Jaarverslaggeving 2025 definitief

2. Investeren in sociale cohesie en stimuleren van beweging en gezondheid iedereen door te helpen met moderne, betaalbare sportplekken. Sportpark Norschoten in Barneveld; de uitbreiding van het sportpark is afgerond. Er zijn grond-, straat- en groenwerkzaamheden rondom de hoofdentree uitgevoerd. Rondom de twee nieuwe natuurgrasvelden zijn er grond- en groenwerkzaamheden in de groenstructuur uitgevoerd. Sportpark Overbeek in Terschuur; diverse gesprekken plaatsgevonden met initiatiefnemers om het haalbaarheidsonderzoek voor realisatie van een sporthal op Sportpark Overbeek voort te zetten. In 2025 is er een aanvraag ingediend voor de Regiodeal subsidie (tranche II). Fase 1 (exploitatie afspraken, eigendomsverhouding, vast stellen demarcatie exploitatie en onderhoud, vaststellen van functies en bezettingsgraad, vaststellen positionering sporthal), uit het haalbaarheidsonderzoek is afgerond, er is begonnen aan de voorbereiding voor fase 2 en de daarbij behorende intentieovereenkomst. Sporthal Kootwijkerbroek; Quickscan naar de mogelijkheden voor een sporthal is afgerond en er heeft bestuurlijke besluitvorming plaats gevonden om het haalbaarheidsonderzoek voort te zetten. Er is een start gemaakt, samen met de initiatiefnemers, om het haalbaarheidsonderzoek voor het realiseren van een sporthal op de huidige plek van het Kamphuis verder uit te werken.

Gezamenlijk gestart met het onderzoek naar de mogelijkheden om de exploitatie vorm te geven. Veluwse Boys in Garderen; De vereniging wil graag een nieuw clubhuis realiseren op het huidige complex. Ook de kleedkamers moeten worden vernieuwd. Hierover zijn constructieve gesprekken gevoerd met de vereniging. Hierbij zijn meerdere disciplines van de gemeente betrokken geweest. In 2025 er een aanvraag ingediend voor de Regiodeal subsidie (tranche II). Er is gestart met de aanvraag voor een dorpendeal. Daarnaast is er samen met de vereniging een investeringsbegroting opgesteld op basis van de eerste tekeningen door een architect. Er is samen met verschillende disciplines (o.a. verkeer, water, stedenbouw) gekeken naar de haalbaarheid van het plan. Survivalterrein; initiatiefnemers hebben vergunning aangevraagd en verkregen voor het realiseren van een survivalterrein op een kavel aan de Bloemendaallaan. We zijn over het vervolg met de initiatiefnemers in gesprek. LTC; Vereniging wil graag 3 extra padelbanen aanleggen op het tenniscomplex De Watermolen in Barneveld. Hierover zijn gesprekken gevoerd met de verenging en de omwonenden hoe dit verder vorm moet krijgen. De vereniging heeft daarnaast een uitwerkingsverzoek aangevraagd voor uitbreiding van de huidige tennishal.

Boulodrome; Er zijn constructieve gesprekken gevoerd met de vereniging voor het realiseren van een Boulodrome aan de Gelreweg in Barneveld. In 2025 hebben we een het proces en planning vastgesteld samen met de vereniging. Er is een concreet plan ingediend door de vereniging. Diverse disciplines hebben hierop advies gegeven, dit is naar tevredenheid verwerkt in het plan muv waterbeging, dit moet nog worden afgerond. Tour de Force/Flying Bikes; De mountainbike Tour de Force is eind vorig jaar 2025 verplaatst naar de Hanzeweg Zuid in Kootwijkerbroek. De fietscross Flying Bikes hebben in 2025 de grondwerkzaamheden en de startheuvel gereed gemaakt. Grieze Veen/Oranjeverening: De baan komt naast de nieuwe accommodatie van de Oranjevereniging. Eind 2025 is de ruimtelijke procedure opgestart door het ter inzage leggen van het TAM IMRO plan. De gemeente krijgt, na aanvraag, schaalsprongmiddelen van de Provincie voor Verantwoording een baan met regionale uitstraling en de sport te laten groeien. Integraal Huisvestingsplan Sport; het proces om te komen tot een IHP Sport is opgestart. Er is een analyse uitgevoerd op het huidige aanbod van de sportaccommodaties, hierbij is ook de kwaliteit van de accommodaties en het huidige gebruik in beeld gebracht.

Er is een inventarisatie uitgevoerd naar de toekomstige behoefte van de sportaccommodaties, hiervoor is oa een participatie bijeenkomst voor alle sportaanbieders georganiseerd. Er is een start gemaakt om deze onderzoeksresultaten te verwerken in een concept rapport. Exploitatie sportaccommodaties: Er is een bestuursopdracht vastgesteld om een onderzoek uit te voeren naar een passende exploitatievorm voor de gemeente Barneveld tav de toekomstige exploitatie van de sportaccommodaties. 3. Genoeg goede huisvesting voor basisscholen, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. Uitvoering Programma huisvesting onderwijs Ingebruikname: - De Ruitenbeekschool is gestart met enkele lokalen in het schoolgebouw aan de Lijsterstraat. Vertraging lopende projecten: - In afwachting van de uitspraak van de Raad van State is de vervangende nieuwbouw Het Anker/De Zaaier vertraagd. Gestart is met de vervangende nieuwbouw van de Prins Bernhardschool in Garderen en met de uitbreiding van de 1e fase van het Van Lodenstein College. Er zijn voorbereidende werkzaamheden gedaan voor de : - Uitbreiding van de Koningin Beatrixschool in Kootwijkerbroek;. - Vervangende nieuwbouw en uitbreiding van de J.H. Donnerschool; - Bouw van de wissellocatie voor scholen in Bloemendal e.o.; - Nieuwbouw van De Weijde Blik Bloemendal fase 2B.

Voor de uitbreiding van de scholen in De Burgt III en Veller is gestart met locatieonderzoeken wijzigen in: Voor de opvang van de leerlingen van De Branding Veller en de Arianeschool in Veller is uitbreiding noodzakelijk. Gezocht wordt naar een nieuwe locatie in Veller voor een 8-klassige school. Voor de opvang van de leerlingen in Barneveld-zuid is het noodzakelijk een nieuwe school met 16 leslokalen te realiseren. Er wordt onderzoek gedaan naar een locatie voor deze school.

28

Visie en Programma huisvesting onderwijs Vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026 – 2039. Vaststellen Programma en Overzicht huisvesting onderwijs 2026. De ingediende aanvragen zijn beoordeeld en ter vaststelling in het Programmahuisvesting onderwijs opgenomen. 4. Zorgen voor een veilige woon- en leefomgeving Uitvoeringsplan veiligheid 2025 In 2025 hebben we uitvoering gegeven aan onze prioriteiten, ambities en acties uit het vastgestelde "Uitvoeringsplan veiligheid 2025". Het resultaat hiervan is in de "Raadsmemo Veiligheidsbeeld 2025" van 23 januari 2026 aan de gemeenteraad gepresenteerd. De veiligheidsthema's die in het Veiligheidsbeeld benoemd worden zijn divers en strekken zich uit over meerdere programma's en beleidsvelden. Als het gaat om een veilige woonen leefomgeving kwamen de volgende twee onderwerpen in 2025 nadrukkelijk in beeld: Weerbare samenleving Naast onze gestelde prioriteiten, hebben we gezien dat de gemeente Barneveld een relevante rol speelt als we kijken naar de maatschappelijke ontwikkelingen in de wereld met toenemende spanningen, hybride dreigingen en klimaatverandering. Weerbaar zijn tegen crises en onverwachte bedreigingen vraagt om vooruitdenken en tijdige voorbereiding bij inwoners, organisaties, ondernemers en onze eigen organisatie.

