Bijlage 1 Jaarverslaggeving 2022 (def).pdf

Speerpunt Omgevingswet

Doel De uitgangspunten voor de implementatie zijn vastgelegd in een Koersdocument. Het uiteindelijke doel is om vlekkeloze dienstverlening te waarborgen en vlotte besluitvorming binnen een bij Barneveld passende manier van werken. Daarnaast moeten de instrumenten van de wet worden ingericht: omgevingsvisie, omgevingsprogramma's en het omgevingsplan.

31

Verantwoording In 2022 zijn de voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet vervolgd, met het oog op de toen verwachte invoeringsdatum 1 januari 2023. In het najaar werd die datum verplaatst naar 1 juli 2023. Barneveld is intussen ver gevorderd met de voorbereidingen. Vrijwel alle vereiste raadsbesluiten zijn genomen. Binnen de organisatie zijn de werkprocessen opnieuw ontworpen en getest. Ook de technische koppelingen zijn getest en werken naar behoren. We zijn nu aangekomen bij de fase van verbeteren en verfijnen van de processen en de behandelketen. Nog niet helemaal gereed is het onderdeel kunnen wijzigen van het omgevingsplan. Verder is er nog onvoldoende duidelijkheid over de samenwerking met de ketenpartners buiten de gemeente. Hier wordt nog aan gewerkt. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet zijn al enkele veranderingen in Barneveld ingevoerd. In het oog springt een vernieuwd proces vooroverleg bij initiatieven, met de doorontwikkeling van het planatelier naar een intake- en omgevingstafel. Daarnaast heeft de gemeenteraad in 2022 nieuw participatiebeleid vastgesteld en daarmee wordt vanaf 1 januari 2023 ook echt gewerkt. Om ons te helpen goed met het nieuwe beleid te leren werken is in het najaar van 2022 een projectleider participatie bij de gemeente in dienst getreden voor een periode van 2 jaar.

Als gevolg van de komst van de Omgevingswet, maar ook vanwege het opstellen van de omgevingsvisie en gelet op de ontwikkeling van de organisatie, moet ook nagedacht worden over de vraag hoe we in Barneveld beleid maken en hoe we lokaal het instrumentarium van de Omgevingswet gaan hanteren. Het college heeft in 2022 opdracht gegeven hiervoor een voorstel te ontwikkelen. In 2022 zijn ook belangrijke stappen gezet op de route naar de nieuwe omgevingsvisie. Dit heeft ertoe geleid dat het college eind 2022 de Toekomstscenario's omgevingsvisie heeft vastgesteld, met het oog op de lange termijn, namelijk 2040. Deze scenario's dragen de titels "Vooruit met Barneveld" en "Verder met Barneveld". Daarbij zijn tevens vijf centrale opgaven voor de leefomgeving in Barneveld geformuleerd, namelijk "Prettig leven in vitale dorpen", "Ruimte voor ondernemerschap", "Topregio voor toekomstgerichte landbouw", "Gezond en natuurlijk Barneveld", "Veilig bereikbaar nu en in de toekomst". Daarnaast wordt er een omgevingseffectrapportage van de beide scenario's opgesteld. Dit moet uiteindelijk leiden tot een voorkeursscenario. Samen met de uitwerking van de vijf centrale opgaven vormt dit voorkeursscenario straks de basis onder de nieuwe omgevingsvisie.

Ook in 2022 is de raadswerkgroep Omgevingswet actief betrokken geweest bij de voorbereiding van de invoering van de Omgevingswet en de werkzaamheden met betrekking tot de omgevingsvisie.

Speerpunt Centrumgebied Voorthuizen Doel Het centrumgebied van de kern Voorthuizen op een integrale, gebiedsgerichte en programmatische manier ontwikkelen, waarbij de verkeerskundige, ruimtelijke en economische opgaven in onderlinge samenhang worden vormgegeven. Verantwoording: -In 2022 is door een extern bureau een nader onderzoek gedaan naar afwikkeling van het verkeer en het parkeren in het centrum. Het onderzoek richt zich hoofdzakelijk op de omgeving Koninginnelaan – Hoofdstraat en Smidsplein, aangezien hier in de centrumvisie de meeste ideeën zijn voor mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij de gevolgen voor verkeer en parkeren het meest merkbaar zijn. Op basis van de centrumvisie, de input uit het participatietraject en een verkeerskundige analyse geeft het onderzoek een advies over de toekomstige parkeer- en verkeerssituatie in Voorthuizen. Conclusie is dat de verkeersintensiteiten op de Hoofdstraat aanzienlijk is en blijft en dat gewenst is dat er meer verkeer van de Rondweg gebruik maakt. Tevens wordt het centrum gekenmerkt door een hoge parkeerdruk. Tevens wordt geadviseerd een integrale afweging te maken tussen de verschillende ambities vanuit de Centrumvisie. Er zijn diverse gesprekken gevoerd met Plaatselijk Belang, OVV, wijkplatform Voorthuizen-Centrum en de gemeente over het onderzoek en de resultaten ervan.

Daarnaast is er rechtstreeks met inwoners aan de Koninginnenlaan gesproken over hun visie.Ook zijn er informatieavonden voor inwoners en ondernemers georganiseerd om input op te halen over de vastgestelde Centrumvisie. - Er zijn oriënterende gesprekken gevoerd met Plaatselijk Belang, OVV, marktcommissie over verplaatsingsmogelijkheden markt. Tijdens deze gesprekken werd duidelijk dat verplaatsing van de markt naar de Hoofdstraat vooralsnog niet mogelijk is vanwege de aanwezigheid van hekwerken. Om die reden is gekozen om de markt in 2022 6 keer te verplaatsen naar het Smidsplein gedurende evenementen.

Speerpunt Landbouwtransitie en vitaal platteland

Doel Een toekomstbestendige en duurzame agrarische (primaire) sector: Gezond, circulair en in verbinding. En een gezonde en visueel aantrekkelijke leefomgeving die sociaal-economisch vitaal is. Verantwoording

Regionaal Perspectief Landelijk Gebied regio Foodvalley (voorheen Landbouwperspectief)

32

Met de andere Foodvalley gemeenten hebben we gezamenlijk de Contourennotitie gemaakt als agenda voor het opstellen van een Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Foodvalley (RPLG). In de programmabegroting 2022 spraken we over het “Landbouwperspectief”, maar mede vanwege het Nationaal Programma Landelijk Gebied, is dit verbreed tot een perspectief voor het Landelijk Gebied. In de voorbereiding daarvan én bij de eerste stappen van de uitwerking is in bijeenkomsten input opgehaald van belangrijke partners, zoals LTO Gelderse Vallei, Natuur en Milieu Gelderland, provincie Gelderland, Waterschap Vallei en Veluwe, Stichting Landschapsbeheer Gelderland en private partners zoals Rabobank en agrarisch adviseurs. Als gemeente en als Regio Foodvalley hebben we de inspanningsplicht om de kaderstelling van het Nationaal Programma Landelijk Gebied en het Gelders Programma Landelijk Gebied (GPLG) beleidsmatig tot uitvoering te brengen. Om onze belangen hierin te borgen hebben we deelgenomen aan een fors aantal overleggen en bijeenkomsten met de provincie, Rijk en Waterschap. Belangrijke ontwikkelingen en keuzes voor landbouw en platteland, mede ingegeven door de beleidsontwikkeling van Rijk en provincie Gelderland, zijn verwerkt in de scenario’s voor het landelijk gebied binnen het proces van de Omgevingsvisie Barneveld.

Faciliteren opkoop- en beëindigingsregelingen landelijke aanpak stikstof Voorzien was dat deze regelingen in 2022 in uitvoering zouden zijn. Het Rijk heeft dat niet gerealiseerd. Wij hebben de kansen en bedreigingen van die regeling wel betrokken bij het opstellen van de Contourennotitie RPLG en bij de start van de uitwerking daarvan. Gebiedsproces Veenhuizerveld Binnen het gebiedsproces Veenhuizerveld (gemeente Barneveld, Putten en Nijkerk) zijn met grondeigenaren gesprekken gevoerd en werksessies geweest. Dat heeft geleid tot voorstellen voor maatregelen en plannen. Deze zijn in 2022 nog niet definitief gemaakt. Het doel is te komen tot bedrijfsplannen en een gebiedsplan, passend bij de doelen voor natuurinclusieve landbouw met een duurzaam verdienmodel, het vasthouden van water, versterking van het landschap en vermindering van stikstofuitstoot in het gebied. Dit gebiedsproces is een pilot. Leerpunten zijn gedeeld met de regiogemeenten, de provincie Gelderland en het Waterschap. In aanvulling op wat in de programmabegroting voorzien was, zijn met de werkgroep buitengebied van Plaatselijk Belang Kootwijkerbroek voorbereidende gesprekken gevoerd voor een gebiedsproces in het buitengebied van Kootwijkerbroek.

