrengsten door toevoeging exploitatiebijdragen derden i.v.m. verschuiving NBI naar grex

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

: € 3.149.585 : € 2.800.122

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

Toekomstig gebruik gronden gemeente (februari 2025)

32

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Verbindingsweg 800045 Verbindingsweg

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet reststrook-wonen bepaald (opgeleverd) middelduur betaalbaar (appartementen) duur middenduur woon-werk kavels

Aantal Programma bedrijven 1 bedrijven 24 bestaande kavel 18 16

(m²) Programma maatschappelijk 2.281 maatschappelijke voorzieningen 1.910

(m²) Ruimtegebruik 0 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied Hoofdplanstructuur te handhaven

Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

59 Totaal m2 bedrijven 1 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

4.191 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 1.910 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 0 Bruto plangebied

indicatief (m²) 10.896 63% 37% 15.882 26.778 7.389 0 34.167

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -3.046.886 € -3.326.517 € -9.727.819 € -99.793 € -16.201.016 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

8.258.061 € 8.428.233 € 16.686.294 €

971.466 € 1.047.629 € 2.019.094 €

€ € €

-790.880 1.077.459 -3.571.980 € € €

€ € -2.980.730 € -8.562.473 -8.562.473

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -3.046.886 € - € -1.873.948 € -1.452.569 € -2.667.811 € -7.060.008 € -12.192 € -87.602 € -7.600.837 € -8.600.178 €

2026 - € -258.785 € - € -17.520 € -276.305 €

2027 - € -426.198 € -1.504.449 € -17.520 € -1.948.167 €

2028 - € -391.032 € -2.353.336 € -17.520 € -2.761.888 €

2029 - € -188.277 € -2.353.336 € -17.520 € -2.559.133 €

2030 -188.277 -848.887 -17.520 -1.054.684

7.286.595 € 7.380.605 € 14.667.200 €

- € - € - €

619.101 € 1.258.178 € 1.877.279 €

2.830.764 € 2.289.536 € 5.120.300 €

1.918.364 € 1.916.445 € 3.834.810 €

1.918.364 1.916.445 3.834.810

-790.880 € 1.077.459 € -591.250 € € €

-5.472 € - € -128.437 € -410.214 € -8.972.687 €

-108.094 € 89.651 € -134.590 € -223.920 € -9.196.607 €

-240.697 € 276.578 € -137.949 € 2.256.344 € -6.940.263 €

-292.547 € 316.588 € -104.104 € 1.195.614 € -5.744.649 €

-144.071 394.642 -86.170 2.944.527 -2.800.122 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

33

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Oostbroek Fase 1 en 2 Stedenbouwkundige schets en luchtfoto (begin 2024)

Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 25)

Kaderstelling

: agrarisch, oostzijde Kootwijkerbroek : woningen, gemeente: fase 1 107 stuks + fase 2 17 stuks (excl. gronden derden) : 78% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie (met exploitatiebijdrage d.m.v. AOK) : Deels 2 (Fase 2), projectplan gereed en deels 3 (Fase 1), bestemmingsplan onherroepelijk : klik hier en hier.

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2024 Eindwaarde jaarrekening 2025

: € 1.254.929 : € 874.149

Mutaties: •

• •

• • •

Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters grondexploitaties MPG 31-12-2025’ (effect: per saldo licht positief effect op resultaat door opbrengstenstijging) Verlenging looptijd met 2 jaar (t/m 2031) Hogere kosten bouw- en woonrijpmaken door nieuwe ramingen en hogere kosten V&T door opname bovenwijkse structuur in grondexploitatie (verschuiving NBI naar grex) Hogere grondopbrengsten (cf. Notitie Grondprijzen 2026) Toename overige opbrengsten door toevoeging exploitatiebijdragen derden i.v.m. verschuiving NBI naar grex Correctie tussentijdse winstneming - € 31.403 (onder post ‘overige kosten’, totale tussentijdse winstneming € 1.198.033)

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

Gerealiseerde woningen (fase 1) mei 2024, foto Jan van Uffelen

:€0 : € 0 (positief saldo)

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

34

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Oostbroek Fase 1 en 2 (K'broek Oost Fase 2) 800068 Woningbouw - Kootwijkerbroek

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet bepaald sociaal middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 1 bedrijven 40 21 63

(m²) Programma maatschappelijk 0 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 1.819 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied

indicatief (m²) 27.885 53% 47% 28.934 56.819

Hoofdplanstructuur te handhaven Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

125 Totaal m2 bedrijven 108 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

7.187 1.160

1.819 1.819 Bruto plangebied

65.166

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -3.000.458 € -2.613.492 € -6.344.767 € -1.440.334 € -13.399.051 €

Boekwaarde Te realiseren -3.000.458 € - € -1.824.451 € -789.041 € -4.178.561 € -2.166.206 € -1.271.075 € -169.259 € -10.274.545 € -3.124.506 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

14.717.469 € 1.061.426 € 15.778.895 €

12.079.452 € 272.597 € 12.352.050 €

€ € €

-226.335 400.241 -1.679.603 € € €

€ € -1.661.683 € 415.821 415.821

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

2026 - € -252.711 € -1.097.067 € -28.210 € -1.377.988 €

2027 - € -104.675 € -110.161 € -28.210 € -243.046 €

2028 - € -111.152 € -251.287 € -28.210 € -390.648 €

2029 - € -111.152 € -251.287 € -28.210 € -390.648 €

2030 - € -104.675 € -228.202 € -28.210 € -361.087 €

2031 -104.675 -228.202 -28.210 -361.087

2.638.017 € 788.829 € 3.426.845 €

- € - € - €

- € - € - €

- € 788.829 € 788.829 €

1.319.008 € - € 1.319.008 €

1.319.008 € - € 1.319.008 €

-

-226.335 € 400.241 € -17.919 € € €

-27.290 € - € 6.237 € -1.399.040 € -983.219 €

-13.485 € - € -14.748 € -271.280 € -1.254.498 €

-34.045 € 76.008 € -18.817 € 421.326 € -833.172 €

-44.657 € 148.741 € -12.498 € 1.019.946 € 186.774 €

-49.325 € 175.492 € 2.802 € 1.086.890 € 1.273.664 €

-57.533 19.105 -399.516 874.149 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

35

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving De Eendracht Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 25) Kaderstelling

Verbeelding – ligging/begrenzing plangebied en ruimtegebruikskaart : agrarisch, ten noorden van Terschuur : woningbouw (circa 160 stuks, waarvan circa 40 st. door derden) en een school : 89% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie (door derden) : 2, projectplan gereed : klik hier

Verschillenanalyse Eindwaarde jaarrekening 2024 Eindwaarde jaarrekening 2025

: - € 182.269 : - € 597.633

Mutaties: •

• • •

Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters grondexploitaties MPG 31-12-2025’ (effect: per saldo licht positief effect op resultaat door opbrengstenstijging) Lagere kosten bouw- en woonrijpmaken door nieuwe inzichten m.b.t. de civiele kosten Lagere grondopbrengsten i.v.m. aangepast programma n.a.v. Raad van State procedure Per saldo een verslechtering van het (negatieve) eindresultaat, maar het resultaat is wel minder verslechterd dan de verwachting bij de tweede tussenrapportage (voorspelling was €800.000 tot € 1 miljoen)