Daarom hebben we het thema weerbare samenleving gedurende het jaar toegevoegd aan onze prioriteiten. Dit heeft zich in 2025 vertaald naar het opstarten van onze lokale aanpak weerbare samenleving waarin het lokaal maatschappelijk netwerk een grote rol speelt. In diezelfde lijn hebben we onze gemeente aangemeld voor deelname aan de regionale pilot noodsteunpunten. Jeugd Op het thema jeugd hebben we de afgelopen jaren in toenemende mate geconstateerd dat problemen die binnen de schoolomgeving ontstaan, zoals grensoverschrijdend gedrag, pestincidenten of beginnende zorgsignalen, zich verder afspelen in de openbare ruimte. Tegelijkertijd zien we dat incidenten die zich buiten school voordoen, hun weerslag hebben op het veiligheidsgevoel en de sociale dynamiek binnen scholen. Deze verwevenheid tussen de schoolcontext en de leefomgeving vraagt om een samenhangende aanpak. In 2025 zijn we daarom gestart met het project Veilig In en Om Scholen (VIOS).

Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2025

Rekening 2024

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

5.296 - 1.445 6.741

- 2.365 - 2.365 -

- 1.976 - 3.277 1.301

- 2.723 - 2.508 - 215

- 747 N 770 V - 1.517 N

3.2 Aantrekkelijke leefomgeving 321 Veiligheid 322 Groen 323 Begraven 324 Afvalinzameling en -verwerking 325 Riolering & water 326 Milieu & ruimtelijke ordening 327 Wegen 328 Reiniging en vuilbeheersing

- 21.377 - 6.732 - 5.316 - 488 2.312 1.918 - 5.200 - 6.690 - 1.181

- 22.666 - 7.008 - 5.605 - 617 2.563 1.872 - 6.456 - 6.282 - 1.133

- 22.801 - 6.813 - 5.638 - 225 2.440 1.741 - 7.124 - 6.267 - 915

- 21.531 - 6.774 - 5.809 - 203 2.445 2.033 - 6.030 - 6.191 - 1.003

1.269 V 39 V - 171 N 22 V 5V 291 V 1.095 V 76 V - 89 N

3.3 Adequate voorzieningen 331 Publiekszaken 332 Huisvesting onderwijs 333 Bibliotheek 334 Kunst en cultuur 335 Sportaccommodaties 336 Overige accomodaties 337 Speelvoorzieningen

- 16.242 - 721 - 5.960 - 1.088 - 2.433 - 5.108 - 654 - 279

- 18.021 - 599 - 6.881 - 1.121 - 2.929 - 4.875 - 1.274 - 344

- 18.369 - 381 - 7.572 - 1.217 - 2.766 - 5.428 - 692 - 314

- 17.794 - 474 - 6.995 - 1.139 - 2.885 - 5.398 - 600 - 304

575 V - 93 N 577 V 78 V - 118 N 30 V 92 V 9V

Saldo van baten en lasten

- 32.323

- 43.051

- 43.146

- 42.049

1.097 V

Mutatie reserves 3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief) 312 Grondexploitatie woningen

- 1.096 - 1.096

-

- 1.307 - 1.307

- 228 - 228

1.079 V 1.079 V

3. Woon- en leefomgeving Saldo van baten en lasten 3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief) 311 Volkshuisvesting 312 Grondexploitatie woningen

Mutatie reserves

- 1.096

-

- 1.307

- 228

1.079 V

Resultaat

- 33.419

- 43.051

- 44.453

- 42.277

2.176 V

De financiële afwijkingen (ten opzichte van de actuele begroting) worden per programma en beleidsproduct toegelicht in Bijlage 2 Verschillenanalyse.

29

4. Samenwerken, dienstverlenen en besturen

Wat hebben we bereikt? In 2025 heeft de gemeente Barneveld verdere stappen gezet om samenhangend, wendbaar en omgevingsbewust te werken. De groei van de gemeente en de complexiteit van opgaven vroegen opnieuw om nauwere samenwerking – binnen dorpen en wijken, binnen onze regio’s en in bredere bestuurlijke netwerken. Daarnaast is stevig geïnvesteerd in eigentijdse dienstverlening en het versterken van de organisatie. 1. Slagvaardig bestuur dat opereert in verbinding 1.1 Samenwerken binnen de gemeente Gebiedsgericht werken In 2025 is de Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken vastgesteld, waarmee een duidelijke basis is gelegd voor een meer herkenbare en consistente manier van samenwerken met inwoners, ondernemers en organisaties. Deze aanpak gaf richting aan partnerschappen in de wijk en aan betere interne afstemming. Hierdoor weten bewoners en organisaties de gemeente beter te vinden en worden signalen sneller opgepakt. De uitvoering van gebiedsgericht werken kreeg verdere vorm via gebiedsagenda’s in Kootwijkerbroek en Zwartebroek/Terschuur en de start van vergelijkbare processen in Barneveld, Kootwijk en Garderen. Dit blijft een intensief en lokaal verschillend traject, maar zorgt voor meer gezamenlijke prioriteiten en betere afstemming tussen gemeente en dorpen. De inzet van gebiedsregisseurs is een belangrijk verbindend element geworden.

De ondersteuning van inwonersinitiatieven kreeg vervolg via workshops en een fondsenmarkt. Steeds meer initiatieven vinden (mede)financiering buiten de gemeente; de dorpendeal in Voorthuizen is daarvan een concreet voorbeeld. Participatie Het participatiebeleid is in 2025 verder doorontwikkeld na evaluatie en het opstellen van een Ontwikkelagenda. Medewerkers versterkten hun vaardigheden via trainingen, wat leidde tot betere gesprekken en een professionelere procesaanpak. Er werden 175 trajecten geregistreerd in spoor 1 (ruimtelijke initiatieven van inwoners) en 48 trajecten in spoor 2 (gemeentelijke projecten en beleid), vergelijkbaar met 2024. Nieuwe hulpmiddelen – zoals geactualiseerde participatiepagina’s, de handreiking Inclusieve Participatie en de keuze voor een online tool – zorgden voor meer uniformiteit en toegankelijkheid. De eindevaluatie liet zien dat participatie steeds meer onderdeel is van regulier werk, maar ook dat betere registratie en verdere borging nodig blijven. 1.2. Samenwerken binnen de regio’s Regio Foodvalley Regio Foodvalley is onze kernregio. Een belangrijk resultaat was de vaststelling van de Strategische Agenda 2026–2030 door alle gemeenteraden, gevolgd door een concreet werkprogramma. De regio haalde opnieuw aanzienlijke middelen binnen: €25 miljoen Rijksmiddelen, plus €15 miljoen vanuit de provincie. Barneveld kreeg o.a.

bijdragen voor sportvoorzieningen, de Barneveldse Techniek Opleiding en de ijs- en skeelerbaan. Daarnaast stelde het Rijk middelen beschikbaar voor doorfietsroutes die de regionale bereikbaarheid verbeteren. Regio Amersfoort Binnen Regio Amersfoort lag de focus op mobiliteit, lobby en bestuurlijke afstemming. Er is stevig ingezet op de dossiers A1/A30 en knooppunt Hoevelaken, wat leidde tot meerdere Kamerbreed gesteunde moties. Daarnaast is gewerkt aan MIRT‑projecten en maakt Barneveld via het UNed‑programma Regiopoorten deel uit van strategische verkenningen rond woningbouwlocaties bij stations. 1.3. Samenwerken in bredere netwerken: Public Affairs & Loby De professionalisering van Public Affairs kreeg in 2025 een impuls: beleid werd geactualiseerd, een adviseur werd aangesteld en voor prioritaire dossiers (defensie, stikstof, infrastructuur, woningbouw) zijn strategische fiches opgesteld.Deze inzet leidde tot concrete resultaten, zoals brede Kamersteun voor moties over infrastructuur en landelijke aandacht voor regionale stikstofvraagstukken en de wolvenproblematiek. Ook op defensie en woningbouw zijn stappen gezet via bestuurlijke overleggen en gesprekken met Kamerleden. 2. Eigentijdse dienstverlening en communicatie 2.1.Dienstverlening De dienstverlening bleef gericht op toegankelijkheid, digitalisering waar mogelijk en persoonlijk contact waar nodig.