Actualisatie Functieveranderingsbeleid Er is vanuit de samenwerking binnen Regio Foodvalley en met de Regio Amersfoort opdracht verleend aan een bureau om de actualisatie van het functieveranderingsbeleid uit te voeren. Afgesproken is dat dit wordt afgestemd op het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied. In 2022 zijn door het bureau de eerste verkennende gesprekken en inventarisaties uitgevoerd. Schone Lucht Akkoord / pilot Landbouw In Foodvalley-verband voeren we op dit moment een pilot uit over de uitvoering van het fijnstofreductieplan van de pluimveesector. In 2022 is in dat kader gestart met het opstellen van reductieplannen voor een aantal pluimveebedrijven met als doel de systematiek uit te werken voor uitrol naar andere bedrijven. Landelijk doen we sinds 2020 mee aan de pilot landbouw waarbinnen ook in 2022 maatregelen zijn onderzocht om de emissies uit de landbouw te beperken. De gemeente Barneveld heeft in 2022 beleid vastgesteld voor de beoordeling van locaties voor kinderopvang in relatie tot luchtkwaliteit. Daarnaast hebben we in 2022 meegedaan aan het landelijk overleg aanpak houtstook en is binnen de gemeente voorlichting gegeven over schonere houtstook. Geurbeleid In 2022 is begonnen met de actualisatie en herziening van het geurbeleid. Daarvoor is gestart met het in kaart brengen van de heersende geurbelasting.

Het vervolg is voorzien voor 2023, met als doel dat we met de inwerkingtreding van de Omgevingswet een nieuw geurbeleid vastgesteld hebben. Landbouwnetwerk Regio Foodvalley In afstemming met Regio Foodvalley hebben we het Landbouwnetwerk ingezet om in juni en november met een groot aantal partners gesprekken te voeren over de toekomst van het landelijk gebied t.b.v. het RPLG. Vanuit de themagroepen van het Landbouwnetwerk, hebben we een verkenning laten uitvoeren naar de interesse voor een leernetwerk rondom beschikbaarheid van grond voor extensivering en natuurinclusieve landbouw en daarop toegespitste pachtvoorwaarden. Op grond daarvan hebben we als Regio Foodvalley gemeenten opdracht gegeven om een proefperiode voor een leernetwerk te starten. Vanuit het Landbouwnetwerk hebben we daarnaast de wens bij de provincie Gelderland gelegd om de financiële middelen voor de versnelling van gebiedsprocessen, die zij van het Rijk ontvangen hebben, in te zetten voor gebiedsdekkende inventarisatie van wensen en plannen van ondernemers/grondeigenaren m.b.t. de toekomst van hun landbouwbedrijven en -gronden. Regio Deal Foodvalley Binnen de Regiodeal Foodvalley zijn in 2022 een groot aantal pilots voortgezet of gestart m.b.t. emissiereductie, circulair veevoer en mestaanwending. Zie daarvoor www.boeraanhetroer.nl

33

Een mooi voorbeeld is de pilot voor emissiereductie in een kalverstal bij een boer aan de Dronkelaarseweg in de gemeente Barneveld. Daarnaast is het omvangrijke meetnetwerk in de regio operationeel geworden en zijn al veel metingen van ammoniak en fijnstof verzameld. De analyse daarvan is nog niet in 2022 uitgevoerd.

Verstedelijkingsstrategie Speerpunt Verstedelijkingsstrategie

Doel Grote ruimtelijke opgaven (woningbouw, landschapsontwikkeling en recreatie, infrastructurele en mobiliteits-oplossingen en economische ontwikkeling) integraal en in nauwere samenwerking en met andere partijen te realiseren. Verantwoording De verstedelijkingsstrategie is met de vorming van het kabinet Rutte IV en een extra ministerspost voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening in een nieuw vaarwater terecht gekomen. De minister heeft nieuwe regelingen in het leven geroepen en aanvullende ambities uitgesproken. Dat heeft reeds in 2022 diverse consequenties gehad voor onze gemeente Barneveld, zoals hieronder wordt toegelicht. In de verschillende processen die gaande zijn, hebben wij gekoerst op basis van de in 2021 door uw raad vastgestelde Hoofdlijnennotitie.

Gebiedsuitwerking Foodvalley Noord In 2022 is het Verstedelijkingsconcept Arnhem Nijmegen en Foodvalley nader geconcretiseerd in de Gebiedsuitwerking Foodvalley Noord. In deze uitwerking is ook rekening gehouden met het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort. Via diverse stappen is toegewerkt naar een onderzoeksagenda, die door de diverse betrokken overheidspartners in de periode oktober/november 2022 vastgesteld (in Barneveld in de raad van 3 november). In deze onderzoeksagenda komen ook voor Barneveld belangrijke onderdelen, zoals de A1-corridor, de verplaatsing en clustering van veevoederbedrijven en aspecten die het landelijk gebied raken (bijv. Valleilint, bekenstructuur, groene buffers tussen kernen) terug. Verstedelijkingsakkoord In 2022 is tijdens het BO MIRT in november het Verstedelijkingsakkoord afgesproken. Met het akkoord worden afspraken tussen Rijk en regio gemaakt over o.a. uit te voeren verstedelijkings​​maatregelen en de aansturing van de verstedelijkingsopgaaf. De verschillende verantwoordelijkheden van Rijk, provincies en gemeentes en waarvoor partijen aan de lat staan, worden hiermee inzichtelijk. De verstedelijkingsafspraken moeten uiteindelijk leiden tot maatregelen die de groei van de gemeente Barneveld op een goede wijze helpen te accommoderen. In oktober 2022 heeft ons college ingestemd met dit verstedelijkingsakkoord.

In dit verstedelijkingsakkoord zijn ondermeer afspraken gemaakt over uit te voeren onderzoek naar mobiliteit (zowel A1-corridor alsmede onderliggend wegennet voor de ontsluiting van nieuwe woongebieden en werklocaties) en verplaatsing en clustering van veevoerbedrijven. Novex GWG In juni 2022 is de regio Foodvalley aangewezen als grootschalig woningbouwgebied (GWG). Vanuit de regio Foodvalley is in oktober 2022 een businesscase aangeleverd richting Rijk met een aantal locaties, waaronder de locatie Barneveld Noord. Het Rijk heeft tijdens het BO MIRT van november 2022 meer dan €100 miljoen toegezegd voor versterking van de bereikbaarheid van de regio Foodvalley. Voor Barneveld is €17,5 miljoen gereserveerd voor het verbeteren van de ontsluiting van Barneveld Noord op de A30 en het realiseren van een hoogwaardige fietsverbinding tussen dit woongebied en station Barneveld Noord. Voorwaarde is dat in dit gebied tot en met 2030 1820 woningen worden gerealiseerd. Dat betekent meer woningen dan nu gepland in een korter tijdsbestek. In 2023 wordt dit verder geconcretiseerd. Ruimtelijk arrangement De minister wil regie pakken op de ruimtelijke ordening van Nederland. Hij doet dit ondermeer via de provincie. In december 2022 heeft hij de 12 colleges van GS het zogeheten NOVEX-startpakket aangeboden, die de provincies moeten gebruiken om te komen tot een zogeheten ruimtelijk arrangement.

De provincie Gelderland was eerder al bezig met de zogeheten nieuwe kaart van Gelderland, een zoektocht om plaats te bieden aan alle ambities in Gelderland. Voor het zomerreces leidde dit tot commotie n.a.v. een scenariokaart met Stroe City. De provincie heeft te kennen gegeven het traject van de nieuwe kaart van Gelderland te integreren met het ruimtelijk arrangement. In december 2022 heeft het college van GS ons uitgenodigd om de door het Rijk benoemde opgaven op regionaal niveau verder uit te werken in een zogeheten Regio Arrangement Foodvalley. In 2023 wordt dit nader uitgewerkt.

