Jaarstukken 2023 BD.pdf

8.1 Ruimtelijke ordening - taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening: -voorbereiden en vaststellen van structuur -en bestemmingsplannen; -faciliterend grondbeleid; -BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie).



8.2 Grondexploitatie - activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: -grondverwerving, bouw en woonrijp maken; -verkoop van bouwrijpe gronden.



8.3 Wonen en bouwen - gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening: -leges omgevingsvergunning; -bouwtoezicht; -BAG (Basisregistratie Adressen Gebouwen); -woningbouw en verbetering; -woonruimteverdeling; -stedelijke vernieuwing.

Wat hebben we bereikt?

Vitale kernen en wijken om te zorgen voor een prettige leefomgeving. Realiseren van betaalbare woonvormen voor de burgers van Barendrecht.

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

44

Jaarstukken 2023

Volkshuisvesting Wat hebben we er voor gedaan?  Meer betaalbare woningen voor jongeren en ontwikkeling stationsgebied De plannen voor de Stationstuinen zijn in 2023 verder ontwikkeld. Dit jaar heeft onder andere intensief overleg plaatsgevonden met de drie lokaal actieve woningcorporaties over de ontwikkeling van 30% sociale woningen voor de lage inkomensgroep (waaronder jongeren). Van de in totaal circa 3.500 woningen in de Stationstuinen wordt 60% in de betaalbare categorie gerealiseerd. Voor de middeldure koopwoningen geldt de in 2022 door het college ingevoerde zelfbewoningsplicht. Daarmee blijven deze woningen beschikbaar voor onder andere jongeren, in plaats van dat deze woningen worden gekocht door beleggers en tegen hoge prijzen worden verhuurd of verkocht.  Meer sociale huurwoningen realiseren Met de realisering van circa 30% sociale huurwoningen in de Stationstuinen levert Barendrecht vanaf circa 2026 in absolute aantallen een forse bijdrage aan de in 2022 vastgestelde regionale woningmarktafspraken. Daarnaast is het uitgangspunt om ook in de overige nieuwbouwprojecten circa 30% sociaal te bouwen. In 2023 is de Woonvisie Barendrecht 2023-2027 vastgesteld en is een start gemaakt met het Woonprogramma. Hierin is de realisering van onder andere 30% sociale nieuwbouw verder verankerd.

De ‘Doorstroomregeling grote woningen’ wordt nog steeds ingezet om ouderen met voorrang te laten doorstromen uit hun grote sociale huur eengezinswoningen naar levensloopbestendige sociale huurappartementen, waardoor er grote sociale huur eengezinswoningen vrijkomen voor jongere huishoudens. Verder is naar aanleiding van de motie ‘Onderzoek alternatieve platforms toekenning woningen’ onderzocht op welke wijze voorrang aan Barendrechters in de sociale sector kan worden geoptimaliseerd. Het eerste resultaat is dat 19 van de 20 sociale nieuwbouwwoningen van Patrimonium aan de Talmaweg aan Barendrechters zijn verhuurd (voor de 20e woning was geen Barendrechtse gegadigde). Ook van de starterslening wordt nog steeds gebruik gemaakt. In 2023 hebben circa acht jonge huishoudens dankzij een starterslening een woning in Barendrecht kunnen kopen. Er is nog budget beschikbaar voor circa 8 leningen. Op korte termijn komen 25 betaalbare nieuwbouwkoopwoningen op de markt. Voor deze woningen kunnen starters een starterslening aanvragen. Over de ontwikkeling van flexwoningen in het Zuidelijk Randpark hebben in 2023 diverse overleggen plaatsgevonden met onder andere de Provincie. We blijven ons hier verder voor inzetten.

 Waarborgen van wetgeving voor wonen en bouwen Uitstel Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op de VTH taken Na het opstellen van deze tekst is de Omgevingswet opnieuw twee keer uitgesteld. Inmiddels is de definitieve datum 1 januari 2024. Vanwege de ambtelijke reorganisatie is in 2023 ingezet op inhoudelijke prioriteitstelling en incidentele inzet om de kerntaken op niveau uit te kunnen voeren. Capaciteit VTH-taken: overbruggen en bijstellen na wetswijziging De structurele bijstelling van de formatie van de VTH taken heeft ervoor gezorgd dat we, ondanks het hoge verloop van medewerkers in dit taakveld, voldoende slagkracht hadden om tegenslagen te overbruggen en op te lossen. Voor sommige taken met extra incidentele inzet. Voor andere taken door prioriteiten bij te stellen.

Ruimtelijke Ontwikkeling Wat hebben we er voor gedaan?  Oostkant van het station ontwikkelen (Stationstuinen) Na vaststelling van het ontwikkelkader en de ondertekening van de Samenwerkingsovereenkomst met de grootste ontwikkelaar in het gebied de Stationstuinen zijn er dit jaar weer een aantal mijlpalen behaald. Er is inmiddels een structuurplan opgesteld voor het gehele kerngebied (70% van het totaal) en een beeldkwaliteitsplan. Er zijn diverse MER-onderzoeken opgesteld en er is een MER-advies gekomen. Daarnaast zijn er 2 ontwerpbestemmingsplannen Fase 1 en Fase 2 door het College vastgesteld. Verder is er naast de WBI subsidie nog meer subsidie binnengehaald uit de versnellingsgelden woningbouw en mobiliteit (ca. € 20 mln). Voorts zijn er nog enkele randgebieden tot ontwikkeling gekomen, zoals de Fresh2You locatie waardoor het projectgebied en daarmee het aantal woningen groter is geworden. Overigens blijft het woonprogramma