Resultaten in 2025 waren onder meer: 55% van de vragen werd bij het eerste contact afgehandeld (31.540 contacten). 81% van de producten was digitaal aan te vragen. MijnBarneveld en MijnBelastingloket werden gemiddeld 52 keer per dag bezocht. Digitale toegankelijkheid steeg naar 79%. 6.800 meldingen openbare ruimte, waarvan 5.200 digitaal. Daarnaast werd uitvoering gegeven aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en werd zaakgericht werken verder geborgd. Via het inwonerspanel zijn drie onderzoeken uitgevoerd en datagestuurd werken is verder versterkt ter ondersteuning van dienstverlening. 2.2. Communicatie De newsroom draaide een succesvolle pilot gericht op social mediabereik, wat leidde tot forse stijgingen in volgers, bereik en interactie. Ook werd begonnen met structurele afhandeling van vragen via sociale media.In de interne communicatie is een duidelijke visie vastgesteld, zijn kanalen beter geregisseerd en is een start gemaakt met de ontwikkeling van een nieuw intranet. De huisstijl is verder aangescherpt en de beeldbank ingericht. Op het thema begrijpelijke taal zijn workshops, hulpmiddelen en bewustwording binnen de organisatie versterkt. 3.

Toekomstbestendige organisatie Binnen de vijf grote opgaven (duurzaamheid, dienstverlening, bestaanszekerheid, landelijk gebied, fysieke ontwikkeling) is programmatisch en concernbreed gewerkt om meer gerichte voortgang te behalen. Programmatisch en projectmatig werken zijn verder geharmoniseerd. Het strategisch vermogen is versterkt met de start van het team Strategie & Regie en de ontwikkeling van een breder Strategie Netwerk. Daarnaast is gewerkt aan digitalisering van archieven, versterking van informatiebeveiliging en uitvoering van besparingsmaatregelen. Strategische personeelsplanning bood inzicht in toekomstige capaciteits- en competentiebehoeften, terwijl portfoliomanagement hielp bij prioritering van

30

opgaven. 4. Slot 2025 was een jaar waarin Barneveld zichtbaar groeide in samenwerking, dienstverlening en organisatorische wendbaarheid. Met inwoners, partners, regio’s en andere overheden is gewerkt aan geïntegreerde oplossingen die bijdragen aan een sterke en verbonden gemeenschap.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Om in 2025 tot resultaten te komen, heeft de gemeente Barneveld gericht geïnvesteerd in drie samenhangende pijlers: samenwerking, dienstverlening & communicatie en organisatieontwikkeling. Deze pijlers vormen de basis onder de manier waarop we onze groeiende en steeds complexere opgaven aanpakken. 1. Versterking van de samenwerking In 2025 is verder gebouwd aan een samenhangende manier van samenwerken binnen drie schillen: Binnen de gemeente, via gebiedsgericht werken en een verdere professionalisering van participatie. In de directe regio’s, met intensieve samenwerking binnen Regio Foodvalley en Regio Amersfoort. In bredere netwerken, via versterkte positionering richting provincie, Rijk en andere relevante bestuurlijke tafels. Al deze vormen van samenwerking droegen bij aan meer gezamenlijke uitvoeringskracht en het tijdig kunnen inspelen op ontwikkelingen. 2. Versterking van dienstverlening en communicatie De doorontwikkeling van dienstverlening kreeg vorm via het programma Dienstverlening, met aandacht voor toegankelijkheid, digitalisering en procesverbetering. Parallel hieraan gaf de vernieuwde communicatievisie richting aan een meer proactieve, luisterende en herkenbare gemeente. 3. Versterking van de organisatie In 2025 zijn de in 2024 gelegde fundamenten verder uitgebouwd.

Programmatisch en concernbreed werken werd verstevigd, strategisch vermogen is versterkt en bedrijfsvoering en informatievoorziening zijn doorontwikkeld. Hiermee is opnieuw een stap gezet naar een wendbare organisatie die onze groei en opgaven duurzaam kan dragen. Deze drie pijlers vormden in 2025 het fundament onder onze manier van werken. Bij de hiernavolgende speerpunten verantwoorden we specifiek welke inspanningen hiervoor per pijler zijn gedaan Samen maken deze inspanningen zichtbaar dat gemeente Barneveld steeds meer uitgroeit tot een organisatie die in verbinding werkt, omgevingsbewust handelt en gericht is op maatschappelijke impact. De resultaten die in de hiernavolgende speerpunten worden toegelicht, zijn hiervan het concrete dagelijkse bewijs.

31

4.1 Bestuur Speerpunt Samenwerken in netwerken

Effectiever samenwerken voor meer maatschappelijke impact. Doel

Binnen de gemeente: we versterken de samenwerking met inwoners, ondernemers en organisaties door gebiedsgericht en participatief te werken. Zo benutten we lokale kennis en vergroten we het draagvlak voor beleid en uitvoering. 1. Gebiedsgericht werken Vernieuwde samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken In 2025 is de notitie Samenwerkingsaanpak met dorpen en wijken vastgesteld. Vervolgens is een uitvoeringsagenda opgesteld om de acties uit deze aanpak te realiseren en te borgen. De afgelopen maanden is intensief gewerkt aan de drie sporen: 1. samenwerken met dorpen en wijken, 2. samenwerken met partners in de wijk, 3. samenwerken binnen de gemeentelijke organisatie. De samenwerking met dorpen en wijken is continu in ontwikkeling en vraagt blijvende aandacht en heldere communicatie. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties weten de weg naar ons steeds beter te vinden en ervaren dat hun signalen worden opgepakt. De samenwerking met plaatselijke belangenorganisaties en wijkplatforms wordt steeds professioneler waardoor we steeds meer gedragen oplossingen die passen bij de specifieke lokale behoeften en die de gemeenschappen als geheel versterken. Ook de verschillende partners in de wijk sluiten vaker aan bij activiteiten in de wijk en werken vaker samen met ons samen om gezamenlijke doelen te bereiken.

Wij willen de inwonerskracht koppelen aan professionele deskundigheid waardoor er meer draagvlak ontstaat door en voor inwoners. Binnen de interne organisatie is hard gewerkt aan een cultuuromslag die het gebiedsgericht werken verder versterkt. Tegelijkertijd is ingezet op een betere en soepelere inpassing van gebiedsgerichte activiteiten binnen onze eigen begrotingscyclus en besluitvormingsprocessen. Daarbij werken we nauw samen met collega’s die gebiedsgericht werken steeds meer integreren in hun werkprocessen. Onze samenwerkingsaanpak wordt door de Provincie Gelderland gezien als een voorbeeld voor andere gemeenten. Daarom staan wij open voor werkbezoeken. Onlangs hebben wij de gemeente Neder-Betuwe ontvangen. Hiermee dragen wij bij aan kennisdeling én voldoen wij aan de subsidievoorwaarden van de provincie. Dorpsplannen en gebiedsagenda’s Samen met de dorpen Kootwijkerbroek en Zwartebroek/Terschuur zijn gebiedsagenda’s opgesteld. De bestaande plannen en visies uit de dorpen en wijken zijn vertaald naar gezamenlijke agenda’s per gebied. We hebben ervaren dat dit een intensief proces is dat steeds bijgeschaafd moet worden en in ieder dorp en gemeenschap anders wordt ervaren en opgepakt. Het gebiedsgericht werken — en de inzet van gebiedsregisseurs — heeft inmiddels stevig zijn plek gevonden als verbindende schakel tussen samenleving en gemeente.

Ook voor de overige dorpen willen we werken met gebiedsagenda’s. In Barneveld, Kootwijk en Garderen is inmiddels gestart met het proces om tot een gebiedsagenda te komen. Deze processen zijn nog niet overal afgerond. Het proces is bovendien dynamisch en vraagt voortdurende bijsturing en het inspelen op nieuwe ontwikkelingen en initiatieven. Voor de kernen de Glind en Stroe wordt gewerkt aan een gebiedsgericht omgevingsprogramma als nadere uitwerking van de Omgevingsvisie 2030.