327 Wegen Speerpunt Onderhoud wegen

34

Doel Om veilig en comfortabel gebruik te maken van de onze wegen houden we de kwaliteit ervan op peil. Verantwoording Als gemeente hebben we de wettelijke plicht onze wegen op een verantwoorde wijze te beheren en te onderhouden. We hanteren hiervoor een gemiddeld kwaliteitsniveau Basis, zoals in 2016 door de raad is vastgesteld. Aanvullend hierop is in 2022 het Beheerplan wegen 2023-2027 vastgesteld door de raad. Met het beheerplan wordt voldaan aan de aangescherpte regelgeving vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Op basis van de inzichten vanuit het beheerplan zijn aanvullende financiële middelen beschikbaar gesteld. Deze zijn nodig voor het (in de aankomende 4 jaar) behalen van een gemiddeld kwaliteitsniveau Basis. Op het merendeel van de locaties uit het Uitvoeringsplan wegen 2022 is het onderhoud gerealiseerd. Het uitvoeringsplan is te raadplegen via de volgende link: iBabs - Vergaderen met inhoud Zoals in de tweede tussenrapportage aangegeven, was realisatie voor een aantal locaties niet haalbaar. De uitvoering van de volgende locaties vindt plaats in 2023: Hessenweg i.v.m. voornemen tot gecombineerde realisatie voetpad. Livingstonestraat i.v.m. benodigde doorlooptijd afstemming bewoners. Oud Vellerseweg i.v.m. gecombineerde uitvoering met de Hessenweg. Garderbroekerweg, Bosweg en Jan de Jagerweg.

Uitvoering niet te combineren met afsluiting Zeumerseweg en Apeldoornsestraat. Hazendonkweg, Velkemeensedijk, Oude Garderenseweg i.v.m. onderzoek naar maatregelen om doorgaand verkeer tegen te gaan. De volgende locaties zijn uitgesteld tot een nader te bepalen moment: Harselaarseweg asfaltonderhoud. Uit aanvullende beoordeling bleek de urgentie minder hoog dan verwacht. Harremaatweg aanbrengen bermbeton. Uit aanvullende onderzoek bleek de dikte van het aanwezige asfalt onvoldoende te zijn. Aanleg bermbeton op een later moment met asfaltonderhoud. In beide tussenrapportages is aangeven dat, door de exceptioneel toegenomen prijs van diverse producten (met name asfalt en brandstoffen), de kosten van het onderhoud aan wegen zijn gestegen. Hierdoor hebben de uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden meer gekost dan oorspronkelijk begroot. Dit heeft geen (directe) invloed op de begroting. Reden daarvoor is dat de kosten van het onderhoud direct ten laste van de voorziening worden geboekt. In het meerjarenperspectief van de voorziening is te zien dat er de eerste jaren voldoende reserve aanwezig is om de hogere kostprijzen op te vangen. Jaarlijkse wordt beoordeeld het niveau van de dotatie aan de voorziening wegen beoordeeld. Het eerstvolgende moment daarvoor is de Kadernota 2024.

332 Huisvesting onderwijs Speerpunt Huisvesting onderwijs

Doel Voldoende en adequate huisvesting voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs.

35

Barneveld groeit en dat merken we ook met de scholen. In 2022 zijn de volgende werkzaamheden verricht: De Koningin Beatrixschool is vernieuwbouwd en net voor kerst heeft de verhuizing uit het tijdelijke gebouw plaats gevonden. Begin 2023 wordt de noodschool weggehaald en het terrein hersteld. De Meerwaarde heeft de uitbreiding van het hoofdgebouw en de nieuwe techniekhal in gebruik genomen. De Burgthof is uitgebreid met 5 lokalen permanent ter vervanging van de noodlokalen. Ook is door een herschikking de situering van de drie scholen in het complex verbeterd. De noodlokalen worden begin 2023 weggehaald. De Antoniusschool is uitgebreid met twee lokalen, waarbij de verbinding met Dolfijn als IKC in stand is gehouden. Zowel bij de Wheemschool in Voorthuizen als bij IKC Juliana in Barneveld heeft een uitbreiding plaats gevonden vooruitlopend op de groei die de scholen doormaken. De komende jaren wordt de voorfinanciering door de besturen verrekend met de gemeente. Er is een ontwerp voor vervangende nieuwbouw voor de Zaaier en het Anker in de nieuwe wijk de Eendracht opgesteld. In 2023 kan gestart worden met de bouw. Voor de Bron in Barneveld is ook gestart met een ontwerp waarna ook in 2023 met de vervangende bouw wordt gestart. Leerlingen uit de Oekraïne zijn opgevangen op twee locaties, één voor PO en één voor VO. Het project vergroenen van de schoolpleinen is bijna afgerond.

Er hebben heel veel scholen aan meegedaan. In de kaders die door de raad zijn vastgesteld voor de ontwikkeling van een nieuw masterplan wordt geprobeerd dit een blijvende plek te geven. Het MBO Aeres is geholpen aan tijdelijke huisvesting tijdens een grote verbouwing voor hun school. Nieuwe scholen zijn gasloos en BENG gebouwd en wanneer het kan zetten wij in op circulair hergebruik van gebouwen door vernieuwbouw.

335 Sportaccommodaties Speerpunt Realisatie sportvoorzieningen

Doel Investeren in sociale cohesie en bevorderen van beweging door bij te dragen aan eigentijdse, betaalbare en adequate sportvoorzieningen. Sportpark Norschoten - Realisatie van twee voetbalvelden en aanpassen entree In 2022 hebben er diverse gesprekken plaatsgevonden en zijn verschillende opties uitgewerkt voor de gewenste uitbreiding voor voetbalclub SDVB te Sportpark Norschoten. Sportpark Overbeek - Plan bouw sporthal Het onderzoek naar de haalbaarheid van een sporthal in Terschuur is gestart met een right-tochallenge i.s.m. de sportverenigingen in Terschuur. De haalbaarheid wordt getoetst binnen de kaders van exploitatie, terreininrichting en bouwkundig. Afronding van het onderzoek wordt Q2 2023 verwacht met vervolgadvies richting college en gemeenteraad. Sportvoorziening fietscross en mountainbike Hanzeweg Onderzoeken hebben aanleiding gegeven tot aanvullend onderzoek en het stedenbouwkundig ontwerp is daardoor ook pas in november vastgesteld door de stuurgroep. Sportpark Roeleneng - Verplaatsing Oranjevereniging Voorthuizen Voor de gewenste verhuizing van de Oranjevereniging en de combinatie met de skeelervereniging zijn er diverse gesprekken en verkenningen voor de locatie Oude Zeumerseweg geweest. De betreffende locatie is uiteindelijk echter verkocht aan een ontwikkelaar.

In overleg met diverse partijen is vervolgens ingezet op het vinden van een oplossing en deze gesprekken zijn gaande. De skeelervereniging heeft, met het oog op een combinatie met de Oranjevereniging, een ondersteuningsverzoek vanuit het accommodatiebeleid sport en cultuur aangeleverd. Renovatie voetbalveld Terschuurse boys Kunstgrasvoetbalveld 3 op sportpark Overbeek in Terschuur is gerenoveerd. Toplaagrenovatie natuurgras voetbalveld (veld 3) sportpark De Bosrand Stroe Bij dit veld is toplaagrenovatie uitgevoerd, dat wil zeggen dat de grasmat vervangen, geëgaliseerd en doorgezaaid is. Oosterbosbad Een afdekfolie op buitenzwembad het Oosterbosbad is geplaatst om het gasverbruik aanzienlijk te verminderen.

336 Overige accommodaties Speerpunt Accommodatiebeleid

36

Doel Een eigentijdse, betaalbare en adequate vastgoedportefeuille die meebeweegt met de behoeften en mogelijkheden van de samenleving. Verantwoording Het accommodatiebeleid voor sport en cultuur is vastgesteld. We zijn in gesprek gegaan over de diverse accommodatievraagstukken sport en cultuur o.a.met: skeelervereniging, petanque, initiatiefnemers sporthal Terbroek en Kootwijkerbroek, quadclub, cultuurplein 1, muziekschool.