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

45

Jaarstukken 2023

bestaan uit 30% sociale woningbouw, 30% middeldure huur en koop en 40% vrije markt woningen. De aanbesteding van de parkeerhubs wordt nu voorbereid door het inmiddels opgestelde programma van eisen. Als laatste zijn er enkele bedrijven verplaatst naar Nieuw Reijerwaard en dat proces zal de komende jaren worden voortgezet.  Toekomstvisie Oude dorpskern Eind 2023 is een begin gemaakt het opstellen van een startnotitie die recht doet aan de verschillende opgaven in de Oude Dorpskern. In deze startnotitie wordt duidelijk welke ambities worden nagestreefd, welke belangrijke thema's er spelen, welke aanpak en planning gevolgd worden, en welke middelen en inzet nodig zijn om het project succesvol te realiseren. Het uiteindelijke resultaat van het project is het opleveren van een ontwerp en kostenraming.

Stedelijke Vernieuwing Wat hebben we er voor gedaan?  Centrumaanpak In 2023 hebben we met de aanplanting van het groen de herinrichting van het Achterom tot een groen en klimaatbestendig parkeerterrein afgerond. Daarbij zijn ook de aansluitende groenstroken rondom het appartementencomplex aan de Mr Lohmanstraat gerealiseerd. Op grond van de Natuurwet zijn tussen de appartementen de fourageerruimtes voor vogels gerealiseerd. Rondom het appartementencomplex realiseerden we de buitenruimte. Een voetgangersbrug en voetpad richting de Windsingel en Borgstede maken het centrum bereikbaar via een prettige route langs de verlengde singel met zijn natuurvriendelijke en bio diverse oevers. Voor de realisatie van de Doorstreek verwierven we via minnelijke weg het eigendom van de laatste ontbrekende garages. Voor de resterende gronden is het minnelijk overleg voortgezet en tevens de onteigeningsprocedure. De rechter bezocht inmiddels met de kostendeskundige de locatie. De sloop van het pand Binnenlandse Baan 28 en de herstelwerkzaamheden aan nummer 26 en de realisatie van een nieuwe tuinmuur zijn aanbesteed. We verkenden de mogelijkheden voor locatie voor een pilot voor een bewaakte fietsenstalling en startten de voorbereidingen voor de uitwerking van de beoogde locatie aan het Achterom.

Voor de realisatie van de klimaatbestendige herinrichting van het Onderlangs West en het autovrije en groene ’t Vlak ontvingen we subsidie “klimaatadaptatie impulsaanpak”. We organiseerden nog 2 inloopavonden over het definitieve ontwerp voor deze gebieden. De aanbestedingsdocumenten zijn opgesteld. We stelden een financieel voorstel op voor nog ontbrekende financiën voor de uitvoering van het vervolg van het centrum. Ook in 2023 zijn we op een faciliterende wijze in gesprek geweest met initiatiefnemers binnen het centrum om te verkennen hoe hun mogelijke initiatieven het centrum kunnen versterken tot een levendig centrum met wonen, winkels, voorzieningen, groene verblijfsruimte en (fiets)parkeervoorzieningen.  Hart van Carnisselande Door nader onderzoek naar de draagkracht van de parkeergarage onder het Havenhoofd is de verdere uitwerking en realisatie vertraagd. Door een extern ingeschakelde constructeur wordt onderzocht en geadviseerd wat de gevolgen voor de herinrichting voor de constructie zijn. Op basis daarvan worden mogelijke aanpassingen geadviseerd.  Verder ontwikkelen Zuidpolder In 2023 namen de plannen voor het project Zuidpolder fase 2 steeds concretere vormen aan. Fase 2 sluit direct aan bij fase 2.1 en een integraal ontwerp van het gehele natuurgebied is dan ook wenselijk en komt de kwaliteit ten goede.

In de uitvoering zullen deze projecten dan ook samen opgepakt worden. Doel van het gehele gebied is een toegankelijk natuur- en recreatiegebied voor de inwoners van Barendrecht met een goede wandel-, fiets- en kanoverbinding tussen de eerder aangelegde gedeelten van de Zuidpolder. Ook voor de ontheffing voor de Wet Natuurbescherming bleek het wenselijk om beide fases samen te voegen. De aanvraag voor de ontheffing is aangepast en is in behandeling bij de provincie Zuid-Holland. Het ontwerpbestemmingsplan voor Zuidpolder fase 2 is eind december 2023 ter inzage gegaan. Naar verwachting wordt er in het vierde kwartaal van 2024 gestart met de bouw van de woningen in Zuidpolder fase 2. Met de initiatiefnemer wordt vastgelegd dat twee jaar na de start van de bouw van de woningen 80 % van het gehele natuurgebied ingericht moet zijn.

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

46

Jaarstukken 2023

Beleidsindicatoren Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Nr. BBV Indicator 1.

2.

3. 4.