Inwonersinitiatieven en ondersteuning Het ondersteunen van inwonersinitiatieven is essentieel om betrokkenheid en eigenaarschap te vergroten. Om inwoners en vrijwillige organisaties hierbij te helpen, hebben we samen met de Leefbaarheidsalliantie en verschillende lokale en landelijke fondsen een fondsenmarkt en diverse workshops georganiseerd. We investeren actief in een kanteling waarbij initiatieven niet primair afhankelijk zijn van gemeentelijke financiering. Een mooi voorbeeld hiervan is Verantwoording de dorpendeal die in Voorthuizen door de Oranjevereniging is binnengehaald — een cofinanciering tussen de gemeente Barneveld en andere partijen. 2. Participatie Samen leren en ontwikkelen In 2025 is verder gebouwd op het participatiebeleid dat sinds 2023 van kracht is. Op basis van de tweede evaluatie (2024) zijn verbeterpunten opgenomen in een door de raad vastgestelde Ontwikkelagenda. Medewerkers hebben actief geleerd van praktijkervaringen, trainingen en lunchlezingen over o.a. inclusieve participatie, omgaan met weerstand en het maken van participatieverslagen (met inzet van AI). Hierdoor is de kwaliteit van gesprekken, procesinrichting en verslaglegging merkbaar gestegen. Doorontwikkeling van participatie Participatie is in 2025 zichtbaar verder verbreed en verdiept.

Er zijn in 2025 175 trajecten in spoor 1 (Participatie bij ruimtelijke initiatieven: inwoners/initiatiefnemers).geregistreerd. Daarnaast zijn binnen spoor 2 (participatie bij gemeentelijk beleid en projecten: gemeente → inwoners) 48 trajecten geregistreerd. Dit is vergelijkbaar met het aantal trajecten in 2024 (181 trajecten spoor 1 en 43 trajecten spoor 2). Nog niet alle trajecten waren overigens geregistreerd. Daarvoor zijn acties uitgezet waardoor de participatie vollediger er en consistenter kan worden gemonitord in het komende verslagjaar. Participatie werd toegepast bij uiteenlopende opgaven, waaronder de woonzorgvisie, het AZC-proces, reconstructie Wolweg, sporthal Terschuur, het energiebeleidsprogramma, de Omgevingsvisie en het maatregelenpakket ombuigingen. Deze trajecten laten zien dat participatie steeds meer onderdeel is van regulier beleid en uitvoering. Hulpmiddelen, standaardisatie en methoden Om medewerkers beter te ondersteunen zijn in 2025 diverse hulpmiddelen ontwikkeld of verbeterd: Duidelijkere participatiewebpagina’s voor inwoners en initiatiefnemers. Aangescherpte en uitgebreide communicatieve participatiemiddelen, verzameld op intranet. Handreiking Inclusieve Participatie, inclusief introductie via een lunchlezing. Keuze voor een online participatietool (OpenStad) na marktverkenning.

Afronding pilot inwonersinitiatieven: 44 initiatieven in behandeling, waarvan 30 afgerond; inclusief een inspirerende bijeenkomst met initiatiefnemers. Deze hulpmiddelen zorgen voor meer uniformiteit, lagere drempels voor inwoners en een professionelere werkwijze binnen de organisatie. Borging, capaciteit, implementatie en evaluatie Het participatiebeleid is in 2025 geëvalueerd op werking en effecten. Deze eindevaluatie geeft inzicht in wat goed loopt en waar doorontwikkeling nodig is, zoals registratie, interne afstemming en het vergroten van inclusiviteit. De Participatieverordening en structurele borging van het beleid worden in 2026 opnieuw aan de gemeenteraad voorgelegd, zodat een nieuwe raad weloverwogen keuzes kan maken over ambities en uitvoeringskracht. Capaciteit voor ondersteuning blijft een aandachtspunt. De vraag naar begeleiding groeit, zowel bij beleidsprocessen als bij initiatieven van inwoners. Met name de maatschappelijk initiatieven nemen toe. Tegelijk nemen we ook een zekere ‘participatiemoeheid” waar. Twee verschillende richtingen, die vragen om goed uitgedachte en ook nieuwe vormen van inwoners- en overheidsparticipatie, die worden meegenomen bij de herijking van het beleid.

32

Speerpunt Versterken positie gemeente Barneveld in de regio

Doel

Effectiever samenwerken voor meer maatschappelijke impact Binnen de regio('s): we profileren ons als een zelfbewuste en invloedrijke partner in de regio. Door actief samen te werken aan gezamenlijke opgaven vergroten we onze slagkracht en zichtbaarheid. Via bredere netwerken: we bewegen ons strategisch in bovenregionale netwerken. Door signalen vroegtijdig op te vangen en gericht te lobbyen, vergroten we onze invloed op beleid en middelen. 1. Samenwerken binnen de regio: Regio Foodvalley 2025: Het zwaartepunt van de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking ligt binnen Regio Foodvalley, onze WGR-kernregio. In de zomer van 2025 is de Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030 vastgesteld door alle gemeenteraden. In de Strategische Agenda zijn de gezamenlijke regionale ambities en activiteiten opgenomen rondom de thema’s “Verantwoord groeien” en “Toekomstbestendige Economie”. De strategische agenda sluit aan bij de belangen en ambities van gemeente Barneveld op diverse beleidsterreinen, zoals bereikbaarheid, landbouw, wonen, e.d. Op basis van de strategische agenda is in 2025 vervolgens het Werkprogramma Strategische Agenda 2026-2030 opgesteld. Dit werkprogramma beschrijft de inzet vanuit het regiobureau in samenhang met de inzet van gemeenten op de programma’s uit de strategische agenda. Ook hierin zijn de regionale belangen van gemeente Barneveld geborgd.

Er is ingezet op het binnenhalen van externe fondsen. Zo haalde Regio Foodvalley € 25 miljoen subsidie binnen aan Rijksgelden in het kader van de Regio Deals. Gemeente Barneveld diende hierbij twee concrete projecten in, te weten Sporthal Terbroek (gevraagde subsidie € 1,2 miljoen) en Accommodatie Veluwse Boys (gevraagde subsidie € 0,5 miljoen). Beide subsidies zijn toegekend. Ook haalde Regio Foodvalley € 15 miljoen subsidie van de Provincie binnen voor voorzieningen die bijdragen aan de schaalsprong waar de regio voor staat. Gemeente Barneveld ontvang hierbij € 2 miljoen subsidie voor de Barneveldse Techniek Opleiding (BTO) en € 0,8 miljoen voor de ijs- en skeelerbaan. Ook diende Regio Foodvalley bij het Rijk met succes een aanvraag in voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). Op basis hiervan stelt het Rijk € 43,2 miljoen beschikbaar voor de aanleg van regionale doorfietsroutes tussen Barneveld, Ede, Wageningen en Veenendaal.

Regio Amersfoort 2025 Regio Amersfoort werkt samen op basis van een bestuursconvenant tussen de Utrechtse gemeenten van de Regio. De Gelderse gemeenten Barneveld en Nijkerk participeren op onderdelen in de samenwerking. De samenwerking van gemeente Barneveld binnen Regio Amersfoort focust zich op Bereikbaarheid, Lobby en algemene afstemming via het Bestuurlijk Overleg Regio Amersfoort (BORA) voor burgemeesters. Voor wonen, landelijk gebied, economie en verstedelijking/RO volgen we de agenda’s. Op het gebied van Bereikbaarheid participeert gemeente Barneveld in een aantal onderwerpen onder de noemers ‘Rijk-regio’ en ‘Regionaal en bovenlokaal’ en niet in onderwerpen die alleen Utrechtse gemeenten aangaan. Dergelijke onderwerpen pakken wij juist op binnen de regio Foodvalley. Opgaven waar we in 2025 nadrukkelijk binnen de Regio Amersfoort aan hebben gewerkt zijn de MIRT projecten A28-A1 Knooppunt Hoevelaken en A1-A30 Barneveld. Daarnaast zijn we via de Regio Amersfoort aangesloten bij het UNed-programma Regiopoorten dat ons mogelijk op termijn kansen biedt bij het ontwikkelen van woningbouwlocaties nabij de treinstations in Barneveld. Door onze inzet binnen de Mobiliteitsagenda Regio Amersfoort is in het BO MIRT van begin 2026 geld beschikbaar gesteld voor de aanpak van A30 Aansluiting 4, Barneveld-Zuid en voor de reconstructie van de Eendrachtstraat naar een 30 km/u weg.