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

: € 182.269 : € 597.633

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

36

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

De Eendracht 800085 Woningbouw - Barneveld

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet bepaald sociaal middelduur middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 39 bedrijven 24 59

(m²) Programma maatschappelijk 0 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 5.456 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied Hoofdplanstructuur te handhaven

Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

122 Totaal m2 bedrijven 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

5.456 0 Bruto plangebied

indicatief (m²) 48.389 52% 48% 29.783 78.172 0 1.066 79.238

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -8.032.836 € -1.715.752 € -5.710.680 € -110.370 € -15.569.638 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

14.953.967 € 40.161 € 14.994.128 €

- € 40.161 € 40.161 €

€ € €

-622.395 1.183.858 -583.587 € € €

€ € -215.288 € -8.774.035 -8.774.035

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -7.790.249 € -242.587 € -800.430 € -915.322 € -4.958 € -5.705.721 € -3.270 € -107.100 € -8.598.908 € -6.970.730 €

2026 -48.517 € -183.064 € -748.411 € - € -979.992 €

2027 -48.517 € -183.064 € -748.411 € -26.775 € -1.006.767 €

2028 -48.517 € -183.064 € -1.402.967 € -26.775 € -1.661.323 €

2029 -48.517 € -183.064 € -1.402.967 € -26.775 € -1.661.323 €

2030 -48.517 -183.064 -1.402.967 -26.775 -1.661.323

14.953.967 € - € 14.953.967 €

- € - € - €

5.712.122 € - € 5.712.122 €

4.620.922 € - € 4.620.922 €

4.620.922 € - € 4.620.922 €

-

-622.395 € 1.183.858 € -368.300 € € €

-18.713 € - € -131.611 € -1.130.315 € -9.904.350 €

-53.913 € 258.702 € -148.565 € 4.761.579 € -5.142.771 €

-141.724 € 403.059 € -77.142 € 3.143.792 € -1.998.979 €

-185.901 € 522.097 € -29.985 € 3.265.810 € 1.266.831 €

-222.144 19.002 -1.864.465 -597.633 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

37

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving AZC Nijkerkerweg Barneveld Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 25) Kaderstelling

Verbeelding – ligging/begrenzing plangebied en ruimtegebruikskaart : agrarisch, ten noorden van Bloemendal : Asielzoekerscentrum : 100% eigendom gemeente : erfpacht en verhuur : 3, omgevingsplan onherroepelijk : klik hier en hier (zie agendapunt 10.4)

Verschillenanalyse Eindwaarde bij opening in 2025 Eindwaarde jaarrekening 2025

: € 748.009 : € 405.337

Mutaties: •

• •

Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters grondexploitaties MPG 31-12-2025’ (effect: per saldo positief effect op resultaat door o.a. opbrengststijging) Hogere plankosten o.b.v. nieuwe ramingen Hogere kosten V&T o.b.v. nieuwe ramingen

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

:€0 : € 0 (positief saldo)

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

38

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

AZC 800087 Woningbouw - Barneveld

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw niet bepaald sociaal middelduur betaalbaar duur middensegment vrije sector

Aantal Programma bedrijven 0 bedrijven 0 0 0 0

(m²) Programma maatschappelijk 0 maatschappelijke voorzieningen interne levering

(m²) Ruimtegebruik 0 Openbaar 13.961 Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied

indicatief (m²) 12.838 63% 37% 13.961 26.799

Hoofdplanstructuur te handhaven Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 Totaal m2 bedrijven 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

13.961 0 Bruto plangebied

0 0 26.799

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -597.615 € -946.797 € -2.171.423 € -234 € -3.716.068 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

4.205.757 € - € 4.205.757 €

- € - € - €

€ € €

-92.752 8.401 € € €

€ € - € -1.252.165 -1.252.165

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -597.615 € - € -654.316 € -292.481 € - € -2.171.423 € -234 € - € -1.252.165 € -2.463.903 €

2026 - € -146.240 € -1.085.711 € - € -1.231.952 €

2027 -146.240 -1.085.711 -1.231.952

4.205.757 € - € 4.205.757 €

4.205.757 € - € 4.205.757 €

-

-92.752 € - € 8.401 € € €

-24.397 € - € -25.043 € 2.924.365 € 1.672.199 €

-68.354 33.444 -1.266.862 405.337 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

39

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Puurveense Veld Projectbeschrijving Voormalig gebruik Ontwikkelprogramma Eigendom Type ontwikkeling Fase (zie blz. 25) Kaderstelling

Verbeelding – plangebied (inclusief gronden derden) : agrarisch, ten zuiden van Kootwijkerbroek : woningbouw (circa 134 stuks, waarvan 7 stuks door derden) : 94% eigendom gemeente : gronduitgifte en zelfrealisatie (door derden) : 2, projectplan gereed : klik hier (zie punt 8.9) en hier voor projectinfo

Verschillenanalyse Eindwaarde bij opening in 2025 Eindwaarde jaarrekening 2025

: € 1.223.284 : € 946.835

Mutaties: •

• •

Actualisatie parameters conform memo ‘Parameters grondexploitaties MPG 31-12-2025’ (effect: per saldo positief effect op resultaat door o.a. opbrengststijging) Stijging plankosten n.a.v. geactualiseerde raming Stijging grondopbrengsten n.a.v. Notitie grondprijzen 2026

Getroffen verliesvoorziening Nieuwe verliesvoorziening

:€0 : € 0 (positief saldo)

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

40

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving Project Projectnummer Omschrijving

Puurveen-Zuid 800088 Woningbouw - Kootwijkerbroek

MPG Rapportage Programma en Ruimtegebruik Programma woningbouw sociaal duur middelduur duur

Aantal Programma bedrijven 54 overig 31 42

(m²) Programma maatschappelijk 20 maatschappelijke voorzieningen

(m²) Ruimtegebruik 0 Openbaar Groen, water en wadi's Verharding Uitgeefbaar Netto plangebied

indicatief (m²) 42.121 49% 51% 20.230 62.351

Hoofdplanstructuur te handhaven Totaal aantal woningen Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

127 Totaal m2 bedrijven 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

20 Totaal m2 maatschappelijke voorz. 0 Totaal opgeleverd t/m 31-12-2025

0 0 Bruto plangebied

0 0 62.351

Kasstroom Kosten Verwervingen Plankosten Bouw- en woonrijp Overige kosten Totale kosten

€ € € € €

Totaal -612.323 € -1.978.814 € -8.715.709 € -685.617 € -11.992.462 €

Opbrengsten Verkopen Overige opbrengsten Totale opbrengsten

€ € €

12.837.521 € 249.758 € 13.087.279 €

- € - € - €

€ € €

-1.052.939 635.742 269.215 € € €

€ € - € -1.183.808 -1.183.808

Saldo (- = last, + = baat) Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente Kasstroom per jaar Kasstroom cumulatief

Boekwaarde Te realiseren -597.565 € -14.758 € -586.244 € -1.392.570 € - € -8.715.709 € - € -685.617 € -1.183.808 € -10.808.653 €