Speerpunt Gemeenschapsvoorzieningen

Doel Investeren in sociale cohesie door revitalisering van het voorzieningenniveau. Verantwoording De voorbereiding voor vervangende huisvesting ontmoetingscentrum Bronveld en Hulp aan Elkaar is gestart. Er is een participatietraject met stakeholders. De raad heeft in november een krediet beschikbaar gesteld. Een (kunstgras) speelveld is toegevoegd. Voor de aanpassing en uitbreiding van rouwcentrum De Plantage was een aanvullend krediet benodigd en verkregen. Door de nieuwe aanbesteding van de werkzaamheden schuift de start van de bouw op naar naar januari 2023. Er is een vitaliteitsonderzoek uitgevoerd bij de zelfstandige dorpshuizen om na te gaan welke effecten de Coronacrisis heeft (gehad) op hun functioneren. Uit diverse vervolggesprekken met de besturen van de zelfstandige dorpshuizen is gebleken dat er behoefte was aan ondersteuning vanuit de gemeente voor het opstellen van een MJOP. Hier is eind 2022 bij De Hofstee en De Belleman een begin mee gemaakt en zal in 2023 een vervolg krijgen bij deze en de andere zelfstandige dorpshuizen.

Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2022

Rekening 2021

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

3.286 - 622 3.908

- 335 - 335 -

- 1.667 - 1.667 -

- 5.870 - 971 - 4.899

- 4.203 N 696 V - 4.899 N

3.2 Aantrekkelijke leefomgeving 321 Veiligheid 322 Groen 323 Begraven 324 Afvalinzameling en -verwerking 325 Riolering & water 326 Milieu & ruimtelijke ordening 327 Wegen 328 Reiniging en vuilbeheersing

- 15.689 - 5.168 - 3.197 136 1.713 1.079 - 2.617 - 6.689 - 944

- 19.471 - 5.070 - 3.391 - 149 1.743 1.279 - 5.668 - 7.186 - 1.028

- 21.723 - 5.317 - 3.942 - 174 1.700 1.257 - 6.918 - 7.259 - 1.069

- 19.212 - 5.210 - 3.664 - 282 1.609 1.262 - 4.783 - 7.131 - 1.013

2.512 V 107 V 279 V - 108 N - 91 N 5V 2.136 V 129 V 56 V

3.3 Adequate voorzieningen 331 Publiekszaken 332 Huisvesting onderwijs 333 Bibliotheek 334 Kunst en cultuur 335 Sportaccomodaties 336 Overige accomodaties 337 Speelvoorzieningen

- 15.528 - 186 - 6.613 - 989 - 2.025 - 4.991 - 351 - 374

- 14.941 - 132 - 5.982 - 991 - 2.055 - 4.826 - 517 - 437

- 15.477 - 83 - 6.067 - 1.024 - 2.215 - 5.810 58 - 336

- 14.174 - 242 - 5.910 - 1.023 - 2.095 - 4.506 - 78 - 320

1.302 V - 159 N 157 V 1V 120 V 1.303 V - 136 N 16 V

- 27.932

- 34.747

- 38.867

- 39.256

- 389 N

Mutatie reserves 3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief) 312 Grondexploitatie woningen

- 636 - 636

-

-

-

-

Mutatie reserves

- 636

-

-

-

-

- 28.568

- 34.747

- 38.867

- 39.256

- 389 N

3. Woon- en leefomgeving Saldo van baten en lasten 3.1 Woningen (kwantitatief en kwalitatief) 311 Volkshuisvesting 312 Grondexploitatie woningen

Saldo van baten en lasten

Resultaat

37

38

4. Bestuur en interne dienstverlening

Wat hebben we bereikt? Doelstelling De gemeente streeft naar een goed bestuur (good governance) om transparante, adequate en snelle besluitvorming te faciliteren. En ook om de organisatiedoelen te realiseren en verantwoording daarover af te leggen. Maatschappelijke opgaven willen we lokaal op maat aanpakken, met een effectief ingericht bestuurlijk systeem. Het bestuur wordt ondersteund door een doeltreffende, efficiënte en transparante organisatie. Het is daarbij belangrijk dat de financiële huishouding van de gemeente op orde is en blijft, waarbij we zo efficiënt mogelijk met de beschikbare middelen omgaan. Daarom zetten we in op: - een goed bestuur; - een goede (interne) dienstverlening, met continue verbeteringen volgens de Organisatievisie; - een gezonde financiële huishouding. Wat is er bereikt in 2022? Het afgelopen jaar heeft participatie een vaste plek gekregen in de werkprocessen van de gemeente gekregen. Hiermee is participatie niet meer een op zich staand gebeuren, maar onderdeel geworden van een werkwijze gericht op interactie met de de samenleving. 2022 kenmerkte zich voor gebiedsgericht werken als het jaar van luisteren. Wat speelt er in een gebied of kern, wat willen de bewoners en participanten in het gebied bereiken en hoe kan de gemeente daarin faciliteren. Er is veel opgehaald dit jaar.

De uitdaging die daarbij is ontstaan, is hoe de inbreng uit een gebied vast te leggen, mee te laten bewegen over de jaren en in samenspraak te realiseren. Dorpenbeleid kan hierbij de verbindende factor vormen. In onze dienstverlening lag ook in 2022 de focus op het mee (kunnen) bewegen met de vraag van onze klant; onze inwoners en ondernemers. Meer kanalen om contact te leggen met de gemeente, maar minder 'van kastje naar de muur' door kennismanagement en regie. Het afgelopen jaar heeft de gemeente eerder ontstane achterstanden in haar dagelijkse dienstverlening aan inwoners weggewerkt. De digitale dienstverlening is uitgebreid; er zijn meer zaken ook online met de gemeente te regelen. Daarbij kunnen we voor steeds meer dienstverlening inwoners op de hoogte houden van de status van hun aanvraag, waaronder via een persoonlijke internet pagina. Nieuwe contactkanalen als WhatsApp groeiden in gebruik. In 2022 zijn de eerste stappen gemaakt om als organisatie aan te kunnen sluiten op de groei en de schaalsprong waarin de gemeente zich bevindt. Een belangrijke stap was daarin het transformeren van de aansturingsstructuur in de organisatie, wat bij moet dragen aan sneller in kunnen spelen op maatschappelijke vraagstukken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Naast de resultaten en inspanningen, waarvoor wij verwijzen naar de beschreven speerpunten, heeft onze bedrijfsvoering ook dit jaar onder druk gestaan door onder andere krapte op de arbeidsmarkt, wijzigingen in de aansturing van de organisatie en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Tegelijkertijd hebben we deze situatie waar mogelijk als aanjager voor de doorontwikkeling van onze werkwijze gehanteerd en wederom veel resultaten voor onze inwoners neer kunnen zetten. De ingezette krachtige, eigentijdse beweging gaat voort. Waarbij we steeds meer in staat zijn om te sturen op resultaten die rechtstreeks bijdragen aan onze maatschappelijke opgaven.

4.1 Bestuur 411 Raad Speerpunt bewoners- en overheidsparticipatie in een Netwerksamenleving

Doel Het verbeteren van de kwaliteit en samenhang van beleid over participatie. In april 2022 is het nieuwe participatiebeleid vastgesteld. Daarna is er hard gewerkt aan de implementatie ervan in de organisatie. Er is onder andere een handleiding en participatiegids opgesteld. Werkprocessen zijn aangepast. Door het uitstel van de omgevingswet is er nog geen participatieverordening opgesteld. Dat gebeurt in 2023. In 2022 is gestart met het trainen van betrokken ambtenaren; we zijn gestart met het trainen van beleidsmedewerkers. Er is ook een informatiebijeenkomst georganiseerd voor grote initiatiefnemers uit de samenleving, waarin ze handvatten hebben gekregen hoe ze participatie in hun leefomgeving kunnen vormgeven.

