A-9 C Participatie.pdf

Dit betekent niet dat het op alle onderwerpen goed verloopt. Inwoners kunnen nu altijd terecht bij Scherpenzeel, dat er wordt samengewerkt met andere gemeenten maakt daarvoor niet uit. Voor bepaalde taken is er een grotere schaal nodig, dus hierbij is een samenwerking handig.

Uit de keukentafelgesprekken • • •

Fusies bieden veel voordelen, niet alleen financiële. En voor de voordelen moet je niet alleen naar het plaatselijke niveau kijken, maar ook naar het regionale en landelijke niveau. Zelfbeschikking maakt dat per onderwerp gekozen kan worden met welke gemeente samen gewerkt kan worden. Vanuit een efficiëntie en kostenreductie-perspectief de meest ideale variant. Samenwerking met andere gemeenten is nodig, maar dat kan prima vanuit een zelfstandige positie.

Opbrengst stelling “een grote gemeente heeft net zoveel samenwerking nodig als een kleine” • • • • • •

• •

Het werk moet gebeuren en daar is samenwerking voor nodig en dat is bij een grotere gemeente nog meer het geval vanwege de grotere overhead. De noodzaak van samenwerking ligt niet in de grootte van de gemeente. Je hebt altijd ergens een samenwerking nodig tussen gemeenten, al was het maar om kennis uit te wisselen. Ook Barneveld is deelnemer binnen Food Valley. Dus groot of klein: noodzaak tot regiosamenwerking blijft. Samenwerking is over het algemeen goed. Je leert van elkaar en hoeft niet ieder voor zich het wiel opnieuw uit te vinden. Een kleine gemeente (zie Renswoude) draait veelal alleen maar door veel samen te werken en kan daarmee de basis op orde houden. Een grote gemeente werkt samen om mooie extra projecten als sociale woningbouw en wooncomplexen voor ouderen en andere voorzieningen in huis te halen waar inwoners dan niet verder voor weg hoeven te gaan. Kleine gemeentes werken meer samen. Dat betekent niet dat kleine gemeentes het minder goed voor mekaar hebben, want samenwerking kan goed zijn voor het inbrengen van ideeën. Een grote gemeente is een stugger systeem, waardoor flexibiliteit in het gedrang is. Een grote gemeente kan beter de broek ophouden, zal zeker ook de samenwerking buiten de gemeente moeten zoeken maar minder afhankelijk zijn.

15

• • • • • •

• • • •

• • •

De samenwerking opzoeken (op onderdelen) met partners in de regio is niets mis mee. Maar geen fusie. In een grote gemeente is er meer samenwerking nodig, vaak grotere besluiten. Voor goede inbreng binnen een samenwerking heeft de grootste gemeente het voordeel van meer capabele ambtenaren. Grote gemeentes worden vaak intern weer opgedeeld in buurtschappen, wijkplatformen en deelgemeentes om de zaak bestuurbaar te houden. Dit zijn vaak veel complexere samenwerkingsvormen. Een kleine gemeente kan meer afhankelijk van samenwerking zijn, omdat die minder ambtenaren heeft, meer generalisten dan specialisten. Een grotere gemeente heeft minder samenwerking nodig, daar zitten wel voldoende medewerkers en is voldoende kennis aanwezig. Samenwerken is de sleutel tot succes tussen Scherpenzeel en gemeente Barneveld. Is het zo erg om bij Barneveld te gaan? Barneveld staat open voor een samenwerking, dat zien we terug in andere dorpen. Een kleine gemeente heeft niets in te brengen in een regio-overleg. Samenwerking moet van 2 kanten komen, daar zit ook een risico aan. Een kleine gemeente heeft het nodig om te kunnen overleven, waardoor de grote gemeente hierin de eisen kan stellen. Een grote gemeente heeft meer expertise in eigen huis. Hierdoor is de samenwerking op een hoger niveau.

Uit onderzoek zou feitelijk kunnen blijken met hoeveel stakeholders (bedrijven/inwoners/maatschappelijke organisaties) kleinere en grotere gemeenten te maken hebben. Daar moet mee worden (samen)gewerkt, dus je zou verwachten dat uit zo'n onderzoek zal blijken dat een grotere gemeente meer samenwerking nodig heeft dan een kleinere, puur omdat je met meer partijen aan tafel moet zitten. Als kleine zelfstandige gemeente heb je nog een behoorlijke mate van autonomie. Barneveld werkt alleen met dorpskernen waarover de gemeente zeggenschap heeft. Samenwerken met een zelfstandige gemeente die daarmee ook invloed krijgt op bepaalde keuzes is iets wat Barneveld niet wil. Veenendaal is een betere partner. Dat is een gemeente die niet meerdere kernen heeft en dus makkelijker kan samenwerken met andere dorpen. In Renswoude voldoet dat goed.

Reacties website Reacties sociale media Overig -

16

7 Thema Economie Uit de themabijeenkomsten • •

De ondernemers van Scherpenzeel kunnen profijt hebben van een herindeling met Barneveld. Ondernemerschap is zowel binnen Scherpenzeel als binnen Barneveld erg groot. Voorzieningen zijn gekoppeld aan de economie van een dorp. Als bedrijvigheid in een dorp door centralisatie in een gemeente verdwijnt, blijft er een seniorendorp over en dat moet niet gebeuren.

Uit de keukentafelgesprekken Opbrengst stellingen Reacties website Reacties sociale media Overig •

We hebben een prachtige ondernemerskring, waarin alle ondernemersverenigingen van de gemeente Barneveld vertegenwoordigd zijn. Vanzelfsprekend zouden we het zeer waarderen als ook de ondernemersvereniging van Scherpenzeel hierbij aansluit, t.z.t. Ze zijn meer dan welkom!

17

8 Thema Sociaal domein Uit de themabijeenkomsten • • • • • • • • • • • • • • • • • •

•

Inwoners van Scherpenzeel zijn meer bereid om deel te nemen aan activiteiten/bijeenkomsten in Barneveld. Inwoners in Barneveld nemen niet deel aan activiteiten georganiseerd in Scherpenzeel. Scherpenzeel lijkt gevoelsmatig verder van Barneveld te liggen dan andersom. De gemeente Barneveld investeert veel meer in preventie, hierin blijft Scherpenzeel achter. In Barneveld is een goede schaalgrootte om de jeugdzorg meer lokaal te kunnen organiseren, het zou mooi zijn als Scherpenzeel zich hierbij kan voegen. Op het gebied van sociaal domein bestaat in Barneveld een ander model dan in Scherpenzeel. Er bestaat al langer een samenwerking, maar Barneveld en Scherpenzeel groeien steeds meer uit elkaar. De twee gemeenten werken niet enorm samen, maar trekken wel samen op. Een mogelijke samenwerking is een uitdaging, omdat niet iedereen hiervoor open staat. Wat betreft het vrijwilligerswerk zal het mooi zijn als er een Welzijn Scherpenzeel zou zijn in de breedste zin van het woord. Er zijn veel meer mogelijkheden om het welzijnswerk te ontwikkelen en te ondersteunen in Scherpenzeel. De inwoners van Scherpenzeel komen niet te kort, maar er zijn meer mogelijkheden. Er is behoefte aan meer samenwerking. Op deze manier kunnen activiteiten krachtiger neergezet worden. Het is van belang de eigenheid van Scherpenzeel te borgen.

De ambtenaren in Scherpenzeel hebben grote portefeuilles waardoor ze veel verschillende onderwerpen moet aanpakken, en daarom van alles moeten weten wat niet altijd haalbaar is. Dit zorgt voor ongelijkheid tussen de twee gemeenten. Barneveld kent meer mensen die zorg zoeken, omdat ze meer inwoners hebben. In Scherpenzeel zijn er veel vrijwilligersorganisaties, veel wordt binnen de eigen kring opgevangen. De kracht van de kerkgenootschappen moet niet onderschat worden. Er wordt weinig gebruik gemaakt van jeugdhulpverlening, maar dit is geen indicatie dat er niks aan de hand is. Het is in Scherpenzeel lastig om nieuwe vrijwilligers te vinden. Dit beleid van Barneveld kan in Scherpenzeel ook uitgevoerd worden, maar hiervoor hoeft geen fusie plaats te vinden. Een aantal projecten draait al jaren goed. Doordat Scherpenzeel zo gefocust is op haar zelfstandigheid, vallen deze projecten uit elkaar. Medewerkers in Scherpenzeel hebben grote portefeuilles met veel verschillende onderwerpen die daardoor van alles moeten weten wat niet altijd haalbaar is. Dat geldt ook voor het gemeentebestuur. De mensen zijn wel enthousiast en goed bereikbaar. De samenwerking met Barneveld wordt als goed ervaren. De vertegenwoordigers van het sociaal domein hebben erg veel baat bij een vorm van samenwerking. De gemeenschapskracht moet hiermee gemobiliseerd worden.