2026 - € -287.228 € -732.234 € -137.123 € -1.156.586 €

2027 -3.690 € -276.335 € -732.234 € -137.123 € -1.149.383 €

2028 -3.690 € -276.335 € -2.205.444 € -137.123 € -2.622.592 €

2029 -3.690 € -276.335 € -2.522.898 € -137.123 € -2.940.046 €

2030 -3.690 -276.335 -2.522.898 -137.123 -2.940.046

12.837.521 € 249.758 € 13.087.279 €

4.280.904 € 51.369 € 4.332.272 €

4.278.309 € 143.226 € 4.421.535 €

4.278.309 € 55.163 € 4.333.472 €

- € - € - €

-

-1.052.939 € 635.742 € 269.215 € € €

-22.905 € 78.396 € -17.757 € 3.213.420 € 2.029.612 €

-63.773 € 217.883 € 30.444 € 3.456.707 € 5.486.318 €

-228.557 € 339.463 € 82.295 € 1.904.081 € 7.390.399 €

-336.091 € - € 110.856 € -3.165.281 € 4.225.118 €

-401.613 63.377 -3.278.283 946.835 Eindwaarde

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

41

3.1 Bouwgrond in exploitatie (BIE) – Woon- & Leefomgeving

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

42

4. Ontwikkeling boekwaarden 4. Ontwikkeling boekwaarde

4.1 Ontwikkeling boekwaarden Boekwaardeontwikkeling

Kosten Opbrengsten

Boekwaarde

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

15.961.098 11.742.898 -4.218.201

20.054.217 27.608.682 7.554.464

26.680.797 58.721.058 32.040.261

37.511.898 38.697.018 1.185.120

27.006.391 38.608.513 11.602.122

19.283.996 19.309.038 25.042

15.593.012 24.352.863 8.759.852

27.912.569 23.853.756 -4.058.813

35.810.470 29.822.951 -5.987.519

12.112.739 32.234.227 20.121.488

-56.067.661

-60.285.861

-52.731.397

-20.691.135

-19.506.016

-7.903.894

-7.878.851

881.001

-3.177.812

-9.165.331

10.956.157

Mutatie jaarcijfers Boekwaardeontwikkeling

2026

205.926.691 149.859.031

Het totaal van de saldi van alle grondexploitaties is van belang voor de ‘treasury’ (financiering). De boekwaardeontwikkeling (het totaalbedrag van de grondportefeuille gedurende de tijd) laat zien dat deze in 2026 eerst hoger wordt vanaf 31-12-2026 (meer kosten dan opbrengsten in 2026). In 2027 stabiliseert de totale boekwaarde zich enigszins om vervolgens tot en met 2032 sterk terug te lopen (ieder jaar meer opbrengsten dan kosten) en vanaf 2032 een positief saldo te bereiken (meer opbrengsten dan kosten). In 2033 en 2034 is het boekwaarde saldo tijdelijk weer negatief. Op dit moment (31-12-2025) bedraagt deze voor de te ontwikkelen bedrijventerreinen en woningbouwlocaties € 56,1 miljoen negatief om in 2035 te eindigen op € 11,0 miljoen positief (laatste kolom onderaan). In zijn algemeenheid geldt dat de MPG een momentopname is; er komen projecten bij (MVA-locaties worden BIE-locaties) en er vallen projecten af (die worden afgesloten). Winst- en verliesnemingen (afwaardering) zijn in bovenstaande cijfers van de boekwaardeontwikkeling niet verwerkt, met uitzondering van de boekwaarde van de tussentijdse winstnemingen die tot op heden zijn opgevoerd.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

43

4. Ontwikkeling boekwaarden

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

44

5. Facilitaire ontwikkelingen 5 Facilitaire ontwikkelingen

5.1 Facilitaire ontwikkelingen Faciliterende ontwikkelingen zijn ruimtelijke initiatieven met grondeigendom bij particuliere ontwikkelaars/grondeigenaren waarbij de gemeente de planinitiatieven toetst en na een goedkeuring de beoogde bestemmingsmutatie voorbereid en besluitvormend aan de gemeenteraad voorlegt. Het kostenverhaal van gemeentelijke inzet wordt vastgelegd in overeenkomsten met de particuliere initiatiefnemers. Uitgangspunt hierbij is dat alle gemeentelijke kosten die toe te rekenen zijn aan het ruimtelijk initiatief ten laste komen van de initiatiefnemer. Naast voornoemde plan- en voorbereidingskosten zijn dat – afhankelijk van het type project – ook kosten voor bouw- en woonrijpmaken, onderzoekskosten, nadeelcompensatie en gebiedsoverstijgende kosten.

5.2 Verschil in faciliterende projecten Ruimtelijke initiatieven kunnen verschillend zijn qua complexiteit, omvang en politiek-bestuurlijk belangstelling, en daarmee ook de rol en de werkzaamheden voor de gemeente om het initiatief te begeleiden. Dit heeft geleid tot een onderscheid in type project met elk een eigen aanpak c.q. werkwijze bij het beoordelen en begeleiden van ruimtelijke initiatieven. Drie projecttypen worden onderscheiden: Project type A: Dit zijn kleine bouwactiviteiten waar sprake is van een gewenste functiewijziging en er geen aanpassing van het openbaar gebied nodig is. Type A projecten zijn ruimtelijke ontwikkelingen die volledig op eigen terrein van de initiatiefnemer plaatsvinden. Onderdeel van deze projecten zijn ook de kleine bouwactiviteiten waar volgens artikel 13.5 van de Omgevingsregeling vaste bedragen in rekening moeten worden gebracht.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

Project type B: Dit zijn bouwactiviteiten waar sprake is van een gewenste functiewijziging en waar een beperkte aanpassing van het openbaar gebied nodig is. Denk hierbij aan de aanleg van parkeerplaatsen behorende bij het ruimtelijk initiatief en/of herinrichting van een beperkt deel van het openbaar gebied. Dit kan spelen bij bijvoorbeeld een appartementengebouw en/of een aantal grondgebonden woningen. Type B projecten zijn ruimtelijke ontwikkelingen die voor een belangrijk deel op eigen terrein van de initiatiefnemer plaatsvinden. Ook kleinschalige bouwactiviteiten die (gedeeltelijk of volledig) op openbare grond plaatsvinden vallen onder deze projecten. Bij deze laatste categorie zal - naast de functiewijziging en mogelijk beperkte herinrichting van de openbare ruimte – ook een koopovereenkomst opgesteld moeten worden. Project type C: Dit zijn bouwactiviteiten waarmee naast de gewenste functiewijziging altijd werkzaamheden aan het openbare gebied dienen plaats te vinden. Het gaat hier om een ruimtelijk initiatief vanaf 20 woningen en complexiteit. Complexiteit is lastig objectief te meten. Het is eerder een subjectief criterium waarbij aspecten als bijv. politieke gevoeligheid, financiële en/of programmatische omvang en/of juridische complexiteit meewegen bij de kwalificering complexiteit.

Ook projecten gericht op de ontwikkeling van een bedrijventerrein of een ontwikkeling ten behoeve van maatschappelijke functies vallen onder de type C projecten. De herinrichting of aanleg van het openbare gebied (huidig of toekomstig) maakt onlosmakelijk onderdeel uit van het ruimtelijk initiatief. Het is mogelijk dat een huidig stuk openbaar gebied onderdeel uitmaakt van het ruimtelijk initiatief maar ook is mogelijk dat het ruimtelijk initiatief volledig op particuliere grond gerealiseerd wordt maar dat een deel van dit terrein als toekomstige openbaar gebied aan de gemeente wordt overgedragen.