Woonlasten éénpersoonshuishouden € (bron: Coelo) Woonlasten meerpersoonshuishouden € (bron: Coelo) Gemiddelde WOZ-waarde x 1.000 € (bron: CBS) Nieuwbouw woningen per 1.000 woningn (bron: BAG-ABF)

Beschrijving indicator

2023

2022

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

BD 692 (2023)

NL 860 (2023)

BD 676 (2022)

NL 823 (2022)

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

999 (2023)

942 (2023)

951 (2022)

905 (2022)

De gemiddelde WOZ waarde van woningen in euro’s

421 (2023) 10,0 (2022)

368 (2023) 9,3 (2022)

367 (2022) 8,2 (2021)

317 (2022) 8,9 (2021)

Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.

Wat heeft het gekost? Programma VHROSV Overzicht lasten en baten op taakveldniveau Lasten 8.1:Ruimte en leefomgeving 8.2:Grondexploitatie 8.3:Wonen en bouwen Totaal Lasten Baten 8.1:Ruimte en leefomgeving 8.2:Grondexploitatie 8.3:Wonen en bouwen Totaal Baten Saldo lasten en baten programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

Afwijking (voordeel is + nadeel is -)

Begrotingswijzigingen 2023

Begroting 2023 na wijziging

1.428.700 12.536.600 1.540.400 15.505.700

2.199.100 -10.488.100 6.400 -8.282.600

3.627.800 2.048.500 1.546.800 7.223.100

5.572.440 1.815.880 1.553.372 8.941.692

-1.944.640 232.620 -6.572 -1.718.592

0 -11.036.600 -1.447.400 -12.484.000

-883.900 9.988.100 0 9.104.200

-883.900 -1.048.500 -1.447.400 -3.379.800

-2.791.665 -7.833.322 -2.631.689 -13.256.676

1.907.765 6.784.822 1.184.289 9.876.876

3.021.700

821.600

3.843.300

-4.314.984

8.158.284

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Toelichting afwijkingen (> € 25.000 en < € 100.000) Taakveld 8.1 ruimte en leefomgeving Bestemmingsplannen (€ 41.831 nadeel) Dit nadeel komt door hogere kosten voor de projectleider voor de renovatie van de Heinenoordtunnel. Hiertegenover staan de ontvangen leges voor de openstelling van de tunnel die op baten bouwvergunningen zijn verantwoord. Marktinitiatief Talmaweg Zuid (€ 34.290 nadeel) Vanwege de gestegen bouwkosten zijn de kosten voor bouw en woonrijp maken hoger dan begroot. Daarnaast zijn de lasten en baten hoger door de marktinitiatieven. Deze worden niet begroot, met uitzondering van Marktinitiatief Talmaweg Zuid omdat hier een nadeel verwacht werd. Dit was opgenomen in de 2 e Tussenrapportage 2023. Daarnaast wordt op taakveld 8.1 het project Stationstuinen verantwoord. De marktinitiatieven en het project Stationstuinen zijn budgettair neutraal. Taakveld 8.2 grondexploitatie Grexen (€ 7.017.442 saldo grexen) Het bedrag van € 6.973.302 is als volgt te verklaren: Grex BT Oost € 1.911.428 (verlaging verliesvoorziening) In de grex zat nog 1 kavelverkoop. Deze was bestemd als een bedrijfskavel. Echter door de ontwikkeling van de Stationstuinen zal deze kavel herbestemd worden als woonkavel. De opbrengsten zijn dan hoger. Samen met de aangepaste ramingen leidt dit tot een voordeel.

Grex Lagewei € 2.217.834 (verlaging verliesvoorziening) De bouwrijp- en woonrijpramingen zijn herzien en dit heeft een positief effect op de grondexploitatie. Echter de grondopbrengsten geven een negatief effect, omdat de uitkomsten van de tender lager uitvallen dan eerder was geraamd. Totaal is er een voordeel op de grondexploitatie. Grex Carnisselande (verlaging verliesvoorziening € 337.799) De grondexploitatie van Carnisselande laat een verbetering zien. Dit komt vooral omdat de gronden van de Koedoodzone opnieuw zijn bekeken en herwaardeerd.

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

47

Jaarstukken 2023

Grex Vrouwenpolder (tussentijdse winstuitname € 1.553.156) Er zijn de hogere grondopbrengsten dan geraamd. De hogere grondopbrengsten en aangepaste ramingen bieden ruimte voor een hogere tussentijdse winstuitname. Zuidpolder (lagere uitgaven € 995.327) Voor de ontwikkeling van fase 2 van de Zuidpolder zijn minder uitgaven gedaan dan verwacht. Botter locatie €1.898 Dit betreffen nagekomen kosten. De verlagingen van de verliesvoorzieningen van de grexen en de winstuitname Vrouwenpolder worden in de reserve grondbedrijf gestort. De lagere uitgaven voor de Zuidpolder leiden tot een lagere onttrekking aan de reserve Zuidpolder voor hetzelfde bedrag. Taakveld 8.3 wonen en bouwen WABO vergunningen (€ 1.116.210 voordeel) Dit wordt toegelicht bij de saldoverklaring (nr. 13).

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ontwikkeling en Stedelijke Vernieuwing

48

Jaarstukken 2023

Paragrafen De paragrafen geven voor het desbetreffende onderwerp een dwarsdoorsnede door de begroting. Een paragraaf is een verplicht onderdeel uit het BBV. Hieronder is een overzicht gegeven van de paragrafen. 1. § § Lokale heffingen 2. § Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. § Onderhoud Kapitaalgoederen 4. § Financiering 5. § Bedrijfsvoering 6. § Verbonden partijen 7. § Grondbeleid 8. § Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) Deze zullen hierna worden behandeld.