Uit de keukentafelgesprekken Opbrengst stellingen Reacties website Reacties sociale media Overig -

18

9 Aanbevelingen vervolgproces Er zijn diverse aanbevelingen gedaan voor het vervolg van het proces. Ze zijn hieronder bij elkaar gezet: •

• • • • •

Laat zien wat u als provincie bezighoudt en waar uw zorgen liggen, deel uw kennis met heldere en aansprekende informatie. Naar mijn idee kunt u de argumenten van het Scherpenzeels college eenvoudig en gegrond weerleggen en tegenspreken. En doe dat vooral op een betrokken wijze. Niet direct vanuit “de hoogte” of vanuit de hiërarchie. Een deelnemer mist de nieuwsgierigheid naar alternatieven, ook bij de provincie. Ook zijn er zorgen over de snelheid waarmee dit allemaal gebeurt. Zorgvuldigheid kost tijd. Het idee is geopperd om huis-aan-huis informatie over de drie varianten te verspreiden op het moment dat het onderzoek klaar is. En maak duidelijk dat er bij herindeling duurzame afspraken gemaakt kunnen worden over de toekomst van de voorzieningen. Zowel de provinciale- als de gemeentelijke website zijn niet goed leesbaar. Een deelnemer daagt de provincie uit om een fusie voor te bereiden van Ede, Barneveld, Wageningen en Nijkerk. Advies: ga vooral door in gesprek, open en blijf uitleggen.

19

bundel opbrengst participatie Kijk op Scherpenzeel

Bijlage 2 26 november 2020

Inhoudsopgave 1

Keukentafelgesprekken .............................................................................................. 3

2

Themabijeenkomsten ................................................................................................ 13 2.1

Themabijeenkomst Gemeente ............................................................................ 13

2.2

Themabijeenkomst Identiteit en Zeggenschap ................................................. 14

2.3

Themabijeenkomst Financiën ............................................................................. 15

2.4

Themabijeenkomst Voorzieningen en vitaal dorp ............................................ 17

2.5

Themabijeenkomst Scherpenzeel in de regio ................................................. 18

2.6

Dorpsgesprek Barneveld ..................................................................................... 21

2.7

Stakeholdergesprek met vertegenwoordigers van De Breehoek .................. 22

2.8

Stakeholdersbijeenkomst sociaal domein ......................................................... 24

3

E-mails ........................................................................................................................... 27

4

Website .......................................................................................................................... 29 4.1

Pagina Nieuwsberichten ...................................................................................... 29

4.2

Denk mee-pagina .................................................................................................. 31

4.3

Reacties op de agenda, bijeenkomsten en gesprekken ................................. 37

5

Social media................................................................................................................. 40

6

Stellingen website ...................................................................................................... 49

2

1 Keukentafelgesprekken Inwoners, ondernemers en organisaties van Scherpenzeel en Barneveld konden zich aanmelden voor een keukentafelgesprek met commissaris van de Koning John Berends of gedeputeerde Jan Markink. Oorspronkelijk was de bedoeling deze gesprekken bij mensen thuis aan de keukentafel te voeren. Vanwege de maatregelen tegen het coronavirus, zijn deze gesprekken digitaal gevoerd. Van de gesprekken zijn de resultaten opgeschreven en ter goedkeuring voorgelegd aan de deelnemers. In totaal zijn 18 gesprekken gevoerd, de resultaten zijn hieronder, geanonimiseerd, per gesprek weergegeven. Gesprek 1 Voor de deelnemer en zijn vrouw zijn de voorzieningen het belangrijkste: als deze gebaat zijn bij herindeling, prima. Als het zonder herindeling kan, is dat ook goed. Voorzieningen vult hij breed in: winkelaanbod, zonder betaald parkeren; groene karakter van het dorp; gezondheidszorg, welzijn, bibliotheek, sportvoorzieningen. Het Kulturhus, in alle veelzijdigheid, vindt het paar een groot goed. “Voor zo’n klein dorp hebben we het hier goed voor elkaar.” De korte lijnen tussen inwoners en instellingen vinden ze erg prettig en goed. De discussie over zelfstandigheid versus herindeling vindt de deelnemer lastig. Hij snapt wel dat mensen gehecht zijn aan de zelfstandige gemeente, hoewel hij inschat dat persoonlijk belang ook een rol zal spelen bij enkelen.

Aan rapporten hecht hij niet zoveel waarde: onderzoekers zeggen precies wat de opdrachtgever wil horen; geldt ook voor het BMC-rapport van de gemeente. Als het beter is om samen te gaan met Barneveld, als daarmee de kans groter is dat de voorzieningen overeind blijven, dan vindt hij het ook beter om snel door te pakken. Gesprek 2 De deelnemer had in oktober een mail gestuurd aan de commissaris, met daarin enkele observaties. Mede dat was een aanleiding voor het gesprek. Hij heeft gezien dat het aantal gemeenten de afgelopen decennia is verminderd van 1000 naar 350. In zijn ogen een onafwendbare ontwikkeling en vooruitgang. Heeft zelf altijd in het bedrijfsleven gewerkt en ook daar zijn fusies aan de orde van de dag; deze bieden veel voordelen, niet alleen financiële. En voor de voordelen moet je niet alleen naar het plaatselijke niveau kijken, maar ook naar het regionale en landelijke niveau. Hij ervaart een grote sociale druk in het dorp om je actief tegen herindeling uit te spreken. Het zwembad en de bibliotheek zijn de belangrijkste voorzieningen die ter discussie kunnen staan bij een herindeling. Voor de rest maakt een herindeling niet uit: identiteit blijft en wordt waarschijnlijk krachtiger. En een winkel gaat echt niet weg omdat een dorp geen zelfstandige gemeente meer is.

Zelf zou hij, ondanks 30 jaar wonen in Scherpenzeel, niet kunnen omschrijven wat die Scherpenzeelse identiteit is. Hij is van mening dat er veel meer mensen voor een herindeling zijn, of het wel best vinden, dan je zou kunnen denken. Zo hebben inwoners de bouw van een nieuw gemeentehuis tegengehouden omdat de gemeente toch zou gaan fuseren, en dat was pakweg 8 jaar geleden. Hij vindt ook de bestuurskracht van de gemeente onder de maat: veel gedoe en gerommel, tegen het cliëntelisme aan: - Onregelmatigheden, gedoe met OZB-heffing (waarderingskamer) - Aanbesteding van een infraproject onderhands aan partner van schaduwlid lokale partij - Geheime afspraken rondom bedrijventerrein Nieuwstraat - Bouw gemeentehuis - Manier van omgaan met vertrokken wethouder Van Dijk en wnd bgm Harry de Vries. Advies: ga vooral door in gesprek, open en blijf uitleggen.

3

Na afloop van het gesprek mailt deelnemer dat hij nog heeft nagedacht over de identiteit van Scherpenzeel: een ”no-nonsense” gemeente. Veel hardwerkende mensen, kleine bedrijfjes, lokale industrie en landbouw en veeteelt. Dat gevoel heeft hij ook bij Barneveld. Gesprek 3 De deelnemers geven aan dat er op intimiderende wijze campagne wordt gevoerd voor Scherpenzeel zelfstandig. Er wordt veel actie gevoerd, door deze campagne laten andersdenkenden niet van zich horen. De bezuiniging op de bibliotheek is niet te rijmen met het bedrag van 60.000 euro dat nodig is voor onderzoek naar de verbouwing van de Breehoek. De Breehoek moet zijn huidige functies behouden, waaronder de huidige bibliotheek. Dat vinden veel mensen in Scherpenzeel Het beeld bestaat dat bij een fusie de identiteit van Scherpenzeel verloren gaat, maar dat hoeft volgens de deelnemers niet. De kernen in Barneveld zijn erg sterk, dat kan voor Scherpenzeel ook zo blijven. Een goed middel daarvoor is dorpsraden in de kernen. Volgens de deelnemers is voor de komende 10 jaar het belangrijkste dat er voldoende expertise is bij de ambtenaren. Zorgelijk is het dat Scherpenzeel extra woningen wil bouwen om meer ambtenaren te kunnen betalen. Ook de belastingdruk zal toenemen. Volgens de deelnemers is er sprake van cowboybeleid.