5.3 Werkproces Bij het te doorlopen werkproces van faciliterende initiatieven worden de principes van projectmatig werken toegepast door onderscheid te maken in de volgende planfasen: Initiatief-, Definitie-, Voorbereiding-, Ontwerp-, Realisatieen Nazorgfase. Per fase wordt beschreven welke werkzaamheden verricht worden. Elke fase wordt afgesloten met een go / no go besluit. 45

5. Facilitaire ontwikkelingen Type A en B projecten richten zich met name op de beoogde bestemmingsmutatie en worden met name planologisch-juridisch begeleid door de gemeente Barneveld. Bij type C projecten is de grootte en complexiteit groter, waarbij na een positieve beoordeling op wenselijkheid vanuit beleidskaders en capaciteit, een intentieovereenkomst (IOK) wordt opgesteld en ondertekend voordat de gemeente haar werkzaamheden start. Het kostenverhaal van de inzet wordt in de IOK geregeld. Zodra er sprake is van een haalbaar plan worden de voorbereidende werkzaamheden voor de wijziging van de juridisch planologische procedure opgepakt, waarna een anterieure overeenkomst (AOK) wordt opgesteld en ondertekend. De gemeente Barneveld past met deze werkwijze kostenverhaal toe binnen de mogelijkheden die de Omgevingswet ons biedt.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

46

6. Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) 6 Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI)

6.1 Borging integrale ontwikkeling en kostenverhaal Een investering met een bovenwijks karakter kan ook worden gerealiseerd via een grondexploitatie. Het gaat dan om investeringen die volledig of grotendeels binnen de exploitatiegrenzen van een grondexploitatie vallen én waarvan de kosten worden toegerekend aan de grondeigenaren binnen het grondgebied (gemeente en/of private ontwikkelaars). In deze situatie spreken we over een binnenplanse investering met een bovenwijks karakter. Een goed voorbeeld betreft een buurtontsluitingsweg die nodig is om alleen, de in een plangebied gelegen nieuwbouwwoningen te ontsluiten. Deze binnenplanse kosten worden per gebiedsontwikkeling begroot en daar worden ze altijd volledig in rekening gebracht. Een binnenplanse investering maakt integraal onderdeel uit van de grondexploitatie. De besluitvorming over de binnenplanse investering maakt integraal onderdeel uit van het raadsbesluit over de te openen grondexploitatie. Ook de bijdragen van derden (kostenverhaal) worden via de grondexploitatie verantwoord en worden – bij voorkeur - privaatrechtelijk vastgelegd. Bijvoorbeeld de gemeentelijke plankosten om een specifiek bestemmingsplan in procedure te brengen.

6.2 Het NBI In de Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) 2025 staan vijf projecten die vallen onder de definitie van een binnenplanse investering. Dit zijn de projecten: Thorbeckelaan-Noord, Voorthuizen-Zuid, Bloemendal (Barneveld-Noord), Verbindingsweg en Oostbroek. Deze binnenplanse projecten met de

bijbehorende investeringen en exploitatiebijdragen zijn verplaatst naar de gemeentelijke grondexploitaties en maken onderdeel uit van het MPG 31-122025. Voornoemde verplaatsing van deze binnenplanse investeringen betekent een correctie van o.a. de boekwaarden in enkele grondexploitaties en het saldo van de reserve bovenwijks. In de jaarrekening is dit nader toegelicht. Een bovenwijkse investering is een investering in het openbaar gebied waarvan alle gebiedsontwikkelingen in Barneveld mede de oorzaak zijn en profiteren. Juist omdat dit kosten betreft die noodzakelijk zijn vanwege alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen tezamen, willen we borgen dat ook alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen op eenduidige en transparante wijze bijdragen aan de kosten. De NBI 2026 beschrijft daarvoor de aanpak. De kosten van de bovenwijkse voorzieningen op het schaalniveau van de stad worden nooit volledig in rekening gebracht bij gebiedsontwikkelingen. De wet schrijft namelijk voor dat het profijt ook toegerekend moet worden aan de bestaande stad. Alleen het Harselaar-project – waaronder ook de Oostelijke Rondweg – is ook al opgenomen in de NBI 2025 als een bovenwijkse investering conform bovenstaande definitie en blijft staan in het NBI 2026.1 Deze is terug te vinden in bijlage 2 van de MPG 31-12-2025.

6.3 Kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving Naast voornoemde bovenwijkse investering maken ook de bijdragen voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving onderdeel uit van het NBI 2026. Een nadere uitwerking van de vastgestelde Omgevingsvisie en het Landschapsplan - later dit jaar - zal mogelijk input geven om de inhoudelijke onderbouwing van de bijdrage voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving te heroverwegen en te actualiseren in het MPG 31-12-2026. In het MPG 31-12-2025 is de bijdrage voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving per woning of per hectare bedrijventerrein alleen geïndexeerd. Voor meer informatie verwijzen we naar bijlage 2 van de MPG 31-12-2025.

1

Een deel van het project Harselaar (twee wegvakken) valt binnen het plangebied van Harselaar 1B en 2 en is te kenmerken als een binnenplanse ontsluiting. Dit deel is uit de NBI gehaald en overgeheveld naar de grondexploitatie Harselaar 1B en 2. Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

47

6. Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) .

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

48

7. Risicomanagement 7. Risicomanagement

7.1 Risico’s en beheersmaatregelen In de loop der jaren heeft de gemeente door het ingezette grondbeleid een grondportefeuille van substantiële omvang verkregen. De risico’s die gepaard gaan met het bezit van gronden en de ontwikkeling daarvan worden door de gemeente onderkend. Risico’s De belangrijkste risico’s, in algemene zin, die kunnen worden onderscheiden zijn: • Renteschommelingen (het risico is: stijgingen) op de leenportefeuille; • Afname marktbehoefte. Dit komt tot uitdrukking door kostenverhogingen verband houdend met plan- en programma aanpassingen, lagere opbrengsten en/of verlate opbrengsten. • Toename kosten door tegenvallende resultaten bij de uitvoering van werken en werkzaamheden. Dit kan betrekking hebben op een aanbesteding en/of de omvang van een bodemsanering (grond, grondwater, asbest). • Aanwezigheid van belemmerende milieucirkels en/of richtlijnen door bestaande en/of veranderende wet- en regelgeving. Het ontwikkelpotentieel komt hiermee onder druk te staan (deel gebied zit op slot) • De aanwezigheid van derden die niet geïnteresseerd zijn in de beoogde gebiedsontwikkeling. Dit kan resulteren in oplopende (rente)kosten op de gemeentelijke grondpositie en verlate opbrengsten. Door de verschuiving van een actieve naar een faciliterende grondpolitiek wordt dit risico belangrijker.

• Niet komen tot een privaatrechtelijke overeenkomst om kostenverhaal en daarmee de betalingsverplichting vast te leggen. Als het niet lukt om tot een privaatrechtelijke overeenkomst te komen met een particuliere partij is het mogelijk om in het publiekrechtelijk spoor het kostenverhaal te regelen maar dit vraagt – aanvullend op de tijd om te komen tot privaatrechtelijke contractering – extra tijd en inzet.