De inzet van gemeente Barneveld in Regio Amersfoort op het gebied van lobby heeft zich gefocust op het aanpakken van de A1-A30 in samenhang met Knooppunt Hoevelaken. Zo hebben wij in de regio bijgedragen aan het opstellen van de Moties Veltman (VVD) en Van Dijk (NSC). De Tweede Kamer heeft beide moties aangenomen. Inmiddels is er ook brede Kamersteun voor dit thema. Daarnaast zijn diverse acties uitgezet om de A1-A30 en Knooppunt Hoevelaken op de landelijke lobbyagenda’s te krijgen, zoals de MRU-brief die vanuit Regio Amersfoort is verstuurd aan informateur en onderhandelende partijen. Deze brief gaat in op het nationale fileknelpunt knooppunt Hoevelaken/knooppunt A1-A30 Barneveld. De brief roept op tot een compleet, financieel gedekt en juridisch geborgd maatregelenpakket, dat Verantwoording voorziet in geborgde stikstofreductie en natuurherstel. 2. Samenwerken binnen bredere netwerken: Public Affairs & Lobby Strategische positionering in 2025 In 2025 heeft de gemeente Barneveld gewerkt aan het verstevigen van haar positie binnen en buiten de regio, in lijn met de doelstelling uit de programmabegroting om de gemeente sterker te positioneren richting andere overheden en relevante netwerken. Dit is gedaan door het actief onderhouden van bestuurlijke en ambtelijke netwerken en door gericht invloed uit te oefenen op dossiers die van strategisch belang zijn voor Barneveld.

Actualisatie van Public Affairs-beleid en organisatie Om deze inzet te structureren is het Public Affairs-beleid geactualiseerd en is een vaste adviseur Public Affairs en Lobby aangesteld. Daarnaast zijn voor de door het college vastgestelde prioritaire lobbydossiers – defensie, stikstof/landelijk gebied, infrastructuur en woningbouw – strategische lobbyfiches opgesteld. Hierin zijn doelen, kernboodschappen, stakeholders en beïnvloedingsmomenten uitgewerkt. Ook is gewerkt aan structurele monitoring van politieke ontwikkelingen en informatievoorziening richting bestuur en organisatie. Gerealiseerde resultaten in regionale en landelijke beïnvloeding Binnen deze aanpak zijn in 2025 verschillende concrete resultaten geboekt. Enkele voorbeelden: Infrastructuur (A1/A30 en Knooppunt Hoevelaken): meerdere gezamenlijke moties van Barneveld, Nijkerk en Amersfoort zijn met brede steun in de Tweede Kamer aangenomen. Stikstof en landelijk gebied (Regio Foodvalley): Barneveld heeft actief bijgedragen aan het agenderen van structurele stikstofoplossingen en aan de positionering van de regio richting Rijk en provincie. Er is o.a. een regionale petitie aangeboden aan de Tweede Kamer en er zijn werkbezoeken en gesprekken met Kamerleden georganiseerd.

Resultaten op overige strategische dossiers Ook op andere dossiers is voortgang geboekt: Wolf: een gezamenlijke brandbrief van Veluwse gemeenten leidde tot landelijke politieke aandacht en Kamervragen. Defensie: Barneveld diende een zienswijze in op het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie en maakte bestuurlijke afspraken met Rijk en provincie. Woningbouw: de gemeente heeft haar positie versterkt via rondetafelgesprekken met de Tweede Kamer en regionale samenwerking binnen Regio Foodvalley en Regio Amersfoort. Versterking van de invloed en netwerkpositie Door deze inzet in netwerken, lobbytrajecten en samenwerkingen heeft Barneveld in 2025 haar positie als actieve en invloedrijke partner binnen de regio en richting provincie en Rijk verder versterkt.

33

Speerpunt Dienstverlening en communicatie

Doel

Dienstverlening Wij bieden toegankelijke, betrokken en oplossingsgerichte hulp: Uw vraag is leidend Digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig Geen omwegen, wel meedenken 1. Transparante, betrouwbare en toegankelijke dienstverlening We hebben in 2025 verder gewerkt aan een gemakkelijk toegankelijke gemeentelijke dienstverlening vanuit de volgende uitgangspunten: Vraag van de burger & ondernemer staat centraal in onze dienstverlening. De dienstverlening is digitaal waar het kan. Persoonlijk contact in onze dienstverlening waar nodig. We bereikten in 2025 onder andere: 55% van de vragen handelen we af bij het eerste contact in de frontoffice op een totaal van 31.540 contacten. Daarvan waren 29.000 via telefonisch contact (2024: 59%). 81% van de producten die we via de website in 2025 aanboden zijn digitaal aanvraagbaar (76% in 2024). MijnBarneveld en MijnBelastingloket werd gemiddeld meer dan 52 keer dagelijks bezocht in 2025 (in 2024 was dit ruim 39 keer dagelijks). Op digitale toegankelijkheid scoort de gemeente bijna 79% in 2025 (2024: bijna 75%). In 2025 zijn bijna 6.800 (2024: 5.200) meldingen openbare ruimte ingediend, waarvan ruim 5.200 (2024: 4.200) via een digitaal formulier. Speerpunt Dienstverlening Betere dienstverlening voor inwoners, bedrijven en instellingen, waarbij zij in het contact met de gemeente ervaren: 'Ik ben blij met Barneveld'.

Werken aan betere dienstverlening blijft een continu proces. Ook in 2025 lag daarbij de focus op het nog verder op orde brengen van de digitale processen, die voor iedereen goed en makkelijk toegankelijk zijn. Door het optimaliseren van het interne informatiezaaksysteem, waardoor wij inwoners sneller en eenduidig en antwoord hebben kunnen geven waardoor zij minder het “van het kastje naar de muur” -gevoel beleefden. Onderstaande resultaten hebben concreet daaraan bijgedragen.

Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer De gemeente Barneveld heeft uitvoering geven aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) die per 1 januari 2026 van kracht is geworden. De gemeente Barneveld maakt geen onderscheid tussen officiële en niet officiële berichten bij de implementatie van de Wet Verantwoording modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Zaakgericht werken Adoptie en borging van zaakgericht werken heeft in 2025 centraal gestaan met name voor de onderdelen bestuurlijke besluitvorming, beleid en digitale dienstverlening. De beheerorganisatie is verder toekomstbestendig ingericht. Inwonerspanel In 2025 zijn 3 onderzoeken uitgevoerd met het inwonerspanel, te weten over mogelijke besparingsmaatregelen, het sociaal domein en communicatiemiddelen. Doorontwikkeling van dienstverleningskanalen Om het gebruik van meerdere dienstverleningskanalen in samenhang te optimaliseren haakt de gemeente aan bij de landelijke ontwikkeling van een chatbot GEM. De landelijke doorontwikkeling heeft ook deels in 2025 vertraging opgelopen. In de tweede helft van 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de interne pilot. Verder zijn de gebruiksmogelijkheden van MijnBarneveld uitgebreid en stimuleren we het gebruik van de landelijke Berichtenbox.

Datagestuurd werken In 2025 is datagestuurd werken in onze dienstverlening verder doorontwikkeld op diverse fronten zodat sturing op basis van actuele data nog beter mogelijk is. Tevredenheidsmeting Een tevredenheidsmeting heeft in 2025 niet plaatsgevonden. Deze is doorgeschoven naar 2026 en zal uitgevoerd worden na het traject kwaliteitszorg bij het KCC.

34

Doel

Verantwoording

2. Communicatie We ontwikkelen ons verder tot een informerende en luisterende gemeente. Een gemeente die de samenleving ingaat, proactief is en op de juiste momenten en op een goede manier de samenleving betrekt en het gesprek aangaat. Medewerkers voelen zich geïnformeerd, betrokken en gemotiveerd om samen te werken aan de doelstellingen van de organisatie. In 2025 werkten we verder vanuit onze communicatievisie en hebben de volgende resultaten bereikt: Newsroom: We hebben een succesvolle pilot gedraaid op de inzet van social media om ons bereik en de effectiviteit van deze kanalen te vergroten. Dit deden we met een externe partij. Eind 2025 hebben we het overgrote deel van deze werkzaamheden geborgd in team, zoals het maken van effectieve posts voor de diverse kanalen. Ook is de newsroom vanaf 2025 gaan reageren op berichten en vragen van inwoners via deze kanalen. Door de pilot is het aantal volgers op Facebook met 33%, op Instagram met 33%, op LinkedIn met 12% gestegen. Op X zakte het aantal volgers: -4%. Ook het aantal impressies steeg per kanaal: Facebook 135%, Instagram 156%, LinkedIn 16%. Ook hier zakte X met -36%. Daarnaast zien we een hogere score op engagement (interactie) en een toename op reacties en DM’s via socials. We bereiken dus meer inwoners via deze kanalen. Door een campagne heeft ook de digitale nieuwsbrief meer bereik: stijging van 28%.