De deelnemers vragen de provincie om goed onderzoek te doen naar de consequenties van álle varianten en eerlijk te laten zien wat de werkelijke financiële berekeningen zijn. Eén van de deelnemers heeft na afloop van de bijeenkomst de volgende punten toegevoegd per mail: GBS/SGP heeft na de enquête aangegeven dat plusminus 80% van de Scherpenzeelse inwoners voor zelfstandigheid is. Naar zijn mening is dit aantal discutabel. Na een intensieve en indringende (bijna intimiderende en populistische) campagne kon elke inwoner vanaf 16 jaar (?) een stem uitbrengen. Van de uitgebrachte stemmen was op dat moment ongeveer 76% voor zelfstandigheid. Dat is dus niet 80% van de bevolking. Vanaf de start van de Breehoek zijn er continu financiële en bestuurlijke problemen geweest, simpelweg omdat vanaf het begin er geen gedragen beleidsplan met financiële onderbouwing aan ten grondslag ligt wat de Breehoek moet zijn voor de Scherpenzeelse gemeenschap. Over bestuurlijke daadkracht en expertise gesproken van het gemeentelijk apparaat. Op dit moment claimt gemeente Scherpenzeel haar huisvesting in de Breehoek wat ten koste gaat van onder meer de bibliotheek. Zijn voorstel is om juist gebruik ter maken van de Barneveldse expertise want juist daar zit veel kennis voor wat betreft dorpshuizen en een cultuurhuis.

Ook is er veel expertise wat een actuele bibliotheek kan zijn en hoe die financieel onderbouwd zou moeten zijn. Gemeente Barneveld heeft de vertegenwoordiging van de vele kleinere kernen goed georganiseerd. Elke kern kent een zogenaamd Lokaal Belang die weer een netwerk hebben naar de plaatselijke politieke partijen, het Barnevelds college en het ambtelijk apparaat. Laat zien wat u als provincie bezighoudt en waar uw zorgen liggen, deel uw kennis met heldere en aansprekende informatie. Naar mijn idee kunt u de argumenten van het Scherpenzeels college eenvoudig en gegrond weerleggen en tegenspreken. En doe dat vooral op een betrokken wijze. Niet direct vanuit “de hoogte” of vanuit de hiërarchie. Gesprek 4 De deelnemers geven aan dat er geen bestuurskracht is in Scherpenzeel, er wordt geacteerd vanuit emotie en bij het nemen van beslissingen blijft onderbouwing veelal achterwege. De gemiddelde Scherpenzeler is niet met politiek bezig. Gemeentebelangen en SGP hebben de macht en er is geen ruimte voor andersdenkenden. Ook zijn zij van mening dat er met regelmaat sprake is van belangenverstrengeling. Deelnemers vinden het niveau bedroevend.

4

Het gemeentebestuur is niet open en transparant en veelal blijkt binnenskamers besluitvorming al te zijn geregeld. In de raadsvergaderingen worden minderheidsstandpunten genegeerd. Ook bij de provincie was de communicatie niet altijd transparant. De gesprekken destijds over Renswoude-Woudenberg-Scherpenzeel was een goede periode. Nu is er gedoe over het Zwarte Land 2 en wil de gemeente 1.000 woningen bouwen. Dat staat niet in de toekomstvisie die samen met bewoners en ondernemers is gemaakt en door de gemeenteraad is vastgesteld. De provincie wordt opgeroepen nu geen besluit te nemen over het Zwarte Land 2. Er moet ook nog gewerkt worden aan een bestemmingsplan en landschappelijke inpassing. Het gevoel bestaat dat men ten koste van alles zelfstandig wil blijven. 1.000 woningen bouwen is een tijdelijke, incidentele oplossing en de ambtenaren trekken het niet. De bouw van die 1000 woningen komt uit de lucht vallen en is alleen nodig om de financiële haalbaarheid van zelfstandigheid te kunnen ondersteunen. De gemeente kijkt alleen naar geld, maar er zijn ook andere waarden. Er wordt nu een omgevingsvisie gemaakt die afwijkt van de toekomstvisie: de plannen voor de 1.000 woningen en het Zwarte Land 2 worden daar in opgenomen. En dat terwijl het uitgangspunt van de toekomstvisie is om juist te vergroenen en andere verdienmodellen te kiezen.

Er is geen transparantie in de participatie over de omgevingsvisie. Voorbeeld zoals het niet moet is de uitbreiding van Modiform in Scherpenzeel, ook de provincie heeft hier steken laten vallen. De deelnemers pleiten voor een bredere blik dan alleen geld. Ook het behoud van de groene omgeving, het terugdringen van fijn stof e.a. moeten worden meegewogen. Fusie met Barneveld is het beste voor de toekomst van Scherpenzeel. Wel mist een deelnemer de nieuwsgierigheid naar alternatieven, ook bij de provincie. Ook zijn er zorgen over de snelheid waarmee dit allemaal gebeurt. Zorgvuldigheid kost tijd. Tot slot vragen de deelnemers zich af of Scherpenzeel feitelijk nog wel zelfstandig is: veel taken zijn al uitbesteed en er zijn diverse samenwerkingsverbanden die zich aan de democratische controle onttrekken. Tot slot zouden de deelnemers een burgemeester wensen die boven de partijen staat en ook het “kleine geluid” een plek geeft in de besluitvorming. Gesprek 5 De deelnemers vinden dat het verre van goed gaat in Scherpenzeel en in hun ogen is er maar 1 optie: fusie. Financieel gaat het namelijk niet goed komen. De reden waarom het niet goed gaat, heeft een politieke geschiedenis. Leden van Gemeentebelangen komen uit het CDA en zijn daar met ruzie weggegaan. Er is veel rancune. Er wordt nu op de man gespeeld en niet op het spel en het eigen belang speelt een rol.

Gemeentebelangen heeft populaire mensen uit het dorp aangetrokken, daar halen ze de meerderheid mee zonder partijprogramma. De huidige coalitie heeft oogkleppen op. De deelnemers willen ook wel zelfstandigheid, maar dat kan gewoon niet. Scherpenzeel kan nog best een paar jaar vooruit maar dan gaat de gemeente failliet. Nu al worden voorzieningen afgebroken om de begroting rond te krijgen: bezuinigingen op bibliotheek en SWO worden genoemd en de Breehoek moet gemeentehuis worden wat geen goed idee is. En de extra woningbouw en de ontwikkeling van het Zwarte Land 2 zijn geen goede ontwikkelingen. Scherpenzeel heeft nu nog een goede onderhandelingspositie voor een fusie, als de gemeente straks failliet is, niet meer. Mensen zijn bang dat alle voorzieningen verdwijnen met een fusie, maar dat is onzin. Je moet er nu goed over onderhandelen. En in de dorpen in Barneveld gaat het prima. Daar is meer zekerheid dat voorzieningen in stand blijven dan in Scherpenzeel. Over het functioneren van de gemeente zeggen de deelnemers dat de gemeente te kleinschalig is: alles duurt heel lang en er is te weinig capaciteit en kennis. Tot slot vinden de deelnemers dat de inwoners niet duidelijk wordt verteld wat de gevolgen zijn van zelfstandigheid, de gemeente is daar niet eerlijk in.