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

In zijn algemeenheid geldt dat indien de kans van optreden van een projectrisico groter of gelijk is aan 50%, deze in zijn geheel meegenomen is in de grondexploitatie (bijv. een kostenpost is verhoogd of toegevoegd of de einddatum is opgeschoven). Beheersmaatregelen Om genoemde risico’s te beperken zijn diverse beheersmaatregelen getroffen: • De gemeente Barneveld kiest afhankelijk van de situatie en context de meest passende vorm van grondbeleid en bijbehorend instrumentaria om optimaal te kunnen sturen op de ruimtelijke doelen en ambities. Concreet betekent dit actief waar het moet en faciliterend waar het kan. In de praktijk betekent dit dat per project of locatie bekeken wordt of actief wordt ingezet op verwerving van gronden of dat er juist ontwikkelafspraken met grondeigenaren gemaakt kunnen worden. Dat laatste komt vaker voor dan voorheen het geval was met als inzet om te komen tot overeenkomsten met deze grondeigenaren. De behoedzame houding komt tot uitdrukking in de boekwaarden van de grondportefeuille. Deze neemt al sinds 2009 substantieel af. Het totaal van de opbrengsten (voornamelijk verkopen) overstijgt het totaal van de kosten (waaronder de kosten voor grondverwerving). De blootstelling van de gemeente aan de risico’s die kleven aan grondbezit nemen hierdoor ook af.

• De gemeente volgt de rente ontwikkelingen op de voet teneinde voor de gehele leenportefeuille een aantrekkelijke meerjarige rente te realiseren. • Rondom het ontwikkelen van de gemeentelijke grondposities is een projectorganisatie ingericht. Hiermee kan effectief en efficiënt gehandeld worden. • Grondeigenaren en marktpartijen worden in een vroeg stadium benaderd om deel te nemen aan een ontwikkeling. • Specialisten van de gemeente houden zich bezig met het monitoren van de behoefte voor woningbouw en bedrijventerreinen. • Specialisten van de gemeente onderzoeken omgevingsaspecten (geluid, geur, verkeer, archeologie, flora en fauna, bodemkwaliteit, etc.) in relatie tot de beoogde planologische regeling. Ondanks de geïmplementeerde beheersmaatregelen is dit geen garantie dat genoemde risico’s niet optreden. Hetgeen in het verleden voor specifieke gevallen tot uitdrukking is gekomen. Om de financiële gevolgen hiervan af te 49

7. Risicomanagement dekken maakt de gemeente gebruik van verliesvoorzieningen en vrije reserves. Deze houden verband met voorzienbare respectievelijk onvoorziene risico’s. Deze worden hieronder nader toegelicht.

7.2 Voorzienbare risico’s De voorzienbare risico’s zijn meegenomen bij het actualiseren van de grondexploitaties. Het gaat daarbij om voorzienbare tegen- en meevallers met betrekking tot kosten en opbrengsten en de fasering hiervan in de tijd. De meest recente inzichten met betrekking tot planologie en planvorming (voorbereidingsprocedure en omgevingsaspecten) spelen hierbij ook een rol. De omvang van de voorzienbare risico’s worden in overleg met de projectleider en de overige betrokken interne vakdisciplines bepaald en verwerkt in de grondexploitatie. Het saldo op eindwaarde van een specifiek project kan hierdoor positief of negatief wijzigen. Een verdienlocatie kan overgaan in een verlieslocatie (of andersom). Voor zover sprake is van een verlieslocatie (en een bijbehorend voorzienbaar tekort) wordt, conform de systematiek uit het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV), een verliesvoorziening getroffen. Deze verliesvoorziening wordt eenmaal per jaar, met de jaarrekening, aangepast aan de geactualiseerde eindwaarde. De verliesvoorziening dient ter dekking van het tekort op het moment dat het project wordt afgesloten.

besteedbare middelen om financiële tegenvallers, die niet zijn begroot, op te vangen. Deze werkwijze is inmiddels enige jaren operationeel. Jaarlijks wordt hierover gerapporteerd in de programmabegroting en jaarverslaggeving. Geschetst beleid is vastgelegd in de ‘Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2020-2024’ (collegebesluit B-4.23, d.d. 15 september 2020). Ten behoeve van de risicoparagraaf in de jaarrekening 2025 is de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen voor het afdekken van de onvoorziene risico’s die gemoeid zijn met de grondportefeuille via de IFLO-methode geactualiseerd. Bij deze actualisatie wordt rekening gehouden met de balanswaarde en nog te maken kosten van alle grondexploitaties (10% wordt meegenomen voor het benodigde weerstandsvermogen).

7.3 Onvoorziene risico’s Naast de beschreven voorzienbare risico’s zijn er ook onvoorziene risico’s (onbenoemde en onbekende risico’s). Bij het bepalen van het saldo van een grondexploitatie is hier nog geen rekening mee gehouden. Om de onvoorziene risico’s af te dekken maakt de gemeente gebruik van haar reserves, hetgeen onderdeel is van het beleid. De onvoorziene risico’s van de (gehele) grondportefeuille zijn geïntegreerd bij het bepalen van het risicoprofiel voor het totaal van activiteiten van de gemeente. Hierbij wordt tweemaal per jaar een risico-inventarisatie uitgevoerd. Het benodigd weerstandsvermogen wordt bepaald en afgezet tegen het beschikbare weerstandsvermogen. Bij het bepalen van het beschikbare weerstandsvermogen wordt gekeken naar de aanwezigheid van vrij Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

50

7. Risicomanagement

Meerjarenprognose Grondexploitaties – 31 december 2025

51

Bijlage 1 Begrippenlijst Bijlage 1 Begrippenlijst

Actieve grondpolitiek Het actief verwerven van gronden (hier: door de gemeente), teneinde invulling te geven aan het ruimtelijk beleid. De gemeente is grondeigenaar en ondernemer; de gemeente draagt alle kosten en risico’s, en incasseert de opbrengsten.

Bouwgrond in exploitatie (BIE) Officiële benaming in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), om gronden waarvoor een ontwikkelingsplan is opgesteld en een grondexploitatie is vastgesteld door de raad, te duiden. In financiële zin kunnen kosten en opbrengsten worden geboekt (geactiveerd). Voorheen werd de term ‘In Exploitatie Genomen Gronden’ gebruikt.

Anterieure overeenkomst (AOK) Een anterieure overeenkomst is een privaatrechtelijke afspraak tussen de gemeente en een initiatiefnemer (bijvoorbeeld een projectontwikkelaar), die wordt gesloten voor de vaststelling van een omgevingsplan, waarin afspraken worden gemaakt over de ontwikkeling van een gebied, zoals kostenverhaal, inrichting en uitvoering.

Bouwrijp maken (BRM) Het geschikt maken van een gebied om te kunnen worden bebouwd. De werkzaamheden kunnen bestaan uit het slopen en verwijderen van bestaande opstallen, verharding en bosschages, ophogen en/of grondverbeteringen, het verleggen en/of aanleggen van kabels en leidingen, aanleg van riolering, aanleg van een bouwweg, realisatie van een waterhuishoudkundige structuur (wadi’s, waterpartijen).

BBV Afkorting voor Besluit Begroting en Verantwoording. In dit besluit zijn eisen en regels opgenomen met betrekking tot de jaarverslaggeving van de gemeente. Ook de wijze waarop verslag gedaan moet worden over de gemeentelijke grondexploitaties zijn hierin opgenomen.

Bovenwijkse voorziening (BoVo) Investering die voor meerdere ontwikkelingslocaties profijtelijk én toerekenbaar is (er bestaat een causaal verband) en waarvan de kosten ook via het bestuursrecht verhaald kunnen worden.