Paragrafen

49

Jaarstukken 2023

1. § Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf staat informatie over het gevoerde beleid en de opbrengsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Lokale heffingen zijn te verdelen in heffingen waarvan de besteding gebonden of ongebonden is. De gebonden heffingen worden besteed aan een aanwijsbare taak, zoals de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, leges, begraafrechten en marktgelden. Deze heffingen worden daarom niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen, zoals de OZB, honden- en toeristenbelasting worden wel tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. De besteding van deze heffingen is niet gebonden aan een bepaalde taak. Uitgangspunten lokale heffingen 2023 Woonlasten en tarieven De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de uitgaven van burgers aan onroerendezaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Voor de belastingtarieven van de OZB, toeristenbelasting en de hondenbelasting geldt dat de tarieven niet meer dan trendmatig gestegen zijn met een inflatiecorrectie van 4,3%. Verder in deze paragraaf onder lokale lastendruk wordt de ontwikkeling van de woonlasten en de tarieven in 2023 ten opzichte van 2022 weergegeven en beschreven. Overzicht gerealiseerde inkomsten lokale heffingen Hieronder ziet u een totaaloverzicht van de geraamde en gerealiseerde inkomsten uit de belastingen en de gebonden heffingen.

Inkomsten lokale heffingen

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

primair

na wijziging

in Euro

in %

11.411.400

11.511.000

11.735.382

Hondenbelasting

299.600

299.600

306.879

7.279

2,4%

Toeristenbelasting

25.000

25.000

50.616

25.616

102,5%

Afvalstoffenheffing

6.279.800

6.382.300

6.345.842

-36.458

-0,6%

Rioolheffing

3.357.200

3.357.200

3.460.433

103.233

3,1%

Algemene dekkingsmiddelen Onroerende Zaak Belasting

224.382

1,9%

Gebonden heffingen

Marktgelden

55.200

55.200

47.234

-7.966

-14,4%

Begraafrechten

530.200

530.200

508.038

-22.162

-4,2%

Leges Burgerzaken Leges Omgevingsvergunning & APV Totaal

Kostendekkendheid gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Marktgelden Begraafrechten Leges Burgerzaken Leges Omgevingsvergunning & APV Totaal

549.600

549.600

622.467

72.867

13,3%

1.409.400 23.917.400

1.409.400 24.119.500

2.513.888 25.590.779

1.104.488 1.471.279

78,4% 6,1%

Baten 2023 6.345.842 3.460.433 47.234 508.038 622.467 2.513.888 13.497.902

Lasten 2023 7.550.020 3.460.433 90.753 1.185.100 780.639 2.305.172 15.372.117

Dekking in % 84% 100% 52% 43% 80% 109% 113,9%

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Het komt voor dat een belastingplichtige niet, of slechts deels, de aanslag kan betalen. Onder wettelijk vastgestelde voorwaarden kan deze belastingschuldige kwijtschelding krijgen voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Binnen de gemeente Barendrecht wordt de hondenbelasting niet kwijtgescholden. Het hebben van een hond is immers een keuze. De behandeling van kwijtscheldingen gaat via het Samenwerkingsverband

Paragrafen

50

Jaarstukken 2023

Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW). Bij de beoordeling van kwijtscheldingsverzoeken worden de normbedragen van de Participatiewet toegepast. Deze normbedragen gelden voor verschillende huishoudtypen en worden elk jaar bijgesteld. Als het inkomen van een aanvrager boven deze norm ligt, wordt het verzoek om kwijtschelding afgewezen. In het overzicht hierna treft u een vergelijking aan tussen de geraamde en de gerealiseerde kwijtschelding gemeentelijke belastingen.

Jaar 2023

Overzicht kwijtscheldingsbedragen Begroot Realisatie € 247.000 € 263.322

De stijging van het bedrag aan kwijtscheldingen is het gevolg van de toename van het aantal toegekende kwijtscheldingsverzoeken in 2023 ten opzichte van 2022. In 2023 zijn er 76 kwijtscheldingsverzoeken meer toegekend. Uit het overzicht blijkt dat het aantal kwijtscheldingsverzoeken dat in 2023 is binnengekomen is gestegen met 142 (17%). Het percentage van de toegekende kwijtscheldingsverzoeken daarentegen daalt van 72% naar 69%. Van de in totaal 986 ingediende kwijtscheldingsverzoeken zijn er 684 gehonoreerd. Overzicht verzoeken kwijtschelding Omschrijving

2022

2023

Gehonoreerd

608

684

Afgewezen

236

302

Totaal

844

986

Lokale woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) van de Rijksuniversiteit van Groningen brengt jaarlijks het niveau en de ontwikkeling van de lokale lasten in beeld. Bij het vergelijken van de woonlasten wordt er onder andere gekeken naar de OZB, afvalstoffenheffing en rioolbelasting. Het Coelo brengt hierover jaarlijks de ‘Atlas van lokale lasten’ uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland. Hierna wordt de ontwikkeling van de woonlasten in 2023 ten opzichte van 2022 weergegeven. Daarna volgt een vergelijking tussen de lokale lastendruk van de gemeente Barendrecht met die van omliggende gemeenten en een vergelijking met gemeenten met de laagste en de hoogste woonlasten, landelijk gezien. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende situaties: A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar bewoner) B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder bewoner)