5

Gesprek 6 De deelnemer roept de provincie op vooral niet te stoppen met de Arhi-procedure. Ze kan zich voorstellen dat het voor de provincie moeilijk is om een beeld te krijgen van de mening van inwoners van Scherpenzeel. Mensen durven niet te zeggen dat ze voor herindeling zijn. De voorstanders van zelfstandigheid hebben ook andere (eigen) belangen. Het stemmen van destijds was gestoeld op sentiment, ‘geen mening’ was geen stemmogelijkheid. Bovendien realiseren veel mensen zich niet wat zelfstandigheid inhoudt. En het ‘samen strijden’ als kleine gemeente tegen de grote provincie vinden mensen leuk en zorgt voor verbinding. Deelnemer is niet perse voor of tegen zelfstandigheid, maar is van mening dat op langere termijn zelfstandigheid voor een dorp als Scherpenzeel niet houdbaar blijft. De huidige plannen van het college om zelfstandigheid te behouden en betalen, versterken die mening. In financieel opzicht leunen die plannen op het aanwenden van incidentele inkomsten voor 'vaste lasten' en het inzetten van een groot deel van de huidige reserves. Gezegd wordt dat dit over enkele jaren "wel weer wordt aangevuld", maar dat wordt nauwelijks onderbouwd. Een groot deel van die incidentele inkomsten moet komen uit woningbouw; aanzienlijk meer en duurdere woningbouw dan waar behoefte aan is en dan is afgesproken.

Het BMC-rapport suggereert dat er nog meer woningbouw nodig zal zijn, na de reeds bestaande plannen. Deelnemer vraagt zich af hoe realistisch dit is, want de bouwmogelijkheden in het dorp zijn niet groot meer. Daarnaast zijn al enige financiële tegenvallers te voorzien waar blijkbaar geen rekening mee wordt gehouden, door bijv. reserves aan te houden. Deelnemer denkt dan bijv. aan de verbouwing van de Breehoek, die waarschijnlijk meer gaat kosten dan het huidige gemeentehuis op gaat leveren, aan de korting op de rijksbijdrage, aan de extra kosten i.v.m. de coronapandemie, aan de extra kosten van de belastingaffaire, enz. Bestuurlijk gezien heeft deelnemer de indruk dat er geen visie is voor de langere termijn; hoewel er een Toekomstvisie 2030 is vastgesteld, lijken de doelen daarin geformuleerd alweer uit beeld te raken bij het bestuur. Daarom is deelnemer van mening dat een Arhi-procedure, waarbij meerdere toekomstscenario's voor de langere termijn worden onderzocht, nu van toegevoegde waarde is voor Scherpenzeel. Een eventuele herindeling ziet deelnemer niet bij voorbaat als bedreiging, er kunnen ook kansen worden geboden voor sterker bestuur, voor ondernemers, voor beheersing van lastendruk voor inwoners, enz.

Op de vraag waar bewoners het meest bang voor zijn bij het verliezen van zelfstandigheid antwoordt de deelnemer dat de voorstanders van zelfstandigheid zeggen dan bij een fusie het zwembad moet sluiten en waarschijnlijk de voetbalverenigingen moeten fuseren. En mensen vinden de korte lijnen van nu makkelijk: je kunt dingen makkelijk regelen als je van de goede kerk bent. Het idee wordt geopperd om huis-aan-huis informatie over de drie varianten te verspreiden op het moment dat het onderzoek klaar is. En maak duidelijk dat er bij herindeling duurzame afspraken gemaakt kunnen worden over de toekomst van de voorzieningen. Gesprek 7 De gemoederen lopen nogal hoog op in Scherpenzeel. Deelnemer volgt de politiek al jarenlang op de voet en is verbaasd dat de raad zich pas een paar weken terug liet informeren wat bestuurskracht eigenlijk is. Volgens de deelnemer zegt de raad niet aan dualisering te hoeven doen; dat is alleen maar voor grote gemeenten. Maar daardoor kan de gemeenteraad de controlerende functie niet vervullen. De wethouders ontzeggen zich daardoor een eigenstandige verantwoordelijkheid en de raad zet zichzelf buiten spel. Dat heeft ook met (gebrek aan) bestuurskracht te maken. Het gemeentebestuur sorteert helemaal voor op zelfstandigheid, maar wat als de uitkomst anders is? Hoe gaan ze daarmee om? Ze sluiten de ogen voor elk alternatief en steken de kop in het zand.

Daarmee doen ze geen recht aan de belangen van de inwoners en zetten zichzelf naast het

6

speelveld. En het huidige bestuur heeft al zoveel ruiten ingegooid bij Barneveld door zijn gedrag. Kan het omgaan met verlies? De identiteit van Scherpenzeel bestaat niet of er bestaan er 10 verschillende. Elke kerk heeft een eigen ‘huiskamer’, eigen netwerken en gewoonten. Scherpenzeel is een kleine gemeente, waar veel kon en kan. Het zou mooi zijn als het zelfstandig zou kunnen blijven: de lijnen zijn kort, overzichtelijk. Maar dat betekent wel iets: het stelt hoge eisen aan de medewerkers én politici en bestuurders: het vraagt taakvolwassenheid. Al met al ziet de deelnemer maar weinig visie en daadkracht bij het gemeentebestuur; veel aandacht voor euro’s en vierkante meters, maar geen ruimte voor echt inhoudelijke visie. Gesprek 8 De deelnemers zitten niet aan tafel vanuit hun formele rol, maar willen wel graag een gesprek. Ze hebben een aantal vragen over het proces die worden beantwoord. De houding van de medewerkers van Barneveld is neutraal. Ze krijgen de discussie mee, maar het speelt nu niet voor de uitvoering van werkzaamheden. Het management en college zijn wel open over wat er gaande is. Als er een besluit genomen is, zal het meer gaan spelen. Dan zal wellicht ook een organisatieverandering nodig zijn. We hebben nog gesproken over wat de provincie (nog meer) doet in het betrekken van inwoners van Barneveld bij het Open Overleg.

Hierover wisselen we nog wat informatie en tips uit. Het dorpenbeleid is ambtelijk centraal georganiseerd, er zijn dus geen gemeenteloketten in de dorpen, wel dorpsraden en de wethouders hebben taakvelden in hun portefeuille (en die bestrijken alle dorpen. Afrondend wordt benoemd dat provincie en deelnemers elkaar later in het traject graag weer opzoeken om informatie uit te wisselen over de actuele ontwikkelingen. Gesprek 9 Deelnemer vertelt dat ten tijde van het fusietraject Renswoude/Woudenberg/Scherpenzeel de situatie in Scherpenzeel toen al zodanig was dat er structureel wat diende te gebeuren. Na het afketsen van de fusie is er niet meer geïnvesteerd in de organisatie en niet meer geacteerd door de gemeente. Naar de mening van deelnemer is de fusie met Barneveld de meest duurzame oplossing. Dit geeft de beste garantie voor behoud van voorzieningen. Gesprek 10 De deelnemers zijn voorstander van zelfstandigheid. Dat zorgt voor korte lijnen. Er is een grote samenhang onder de bevolking en er is absoluut geen gebrek aan bestuurskracht. Ondanks dat de provincie dit steeds als een argument gebruikt, heeft ze dit nog steeds niet aangetoond. De financiën zijn op orde met een sluitende begroting en dat kunnen niet alle gemeenten zeggen. Zelfstandigheid wordt gedragen door de bevolking en de minister zegt dat een eventuele samenvoeging van onderaf moet komen.