Boekwaarde Het saldo van geboekte (gerealiseerde) kosten en opbrengsten op een, in dit geval, grondcomplex. Beeldkwaliteitsplan (BKP) Het beeldkwaliteitsplan vormt de richtlijn bij de realisatie van ruimtelijke plannen en vertaalt principes naar concrete oplossingsrichtingen. Het BKP wordt samen met een bestemmingsplan vastgesteld en vormt het toetsingskader voor plannen in de fase voor vergunningverlening. Bouwclaim Private partijen verkopen de grond aan de gemeente in ruil voor het recht of plicht op afname van bouwrijpe kavels. De gemeenten dragen vrijwel alle risico's van de grondexploitatie, dit is te beperken door de afname van bouwrijpe kavels contractueel te verplichten. De sturingsmogelijkheden voor de gemeente zijn maximaal.

BWRM Afkorting voor Bouw- en woonrijp maken. Concessie Gemeente verkoopt gronden aan een private partij, die vervolgens zelf de grondexploitatie uitvoert. De rol van de gemeente is beperkt tot het faciliteren (planologisch besluit), toetsen en het (verplicht) kostenverhaal. Doorlooptijd Synoniem voor looptijd. Geeft de geprognosticeerde duur, veelal in jaren, van de grondexploitatie weer. ECB Afkorting voor Europese Centrale Bank. De ECB beheert de euro. Zij maakt het economisch en monetair beleid van de Europese Unie en voert dat uit. Haar

Bijlage 1 Begrippenlijst belangrijkste doel is de prijzen stabiel houden en daardoor zorgen voor economische groei en werkgelegenheid. Eindwaarde Het saldo (resultaat van opbrengsten minus kosten) van een grondexploitatie aan het eind van de geprognosticeerde looptijd, bij afsluiten. Grondcomplex Een boekhoudkundige eenheid van kosten en opbrengsten die verband houdt met werken en werkzaamheden binnen een ruimtelijk en/of functioneel samenhangend gebied. Grondexploitatie (GREX) De productie en verkoop van bouwrijpe grond en het inrichten van het openbare gebied. Grondpolitiek Synoniem voor grondbeleid. Beleid die de handelswijze van de gemeente beschrijft met betrekking tot het verwerven en verkopen van grondposities. In Exploitatie Genomen Gronden (IEGG) Oude benaming voor gronden waarvoor een ontwikkelingsplan is opgesteld en een grondexploitatie is vastgesteld door de raad. In financiële zin kunnen kosten en opbrengsten worden geboekt (geactiveerd). Thans wordt de term ‘BIE’ (Bouwgrond In Exploitatie) gebruikt, in navolging van de gehanteerde benaming in de BBV. Intentieovereenkomst (IOK) Een intentieovereenkomst is een privaatrechtelijke overeenkomst tussen de gemeente en een initiatiefnemer (bijvoorbeeld een projectontwikkelaar), waarin partijen vastleggen dat zij de intentie hebben om samen een ontwikkeling te onderzoeken en mogelijk te realiseren.

Hier horen afspraken bij over kostenverhaal, samenwerking, proces, planning en uitgangspunten. Kasstroom Financieel overzicht van jaarlijkse uitgaven en inkomsten, alsmede de ontwikkeling van het projectsaldo (boekwaarde) in de tijd.

Looptijd Synoniem voor doorlooptijd. Geeft de geprognosticeerde duur, veelal in jaren, van de grondexploitatie weer. Liquiditeitspositie De mate waarin de gemeente/onderneming kan voldoen aan haar korte termijn (financiële) verplichtingen. De boekwaarde-ontwikkeling van de grondexploitaties, zoals opgenomen in de MPG, geeft hiervan een indicatie. Dit houdt verband met de omvang van de grondvoorraad op de balans. Bij een afnemende grondvoorraad (daling van activa) zal de liquiditeitspositie verbeteren, er zijn meer opbrengsten gegenereerd dan kosten gemaakt. Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) Overzicht van kasstromen per jaar, die betrokken zijn bij de grondexploitatie, zowel per project als getotaliseerd, voor de gehele looptijd. Materiële Vaste Activa (MVA) Onder materiële vaste activa worden de bezittingen van de gemeente verstaan die voor een periode langer dan een jaar zijn vastgelegd. Deze worden gewaardeerd en staan aan de activa zijde op de balans. Voorbeelden hiervan zijn grond (en gebouwen, machines en installaties, transportmiddelen en computers). Netto contante waarde (NCW) De waarde (van kosten en/of opbrengsten) uitgedrukt tegen het huidige prijspeil. Deze zijn daarmee onderling vergelijkbaar. Bij het bepalen van de NCW wordt rekening gehouden met het moment van realisatie, kosten- en opbrengstindex alsmede de rente.

Nominale waarde De waardebepaling (van kosten en/of opbrengsten) op (prijs)peildatum. Nota Grondbeleid Nota waarin het gemeentelijk grondbeleid is verwoord. Deze wordt (in principe) eens per 4 jaar geactualiseerd en heeft o.a. betrekking op verwervingen, uitgifteprijsvorming, samenwerking, weerstandsvermogen en kostenverhaal.

Bijlage 1 Begrippenlijst Nota Bovenwijkse investeringen (NBI) Nota waarin het gemeentelijk beleid is verwoord met betrekking tot bovenwijkse investeringen, investeringen die voor meerdere ontwikkelingslocaties profijtelijk zijn. Hierin geeft de gemeente toepassing aan de wettelijke mogelijkheden voor kostenverhaal van bovenwijkse investeringen en wordt een actueel overzicht gegeven om welke investeringen het gaat en welke ontwikkelingslocaties een bijdrage in de kosten moeten leveren. Ontwikkelprogramma Ruimtelijk programma waarin functies, aantallen en/of hoeveelheden zijn gespecificeerd (aantal en type woningen, m2 en categorieën bedrijven, etc.). Het programma is maatgevend voor de opbrengstpotentie in de grondexploitatie. Ontwikkelingsmodel Zie voor uitleg ‘Type ontwikkeling’ (synoniem). Overige kosten Dit is een verzamelterm voor diverse kostenposten in de grondexploitatie. Onder deze post vallen: ‘bijdrage aan derden’, ‘planschade’, ‘storting bovenwijkse investeringen’, ‘onvoorzien’ (onzekerheidsreserve m.b.t. bouw- en woonrijp maken. Deze post onvoorzien wordt sinds enkele jaren niet meer geraamd, maar historische kosten zijn wel gehandhaafd) en ‘winstneming’. Hiermee is niet gezegd dat deze kosten bij alle projecten van toepassing zijn, sommige staan op € 0. Overige opbrengsten Dit is een verzamelterm van diverse opbrengstposten in de grondexploitatie.

Deze post heeft betrekking op ‘subsidies’, ‘exploitatiebijdrage’, ‘verliesneming’ (=afwaardering), ‘huren & pachten’. Passieve grondpolitiek Een door gemeente te voeren grondbeleid dat zich beperkt tot het faciliteren, toetsen en verhalen van kosten van ruimtelijke ontwikkelingen van derden/private partijen.