Paragrafen

51

Jaarstukken 2023

Woonlastenontwikkeling Barendrecht De woonlasten bestaan uit de onroerende zaakbelastingen woningen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De ontwikkeling van de woonlasten voor de verschillende huishoudens ziet er als volgt uit: Woonlasten Barendrecht

Tariefontwikkeling

Woonlasten 2023 Lasten tov 2022 incl korting ** % tov 2022 incl korting **

Onroerende zaakbelastingen*

-14,07%

410,26

-5,28

-1,3%

Rioolheffing eenpersoonshuishoudens

2,83%

65,40

1,80

2,8%

Rioolheffing tweepersoonshuishoudens

2,95%

125,76

3,60

2,9%

Rioolheffing meerpersoonshuishoudens

2,94%

193,20

5,52

2,9%

Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishoudens

28,49%

216,48

8,97

5,3%

Afvalstoffenheffing tweepersoonshuishoudens

25,47%

338,16

13,97

5,2%

Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishoudens

31,29%

395,76

16,33

5,4%

Totale woonlasten Eigenaar-bewoner eenpersoonshuishouden

692,14

5,49

0,8%

Totale woonlasten Eigenaar-bewoner tweepersoonshuishouden

874,18

12,29

1,5%

Totale woonlasten Eigenaar-bewoner meerpersoonshuishouden

998,62

15,97

1,8%

Totale woonlasten Huurder-bewoner eenpersoonshuishouden

281,88

10,77

4,6%

Totale woonlasten Huurder-bewoner tweepersoonshuishouden

463,92

17,57

4,5%

Totale woonlasten Huurder-bewoner meerpersoonshuishouden

588,36

21,25

4,3%

* uit Coelo atlas: gemiddelde OZB-lasten woning ** In 2022 zijn de huishoudens van Barendrecht door de afschaffing van de variabele tarieven afvalstoffenheffing deze bedragen als het ware kwijtgescholden.

Vergelijkende grafieken Woonlastenvergelijking met omliggende gemeenten In vergelijking met de woonlasten van de omliggende gemeenten laat het Coelo het volgende zien. Grafiek woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar bewoner)

Paragrafen

52

Jaarstukken 2023

Grafiek woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder bewoner)

Uit voorgaande overzichten volgt de conclusie dat, in vergelijking met de omliggende gemeenten, de woonlasten voor eenpersoonshuishoudens zich onder het gemiddelde bevinden. Meerpersoonshuishoudens zitten in Barendrecht boven het gemiddelde. Woonlastenvergelijking met gemeenten met laagste en hoogste woonlasten. In deze vergelijking is landelijk gezien zowel de gemeente met de laagste woonlasten als de gemeente met de hoogste woonlasten opgenomen. De volgende grafieken laten dit zien. Grafiek woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar bewoner) De gemeente met de laagste woonlasten is de gemeente Aalten. De hoogste woonlasten worden in de gemeente Bloemendaal betaald. De gemeente Barendrecht neemt landelijk gezien de 244e plek op de ranglijst in.

Paragrafen

53

Jaarstukken 2023

Grafiek B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder bewoner) Nijmegen (1e plaats) blijft nog steeds een erg aantrekkelijke gemeente voor huurders; de woonlasten voor huurders zijn daar het laagst. West Betuwe (352e plaats) is in 2023 de duurste gemeente. Barendrecht neemt hierin de 312e plaats in.

De woonlasten voor een éénpersoonshuishouden in Barendrecht zijn lager dan het gewogen landelijk gemiddelde, de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zijn hoger dan het gewogen landelijk gemiddelde.

Paragrafen

54

Jaarstukken 2023

2. § Weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Aanleiding en achtergrond De gemeente Barendrecht voert actief beleid op de beheersing van de risico’s die de gemeente loopt. Gekeken wordt naar de maatregelen die worden getroffen om de risico’s af te dekken. Voor de risico’s waarvoor geen maatregelen getroffen kunnen worden, bijvoorbeeld omdat het verzekeren ervan te duur zou zijn, wordt ingeschat welke buffer noodzakelijk is. Dit is het weerstandsvermogen. Op basis van de continu geïnventariseerde risico’s en de beschikbare financiële middelen (weerstandscapaciteit) is het weerstandvermogen berekend. In dit risicoprofiel worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen benoemd en meegewogen. 2. Risicoprofiel Door actieve risicobeheersing heeft de gemeente in beeld wat de risico’s zijn en is het mogelijk om het weerstandsvermogen te bepalen. Alle risico’s worden voor zover mogelijk 2 maal per jaar herijkt en er wordt continu geanticipeerd op nieuwe risico’s. Het getoonde risicoprofiel is bepaald vanuit de inventarisatie en analyse zoals uitgevoerd t/m 15 december 2023. We kijken vanuit de huidige omstandigheden terug en vooruit met als doel een actueel risicoprofiel te presenteren waarin rekening wordt gehouden met realistische scenario’s voor de nabije toekomst. De belangrijkste trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op het risicoprofiel worden kort toegelicht.