Bewoners weten heel goed wat de consequenties zijn van zelfstandigheid. De uitslag van de stemming, waarbij ruim 86% van de inwoners aangaf voor zelfstandigheid te zijn, kan en mag de provincie niet naast zich neerleggen. In de begroting van 2021 heeft de gemeente veel geld vrij gemaakt voor versterking van de ambtelijke organisatie. Deze versterkingen vinden nu reeds plaats. De eerste fusiebesprekingen, ruim 10 jaar geleden, kwamen van ‘onderaf’. Een fusie van Woudenberg, Scherpenzeel en Renswoude is geografisch ook logischer. De huidige, door de provincie beoogde fusie, wordt van bovenaf opgelegd. Daarbij wordt Scherpenzeel het zoveelste wiel aan de wagen van de gemeente Barneveld. Een van de deelnemers geeft aan in Scherpenzeel een gemeentebestuur te zien dat alles prima voor elkaar heeft: voorzieningen, woningbouw ligt op

7

schema, er is voldoende werkgelegenheid en het sociaal domein is prima voor elkaar. Dat doet Scherpenzeel beter dan menige grote gemeente. Ook het maken van een omgevingsvisie gaat heel goed en er doen zo’n 200 mensen aan mee. De raad wordt uit elkaar gespeeld door de provincie en dat zou erin kunnen resulteren, dat de raad duurzaam wordt ontwricht. De provincie heeft een keuze gemaakt en daarmee deuren dicht gegooid. De deelnemers begrijpen niet waarom de provincie zo ondemocratisch ingrijpt: laat Scherpenzeel waarmaken waar ze voor staat. De deelnemers roepen de provincie op te stoppen met de procedure: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Het proces waar we nu in zitten, kent alleen maar verliezers. Tot slot is het ook nog eens verspilling van veel tijd en veel geld. Gesprek 11 Deelnemer vindt het goed dat het proces doorgaat, want alle discussies leggen het bestuur van de gemeente stil. Het is goed dat Scherpenzelers de kans krijgen om met de provincie te praten, dat moet nog een paar keer kunnen gebeuren. Jammer dat er zo weinig mensen meedoen. Veel mensen zijn op zichzelf gericht en denken “we zien wel”. Volgens de deelnemer doet het college niet mee omdat de achterban dat niet wil. Voor Scherpenzeel is het dorpsgevoel belangrijk: samen optrekken, verenigingen, voldoende woningen bouwen voor eigen bewoners, goede voorzieningen als de Breehoek.

De ziel van Scherpenzeel moet overeind blijven. Dat komt niet in gevaar door een herindeling. Inwoners moeten wel zeggenschap houden over hun eigen dorp. Overigens hoort ook de huidige politieke situatie bij de identiteit van Scherpenzeel, het is al jaren zo. De vele cafés horen ook bij de identiteit van Scherpenzeel, ontstaan door de ligging langs de weg van Utrecht naar Amersfoort. Ze zijn er nog steeds, net als de vele bedrijvigheid en transportbedrijven. In de jaren ’60 is er al veel gebouwd. Toen al zijn de ‘dorpers’ gemengd met westerlingen. Volgens de deelnemer is het huidige college capabel en is de gemeente goed toegerust voor de toekomst. Het wordt wel spannend, maar een fusie is nu niet nodig. En als er dan gekeken wordt naar een fusie, moet dat veel breder met veel meer (ook grote) gemeenten. Het argument om te fuseren in verband met bestuurskracht vindt de deelnemer niet sterk en hij daagt de provincie uit om een fusie voor te bereiden van Ede, Barneveld, Wageningen en Nijkerk. Bovendien hebben de inwoners gestemd op partijen die niet willen fuseren, ze zijn er echt op tegen. De deelnemer roept de provincie dan ook op om absoluut niet te fuseren. Om de ambtelijke kwetsbaarheid op te lossen, is ambtelijke fusie een goede oplossing.

Gesprek 12 Volgens de deelnemers zit zelfstandigheid in het DNA van Scherpenzeel: het dorp is al 800 jaar zelfstandig en heeft altijd goed gefunctioneerd. Er is in het verleden wel sprake geweest van een fusie, maar de ervaringen bij andere herindelingen spelen nu ook mee in de weerstand. Daarbij benoemd dat ook de familienaam “Scherpenzeel” of “van Scherpenzeel” bekend is in Nederland. De historische verankering van het zelfstandige Scherpenzeel heeft een rijke geschiedenis, waarbij het dorp in meerdere opzichten, door de eeuwen heen, zich staande gehouden heeft aan diverse fronten. Daarbij gememoreerd aan de mobilisatie en als grens tussen het protestantse Gelderland en het bisdom Utrecht. Door de eeuwen heen ook de wisselplaats voor de paarden van de postkoets op de route tussen Utrecht en Arnhem. Met de commissaris is afgesproken om bij een volgende gelegenheid eens over de oude schietbaan te wandelen, een stukje geschiedenis, in basis stammend uit de tijd van Koning Willem 3, waarbij schutterijen opgericht zijn uit vrijwilligers die de weerbaarheid konden versterken. De deelnemers hebben verder aangegeven dat in het zelfstandige Scherpenzeel, bekende Nederlanders gevormd zijn zoals Henry Schut en Annechien Steenhuizen.

De tweede variant in de hoegenaamd open gesprekken, waarbij wel voor zelfstandigheid gekozen wordt maar elke vorm van samenwerking met Barneveld moet, hebben de deelnemers vergeleken met de vader die tegen zijn zoon zegt dat hij niet hoeft te trouwen, maar als hij al met een meisje uit wil, dat hij dan persé met Mina van nummer 24 moet. Een zeer gedateerde en onmogelijke situatie,

8

terugvertaald naar het dorp is het juist zelfbeschikking wat maakt dat per onderwerp gekozen kan worden met welke gemeente samen gewerkt kan worden. Vanuit een efficiëntie en kostenreductie perspectief de meest ideale variant. Zo zou in het kader van de energiestrategie, naar het oordeel van de deelnemers, beter met Woudenberg samengewerkt kunnen worden. Stel dat uit het verval van het Valleikanaal (het is ooit aangelegd om altijd, in relatief korte tijd, hele gebieden onder water te zetten) energie opgewekt kan worden…. En voor andere onderwerpen kan de samenwerking gezocht worden met andere gemeenten. Een deelnemer heeft een persoonlijke ervaring door te participeren in een project met Europese subsidie in regio Foodvalley. Ook Barneveld, als zelfstandige gemeente, is te klein voor dat soort van projecten. De deelnemers zien geen noodzaak voor een fusie. Als op de lange termijn die noodzaak er wel zou komen, garanties voor de toekomst zijn er immers nooit, kan dat altijd op dat moment worden bezien. Inwoners kunnen nu de bestuurders via korte lijnen aanspreken. Er is ook angst dat de bewoners de zeggenschap over de voorzieningen kwijtraken, datzelfde geldt voor besluiten over economie en gezondheidszorg. Als voorbeeld wordt genoemd het besluit van de gemeente Barneveld om een groot bedrijf te verplaatsen van Kootwijkerbroek naar Barneveld.

Dat had een grote impact op de plaatselijke economie in Kootwijkerbroek. Voorzieningen zijn gekoppeld aan de economie van een dorp. Als bedrijvigheid verdwijnt, blijft er een seniorendorp over en dat moet niet gebeuren. Daarbij tevens aangegeven dat de bestuurslaag, sowieso zal blijven maar omgevormd wordt tot een discussiegroep zonder zeggenschap. Scherpenzelers zijn bereid meer te betalen voor zelfstandigheid. Het landelijke beeld van woningnood is ook in Scherpenzeel actueel, dus prima als Scherpenzeel bouwt. Daarbij aangegeven dat Scherpenzeel niet eenzijdig bouwt maar geografische kerncijfers volgt. Derhalve eengezinswoningen maar ook appartementen als koopwoningen, particuliere- en sociale huurwoningen. Kortom, een breed en maatschappelijk verantwoord woningaanbod. De commissaris vraagt zich af of de Scherpenzeelse organisatie in staat is om een dergelijke grote woningbouwopgave uit te voeren. De deelnemers begrijpen dat het gemeentebestuur niet meedoet aan het open overleg: als je aan tafel zit is het al een half ja voor fusie. Ze willen samenwerken met iedereen, maar wel vanuit een zelfstandige positie. Ook de meest recente ontwikkelingen zijn besproken waarbij een samenwerkingsintentie via een open brief vanuit Scherpenzeel door de meerderheid aan fractievoorzitters in Barneveld beantwoord wordt met het benadrukken van alles wat in hun ogen fout gaat in het dorp.