We namen de omgevingsanalyses kritisch onder de loep en hebben de tool Coosto uitgebreid om de resultaten te optimaliseren. De omgevingsanalyses versterken een open en luisterende houding in de organisatie. Door te weten wat er in de samenleving speelt, kunnen medewerkers daarop snel en makkelijk inspelen. Interne communicatie: Visie op interne communicatie is ontwikkeld en vastgesteld en de aanpak ervan is gestart op 5 hoofdlijnen: Strategie, overlegstructuur, regie op kanalen, begeleiding management en een nieuw intranet. Deze verandering zal op lange termijn steeds meer merkbaar zijn in de organisatie. Voor het leggen van de basis zijn forse stappen in gemaakt in 2025, zoals de strategie, de positionering van het intranet en de regie op de kanalen. Tot op heden is het effect dat er meer bewust wordt nagedacht en geadviseerd over interne communicatie. Huisstijl en herkenbaarheid: We hebben gewerkt aan eenheid in uitingen door het vaststellen en beschikbaar maken van sjablonen en diverse huisstijlwijzers: fotografiewijzer, illustratiewijzer, schrijfwijzer. Deze worden dagelijks gebruikt door de organisatie bij het maken van communicatieuitingen. Beeldbank is opgezet en gevuld met foto’s die voldoen aan de fotografiewijzer en privacywetgeving. We gebruiken deze in onze communicatie-uitingen. De beeldbank wordt beheerd en actueel gehouden.

Er is nog aanvulling nodig van actuele foto’s. Begrijpelijke taal: We hebben gewerkt aan bekendheid, vaardigheid en bewustwording door: workshops voor nieuwe en bestaande medewerkers. Borging in onboarding verkend. vernieuwde en geactualiseerde informatie en praktische handvatten voor collega’s op intranet, zoals tools om begrijpelijk te schrijven, een voorbeeldbrief, een checklist en praktische tips. promotie van workshops en aandacht voor begrijpelijke taal binnen de organisatie. Behoeften, knelpunten en ontwikkelkansen in kaart gebracht, zodat we in 2026 gericht aan de slag kunnen met verdere acties.

4.2 Interne dienstverlening Speerpunt Versterken realisatiekracht middels Barneveld groeit

Doel

Een wendbare gemeentelijke organisatie met meer strategische slagkracht om de groei van de gemeente, nieuwe complexe opgaven en veranderende behoeften in de samenleving efficiënt en effectief te kunnen faciliteren. 1. Wijze van werken Versterken opgavegericht werken In 2025 heeft de gemeente op vijf grote opgaven haar inspanningen via een werkprogramma gecontinueerd. Het gaat om de opgaven op het gebied van: duurzaamheid, dienstverlening, bestaanszekerheid, landelijk gebied en de fysieke ontwikkelopgave. Deze opgaven worden op een programmatische wijze doelgericht en concernbreed aangestuurd. Door vanuit een concernperspectief te sturen op projecten en activiteiten, zorgen we voor doelgerichte versnelling in de aanpak van complexe maatschappelijke opgaven. Het afgelopen jaar is aandacht besteed aan het harmoniseren en verder uitwerken van programmatisch werken en het doorontwikkelen van het projectmatig werken binnen programma’s en de i-projecten. Een planmatige aanpak van activiteiten en projecten is belangrijk om gericht bij te kunnen dragen aan het behalen van de doelen binnen de grote opgaven.

Versterken strategisch werken Het afgelopen jaar is stevig geïnvesteerd in het versterken van het strategisch vermogen van de gemeente middels een 'en-en'-aanpak. Zo is in 2025 het team Strategie en Regie gestart, dat concernbreed opereert, verbindingen legt en regie voert. Daarnaast is het bestaande Strategisch Verantwoording Beraad doorontwikkeld naar een Strategie Netwerk met concern- en domeinstrategen dat voor strategisch advies vanuit een concernbreed perspectief wordt ingezet. Vanuit het Strategie Netwerk is vanaf september 2025 gestart met de voorbereiding en begeleiding van de bestuurswissel in 2026. Andere ontwikkelingen waarbij het Strategie Netwerk is betrokken, zijn bijvoorbeeld de kabinetsformatie en de vernieuwing van de indeling van de Programmabegroting. 2. Organisatie Organisatieontwikkeling In 2025 heeft de gemeentelijke organisatie een deel van haar bedrijfsprocessen doorontwikkeld als onderdeel van de continue organisatieontwikkeling. Het afgelopen jaar is de aandacht uitgegaan naar onder andere het gemeentelijke informatiebeheer. Daarbinnen is ingezet op digitalisering van archieven en verdergaande informatiebeveiliging. Ook leidde de uitvoering van de eerste besparingsmaatregelen tot pilots om anders te werken. De organisatie liep af en toe tegen de grenzen van haar uitvoeringscapaciteit en absorptievermogen aan.

Het traject Strategische Personeelsplanning heeft de organisatie inzicht gegeven wat de teams kwantitatief en kwalitatief nodig hebben om toekomstbestendig te blijven. Via de managementcyclus worden de ontwikkelingen gemonitord en waar mogelijk gedoseerd. Portfoliomanagement biedt de eerste handvatten om de vele opgaven te prioriteren.

35

Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2025

Rekening 2024

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

- 3.991 - 1.742 - 1.575 - 674

- 3.364 - 1.546 - 1.162 - 656

- 3.549 - 1.606 - 1.227 - 716

- 5.756 - 1.721 - 3.274 - 761

- 2.207 N - 115 N - 2.047 N - 45 N

4.2 Interne dienstverlening 421 Beheer overige eigen gebouwen en gronden 422 Ondersteuning organisatie

- 27.799 1.236 - 29.035

- 30.891 - 1.451 - 29.440

- 29.494 - 323 - 29.171

- 28.917 - 313 - 28.604

577 V 10 V 566 V

4.3 Algemene dekkingsmiddelen 431 Treasury 432 Belastingen 433 Algemene uitkering 434 Overige baten en lasten 436 Werken voor derden

135.405 1.126 17.886 114.242 979 1.172

136.118 1.258 18.930 113.419 200 2.311

146.869 1.939 19.467 123.461 962 1.040

146.277 456 19.643 125.966 - 553 764

- 592 N - 1.482 N 176 V 2.505 V - 1.515 N - 275 N

Saldo van baten en lasten

103.615

101.864

113.826

111.604

- 2.222 N

Mutatie reserves 4.4 Resultaatbepaling 441 Mutaties reserves

6.518 6.518

2.210 2.210

3.134 3.134

1.500 1.500

- 1.634 N - 1.634 N

4. Samenwerken, dienstverlenen en besturen Saldo van baten en lasten 4.1 Bestuur 411 Raad 412 B&W 413 Bestuurlijke samenwerking

Mutatie reserves Resultaat

6.518

2.210

3.134

1.500

- 1.634 N

110.133

104.073

116.960

113.104

- 3.856 N

De financiële afwijkingen (ten opzichte van de actuele begroting) worden per programma en beleidsproduct toegelicht in Bijlage 2 Verschillenanalyse.

36

Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen

1.1 Inleiding De inkomsten van de gemeente komen uit verschillende bronnen. De hoofdmoot wordt gevormd door de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Ruim 19% van de gemeentelijke inkomsten wordt gegenereerd vanuit het eigen belastinggebied. In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan dit gebied dat wordt gevormd door de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Het (meerjaren)beleid ten aanzien van de lokale belastingen is opgenomen in de op 13 november 2024 door de raad vastgestelde Nota lokaal belastinggebied Barneveld 2024-2027. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: het beleid ten aanzien van de lokale belastingen; een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen; een toelichting op de grootste afwijkingen tussen begrote en werkelijke inkomsten; de lokale lastendruk; informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding. De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden meestal gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.