39

Speerpunt Dorpenbeleid

Doel Het komen tot een passende vorm van samenwerking vanuit de dorpen bij maatschappelijke vraagstukken. De oorsprong van de wens om te komen tot een Dorpenbeleid ligt in het ARHI-herindelingstraject Barneveld-Scherpenzeel 2022. Dorpenbeleid zou dan voor een goede positionering van de dorpen moeten zorgen in de nieuw te vormen gemeente. Provincie was bereid om dit proces financieel te ondersteunen. Zodoende is dit thema ook in de begroting 2022 opgenomen. Echter, eind 2021 is het herindelingsproces stop gezet en was er reden om even pas op de plaats te maken en zaken te heroverwegen. 2022 was voor het vormgeven van Dorpenbeleid een overgangsjaar. Heroverweging heeft plaatsgevonden. Duidelijk is dat ook zonder herindeling een dorpenbeleid gewenst is. Daarin worden dan de samenwerkingsmogelijkheden per dorp en worden afspraken gemaakt hoe de dorpen en wijk daar via maatwerk gebruik van maken. Daarbij wordt dan een koppeling gelegd met het gebiedsgericht werken onder leiding van de gebiedsregisseurs en hoe we dat integreren. Met de provincie is gesproken over een financiële ondersteuning van het traject om tot een dorpenbeleid te komen. De provincie ziet het als een pilotproject dat als voorbeeld kan dienen voor andere gemeenten bij het versterken van de verbinding bestuur- ambtelijke organisatie en samenleving. Daarvoor is in beginsel een financiële bijdrage afgesproken.

Intussen was de gemeentelijke organisatie eveneens in transitie en is de daadwerkelijke start vooralsnog niet in 2022 gelukt en doorgeleid naar 2023.

Speerpunt Gebiedsgericht werken Doel Het verbeteren van de kwaliteit van beleid en interactie tussen bestuur, inwoners en ondernemers in specifieke gebieden van de gemeente. Vanaf 1 januari 2022 zijn er drie gebiedsregisseurs aan de slag gegaan. Zij hebben de interactie tussen bestuur, inwoners en ondernemers en het relatiemanagement versterkt. Dit jaar is gebruikt als een invoeringsjaar. Er zijn vooral relaties opgebouwd en er is geïnventariseerd wat er nodig is en wat voor wensen er leven in de dorpen en wijken. Ook zijn veel praktische zaken begeleid. Er zijn onder andere gebiedsagenda’s opgesteld. Het goed borgen van de werkwijze gebiedsgericht werken in de organisatie en het in kunnen zetten van capaciteit op initiatieven vanuit de samenleving zijn aandachtspunten die in 2023 verdere ontwikkeling vragen.

Speerpunt Eigentijdse dienstverlening

Doel Betere dienstverlening voor inwoners, bedrijven en instellingen waarbij zij in het contact met de gemeente ervaren: "Ik ben blij met Barneveld".

40

Verantwoording Terugkijkend op de begroting 2022 zijn de volgende resultaten neergezet: Voor 75 producten, zoals bijvoorbeeld een vooronderzoek bestemmingsplanwijziging en een evenementenvergunning, is het zaakgericht werken in gebruik genomen. Bij het aanvragen van deze producten krijgen inwoners en bedrijven voortgangsinformatie en kunnen zij gebruik maken van de Persoonlijke Internetpagina. Via de Persoonlijke internetpagina kan veilig aanvullende informatie worden uitgewisseld en contact gelegd met de behandelaar. Voor een aantal producten, zoals bijvoorbeeld het aanvragen van een evenementenvergunning, het verkrijgen van een afschrift burgerlijke stand of het doorgeven van een vermissing van een reisdocument, is het werkproces ook verder gedigitaliseerd en verbeterd. Deze digitalisering verkort de afhandeltijd van de aanvraag. Ook is het indienen van een digitale aanvraag voor bovengenoemde producten met de komst van het zaaksysteem verbeterd. Het is mogelijk om tussentijds het aanvraagformulier op te slaan. En bij herhaling van een aanvraag de komende jaren, kunnen de gegevens van de eerdere aanvraag hergebruikt worden bij gebruik van het formulier op de website. Hierbij houden we ook rekening met vernietigingstermijnen van informatie. Doordat klantcontacten en terugbelverzoeken in het zaaksysteem geregistreerd worden, ontstaat er een integraal klantbeeld.

Uiteraard met inachtneming van privacy van onze inwoners. Dankzij dit klantbeeld kan bij terugbelverzoeken de vraag eerder beantwoord worden. Ook kan in het klantcontactcentrum, via 14 0342, over de eerste producten op deze wijze al voortgangsinformatie gegeven worden, zonder dat er doorverbonden hoeft te worden. Het percentage van de telefonische contacten dat direct door het Klantcontactcentrum afgehandeld kan worden is licht gestegen naar 45,12%. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat we niet het hele jaar volwaardig hebben kunnen registreren door een overstap naar een nieuw systeem. Heel 2022 konden inwoners via chat op www.barneveld.nl en via WhatsApp tijdens kantooruren contact leggen met de gemeente. Het gebruik van deze kanalen is het afgelopen jaar toegenomen. Via WhatsApp en live chat zijn 1875 gesprekken binnengekomen, waarbij 1640 klanten zijn geholpen. In 2022 is geregeld dat vanaf 2023 deze contactkanalen ook beschikbaar blijven voor inwoners en ondernemers. De kennisbank is in 2022 verder ingericht met aanvullende informatie & afspraken over bereikbaarheid van de vakteams. In deze kennisbank zit alle actuele informatie over onze producten en diensten.

Deze doorontwikkeling heeft er mede aan bijgedragen dat de bereikbaarheid van vakteams is vergroot, terugbelverzoeken beter/sneller kunnen worden opgepakt en over alle kanalen dezelfde informatie over onze producten en diensten gegeven kan worden aan inwoners. In 2022 heeft de gemeente een start gemaakt met het versimpelen van de standaardbrieven die uitgaan richting inwoners. Binnen het project zijn 42 standaardbrieven herschreven. Organisatiebreed zijn 189 medewerkers getraind in het schrijven in begrijpelijke taal. Het afgelopen jaar steeg het aantal digitale aanvragen via www.barneveld.nl met 18% ten opzichte van 2021. De meest gebruikte formulieren op de website zijn: het doorgeven van een verhuizing; toestemmingsverklaring voor reisdocumenten, aanvragen energietoeslag, aanvragen milieupas en het aanvragen van een kliko. Het totale website bezoek aan www.barneveld.nl steeg met 9% ten opzichte van 2021. Daar bovenop zijn ook de volgende resultaten behaald: Afgelopen jaar heeft de gemeente een visie op een robuuste frontoffice ontwikkeld. Om de ambities op het gebied van kwaliteit van klantcontact waar te kunnen maken, is het noodzakelijk om de belangrijkste ingangen voor onze klant - de inwoner - samen te brengen onder één visie, één aansturingsstructuur en dicht bij de klant. De inschrijving van Oekraïners in de BRP is door veel extra inzet goed verlopen.

Adresonderzoek heeft veel extra aandacht gekregen en de achterstanden zijn volledig ingelopen. De achterstand op het terrein van naturalisatie, mede ontstaan door de corona-periode, is volledig ingelopen Door het aantrekken van drie nieuwe Babs-en kan de vraag naar huwelijken en geregistreerd partnerschappen volledig worden verwerkt. Door extra aandacht voor fraudebestrijding en ondermijning, zijn de procedures voor aanvragen, inklaren en uitgeven van paspoorten, ID- en rijbewijzen aangescherpt. Conform de verordening Single Digital Gateway heeft ook gemeente Barneveld voor circa 75 producten via https://europe.eu/YourEurope Engelstalige informatie voor Europese burgers ontsloten. In 2022 is een inventarisatie uitgevoerd om inzichtelijk te maken welke informatie de gemeente al publiceert en voor iedereen toegankelijk maakt en welke informatie de komende jaren daaraan toegevoegd moet worden. Deze inventarisatie heeft plaatsgevonden in het kader van de implementatie van de Wet Open Overheid. Eind 2022 telt ons Inwonerspanel Barneveld 767 leden. De gemeente heeft zelf 3 onderzoeken via dit panel uitgezet en 1 klantenpanel in de vorm van een fysieke bijeenkomst georganiseerd.