Peildatum Datum waarop kosten en/of opbrengsten zijn bepaald. Planologisch besluit Een door de raad genomen besluit waarin de planologie van een gebied juridisch is vastgelegd. Voorbeelden hiervan zijn omgevingsplan (voorheen: bestemmingsplan), wijzigingsbesluit, afwijkingsbesluit, voorbereidingsbesluit. Plankosten Verzamelterm gebruikt in de MPG voor werkzaamheden die betrekking hebben op gemeentelijke apparaatskosten, ontwikkelingskosten, waaronder onderzoeken en VTA (Voorbereiding, Toezicht en Administratie). Projectplan Het projectplan beschrijft de werkwijze en de fasering van het planproces op hoofdlijnen, betrekking hebbend op de grondexploitatie. In het projectplan wordt aandacht besteed aan de taken en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen, de overlegstructuren en de wijze van besluitvorming binnen het project. Rekenparameters Parameters die van invloed zijn op het resultaat van de financiële berekening in de MPG (netto contante waarde-berekening en dynamische eindwaarde berekening). Het betreft veelal het rentepercentage, kosten- en opbrengstindex. Reserve In de MPG wordt hiermee een financiële reserve bedoelt die vrij besteedbaar is. Risico Kans van optreden maal (financieel) effect. Deze kan zowel een positief als negatief effect hebben op de grondexploitatie. Structuurvisie Gemeentelijk ruimtelijk beleid. Tussentijdse rapportage Verslag t.a.v.

de raad dat twee keer per jaar (voorjaar/najaar) wordt opgemaakt, waarin diverse indicatoren worden getoetst en zijn te raadplegen, waaronder

Bijlage 1 Begrippenlijst speerpunt-projecten en de actuele financiële gegevens van de lopende grondexploitaties. Type ontwikkeling Synoniem voor ontwikkelingsmodel. De productie van bouwrijpe grond, grondexploitatie, kan op verschillende manieren plaatsvinden. Deze worden hieronder kort toegelicht. De gemeente kan alle gronden in eigendom hebben en deze als bouwrijpe grond verkopen aan een marktpartij. Deze partij realiseert de bebouwing die past binnen de bestemmingslegging. Daarnaast zorgt de gemeente voor de aanleg van de openbare ruimte. In deze situatie is sprake van een publieke grondexploitatie waarbij de opbrengst bestaat uit de gemeentelijke gronduitgifte. Idealiter is deze opbrengst voldoende om het totaal van de voorzienbare kosten te dekken. De gronduitgifteprijs is niet eindeloos rekbaar, deze wordt begrensd door de markt. Ook kan de situatie voorkomen dat marktpartijen gronden bezitten die van belang zijn om invulling te geven aan het ruimtelijk beleid van de gemeente. De marktpartij kan zijn gronden aanbieden aan de gemeente, die deze verwerft. De gemeente maakt een integraal plan en maakt de gronden bouwrijp en legt de openbare ruimte aan. Als tegenprestatie verlangt de ontwikkelaar dat de gronden in bouwrijpe staat als eerste aan hem worden aangeboden. De zogenaamde bouwclaim.

Deze kan dan besluiten om de bouwrijpe gronden, tegen een marktconforme prijs, af te nemen. Het is ook mogelijk dat een private partij de eigen grond zelf wil exploiteren. Dan maakt deze private partij de grond bouwrijp en realiseert de bebouwing. Ook draagt deze partij zorg voor de aanleg van de openbare ruimte conform kwaliteitseisen van de gemeente, die na oplevering wordt geleverd aan de gemeente. De rol van de gemeente is beperkt. Er is sprake van faciliterend gemeentelijk grondbeleid. Wanneer het project gebaseerd is op de verkoop van grond (eventueel inclusief oude bebouwing) door de gemeente aan deze private partij, dan is er sprake van een concessie. Wanneer de private partij de grond op een andere manier heeft verworven, dan is er sprake van zelfrealisatie. Overigens zijn combinaties van genoemde type ontwikkelingsprojecten ook mogelijk. Binnen een gebied, waar sprake is van een functionele en/of

ruimtelijke samenhang (maatgevend voor de begrenzing van het exploitatiegebied), kan sprake zijn van gronduitgifte en/of een bouwclaim en/of zelfrealisatie. Verliesvoorziening In de MPG wordt hiermee een financiële voorziening bedoeld. Dit is een gelabelde som geld met een specifieke bestemming. Deze is daarmee niet vrij besteedbaar. De voorziening wordt als ‘vreemd vermogen’ beschouwd. Voorziening Synoniem voor verliesvoorziening. In de MPG wordt hiermee een financiële voorziening bedoeld. Dit is een gelabelde som geld met een specifieke bestemming. Deze is daarmee niet vrij besteedbaar. De voorziening wordt als ‘vreemd vermogen’ beschouwd. VRI Afkorting voor Verkeersregelinstallatie. Een mogelijke kostenpost in de grondexploitatie. VTA / V&T Afkorting voor Voorbereiding, Toezicht en Administratie. Synoniem voor de afkorting VAT. Deze activiteiten zijn onderdeel van de werkzaamheden die vallen onder de verzamelterm ‘plankosten’. Verwervingen Deze aanduiding in de GREX heeft betrekking op de verwerving van gronden, opstallen, sanering (koop) van hindercontouren, sloopkosten en vrijmaken van het perceel van obstakels. Weerstandsvermogen Het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat dit effect heeft op (andere delen van) de bedrijfsvoering. Bij het bepalen van het beschikbare weerstandsvermogen wordt gekeken naar de aanwezigheid van vrij besteedbare middelen.

Bijlage 1 Begrippenlijst Woonrijp maken (WRM) Het inrichten van de openbare ruimte en geschikt maken voor de eindgebruiker. De werkzaamheden omvatten veelal de aanleg van de definitieve verharding, straatmeubilair, aanbrengen groen en verlichting. Wvg Afkorting voor Wet voorkeursrecht gemeente. Wettelijk instrument dat gemeente kunnen vestigen teneinde gronden (en opstallen) te verwerven die noodzakelijk zijn om invulling te geven aan haar ruimtelijk beleid (een taak van de gemeente). Een eigenaar zal in dat geval bij verkoop als eerste zijn gronden aan de gemeente moeten aanbieden, alvorens deze aan andere te mogen aanbieden in geval gemeente geen gebruik maakt van het gevestigde voorkeursrecht (kadastrale aantekening). Zelfrealisatie Grondexploitatie die door private partijen zelf wordt uitgevoerd. De rol van de gemeente is beperkt tot het faciliteren (planologisch besluit), toetsen en het (verplicht) kostenverhaal.

Bijlage 1 Begrippenlijst

Bijlage 2 Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) 2026 Bijlage 2 Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) 2026

Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) 2026 t.b.v. kostenverhaal

Kaftfoto: Nieuwbouwwijk Bloemendal te Barneveld (Bron: Jan van Uffelen)

Inhoudsopgave 1. Doel en reikwijdte..................................................................................... 3 1.1 Aanleiding en doelstelling ................................................................... 3 1.2 Status en reikwijdte .............................................................................. 4 1.3 Aanpak ................................................................................................... 5 1.4 Leeswijzer ............................................................................................. 6 2. Wettelijk kader .......................................................................................... 7 2.1 Bouw- en gebruiksactiviteiten en kostenverhaal ............................. 7 2.2 Bovenwijkse investeringen ................................................................. 8 3. Voorfinanciering en kostenverhaal ................................................... 10 3.1 Voorfinanciering.................................................................................. 10 3.2 Kostenverhaal ..................................................................................... 10 3.3 Nacalculatie en afrekenen ................................................................ 11 4. Bovenwijkse voorzieningen ................................................................