1.2 Beleid Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen en in de Nota lokaal belastinggebied Barneveld 2024-2027. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de Kadernota. Onroerendezaakbelastingen (OZB) Voor de OZB betekent dit, afgezien van de groei, een stijging van de opbrengst met 4,7% inflatie voor eigenaren woningen en voor de eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De groei betreft de toename van de waarde en daarmee de opbrengst door nieuwbouw en verbouwing. Afvalstoffenheffing In 2021 is analoog aan de rioolheffing een egalisatievoorziening ingesteld waarin het positieve verschil tussen de toerekenbare kosten afvalstoffeninzameling en de afvalstoffenheffing is gestort. De middelen in de egalisatievoorziening kunnen in de komende jaren aangewend worden om kostenstijgingen te compenseren, waardoor de tarieven niet of minder behoeven te worden verhoogd. In 2025 is het tarief met 6,5% verhoogd. Rioolheffing In het in mei 2021 vastgestelde GRP is een jaarlijkse stijging van 4% voorzien om kostendekkend te zijn. In 2025 is het tarief met 7% verhoogd. Dit om de klimaatadaptatie ook vorm te geven. Grafrechten De kostendekkendheid binnen het product grafrechten is lager dan begroot.

De oorzaak hiervoor is dat de lastenontwikkeling hoger is gebleken dan de stijging van het tarief. Om een inhaalslag te maken, en daarmee te groeien richting kostendekkendheid, is bij de programmabegroting 2025 voorgesteld en besloten om de tarieven gemiddeld genomen met 25% te verhogen.

Tarieven tabel

2024

2025

Stijging t.o.v. vorig jaar

0,0744 0,2080 0,1641

0,0750 0,2125 0,1676

0,8% 2,2% 2,1%

Hondenbelastingen - voor de 1e hond - voor de 2e hond - voor elke volgende hond - kennels

€ 55,75 € 77,25 € 95,50 € 133,00

€ 58,50 € 81,00 € 100,00 € 139,50

4,9% 4,9% 4,7% 4,9%

Toeristenbelasting - tarief per overnachting - seizoenplaats - jaarplaats

€ 1,19 € 222,50 € 222,80

€ 1,35 € 252,45 € 252,75

13,4% 13,5% 13,4%

€ 222,50

€ 238,50

7,2%

€ 222,50

€ 238,50

7,2%

€ 1.090,00

€ 1.168,00

7,2%

€ 222,50

€ 238,50

7,2%

€ 200,70 € 334,50

€ 213,80 € 356,30

6,5% 6,5%

€ 209,65

€ 224,35

7,0%

Tarieven lokale heffingen Onroerende zaakbelastingen - eigenaren woningen, in % van de waarde - eigenaren niet-woningen, in % van de waarde - gebruikers niet-woningen, in % van de waarde

Forensenbelasting - waarde minder dan € 87.000 of panden waarvoor geen waarde is vastgesteld - waarde meer dan € 87.000 vermeerderd met 0,83% van het bedrag waarmee de heffingsgrondslag € 87.000 te boven gaat. Met dien verstande dat een maximumbedrag geldt van: - voor woningen/onderkomens waarvoor geen waarde is vastgesteld op grond van de WOZ bedraagt het tarief Afvalstoffenheffing - éénpersoonhuishoudens - meerpersoonshuishoudens Rioolheffing: - vastrecht tot 350 m3 afvalwater

37

1.3 Tarieven en inkomsten Vergelijkend overzicht opbrengsten uit belastingen Binnen het gemeentelijk belastinggebied wordt onderscheid gemaakt in belastingen en rechten. Belastingen zijn bijdragen in de algemene middelen van de gemeente. Tegenover het betalen van belasting staat geen direct aanwijsbare tegenprestatie. Voor de tarieven van de belastingen zijn geen beperkingen opgenomen. Voorbeelden van belastingen zijn: onroerendezaakbelastingen, forensenbelasting, toeristenbelasting en hondenbelasting. Rechten worden geheven ter dekking van de kosten van dienstverlening door de gemeente. In de wet is bepaald dat de geraamde opbrengst niet hoger mag zijn dan nodig om 100% van de geraamde kosten te dekken. Dit houdt in dat de kostendekkendheid op basis van de begroting wordt beoordeeld. Een beoordeling achteraf is niet in de wet opgenomen. Voorbeelden van rechten zijn de begrafenisrechten, rioolheffing en leges voor verschillende diensten. Een lagere dekking is een beleidsvrijheid van de gemeente. Het overzicht van de belastingen wordt weergegeven in bijgaande tabellen en grafieken. In onderstaande tabel ziet u tevens de begroting en werkelijke cijfers.

Tabel lokale heffingen bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2025

Rekening 2024

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen) 01. Onroerende zaakbelastingen woningen 02. Onroerende zaakbelastingen niet-woningen 03. Hondenbelasting 04. Toeristenbelasting 05. Forensenbelasting 06. Reclamebelasting Totaal Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen)

8.371 7.813 233 1.040 1.364 124 18.946

9.043 8.370 257 992 1.420 132 20.214

9.098 8.735 257 1.062 1.420 132 20.704

9.100 8.731 261 1.087 1.468 124 20.771

1 (4) 4 26 47 (8) 66

Rechten (Tariefsgebonden) 07. Rioolheffing 07. Rioolheffing - kwijtschelding 08. Afvalstoffenheffing 08. Afvalstoffenheffing - kwijtschelding 09. Begrafenisrechten 10. Parkeergelden 11. Naheffingen parkeren 12. Marktgelden 13. Leges burgelijke stand 14. Leges burgerzaken 15. Leges vergunningen Omgevingswet 16. Leges bestemmingsplannen 17. Overige leges Totaal Rechten (Tariefsgebonden)

6.020 (127) 6.944 (164) 835 877 146 34 149 1.095 3.732 899 283 20.724

6.420 (125) 7.772 (170) 1.158 718 103 46 145 1.095 2.489 1.097 259 21.008

6.465 (125) 7.522 (170) 1.158 798 400 46 145 1.095 2.489 1.097 279 21.200

6.513 (133) 7.468 (171) 1.172 913 534 33 154 1.160 2.240 1.592 267 21.742

48 (8) (55) (1) 14 115 134 (13) 8 66 (249) 496 (13) 543

Totaal lokale heffingen

39.670

41.222

41.904

42.513

609

Lokale heffingen

Toelichting grootste afwijkingen

ad 8) Afvalstoffenheffing Een nadeel van € 55.000 komt doordat er minder huisaansluitingen zijn geweest dan verwacht. ad 10) Parkeergelden Een voordeel van € 115.000 komt doordat er meer parkeeracties zijn geweest dan verwacht. ad 11) Naheffingen parkeren Een voordeel van € 134.000 wordt met name veroorzaakt door een nieuwe methode van parkeercontrole bij het Gowthorpeplein. ad 14) Leges burgerzaken Het voordeel van € 66.000 komt vooral door een groter aantal aangevraagde ID-kaarten dan verwacht. ad 15) Leges vergunningen Omgevingswet De werkelijke baten zijn € 249.000 lager dan begroot door minder verleende vergunningen dan verwacht. De vergunningverlening is vraaggestuurd, waardoor het lastig is deze precies in te schatten. Daarnaast vormt de planning van fysieke bouwprojecten, zeker in de voorbereidingsfase, een onzekere factor die van invloed is op het moment dat de aanvraag wordt gedaan en het moment dat de baten ontvangen worden. ad 16) Leges bestemmingsplannen Deze baten zijn € 496.000 hoger dan begroot. Het aantal aanvragen voor bestemmingsplanprocedures is vraaggestuurd, waardoor het lastig is deze precies in te schatten.