412 B&W 4.2 Interne dienstverlening 422 Ondersteuning organisatie Speerpunt Organisatieontwikkeling

41

Doel We werken aan een toekomstbestendige en robuuste organisatie. De manier waarop we als organisatie (samen)werken sluit aan op de groei en schaalsprong van de gemeente naar regionale speler, de veranderende rol naar netwerkpartner, dienstverlening conform de ambitie 'Blij met Barneveld' en alle andere huidige en toekomstige (verander)opgaven. Verantwoording In 2022 is de organisatie ontwikkeling in een programmastructuur gegoten, met 5 ontwikkellijnen, die allen eind 2022 goed op stoom zijn. Er zijn bestuurlijke en ambtelijke opgaven gedefinieerd binnen ‘Versterken strategisch Vermogen’, die in 2023 nader uitgewerkt worden. Vanuit ‘Opgavegericht werken’ ligt er een sturingsconcept en is het oefenen met ‘portfoliomanagement’ gestart, om daar een voor Barneveld passende vorm en inhoud aan te geven. De ontwikkellijn ‘Krachtige bedrijfsvoering’ is gedurende 2022 aangepast aan het ‘van buiten naar binnen denken’ en heet nu ‘interne dienstverlening’, met als doel dezelfde houding, gedrag en dienstverleningsniveau intern, zoals we die ook willen bieden aan onze inwoners. Voor ‘Werken waar we nodig zijn’ geldt dat in 2022 de laatste stappen in het kader van ‘plaats en tijd onafhankelijk werken’ zijn afgerond en begin 2023 gestart wordt met het opstellen van een lang termijn visie op huisvesting. Op basis daarvan kan verder vorm en inhoud aan deze ontwikkellijn gegeven worden.

De ontwikkellijn die als rode draad door de organisatie ontwikkeling heen loopt is de ontwikkellijn ‘Mens in ontwikkeling’. Daar ligt inmiddels een grove voorzet voor de ontwikkeling van alle leidinggevenden, opdat zij vanuit de gewenste houding en gedrag sturing kunnen geven aan de medewerkers en daarmee aan de organisatie. In 2022 is vooral tijd en aandacht geweest voor de structuurkant van de organisatie ontwikkeling, door het afscheid nemen van de afdelingshoofden, om zo een plattere organisatie te realiseren, waarbij er directere interactie is tussen directeur en teamleider. In 2023 start het ontwikkeltraject voor eerst de leidinggevenden en daarna volgen de medewerkers. Ook is in 2022 vorm en inhoud gegeven aan de communicatie, die geleidelijk aan gestart is en waarbij alle voorbereidingen gemaakt zijn om vanuit een herkenbare huisstijl in 2023 interactief te gaan communiceren.

4.3 Algemene dekkingsmiddelen

Over het jaar 2022 hebben er veel ontwikkelingen plaatsgevonden op het vlak van het Gemeentefonds (algemene uitkering). Zo is er nog steeds veel onzekerheid over de nieuwe financieringssystematiek van het Rijk. Inmiddels heeft de herverdeling van het Gemeentefonds wel zijn beslag gekregen. Gedurende het afgelopen jaar fluctueerden de rijksinkomsten aan Barneveld sterk. Zowel bij de Meicirculaire, Septembercirculaire als de Decembercirculaire werden extra (incidentele) middelen verstrekt. Dit maakt dat het nog steeds erg lastig is vooraf een betrouwbare analyse te geven van de meerjarige inkomsten, terwijl dit van grote invloed is op onze begroting en wat we kunnen uitgeven.

Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2022

Rekening 2021

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

- 2.256 - 957 - 819 - 481

- 2.605 - 1.044 - 1.022 - 539

- 2.585 - 1.209 - 936 - 439

- 3.063 - 1.187 - 1.366 - 510

- 478 N 22 V - 429 N - 71 N

4.2 Interne dienstverlening 421 Beheer overige eigen gebouwen en gronden 422 Ondersteuning organisatie

- 22.363 - 496 - 21.868

- 22.947 - 917 - 22.029

- 26.794 - 643 - 26.151

- 26.467 - 702 - 25.765

327 V - 59 N 386 V

4.3 Algemene dekkingsmiddelen 431 Treasury 432 Belastingen 433 Algemene uitkering 434 Overige baten en lasten 436 Werken voor derden

115.523 4.953 17.563 95.227 - 3.448 1.227

108.221 3.708 17.262 85.629 494 1.129

124.234 3.127 18.287 96.753 4.934 1.134

129.186 3.580 18.499 101.066 4.914 1.127

4.952 V 453 V 212 V 4.313 V - 19 N -6N

Saldo van baten en lasten

90.903

82.669

94.855

99.656

4.801 V

Mutatie reserves 4.4 Resultaatbepaling 441 Mutaties reserves

9.667 9.667

5.135 5.135

6.674 6.674

- 4.062 - 4.062

- 10.735 N - 10.735 N

Mutatie reserves

9.667

5.135

6.674

- 4.062

- 10.735 N

100.570

87.804

101.529

95.594

- 5.934 N

4. Bestuur en interne dienstverlening Saldo van baten en lasten 4.1 Bestuur 411 Raad 412 B&W 413 Bestuurlijke samenwerking

Resultaat

42

43

Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen

1.1 Inleiding De inkomsten van de gemeente komen uit verschillende bronnen. De hoofdmoot wordt gevormd door de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Ruim 21% van de gemeentelijke inkomsten wordt gegenereerd vanuit het eigen belastinggebied. In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan dit gebied dat wordt gevormd door de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Het (meerjaren)beleid ten aanzien van de lokale belastingen is opgenomen in de op 16 december 2014 door de raad vastgestelde Nota lokaal belastinggebied Barneveld 2014. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: het beleid ten aanzien van de lokale belastingen; een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen; een toelichting op de grootste afwijkingen tussen begrote en werkelijke inkomsten; de lokale lastendruk; informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding. De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden meestal gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.

1.2 Beleid Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen en in de Nota lokaal belastinggebied Barneveld 2014. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de kadernota. Hondenbelasting Bij de Kadernota van 2022-2025 is afgesproken de tarieven voor de hondenbelasting te verhogen met 20% om een meeropbrengst van € 35.000 te genereren. Dit komt ongeveer neer op € 10 per hond. Leges De algemene lijn is om de leges zo min mogelijk te verhogen. In sommige gevallen wordt daarvan afgeweken om de opbrengst kostendekkend te houden. Dit heeft plaatsgevonden voor de leges van de van de kabels en leidingen (35%). Tarieven tabel

2021

2022

Stijging t.o.v. vorig jaar

0,0916 0,2011 0,1586

0,0838 0,2003 0,1580

-8,5% -0,4% -0,4%

Hondenbelastingen - voor de 1e hond - voor de 2e hond - voor elke volgende hond - kennels

€ 43,30 € 60,35 € 74,30 € 103,65

€ 52,00 € 72,00 € 89,00 € 124,00

20,1% 19,3% 19,8% 19,6%

Toeristenbelasting - tarief per overnachting - seizoenplaats - jaarplaats

€ 1,08 € 202,00 € 202,20

€ 1,10 € 205,70 € 205,90

1,9% 1,8% 1,8%

€ 202,20

€ 207,25

2,5%

€ 202,20

€ 207,25

2,5%

€ 994,00

€ 1.018,00

2,4%

€ 202,20

€ 207,25

2,5%

€ 196,80 € 328,00

€ 196,80 € 328,00

0,0% 0,0%

Tarieven lokale heffingen Onroerende zaakbelastingen - eigenaren woningen, in % van de waarde - eigenaren niet-woningen, in % van de waarde - gebruikers niet-woningen, in % van de waarde

Forensenbelasting - waarde minder dan € 70.000 of panden waarvoor geen waarde is vastgesteld - waarde meer dan € 70.000 vermeerderd met 0,83% van het bedrag waarmee de heffingsgrondslag € 70.000 te boven gaat. Met dien verstande dat een maximumbedrag geldt van: - voor woningen/onderkomens waarvoor geen waarde is vastgesteld op grond van de WOZ bedraagt het tarief Afvalstoffenheffing - éénpersoonhuishoudens - meerpersoonshuishoudens

44

Rioolheffing: - vastrecht tot 350 m 3 afvalwater

€ 186,40

€ 193,85

4,0%

1.3 Inkomsten uit heffingen Vergelijkend overzicht opbrengsten uit belastingen Binnen het gemeentelijk belastinggebied wordt onderscheid gemaakt in belastingen en rechten. Belastingen zijn bijdragen in de algemene middelen van de gemeente. Tegenover het betalen van belasting staat geen direct aanwijsbare tegenprestatie. Voor de tarieven van de belastingen zijn geen beperkingen opgenomen. Voorbeelden van belastingen zijn: onroerendezaakbelastingen, forensenbelasting, toeristenbelasting en hondenbelasting. Rechten worden geheven ter dekking van de kosten van dienstverlening door de gemeente. In de wet is bepaald dat de geraamde opbrengst niet hoger mag zijn dan nodig om 100% van de geraamde kosten te dekken. Dit houdt in dat de kostendekkendheid op basis van de begroting wordt beoordeeld. Een beoordeling achteraf is niet in de wet opgenomen. Voorbeelden van rechten zijn de begrafenisrechten, parkeergelden en leges voor verschillende diensten. Een lagere dekking is een beleidsvrijheid van de gemeente. Het overzicht van de belastingen wordt weergegeven in bijgaande tabellen en grafieken. In onderstaande tabel ziet u tevens de begroting en werkelijke cijfers.