Vanuit een Scherpenzeels perspectief nauwelijks te accepteren door een gemeente als je de ander wilt annexeren. Het algemene beeld is dat Barneveld lekker gemaakt wordt met een zak geld. De vraag is ook waarom er alleen gekeken wordt naar Barneveld. De commissaris geeft aan dat in een eerdere verkenning is gekeken naar andere gemeenten maar dat dat op dit moment voor hen niet aan de orde is (“geen aantrekkelijke bruid”). De deelnemers constateren een discrepantie tussen overheidsbeleid op landelijk en regionaal niveau. De rijksoverheid zegt dat de uitvoering van voorzieningen naar gemeenten moet in verband met de efficiëntieverbetering door middel van kleinschaligheid en omdat die ‘dichtbij de inwoners staan’ en vervolgens wil de provincie een grotere gemeente: dat rijmt niet. Tot slot, ondanks het verschil van inzichten vonden de deelnemers het een prettig en geanimeerd gesprek. De uitnodiging aan de commissaris om bij een volgende gelegenheid eens over “de oude schietbaan” te wandelen, blijft. Gesprek 13 Beide deelnemers hebben twijfels bij het gemeentebestuur van Scherpenzeel. Ze hebben negatieve ervaringen met de gemeente in het kader van het project het Zwarte Land 2. Ondanks vele malen navragen was er geen openheid over het project.

Het lijkt allemaal geregeld te worden door de initiatiefnemers en de gemeente loopt daar in mee zonder te kijken naar de gevolgen voor de bewoners. Er wordt niet integraal gekeken en het gaat over de korte termijn. De gemeente kijkt niet verder dan twee jaar. Op de lange termijn wordt de infrastructuur onhoudbaar. Alles bij elkaar is er geen groot algemeen belang om het project uit te voeren. De deelnemers begrijpen dan ook niet waarom de provincie akkoord wil gaan met het plan.

9

Het verbaast de deelnemers dat de gemeente stelt dat Modiform te groot is en een te groot stuk bedrijventerrein wenst maar dat de gemeente afwijkt van het Regionaal programma werklocaties en dat de provincie daar in mee gaat. Op de vraag waarom, kwam destijds alleen werkgelegenheid als argument en aan de opmerking dat er voornamelijk robots aan het werk gaan werd getwijfeld. Er komen bij de gemeente steeds nieuwe zaken naar boven en ze betrekt mensen nergens bij. De gemeente neemt haar inwoners niet serieus. De deelnemers hadden graag gezien dat het variantenonderzoek veel eerder was opgestart. Als de gemeente zelfstandig is, zouden de lijnen kort moeten zijn, maar dat zijn ze nu niet. Over identiteit zeggen deelnemers dat er nog 100 jaar bloedgroepen blijven, dus de gemeentevorm maakt niet uit. Gesprek 14 Deelnemer woont al zo’n 30 jaar in het dorp Barneveld. Hij was graag bij de dorpsbijeenkomst Barneveld geweest, maar heeft geen mogelijkheid voor digitaal vergaderen, daarom dit telefoongesprek. Hij geeft in eerste instantie aan dat Barneveld met de huidige 9 kernen wel groot genoeg is, Scherpenzeel erbij maakt het lastiger, er is nu al veel politieke reuring. De provincie beschrijft op hoofdlijnen het proces van het open overleg en gaat in op de 3 varianten die worden onderzocht: • • •

Scherpenzeel blijft zelfstandig Scherpenzeel gaat duurzaam samenwerken met Barneveld Scherpenzeel fuseert met Barneveld tot één nieuwe gemeente.

Deelnemer kan zich wel wat voorstellen bij de 3 varianten. Hij weet dat Scherpenzeel graag zelfstandig wil blijven en daar haar uiterste best voor doet. Maar deelnemer vraagt zich af of wat er allemaal moet gebeuren wel van de grond komt. Deelnemer vindt het belangrijk dat Barneveld haar kennis die ze op allerlei gebied heeft, beschikbaar stelt voor Scherpenzeel. Hij noemt als voorbeeld de ontwikkeling van woningbouw en bedrijventerreinen. De inzet die Barneveld heeft zou ook voor Scherpenzeel uitkomst bieden. Deelnemer beoordeelt de identiteit en politieke samenstelling in Scherpenzeel en Barneveld als min of meer gelijkwaardig, samenwerking tussen de beide gemeenten zou prima moeten kunnen. Over politiek gesproken: hij is tevreden over de manier waarop Lokaal Belang de mensen overal bij betrekt. De verschillende kernen kwamen kort aan de orde: Barneveld-dorp is groot en gemêleerd, maar Garderen en Voorthuizen en ook Kootwijkerbroek zijn wel te vergelijken met Scherpenzeel, dus als je het zo bekijkt hoeft Scherpenzeel niet bang te zijn voor de gemeente Barneveld, je blijft gewoon wie je bent. Elke kern heeft ook eigen voorzieningen: bibliotheek, dorpshuis, bejaardenzorg, voetbalclub, kerk enz. Dat verandert niet bij samenwerking. Als beste oplossing voor de toekomst ziet deelnemer een intensieve samenwerking tussen Scherpenzeel en Barneveld.

Gesprek 15 De deelnemers zitten niet aan tafel vanuit hun formele rol, maar willen wel graag een gesprek om het een en ander mee te geven. Er was lange tijd sprake van onderbezetting in de gemeentelijke organisatie van Scherpenzeel, maar met de huidige uitbreiding van het aantal medewerkers neemt o.a. de werkdruk af en is er een lager ziekteverzuim. Op een aantal vlakken zijn zaken verbeterd sinds december 2019. De doorontwikkeling van de organisatie is een proces dat volop bezig is, maar op een aantal aspecten is al zichtbaar vooruitgang geboekt. Binnen de gemeente Scherpenzeel zijn de lijnen kort, er is sprake van hoge loyaliteit en veel inzet. Ook is er de mogelijkheid om maatwerk te kunnen bieden wanneer nodig. Medewerkers blijken vaak bewust gekozen te hebben voor een kleine gemeente om breed bezig te kunnen zijn en ze zijn blij

10

korte lijnen te hebben met zowel de inwoners als bestuurders. De meeste medewerkers willen deze werkomstandigheden graag zo houden. Medewerkers zijn ‘niet bang’ om zaken aan te pakken, hebben veel werkplezier en kennen een hoge mate van flexibiliteit. Voor de uitvoering van de Toekomstvisie 2030 moet er nog verdere focus worden aangebracht, voor een kleine gemeente is het lastig om alle ballen in de lucht te houden. Een flexibele schil zoals die opgenomen is in de kadernota zorgt voor extra capaciteit waar dat nodig is. Er moet geprioriteerd worden en gekeken wat er zelf gedaan kan worden of waarin gezamenlijk op kan worden getrokken met andere gemeenten. Scherpenzeel kan een goede rol spelen in de regio, op een aantal vlakken is Scherpenzeel al erg actief. De OR van Scherpenzeel heeft grote bezwaren bij de optie lichte samenvoeging die ook onderdeel uitmaakt van de te onderzoeken scenario's. De OR merkt nog op dat voor medewerkers het van belang is dat er in een bepaalde rust gewerkt kan worden aan de uitvoering van de kadernota, en de onrust rond de gemeente en in de pers maakt dit wel wat lastiger. Tot slot wordt opgemerkt dat in het brondocument explicieter opgenomen kan worden dat in elk toekomstig scenario de basis sowieso op orde moet zijn bij de gemeentelijke organisatie. Gesprek 16 De deelnemers zijn zwaar teleurgesteld in GS, het Arhiproces is veel te dwingend.

BMC heeft een rapport uitgebracht dat laat zien dat Scherpenzeel op de goede weg is. Daarbij is door de leden van het burgerinitiatief tot driemaal toe gevraagd wat nu precies het bestuurskrachtprobeem is. Volgens hen kwam er tijdens het gesprek geen beantwoording en volgens hen werd deze vraag ontweken. Het is voor de deelnemers en de Scherpenzelers van groot belang om dit te weten, omdat de hele procedure hierop gestoeld is. Namelijk er wordt door GS gezegd dat Scherpenzeel een evident bestuurskrachtprobleem heeft en dus start men de Arhi-procedure. Het gangbare zou moeten zijn dat gemeenten zelfstandig kunnen blijven als dat kan. De Scherpenzeler is nuchter en realistisch genoeg om de zelfstandigheid op waarde te schatten. Scherpenzeel is niet alleen een hechte gemeenschap maar ook een hechte gemeente die het zelf kan redden. De bewuste verhoging van de OZB in Scherpenzeel heeft de goedkeuring van de inwoners van Scherpenzeel om zelfstandig te blijven. Dit was namelijk een van de belangrijke punten die bij de enquête voor zelfstandigheid was opgenomen en waar de Scherpenzelers dus bewust Ja tegen hebben gezegd (86,91% was voor zelfstandigheid). In Barneveld worden o.a. de rioolheffing, de afvalstoffenheffing en diverse leges aanzienlijk verhoogd en de kans is dat er nog op meerdere vlakken daar moet worden ingegrepen.