De gevolgen van externe invloeden zoals de opvang van vluchtelingen, de inflatie en de krappe arbeidsmarkt laten zich zien en voelen over de hele breedte van het risicoprofiel. De ontvlechting van de BAR-Organisatie is verwerkt in het cluster risico m.b.t. de BAR-Organisatie zoals u die aantreft in de top 10. Dit betreft de bedrijfsvoeringsrisico’s. Het betreft hierbij de risico-inschattingen zoals deze op dit moment kunnen worden gedaan. In het volgende overzicht worden de belangrijkste (geconsolideerde) risico's gepresenteerd die de grootste invloed hebben bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij ieder risico worden kort de beheersmaatregelen weergegeven. De lijst met belangrijkste risico’s omvat circa 94% van alle geïdentificeerde risico’s. Belangrijkste financiële risico’s gemeente Barendrecht Nr.

Risico

Maatregelen/Opmerkingen

Klasse

max. Financieel gevolg

1/1 Risicocluster Project de Stationstuinen

Gecontroleerde projectomgeving, fasering, prioritering, partneroverleg (oa ontwikkelaars, wooncorporatie)

4

max.€9.072.945 +

2/2 Risicocluster tekorten uitvoering gedecentraliseerde/nieuwe taken

BAR-organisatie nieuwe stijl, monitoring/ benchmarking, business intelligence, competentie-ontwikkeling, SPP

4

max.€ 1.500.000 ~

3/3 Risicocluster uitvoering wet- en regelgeving beveiliging data/ informatie/ gegevens/ privacy

BAR-organisatie, proces meldpunt datalekken, beheer register gegevensverzamelingen, compliance

5

max.€ 1.000.000 ~

4/4 Risicocluster uitvoering Jeugdwet- tekorten Beperkte invloed, transformatie keten, die ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet monitoring/ benchmarking, business intelligence

4

max.€ 1.000.000 ~

5/5 Risico dat de BAR-organisatie haar taken niet BAR-organisatie nieuwe stijl, monitoring, kan uitvoeren binnen het beschikbaar business intelligence, gestelde budget. competentieontwikkeling

4

max.€ 915.000 ~

6/6 Faillissement van derden of instellingen bij wie borgstellingen, garanties, leningen of vorderingen uitstaan kan leiden tot onvoorziene uitgaven

4

max.€ 1.000.000 ~

7/7 Risico tekorten in open eind-regelingen Schulddienstverlening: preventie, Schulddienstverlening, Schuldhulp- verlening, competentieontwikkeling, business bijzondere bijstand intelligence

5

max.€ 400.000 ~

8/8 Cluster WMO gerelateerde risico's Overschrijding van budget(ten)

5

max.€ 400.000 ~

Frequent toepassen audits, analyse P&C voortgangsrapportages van instellingen, frequent debiteurenbeheer & opvolgende maatregelen voor invordering

Beperkte invloed, BAR-organisatie, monitoring, business intelligence

Paragrafen

55

Jaarstukken 2023

Belangrijkste financiële risico’s gemeente Barendrecht Nr.

Risico

Maatregelen/Opmerkingen

Klasse

max. Financieel gevolg

9/9 Risico’s projecten

Gecontroleerde projectomgeving, scenarioanalyse/ risicoanalyse

4

max.€ 500.000 ~

10/10 Financiële en imagorisico's op door de gemeente gesubsidieerde instellingen

Frequent toepassen audits, voortgangsrapportages van instellingen

3

max.€ 400.000 ~

Totaal van alle risico 's: € 17.698.000 -

Risico daalt en/of neemt af.

+

Risico stijgt en/of neemt toe.

~

Risico blijft gelijk.

!

Aandachtvestiging/opmerking i.v.m. ontwikkelingen

Het bovenstaande overzicht toont risico’s die incidenteel schade op kunnen leveren met daarbij het maximale financiële gevolg. De tabel hierna geeft aan hoe groot de kans is in lengte van tijd en hoe de spreiding in tijd is terug te vertalen. Kwantiteit Referentiebeelden

Kansklasse Toelichting kansklasse

10%

0 of 1 keer per 10 jaar

1

30%

1 keer per 5 – 10 jaar 2

Deze klasse hanteren we voor risico’s waarvan het niet waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen.

50%

1 keer per 2 – 5 jaar 3

Deze klasse hanteren we voor risico’s die zich in het komende jaar wel maar ook niet kunnen voordoen.

70%

1 keer per 1 – 2 jaar 4

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar zullen voordoen.

90%

1 keer per jaar of meer

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar gaan voordoen.

5

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen.

Op basis van de ingevoerde risico's is een zogeheten risicosimulatie uitgevoerd. Wij doen dit met behulp van risicoanalyse software. Hiermee kunnen we met alle risico’s die we lopen 100.000 keer doen alsof deze in meer of mindere mate optreden om zo nauwkeuring mogelijk in te kunnen schatten welke financiële buffer er op dit moment tenminste nodig is. We doen dit vooral omdat het reserveren van het maximale bedrag van € 17.698.000 ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages Percentage

Bedrag

5%

€ 3.345.386

25%

€ 5.237.767

50%

€ 6.657.114

75%

€ 8.290.464

90%

€ 9.779.288

95%

€ 10.547.076

Uit de tabel met zekerheidspercentages volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 9.779.288 (benodigde weerstandscapaciteit).