Tabel lokale heffingen bedragen x € 1.000 Rekening Verschil 2022

Rekening 2021

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen) 01. Onroerende zaakbelastingen woningen 02. Onroerende zaakbelastingen niet-woningen 03. Hondenbelasting 04. Toeristenbelasting 05. Forensenbelasting 06. Reclamebelasting 07. Precariobelasting Totaal Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen)

7.235 6.479 166 706 1.097 112 2.969 18.764

7.052 6.434 208 585 960 170 2.755 18.164

7.452 6.634 198 837 1.170 120 2.969 19.380

7.476 6.763 197 837 1.205 119 2.969 19.566

24 V 129 V -1N 0V 35 V -1N -0N 186 V

Rechten (Tariefsgebonden) 08. Rioolheffing 08. Rioolheffing - kwijtschelding 09. Afvalstoffenheffing 09. Afvalstoffenheffing - kwijtschelding 10. Begrafenisrechten 11. Parkeergelden 12. Parkeerboetes 13. Marktgelden 14. Leges burgerlijke stand 15. Leges dienstverlening 16. Leges Wabo vergunningen 17. Leges bestemmingsplannen 18. Overige leges Totaal Rechten (Tariefsgebonden)

5.077 - 116 6.567 - 162 829 596 35 30 140 591 2.996 1.101 137 17.822

5.279 - 120 6.429 - 155 983 695 100 35 145 856 2.266 1.097 186 17.796

5.304 - 120 6.481 - 155 883 695 60 35 145 851 1.566 701 140 16.585

5.363 - 115 6.622 - 156 725 812 70 36 138 673 2.262 1.015 178 17.623

59 V 5V 141 V -1N - 157 N 117 V 10 V 1V -8N - 178 N 696 V 314 V 38 V 1.038 V

Totaal lokale heffingen

36.586

35.960

35.965

37.189

1.224 V

Lokale heffingen

Toelichting grootste afwijkingen

De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn als volgt te verklaren. ad 1) Onroerende zaakbelastingen woningen Hogere structurele opbrengsten van €24.000 voor de OZB-aanslagen van woningen, dit positieve resultaat komt door de groei van de gemeente. ad 2) Onroerende zaakbelastingen niet-woningen Hogere structurele opbrengsten van €129.000 voor de OZB-aanslagen van niet-woningen, dit positieve resultaat komt door de groei van de gemeente. ad 5) Forensenbelasting Het positieve resultaat, waarvan € 35.000 structureel, is gerealiseerd door toename van het aantal recreatieve objecten. ad 8) Rioolheffing De opbrengsten rioolheffing zijn als gevolg van meer aansluitingen dan vooraf geraamd € 59.000 hoger uitgevallen. ad 9) Afvalstoffenheffing Doordat er meer aansluitingen zijn dan begroot is er een voordeel ontstaan voor wat betreft

45

baten uit de afvalstoffenheffing. ad 10) Begrafenisrechten De afwijking is ontstaan door minder inkomsten uit de leges. Oorzaak hiervoor is dat onder andere het aantal begrafenissen en verlengingen afwijkt ten opzicht van begroot. ad 11) Parkeergelden De parkeeropbrengsten zijn hoger uitgevallen dan we verwacht hadden en dit geeft een voordeel van € 139.000. De bestrijding van Covid-19 had afgelopen jaren een grote invloed op het bezoek aan het winkelcentrum en dus ook de parkeerinkomsten. Ondanks de Covid-19 beperkingen in de eerste maanden van 2022 is er een positieve trend waarneembaar. In hoeverre deze trend wordt voortgezet zal 2023 gaan uitwijzen. ad 15) Leges Dienstverlening Er zijn minder paspoorten, rijbewijzen, ID kaarten en VOG's aangevraagd in 2022. Door de lagere legesopbrengsten is er spake van een nadelig resultaat van €178.000. Dit nadelige resultaat heeft te maken met de effecten van corona in de eerste maanden van 2022. ad 16) Leges Wabo-vergunningen De hogere leges inkomsten van de Wabo-vergunningen komen voort uit een aantal grotere aanvragen van vergunningen binnen de Wet algemene bepalingen die in het laatste kwartaal van 2022 zijn afgehandeld terwijl eerder bij de tussenrapportage de begroting neerwaarts is bijgesteld omde de legesinkomsten achter bleven bij de begroting.

ad 17) Leges bestemmingsplannen De hogere leges inkomsten leges bestemmingsplannen komen voort uit een aantal grotere aanvragen van vergunningen die in het laatste kwartaal van 2022 zijn afgehandeld terwijl eerder bij de tussenrapportage de begroting neerwaarts is bijgesteld omdat de legesinkomsten achter bleven bij de begroting. ad 18) Overige leges Het voordeel van € 25.000 heeft te maken met de effecten van het coronavirus, anderhalf jaar hebben er nagenoeg geen naturalisaties plaatsgevonden. In 2022 heeft er een inhaalslag plaatsgevonden, door deze inhaalslag zijn er meer leges naturalisatiegelden ontvangen. Het nadelige resultaat van € 6.000 heeft betrekking op de leges 'uitvoering bijzondere wetten', hieronder vallen diverse horeca- en evenementenvergunningen. Een voordeel van € 22.000 betreft de hogere inkomsten voor (tijdelijke) parkeervergunningen en -ontheffingen. Overige leges betreffen een nadeel van € 3.000.

Grafiek belastingen

Grafiek rechten

1.4 Lokale lastendruk 46

Om een indruk te hebben wat de “lokale lastendruk” is, wordt berekend wat de huishoudens aan belasting moeten betalen. Daarbij worden de voor huishoudens gebruikelijke heffingen betrokken. Door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) wordt jaarlijks een atlas van de lokale lasten opgesteld. De bruto woonlasten van meerpersoonshuishoudens lopen, volgens de COELO Atlas voor 2022, uiteen van € 667 tot € 1.736 per jaar. Landelijk gezien bevindt Barneveld zich op plaats 147 van de 364 gemeenten en is Barneveld met € 892 een gemeente met een lastendruk net iets onder het gemiddelde (€ 904). De stijging in 2022 van de lokale lasten in Barneveld is 8,4%. Het grote verschil tussen de woonlasten in de goedkoopste en de duurste gemeente (€ 1.069) is enigszins misleidend. De frequentieverdeling van de gemeentelijke woonlasten is namelijk zeer vlak. In 65% van de gemeenten liggen de woonlasten tussen de € 800 en de € 1.000. Aan de onderkant en de bovenkant van de verdeling zit een beperkt aantal uitschieters. Hoewel het maximum op € 1.736 ligt komen 34 gemeenten boven de € 1.100 uit. Het bedrag van de bruto woonlasten is opgebouwd uit de onroerende zaakbelasting, waarbij wordt uitgegaan van de gemiddelde woningwaarde (zowel landelijk als provinciaal als voor Barneveld), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Tabel lokale lastendruk Lokale lastendruk

2021

2022

Lastenstijging (%)

Hoogste tarieven - Landelijk - Gelderland

1.517 1.090

1.736 1.170

14,4% 7,3%

Laagste tarieven - Landelijk - Gelderland

598 618

667 668

11,5% 8,1%

Gemiddelde tarieven - Landelijk - Gelderland - Barneveld

818 808 823

904 916 892

10,5% 13,4% 8,4%

Bron: COELO Atlas van de lokale lasten (www.coelo.nl)