Er is veel cohesie in Scherpenzeel: er zijn veel vrijwilligers in de gemeenschap die ook de voorzieningen in stand houden. Een goed voorbeeld is het zwembad waar de hele regio komt zwemmen. Uitbesteding aan een commerciële partij zoals in Barneveld is niet goed. De deelnemers vinden dat alle voorzieningen in Scherpenzeel moeten blijven. Er is veel rechtstreeks contact met de gemeente. De deelnemers zijn bang dat vrijwilligers afhaken als de afstand met de gemeente toeneemt. De deelnemers zien als risico op dit moment de coronacrisis. Onvoorspelbaar is wat dat met de gemeentefinanciën doet en dat zal ook afhangen van de bijdragen van het rijk voor de crisis. De deelnemers hebben hierbij duidelijk aangegeven dat dit op elke gemeente in Nederland van toepassing is, dus ook Barneveld. Daarmee is de coronacrisis dus niet een exclusief risico voor Scherpenzeel en daarmee voor haar zelfstandigheid. De deelnemers zien dat er samenwerking met andere gemeenten nodig is, maar dat kan prima vanuit een zelfstandige positie. En dat de provincie Scherpenzeel hierin ook de ruimte moet geven. Deelnemers roepen de provincie op de Arhi te stoppen en Scherpenzeel een eerlijke kans te geven om nu zelfstandig te blijven. Tenzij op termijn blijkt dat dat niet meer kan. De provincie is nu vooringenomen. Nu stoppen is ook logisch vanwege corona: mensen willen niet deelnemen aan digitale bijeenkomsten.

In het verleden was de opkomst voor dit onderwerp veel hoger dan nu.

11

Gesprek 17 Een van de deelnemers heeft aan ook twee themasessies meegedaan. Beide deelnemers zijn niet perse voorstander van een fusie; wel van de beste oplossing. Als je de stukken leest en luistert naar de verhalen van de wethouders, kun je niet anders concluderen dan dat de wethouders liegen en nergens worden tegengesproken. Barneveld gedraagt zich keurig en de provincie ook; veel te keurig. De deelnemers missen een duidelijke taak van de provincie; term als ‘bestuurskracht’ zegt weinig. Deelnemers missen informatie vanuit de gemeente; alleen via Scherpenzeelse krant. Maar deze schrijft erg eenzijdig: Margreet Hendriks en de heer Brons hebben nauwe contacten met elkaar. Er is een groot verschil met berichtgeving over dezelfde onderwerpen in de Barneveldse krant. Gecombineerd met social media (facebook) krijgen inwoners een heel eenzijdig beeld voorgeschoteld. Het referendum was een lachertje: privacywetgeving is geschonden; en handmatig zoveel stembiljetten controleren in 3 uur is onmogelijk. En dan huurt de gemeente ook nog een lobbyist in die verbonden is geweest aan het brengen van nepnieuws in de Tweede Kamer voor een commerciële spermabank. Volgens de deelnemers scheelt het de meeste inwoners helemaal niks, zolang de voorzieningen maar overeind blijven. Het meest irritante is nog wel dat het college overal mee wegkomt met een 8-5-je in de raad.

De meeste mensen zijn niet meer geïnteresseerd in de politiek omdat ze denken dat het wel goed gaat, want ze krijgen niet te horen wat niet goed gaat. Gemeentebelangen Scherpenzeel heeft alles te verliezen en daarom verzetten ze zich, terwijl reden voor oprichting was dat ze genoeg hadden van gekonkel en achterkamertjes. En nu doen ze zelf niet anders. Volgens de deelnemers zaait het gemeentebestuur angst voor herindeling: voorzieningen zouden verdwijnen bij een herindeling. Het gemeentebestuur denkt dat de redding komt van 1000 woningen; maar die kosten ook geld: riolering is nu al slecht, laat staan als er nog een zoveel woningen op aangesloten worden. Ook de ontsluiting wordt een probleem: Woudenberg wil geen ontsluitingsweg door haar buitengebied en het moet dus een rondweg worden. Wie betaalt dat? En de kosten van extra schoolgebouwen en onderwijs. Er wordt geen tegengas geduld, de oppositie partijen (en inwoners met een andere mening) worden monddood gemaakt door zowel de raad, de krant, Scherpenzeel zelfstandig alsmede de groepsdruk van de hechte gemeenschap. Dringend advies aan de provincie: gebruik duidelijke taal! En leg duidelijk uit waar het volgens de provincie fout gaat in de toekomst als de gemeente zelfstandig blijft. Een term als ‘bestuurskracht’ zegt de meeste mensen erg weinig. Geef ook maar aan welke afspraken de gemeente niet is nagekomen.

Gesprek 18 Er wordt sterke machtspolitiek bedreven in Scherpenzeel. Er is een grote zwijgende meerderheid, andere meningen uiten wordt gezien als: u bent tegen ons, hier gaat bijna een bedreiging van uit. Er heerst ongerustheid bij de bevolking omtrent de stijging van de OZB. 1000 nieuwe woningen in relatie tot de visie van veel groen in Scherpzeel staat haaks op elkaar, dit geldt ook voor de uitbreiding van Modiform. De organisatie wringt aan alle kanten, hier is ook niet op geïnvesteerd. Er is een goede busverbinding tussen Scherpenzeel en Barneveld.

12

2 Themabijeenkomsten Er is een aantal themabijeenkomsten georganiseerd waarvoor eenieder zich kon aanmelden. In eerste instantie bedoeld als fysieke bijeenkomst op een locatie in Scherpenzeel of Barneveld, maar door coronamaatregelen digitaal. Daarnaast zijn twee stakeholdersbijeenkomsten gehouden. Van de bijeenkomsten zijn geanonimiseerde verslagen gemaakt die aan de deelnemers zijn voorgelegd ter goedkeuring.

2.1

Themabijeenkomst Gemeente

De voorzitter vraagt wat de deelnemers vinden van de stelling ‘Een kleine gemeente werkt sneller; een grote gemeente werkt beter’. De reacties Een van de inwoners is het gedeeltelijk met de stelling eens en is van mening dat persoonlijk contact met een ambtenaar beter geregeld is in een kleine gemeente. Een andere inwoner is het hiermee eens, maar merkt daarbij op dat er in grotere gemeentes sneller kan worden gereageerd vanwege de expertise die beschikbaar is. Het persoonlijk contact in een grote gemeente is minder snel. Met persoonlijk contact wordt bedoeld het stellen van een vraag op het gemeentehuis, maar ook de herkenning in bijvoorbeeld de supermarkt of bij de bakker. Alle inwoners zijn het erover eens dat persoonlijk contact gecombineerd moet zijn met specialistische kennis, zodat een probleem of een vraag snel kan worden opgepakt. Een andere inwoner is van mening dat zowel een grote, als een kleine gemeente snel kan werken. Het wordt als prettig ervaren als iemand dichtbij staat, maar ook wanneer snel en adequaat gehandeld kan worden. De voorzitter vraagt de inwoners of het kan zijn dat je enige schroom voelt om iets aan de gemeente te vragen omdat iedereen elkaar kent. De inwoners herkennen dit niet en voelen geen schroom om vragen te stellen. Er kan schroom ontstaan als de vraag privé gerelateerd is.