Paragrafen

56

Jaarstukken 2023

3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Barendrecht bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand

Huidige capaciteit

Algemene reserve aanvang 2023

€ 13.334.229

Stortingen in 2023

€ 4.259.442

Onttrekkingen in 2023 Totale weerstandscapaciteit eind 2023

-€ 3.477.900 € 14.115.772

Saldo Jaarrekening 2023

-€ 3.307.835

Budgetoverhevelingen 2023

-€ 908.600

Toevoeging bestemmingsreserve Klimaatadaptieve inrichting Oude Dorpskern

€ 742.800

Toevoeging bestemmingsreserve Energietransitie

€ 75.000

Slagvaardige organisatie Totale weerstandscapaciteit eind 2024

-€ 750.000 € 9.967.137

4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen

꓿

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

꓿

€ 14.115.772 € 9.779.288

꓿

1,4 eind 2023

Ratio weerstandsvermogen

꓿

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

꓿

€ 9.967.137 € 9.779.288

꓿

1,0 eind 2024

De ratio weerstandsvermogen van de gemeente Barendrecht bedraagt eind 2023 1,4 en valt hiermee binnen klasse B, wat staat voor een ruim voldoende weerstandsvermogen. In 2024 daalt de ratio naar 1,0 en valt dan in klasse C, wat staat voor een voldoende weerstandsvermogen. Weerstandsnorm Klasse

Ratio

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 – 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 – 1,4

Voldoende

D

0,8 – 1,0

Matig

E

0,6 – 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Paragrafen

57

Jaarstukken 2023

5. Kengetallen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting en het jaarverslag worden kengetallen opgenomen voor de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de schuldratio, de solvabiliteitsratio, de structurele exploitatieruimte, de grondexploitatie en de belastingcapaciteit. Deze kengetallen maken het gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente.

Kengetallen

Realisatie 2022 Prognose 2023 Realisatie 2023

Netto schuldquote

85,2%

102,7%

86,0%

Netto schuldquote gecorrigeerd

85,2%

102,7%

86,0%

Solvabiliteitsratio

26,1%

21,3%

24,2%

Structurele exploitatieruimte

-3,4%

-2,6%

-3,3%

Grondexploitatie

3,3%

1,2%

5,7%

Belastingcapaciteit

111,5%

110,4%

110,4%

De waarden van de kengetallen op de hieronder afgebeelde kengetallenmonitor zijn ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. Categorie A

Categorie B

Categorie C

Netto schuldquote

Kengetal

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

>50%

20-50%

<20%

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

Structurele exploitatieruimte begroting

>0%

0%

<0%

Belastingcapaciteit

<95%

95-105%

>105%

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden te berekenen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. In 2023 komt de schuldquote onder de 90% uit (categorie A). De berekening van de netto schuldquote ziet er als volgt uit: bedragen * 1.000 Netto schuldquote Vaste schulden Netto vlottende schuld Overlopende passiva Totale bruto schuld Financiële activa (excl. kapitaalverstr. , leningen) Financiële activa (verstrekte leningen) Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totale netto schuld Totale netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Totale saldo van baten (excl. mutatie reserves) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

Paragrafen

+ + + -

Realisatie 2022 116.835 7.383 22.653 146.871 1.146 19 15.696 333 13.744 115.952 115.933 136.128 85,2% 85,2%

Prognose

Realisatie

2023 118.674 20.552 22.653 161.879 1.153 0 11.141 0 13.744 135.841 135.841 132.261 102,7% 102,7%

2023 105.973 26.179 33.466 165.618 1.597 0 21.307 332 15.590 126.792 126.792 147.452 86,0% 86,0%

58

Jaarstukken 2023

De netto schuld valt in 2023 ca. € 9 miljoen lager uit dan verwacht, met name door meer uitzettingen en het totaal saldo van baten is ca. € 15 miljoen hoger waardoor de schuldquote een stuk lager uitvalt. De solvabiliteit geeft aan welk gedeelte van het bezit met eigen vermogen is gefinancierd. Deze blijft in categorie B. bedragen * 1.000 Solvabiliteit

Realisatie 2022 56.714 217.678 26,1%

Ei gen vermogen Totaal pas s i va Solvabiliteit

Prognose 2023 46.322 217.227 21,3%

Realisatie 2023 55.654 229.966 24,2%

De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering en opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (inclusief rente en aflossingen van leningen) te dekken. Deze blijft in categorie C. bedragen * 1.000 Structurele exploitatieruimte Sa l do va n ba ten en l a s ten Toevoegi ngen en onttrekki ngen a a n res erves Rekeningsaldo Wa a rva n i nci dentel e l a s ten en ba ten Structureel saldo Tota l e s a l do va n ba ten (excl . muta ti e res erves ) Structurele exploitatieruimte

+ -

Realisatie 2022 -518 4.777 4.259 8.923 -4.664 136.128 -3,4%

Prognose Realisatie 2023 2023 -10.392 -1.060 6.026 -2.247 -4.366 -3.307 -952 1.496 -3.414 -4.803 132.261 147.452 -2,6% -3,3%

Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Hoe lager het percentage hoe beter. Deze blijft in categorie A. bedragen * 1.000 Grondexploitatie

Realisatie

A. Bouwgronden i n expl oi tati e

2023

2023

+

4.498

1.634

8.356

4.498

1.634

8.356

/

136.128

132.263

147.452

3,3%

1,2%

5,7%

Totale bouwgronden B. Total e s al do van baten (excl . mutati e res erves ) Grondexploitatie