13 4.1 Toelichting ........................................................................................... 13 4.2 Harselaar-projecten ........................................................................... 14 5. Kwaliteitsverbeteringen fysieke leefomgeving .............................. 17 5.1 Toelichting ........................................................................................... 17 5.2 Randweg West ................................................................................... 20 5.3 Fiets(snel)paden................................................................................. 22 Bijlage 1 Verdeelsleutel verkeersprognose ......................................... 24 Bijlage 2 Verdeelsleutel woningequivalenten ..................................... 34 Bijlage 3 Begrippenlijst ............................................................................. 36 Nota Bovenwijkse Investeringen – 2026

2

1. Doel en reikwijdte 1. Doel en reikwijdte

1.1 Aanleiding en doelstelling Aanleiding Nota Bovenwijkse Investeringen (NBI) Met de eerste vaststelling van de Nota Bovenwijkse Investeringen in 2013 door de gemeenteraad heeft de gemeente invulling gegeven aan de mogelijkheden die de Wet ruimtelijke ordening (Wro) de gemeente heeft geboden voor kostenverhaal en het stellen van (uitvoeringsgerichte) locatie-eisen bij particuliere grondexploitaties (ook bekend als zelfrealisatie). Onder de Omgevingswet (Ow), die per 1 januari 2024 in werking is getreden, is dit niet anders. Voorliggende NBI borduurt voort op het beleid dat in 2013 is ingezet. Daar waar in deze nota wetsartikelen worden aangehaald, zijn die uit de oude wet (Wro/Bro) vervangen door de artikelen uit de nieuwe Omgevingswet en het Omgevingsbesluit (Ow/Ob). Een van de aspecten die een rol speelt bij het kostenverhaal zijn de ‘bovenwijkse investeringen’, een verzamelterm voor diverse investeringen waar meerdere ontwikkelingslocaties profijt van ondervinden en/of die het algemeen belang dienen waarbij het nut verder gaat dan die ene straat of (nieuwbouw)wijk. Voor Barneveld zijn de volgende bovenwijkse investeringen van belang: A. Bovenwijkse voorzieningen; B. Kwaliteitsverbeteringen fysieke leefomgeving.

De basis van de in de NBI genoemde bovenwijkse investeringen en ontwikkelingslocaties zijn de vastgestelde Structuurvisie Kernen 2022 (december 2011) en de daaropvolgende deeluitwerkingen (masterplannen e.a.). In de afgelopen jaren zijn, en in de komende jaren worden, de in de structuurvisie aangewezen gronden verder ontwikkeld. De gemeente heeft niet alle gronden in eigendom. Om een integrale ontwikkeling te borgen is voor elk van de plangebieden het voorgenomen programma en de hoofdstructuur van wegen, groen en water vastgelegd. Aanvragen van derden worden hieraan getoetst. Deze hoofdstructuren betreffen bovenwijkse voorzieningen die door de gemeente veelal worden voorgefinancierd, waarna de kosten gedeeltelijk Nota Bovenwijkse Investeringen – 2026

worden verhaald op de betrokken grondexploitanten cq. ontwikkelaars van de deellocaties. Van belang bij het toepassen van de wettelijke mogelijkheden om te komen tot kostenverhaal is dat zowel de relatie tussen de investering en de ontwikkelingslocatie als de hoogte van de kostenbijdrage kan worden gemotiveerd. De wet en genoemde begrippen worden in hoofdstuk 2 nader toegelicht. Actualiteit Deze actualisatie ziet toe op het verwerken van gerealiseerde kosten en opbrengsten (boekwaarden). Daarnaast heeft een actualisatie plaatsgevonden van kostprijskengetallen (naar het huidige prijspeil 1-1-2026), indexeringen, aanpassingen t.a.v. de planning van werken en werkzaamheden en verdeelsleutels die de wijzigingen volgen van programma’s. Zoals in het MPG2025 staat beschreven zijn er vijf eerdere bovenwijkse investeringen verschoven naar de gelijknamige grondexploitaties omdat deze te kwalificeren zijn als binnenplanse investeringen. Dit zijn de projecten: Thorbeckelaan Noord, Voorthuizen-Zuid, Bloemendal (Barneveld-Noord), Verbindingsweg en Oostbroek. Een bovenwijkse investering is een investering in het openbaar gebied waarvan alle gebiedsontwikkelingen in Barneveld mede de oorzaak zijn en profiteren.

Juist omdat dit kosten betreft die noodzakelijk zijn vanwege alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen tezamen, willen we borgen dat ook alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen op eenduidige en transparante wijze bijdragen aan de kosten. De NBI 2026 beschrijft daarvoor de aanpak. De kosten van de bovenwijkse voorzieningen op het schaalniveau van de stad worden nooit volledig in rekening gebracht bij gebiedsontwikkelingen. De wet schrijft namelijk voor dat het profijt ook toegerekend moet worden aan de bestaande stad. Alleen het Harselaar-project – waaronder ook de Rondweg Oost – is ook al opgenomen in de NBI 2025 als een bovenwijkse investering conform bovenstaande definitie en maakt ook onderdeel uit van het NBI 2026. Er is één mutatie doorgevoerd in het Harselaar-project. Te weten: de binnenplanse ontsluiting behorende bij de ontwikkeling van Harselaar 1B en 2 dit zijn de wegvakken 733424 en 733425 – is uit de NBI gehaald en overgeheveld naar de grondexploitatie Harselaar 1B en 2.

3

1. Doel en reikwijdte Naast voornoemde bovenwijkse investering maken ook de bijdragen voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving onderdeel uit van het NBI 2026. Omdat er inhoudelijk geen nieuwe inzichten zijn is de bijdrage voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving per woning of per hectare bedrijventerrein alleen geïndexeerd. Vervolg De Structuurvisie Kernen 2022 is in 2025 vervangen door de ‘Omgevingsvisie Barneveld 2040’. Deze Omgevingsvisie vormt daarmee de nieuwe basis voor het kostenverhaal. Toekomstige besluitvorming over de Rondweg Oost (onderdeel Harselaar-project) mogelijk in combinatie met een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie (naar een uitvoeringsprogramma) zal aanleiding zijn voor het actualiseren van het kostenverhaal van bovenwijkse investeringen in het MPG 2026. Een nadere uitwerking van de vastgestelde Omgevingsvisie en het Landschapsplan - later dit jaar - zal mogelijk input geven om de inhoudelijke onderbouwing van de bijdrage voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving te heroverwegen en te actualiseren in het MPG 2026.

Doelstellingen De doelstellingen van de NBI zijn: • Toepassing geven aan de wettelijke mogelijkheden voor kostenverhaal van bovenwijkse investeringen; • Het benoemen en leveren van een actueel overzicht van de bovenwijkse investeringen binnen de gemeente Barneveld; • Het vaststellen van een methodiek, gebaseerd op de wettelijke mogelijkheden, om kosten die de gemeente maakt met betrekking tot bovenwijkse investeringen te verhalen op ontwikkelende partijen; • Inzicht te verschaffen in de bovenwijkse investeringen door de relevante aspecten (voortgang, (restant) kosten, doorlooptijd, etc.) hiervan toe te lichten en op eenduidige wijze hierover te rapporteren, per investering en in samenhang.