Grafiek belastingen

38

Grafiek rechten

1.4 Kostendekkendheid Kostendekkendheid afvalstoffenheffing bedragen x € 1.000 Rekening 2025

Begroting 2025

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing

Bedrag

%

Bedrag

%

6.070 - 586 5.484

77% -7% 70%

6.072 - 1.320 4.752

84% -18% 66%

1.219 350 801 2.370

16% 4% 10% 30%

1.277 262 908 2.447

18% 4% 13% 34%

Totale kosten

7.854

100%

7.199

100%

Totale opbrengst heffing

7.772

Kosten Netto kosten product Kosten product Inkomsten product, excl. heffingen Netto kosten product Toe te rekenen kosten product Overhead Aandeel straatreiniging (m.i.v. 2025: 40%) BTW Toe te rekenen kosten product

Overschot / tekort, te verrekenen met voorziening afvalstoffenheffing Dekkingspercentage opbrengsten

7.468

81

269 99%

104%

Kostendekkendheid rioolheffing bedragen x € 1.000 Rekening 2025

Begroting 2025

Kostendekkendheid rioolheffing

Bedrag

%

Bedrag

%

4.719 - 44 4.676

73% -1% 73%

4.704 -3 4.701

72% 0% 72%

954 525 272 1.752

15% 8% 4% 27%

1.020 392 411 1.823

16% 6% 6% 28%

Totale kosten

6.428

100%

6.524

100%

Totale opbrengst heffing

6.420

Kosten Netto kosten product Kosten product Inkomsten product, excl. heffingen Netto kosten product Toe te rekenen kosten product Overhead Aandeel straatreiniging (m.i.v. 2025: 60%) BTW Toe te rekenen kosten product

Overschot / tekort, te verrekenen met voorziening GRP Dekkingspercentage opbrengsten

6.380

-8

- 144 100%

98%

Kostendekkendheid grafrechten bedragen x € 1.000 Rekening 2025

Begroting 2025

Kostendekkendheid grafrechten

Bedrag

%

Bedrag

%

1.208 -1 1.207

100% 0% 100%

1.348 -0 1.348

81% 0% 81%

-

0% 0% 0%

314 314

19% 0% 19%

Totale kosten

1.207

100%

1.661

100%

Totale opbrengst heffing

1.157

Kosten Netto kosten product Kosten product Inkomsten product, excl. heffingen Netto kosten product Toe te rekenen kosten product Overhead Rente Toe te rekenen kosten product

Tekort Dekkingspercentage opbrengsten

1.172

- 50

- 489 96%

71%

Kostendekkendheid heffingen bedragen x € 1.000 Kostendekkendheid heffingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Grafrechten Leges omgevingsvergunning Leges burgerzaken Totaal

Lasten taakveld

Overhead incl. rente

BCF /BTW

Totaal lasten

Leges

Andere inkomsten

Dekkings %

6.072 4.704 1.348 8.412 1.729 22.266

1.539 1.412 314 695 442 4.402

908 411 1.319

8.519 6.527 1.662 9.107 2.172 27.987

7.468 6.380 1.172 3.833 1.393 20.246

1.320 3 0 55 -4 1.374

104% 98% 71% 42% 64% 76%

39

1.5 Lokale lastendruk Om een indruk te hebben wat de “lokale lastendruk” is, wordt berekend wat de huishoudens aan belasting moeten betalen. Daarbij worden de voor huishoudens gebruikelijke belastingen en rechten (onroerendezaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing) betrokken. Door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) wordt jaarlijks een atlas van de lokale lasten opgesteld. De bruto woonlasten van meerpersoonshuishoudens lopen, volgens de COELO Atlas voor 2025, uiteen van € 680 tot € 2.117 per jaar. Landelijk gezien bevindt Barneveld zich op plaats 129 van de 342 gemeenten en is Barneveld met € 1.001 een gemeente met een lastendruk ruim onder het gemiddelde (€ 1.052). De stijging in 2025 van de lokale lasten in Barneveld is 6,5%. Het grote verschil tussen de woonlasten in de goedkoopste en de duurste gemeente (€ 1.437) is enigszins misleidend. De frequentieverdeling van de gemeentelijke woonlasten is namelijk zeer vlak. In 73% van de gemeenten liggen de woonlasten tussen de € 900 en de € 1.200. Aan de onderkant en de bovenkant van de verdeling zit een beperkt aantal uitschieters. Hoewel het maximum op € 2.117 ligt, komen 14 gemeenten boven de € 1.400 uit.

Het bedrag van de bruto woonlasten is opgebouwd uit de onroerende zaakbelasting, waarbij wordt uitgegaan van de gemiddelde woningwaarde (zowel landelijk, provinciaal als voor Barneveld), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Tabel lokale lastendruk Lokale lastendruk

2024

2025

Lastenstijging (%)

Hoogste tarieven - Landelijk - Gelderland

1.988 1.307

2.117 1.454

6,5% 11,2%

Laagste tarieven - Landelijk - Gelderland

675 679

680 727

0,7% 7,1%

Gemiddelde tarieven - Landelijk - Gelderland - Barneveld

994 997 940

1.052 1.055 1.001

5,8% 5,8% 6,5%

Bron: COELO Atlas van de lokale lasten (www.coelo.nl)

1.6 Kwijtschelding Bezwaar en beroep Wie het niet eens is met een opgelegde aanslag kan een bezwaarschrift indienen bij de gemeente. Een bezwaarschrift moet worden ingediend binnen 6 weken na het opleggen van de aanslag. Voor nagenoeg alle bezwaren tegen de bij het reguliere kohier opgelegde aanslagen, is voor eind november 2025 uitspraak gedaan. Voor degenen die het niet eens zijn met de uitspraak bestaat er de mogelijkheid om beroep in te stellen bij de rechtbank, hoger beroep bij het gerechtshof en cassatieberoep bij de Hoge Raad. Kwijtschelding Voor de inwoners van Barneveld zonder vermogen en met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid om kwijtschelding te vragen voor de aanslag van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Door gegevensuitwisseling met het Inlichtingenbureau (waar gegevens uit de administraties van UWV, RDW en Belastingdienst worden gecombineerd), wordt nagegaan of een eerder verleende kwijtschelding leidt tot een ambtshalve kwijtschelding in het volgende jaar. Betrokkenen hoeven daarvoor dan niet zelf opnieuw een aanvraag in te dienen. In de begroting 2025 is een bedrag van € 295.000 geraamd aan kwijtschelding. In werkelijkheid is er 713 keer kwijtschelding gevraagd. 598 aanvragen zijn geheel of gedeeltelijk gehonoreerd en 115 afgewezen. Het totale bedrag aan kwijtschelding is hiermee uitgekomen op ca. € 304.000.

In circa 58% van de gehonoreerde aanvragen is automatisch kwijtschelding verleend op grond van de hiervoor aangegeven gegevensuitwisseling met het Inlichtingenbureau.

Tabel ontwikkeling kwijtschelding Kwijtscheldingen 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025

Aangevraagd

Afgewezen

788 785 761 758 785 753 713

139 162 120 137 141 131 115

Geheel of gedeeltelijk toegewezen 649 649 641 621 644 622 598

Bedrag kwijtschelding € 292.716 € 266.422 € 272.832 € 272.994 € 278.171 € 290.290 € 304.459

Grafiek ontwikkeling kwijtschelding

40

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

2.1 Inleiding Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel of structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn, is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de financiële risico's die de gemeente loopt en de kans dat de risico's daadwerkelijk optreden. De mate van flexibiliteit van de gemeentebegroting speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandsvermogen: hoe snel kunnen tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van bestaand beleid, al dan niet in combinatie met belastingverhogingen. Ook de omvang van de vrij aanwendbare reserves is daarbij van belang. Vanuit het provinciaal toezicht zijn geen directe normen voor het weerstandsvermogen aangegeven. Wel wordt bewaakt dat de algemene reserve een bepaalde minimum omvang heeft.

Begrippenkader Onder het weerstandsvermogen wordt een kengetal verstaan, namelijk de verhouding tussen de direct beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen = -----------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten te dekken. Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we de gevolgen van alle risico's waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risico's met verzekeringen, of andere risicobeperkende acties.

2.2 Beleid In de Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2020 - 2024 is het beleid vastgesteld ten aanzien van het kwantificeren en kwalificeren van risico's en de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. Ook is de beoordeling en kwalificatie van de berekende weerstandsratio in bandbreedtes vastgesteld. Het weerstandsvermogen wordt concernbreed twee maal per jaar bepaald - ten tijde van de begroting en ten tijde van de jaarrekening - en in paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing opgenomen. Risico's en reserves zijn continu aan verandering onderhevig, zo is ook het weerstandsvermogen in deze paragraaf een momentopname. Er wordt daarom gewerkt met streefwaardes en bandbreedtes in plaats van met exacte getallen. De geldende bandbreedtes van het weerstandsvermogen zijn in onderstaande tabel weergegeven.