Een ambtenaar kan zich ook bezwaard voelen als iemand bijvoorbeeld een vraag stelt in privé tijd. De provincie vraagt of er meer aspecten zijn die belangrijk zijn om te behouden voor de gemeente Scherpenzeel. De inwoners vinden het samenwerkingsverband voor bijvoorbeeld milieuzaken een verbetering. Het samenwerkingsverband ondersteunt bij casussen zoals het aanvragen van nieuwe vergunningen. Een kleine gemeente werkt prettig als het om persoonlijk contact gaat. Echter, als zakelijke kwesties op groter schaalniveau gerealiseerd worden, ontstaan er geen persoonlijke banden. Het schaalniveau kan zowel in samenwerkingsverband als in een grotere gemeente worden gerealiseerd. Provincie Gelderland vraagt of de inwoners veel merken van de regionale samenwerkingen. De inwoners geven aan dat de naamsbekendheid van de regio Foodvalley goed werkt. Het is de inwoners niet precies duidelijk wat het samenwerkingsverband inhoudt, maar hier ligt geen persoonlijke interesse. De inwoners hebben gemerkt dat bijvoorbeeld de plaatsing van zonnepanelen en windmolens via de regio Foodvalley wordt geregeld. De provincie vraagt hoe de gemeente is georganiseerd en wat hierin de voordelen van een kleine gemeente zijn. De inwoners vinden het belangrijk dat er deskundigheid aanwezig is binnen een College en dat deze deskundigheid af en toe mist in de gemeente Scherpenzeel.

De inwoners zien dit als nadeel van een kleine gemeente. De politieke vijver is te klein om uit te vissen. Zij vinden het belangrijker dat het gemeentebestuur over specialistische kennis beschikt, dan dat zij de personen in het gemeentebestuur kennen. Een van de inwoners benoemt hierbij als voorbeeld: ‘Als je naar de dokter gaat, dan ken je de arts ook niet, maar wil je wel de beste arts hebben om je beter te maken.’. Er zijn daarnaast weinig mensen in een kleine gemeente geïnteresseerd om een functie in het gemeentebestuur (raad en college) te vervullen.

13

Voorzieningen De inwoners willen graag kort spreken over het thema Voorzieningen. Een inwoner vertelt dat Scherpenzeel een enigszins hogere laaggeletterdheidsgraad heeft ten opzichte van andere gemeentes in Nederland. En dat het voor kinderen daarom extra van belang is om interesse te krijgen in boeken door middel van de bibliotheek. De bibliotheek van Scherpenzeel functioneert goed en heeft landelijke bekendheid vanwege haar maatschappelijke functies, maar er liggen plannen om er een afhaalbibliotheek van te maken. De voorzitter vraagt wat een goed alternatief is in relatie tot de stelling waarover is gesproken en wat hierin de rol van de gemeente is. Er zou kunnen worden gekozen voor een mini bibliotheek op de scholen in Scherpenzeel. De inwoners verwachten van de gemeente dat zij de bibliotheek ondersteunen zoals in het verleden ook is gebeurd. De inwoners zijn van mening dat hierin de grootte van de gemeente niet van belang is, omdat ondersteuning van de bibliotheek in iedere gemeente geldt. Zij hebben geen inzicht in de financiën van de gemeente en de verschillen hierin tussen kleine en grote gemeentes. De inwoners benadrukken het belang van de bibliotheek omdat er 1.000 woningen zullen worden gerealiseerd, waardoor de bevolking van Scherpenzeel met een kwart zal groeien.

Er zullen dan meer voorzieningen nodig zijn, maar er is minder subsidie per hoofd van de bevolking nodig. De voorzitter vertelt dat de provincie alle informatie verzamelt voor het variantenonderzoek en dat zij deze punten mee zal nemen in haar onderzoek. Sluiting De voorzitter vraagt eenieder naar de ervaringen tijdens deze bijeenkomst. De inwoners vonden het een interessant gesprek en vinden het belangrijk dat er een weloverwogen beslissing wordt gemaakt, waar niet vanuit emotie, maar vanuit verstand wordt gekozen. De voorzitter bedankt eenieder voor de aanwezigheid en de input in het gesprek.

2.2

Themabijeenkomst Identiteit en Zeggenschap

De voorzitter, vraagt wat de deelnemers vinden van de stelling ‘De identiteit van Scherpenzeel kan niet zonder zelfstandigheid.’ De reacties Een van de inwoners zegt dat er geen link is tussen de identiteit van Scherpenzeel en de zelfstandigheid. De politiek wil ons dit doen geloven. De identiteit van Scherpenzeel wordt omschreven als een combinatie van de inwoners en de verenigingen. Deze inwoner omschrijft de gemiddelde inwoner van Scherpenzeel als iemand die graag commentaar levert, maar zelf geen tijd wil besteden aan de politiek. Het volk van Scherpenzeel is actief, werkzaam en sportief. De politici, voornamelijk de SGP en Gemeentebelangen, staan ver af van Scherpenzeelse inwoners. Er is een kleine groep politici die het voor het zeggen heeft in Scherpenzeel, wat belangenverstrengeling oplevert. De overige politieke groepen komen niet of nauwelijks aan bod. Er zijn te weinig mensen geïnteresseerd om in de lokale politiek te gaan. Zodoende is er voor de inwoners een beperkte keuze en blijft de politiek hangen bij een te beperkt aantal mensen. De provincie vraagt naar de oplossing voor de bovengenoemde problemen. Een inwoner uit dat fuseren een goede oplossing is voor de hierboven beschreven problemen en is daar groot voorstander van. Er bestaat een grote afstand tussen het belang van de politiek en de belangen van de inwoners van Scherpenzeel.

Een inwoner omschrijft dat, na de fusie, de belangenverstrengeling veel minder zal optreden, en dat mensen met verstand van zaken en met goede onderbouwing en informatie de beslissingen maken. Op deze manier zullen er zuivere oplossingen komen. De inwoners zorgen zelf voor de identiteit van Scherpenzeel, niet het gemeentebestuur.

14

De voorzitter vraagt naar de mening van de deelnemers wat betreft de zeggenschap wanneer er een fusie zal plaatsvinden: inwoners hebben het gevoel dat zij niks meer over hun eigen dorp te vertellen hebben, als zij zullen opgaan in een grotere gemeente. Een inwoner geeft aan het hier niet mee eens te zijn, omdat dit meer gebaseerd is op emotie en populisme, dan op logica. De zittende politiek wil ons dit laten geloven. De provincie kaart aan dat de gemeente Barneveld meerdere kernen kent. Ze vraagt naar de mening van de deelnemers hierover. Een inwoner legt uit dat hij hier geen ervaring mee heeft. Scherpenzeel zal het beste af zijn bij een krachtig en kundig bestuur, waarbij de identiteit sterker naar voren kan komen. Er moeten beslissingen genomen worden op basis van ratio, en niet op basis van belangen. Op deze manier worden de beslissingen door de meeste mensen gedragen. De bestuurskracht wordt verbeterd wanneer er meer mensen zich bezighouden met de besluitvorming. De provincie vraagt naar de mening van de deelnemers over de derde variant: het partnerschap. Een inwoner uit dat dit geen goede optie is. De reden hiervoor is dat de invloed in Scherpenzeel wordt behouden door een beperkte kring van politici en hierdoor blijft de kans op belangenverstrengeling bestaan. De beste optie is om zo snel mogelijk te fuseren. Op dit moment is er een gevaarlijke situatie ontstaan.

Veel geld wordt onnodig uitgegeven aan diverse experts om de fusie te belemmeren en grote projecten (Zwarte Land II en 1000 woningen) er versneld door te krijgen. De voorzitter vraagt naar de mening over de toekomstvisie 2030 van de deelnemers. Een inwoner geeft aan dat dit een goed rapport is, omdat het bestaat uit input vanuit de inwoners van Scherpenzeel. De voltallige politiek was hier zeer enthousiast over. Maar de inkt was nog niet droog of de politiek neemt beslissingen die haaks staan op het rapport. Deze toekomstvisie zou als inhoudelijke basis voor de toekomst van Scherpenzeel moeten dienen. Er dient een andere samenwerking te komen binnen het bestuur, zodat de bestuurskracht wordt vergroot en belangenverstrengeling wordt verminderd. Er moet een beslissing gemaakt worden over de fusie op basis van ratio, niet op basis van emotie. De provincie vraagt naar de raakvlakken tussen de identiteiten van Scherpenzeel en Barneveld? Een inwoner uit dat er meer raakvlakken dan verschillen zijn. De inwoners van Barneveld steken ook graag de handen uit de mouwen, ze zijn sportief, de SGP speelt ook een belangrijke rol. Sluiting De voorzitter bedankt eenieder voor de aanwezigheid en de input in het gesprek. De voorzitter sluit de bijeenkomst om 21.10 uur.