1.5 Bezwaar, beroep en kwijtschelding Bezwaar en beroep Wie het niet eens is met een opgelegde aanslag kan een bezwaarschrift indienen bij de gemeente. Een bezwaarschrift moet worden ingediend binnen 6 weken na het opleggen van de aanslag. Behoudens de no cure no pay-bezwaren, is voor nagenoeg alle overige bezwaren tegen de bij het reguliere kohier opgelegde aanslagen, voor eind oktober 2022 uitspraak gedaan. Voor degenen die het niet eens zijn met de uitspraak bestaat er de mogelijkheid om beroep in te stellen bij de rechtbank, hoger beroep bij het gerechtshof en cassatieberoep bij de Hoge Raad. Kwijtschelding Voor de inwoners van Barneveld zonder vermogen en met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid om kwijtschelding te vragen voor de aanslag van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Door gegevensuitwisseling met het Inlichtingenbureau (waar gegevens uit de administraties van UWV, RDW en Belastingdienst worden gecombineerd), wordt nagegaan of een eerder verleende kwijtschelding leidt tot een ambtshalve kwijtschelding in het volgende jaar. Betrokkenen hoeven daarvoor dan niet zelf opnieuw een aanvraag in te dienen. In de begroting 2022 is een gelijkblijvend bedrag geraamd in de omvang van de kwijtschelding (€ 275.000) als in 2021. In werkelijkheid is er 758 keer kwijtschelding gevraagd. 621 aanvragen zijn geheel of gedeeltelijk gehonoreerd en 137 afgewezen.

Het totale bedrag aan kwijtschelding is uitgekomen op ca. € 270.000. In circa 40% van de gehonoreerde aanvragen is automatisch kwijtschelding verleend op grond van de hiervoor aangegeven gegevensuitwisseling met het Inlichtingenbureau.

Tabel ontwikkeling kwijtschelding Kwijtscheldingen 2016 2017 2018 2019

Aangevraagd

Afgewezen

714 848 830 788

101 96 106 139

Geheel of Bedrag gedeeltelijk kwijtschelding toegewezen 613 € 233.743 752 € 292.716 724 € 266.422 649 € 272.832

47

2020 2021 2022

785 761 758

162 120 137

649 641 621

€ 272.994 € 278.171 € 271.130

Grafiek ontwikkeling kwijtschelding

48

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen

2.1 Inleiding Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn, is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de financiële risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De mate van flexibiliteit van de gemeentebegroting speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandsvermogen: hoe snel kunnen tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van bestaand beleid, al dan niet in combinatie met belastingverhogingen. Ook de omvang van de vrij aanwendbare reserves is daarbij van belang. Vanuit het provinciaal toezicht zijn geen directe normen voor het weerstandsvermogen aangegeven; wel wordt bewaakt dat de algemene reserve een bepaalde minimum omvang heeft. Begrippenkader Onder het weerstandsvermogen wordt een kengetal verstaan, namelijk de verhouding tussen de direct beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit.

Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen = ---------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten te dekken. Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico-beperkende acties.

2.2 Beleid In de Nota risicomanagement & weerstandsvermogen 2020 - 2024 is het beleid vastgesteld ten aanzien van het kwantificeren en kwalificeren van risico's en de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. Ook is de beoordeling en kwalificatie van de berekende weerstandsratio in bandbreedtes vastgesteld. Het weerstandsvermogen wordt concernbreed twee maal per jaar bepaald, ten tijde van de begroting en de jaarrekening, en in paragraaf 2 opgenomen (programmabegroting en jaarverslaggeving). Risico's en reserves zijn continu aan verandering onderhevig, zo is ook het weerstandsvermogen in deze paragraaf een momentopname. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt er daarom gewerkt met streefwaardes en bandbreedtes in plaats van met exacte getallen. De bandbreedtes van het weerstandsvermogen zijn gehandhaafd zoals in onderstaande tabel weergegeven.

Weerstands vermogen

Effect

Maatregel

< 1,0

onder minimale streefwaarde

College neemt maatregelen om binnen twee jaar > 1,0 te komen. Deze zijn gericht op het verlagen van de benodigde weerstandscapaciteit en/of het verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit.

1,0 – 1,2

minimale streefwaarde optimale bandbreedte maximale streefwaarde boven maximale streefwaarde

college maakt analyse en geeft de meerjarige verwachting aan.

1,2 – 1,6 1,6 – 2,0 > 2,0

n.v.t. college maakt analyse en geeft de meerjarige verwachting aan. n.v.t.

2.3 Beschikbare weerstandscapaciteit

49

De structurele weerstandscapaciteit geeft de mate aan waarin de gemeente zelf in staat is om niet begrote kosten te dekken door structurele middelen vrij te maken. Hierbij kan gedacht worden aan de mogelijkheden die er zijn tot het verhogen van de inkomsten (bijvoorbeeld via belastingverhoging). Bij de incidentele weerstandscapaciteit gaat het om de aanwezigheid van vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden ingezet. In het kader van het weerstandsvermogen binnen deze paragraaf zullen wij slechts rekening houden met de incidentele weerstandscapaciteit. In onderstaande tabel is een vergelijkend overzicht gegeven van de geprognosticeerde weerstandscapaciteit per begin/einde van het boekjaar Algemene reserves (1) Voor de berekening van de weerstandscapaciteit worden alleen de vrij besteedbare reserves meegenomen. Deze vrij besteedbare reserves treffen wij aan bij de groep van algemene reserves. Voor de bestemmingsreserves geldt dat voor wijziging van de bestemming een raadsbesluit nodig is en er dus geen sprake is van een vrij besteedbare reserve. Voorzieningen zijn niet vrij besteedbaar en behoren daarom niet tot de weerstandscapaciteit. Stille reserves (2) Stille reserve is het verschil tussen de hogere directe opbrengstwaarden bij verkoop en de boekwaarden van de diverse activa. Hierbij kan worden gedacht aan panden, aandelen en bedrijfsmiddelen.

De directe opbrengstwaarde dient bekend te zijn en bovendien moeten de betreffende activa direct verkoopbaar of verhandelbaar zijn. Dit is met de gemeentelijke activa zelden het geval. Mede daarom zijn de stille reserves als een PM-post opgenomen.

bedragen x € 1.000 Weerstandscapaciteit

31-dec-2021

31-dec-2022

Beschikbare weerstandscapaciteit 1. Algemene reserves 2. Stille reserves Beschikbare weerstandscapaciteit

45.589 p.m. 45.589

34.743 p.m. 34.743

Benodigde weerstandscapaciteit

22.600

29.900

2,02

1,16

Weerstandsfactor

2.4 Benodigde weerstandscapaciteit Voor deze jaarrekening 2022 zijn risico’s onlangs geactualiseerd. Waar mogelijk zijn maatregelen getroffen om risico's te beperken. Vervolgens is een risicosimulatie uitgevoerd. Deze simulatie resulteert in een totaal risicobedrag van € 29,9 miljoen. Dit bedrag is daarmee 4,6 miljoen hoger dan de risico's in de begroting 2023 (25,3 miljoen) en nagenoeg geheel toe te schrijven aan de grondexploitaties (van ruim 20 miljoen naar ruim 24 miljoen). De top 10 is gewijzigd ten opzichte van de vorige meting. Zo is het cyberrisico nieuw in de top 10 opgenomen en is ook de grootte (en daarmee de positie in de top 10) van een aantal risico's gewijzigd. De belangrijkste tien risico's (mix van omvang/geld en kans), in volgorde van grootte van impact zijn: 1 Onvoorziene risico's grondexploitaties (ruim 24 miljoen) 2 Cyberrisico (digitale omgeving wordt van buitenaf aangevallen of stagneert) 3 Stagneren uitvoeren taken als gevolg van groot extern beroep - arbeidsmarkt 4 Maatschappelijke partners staan onder druk als gevolg van o.a.

inflatie, arbeidsmarkt 5 Beheerkwaliteit nieuwe wijken blijft achter 6 Kosten Jeugdwet, WMO, Participatiewet nemen toe 7 Instroom statushouders 8 Groter beroep op voorzieningen door crises 8 Onvoldoende managementinformatie voor adequate sturing 10 Misbruik van informatie, (identiteits-) fraude Risico’s zijn ook inzichtelijk bij (en integraal onderdeel van) alle speerpunten van de vier programma’s. De risico’s van verbonden partijen zijn in paragraaf 6 in beeld gebracht.