Paragrafen

Prognose Realisatie

2022

59

Jaarstukken 2023

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Barendrecht zit boven het landelijk gemiddelde met 110,4% in categorie C. Volgens de BBV voorschriften moet dit vergeleken worden met de landelijk gemiddelde woonlasten van het jaar er voor. In onderstaande tabel is ook een vergelijking gemaakt met de landelijk gemiddelde woonlasten van hetzelfde jaar. bedragen * 1.000 Belastingcapaciteit

Realisatie

Prognose

Realisatie

2022

2023

2023

A. OZB-l a s ten voor gezi n bi j gemi ddel de WOZ-wa a rde

+

416

410

410

B. Ri ool heffi ng voor gezi n bi j gemi ddel de WOZ-wa a rde

+

188

193

193

C. Afva l s toffenheffi ng voor een gezi n

+

301

396

396

D. Eventuel e heffi ngs korti ng voor een gezi n

-

0

0

0

905

999

999

Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde E. Woonl a s ten l a ndel i jke gemi ddel de voor gezi n i n t-1

/

Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar er voor E. Woonl a s ten l a ndel i jke gemi ddel de voor gezi n i n t Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde zelfde jaar

/

811

905

905

111,5%

110,4%

110,4%

905

944

944

100,0%

105,8%

105,8%

6. Ontwikkeling risicoprofiel Barendrecht In deze paragraaf worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen in relatie gebracht met de risico’s van de gemeente. De gemeente kan onzekerheden positief beïnvloeden door investeringen en maatregelen te treffen. In deze paragraaf worden onzekerheden en risico’s toegelicht en daarbij worden negatieve scenario’s als input gebruikt. Het weerstandsvermogen van de gemeente laat een negatieve trend zien die over 2023 is blijven bestaan. De algemene reserve kan hierdoor voor het eerst in lange tijd onder de ratio 1 uitkomen. Dit houdt in dat er met alleen de algemene reserve onvoldoende buffer is om de bekende risico’s af te dekken. Hierdoor moet er mogelijk opnieuw geprioriteerd worden en zo mogelijk naar andere weerstandscomponenten (bijvoorbeeld onbenutte belastingcapaciteit) worden gekeken om de dekking te herstellen. Project de Stationstuinen In dit grote project wordt in een periode van ongeveer 10 jaar een moderne wijk met circa 3.500 woningen gerealiseerd. De ontwikkeling van de risico’s hierbij zal fluctueren. In de fase waarin het project zich bevindt zijn er verschillende scenario’s denkbaar als het gaat om bijvoorbeeld specifieke parkeeroplossingen, aantal parkeerplaatsen, aanbesteding parkeerhubs en verplaatsing van bedrijven.

Het hoge prijsniveau van grond-/ brandstoffen, bouwmateriaal en personeel heeft uiteraard ook invloed op de hoogte van het risico dat dient te worden beheerst. Momenteel is dit risicocluster met circa € 9 miljoen aan maximaal berekend risico de grootste in het risicoprofiel van de gemeente. Derhalve wordt er ook rekening gehouden met scenario’s waarin het bestemmingsplan onverhoopt vertraging oploopt of in het meest negatieve geval niet wordt goedgekeurd. Sociaal domein (Wmo, Jeugdwet en Participatiewet) In lijn met het landelijke beeld is over 2023 een aanhoudende trend te zien van hoge en/of stijgende kosten. De gemeente heeft hierdoor te maken met alsmaar groeiende uitgaven zonder dat hier adequate structurele financiering tegenover staat. In de uitvoering van de Participatiewet (BUIG) en de Jeugdwet zorgt dit voor overschrijdingen over 2023. De omvangrijke bezuinigingsplannen van het kabinet op de uitvoering van de Jeugdzorg zijn weliswaar vooruit geschoven, maar zullen komende jaren uitgevoerd gaan worden. De toenemende hulpvraag onder jongeren is zorgelijk groot en de beperkte beschikbaarheid van passende hulpverlening draagt bij aan het aanhouden van een stevig risico in het gemeentelijk risicoprofiel.

In de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning zullen de netto kosten en de vraag zeker tot 2025 hoog blijven, wanneer niet van het in 2019 ingevoerde abonnementstarief wordt afgestapt. Bestuurlijke en financiële verhoudingen Rijk en decentrale overheden (risico Rijksbijdrage gemeentefonds) Er is al langere tijd sprake van een (toegenomen) disbalans tussen financiële en bestuurlijke verhoudingen

Paragrafen

60

Jaarstukken 2023

tussen het Rijk en decentrale overheden. Het vooralsnog bevriezen van de bijdragen van het gemeentefonds en de onzekerheid over de toekomst van een nieuwe verdeel- en berekensystematiek van het gemeentefonds vormt een grote onzekerheid. Decentralisaties/ nieuwe & aangepaste wettelijke taken Het transformeren naar een uitgebalanceerde uitvoeringsorganisatie voor de vanuit de het rijk gedecentraliseerde taken, als wel het implementeren en ten uitvoer leggen van nieuwe en aangepaste wetten en regelgeving is en blijft een zeer complexe en uitdagende opgave en vormt een groot risico. ICT/ Informatiebeveiliging De bescherming van alle gevoelige informatie en het aanbieden van moderne en veilige digitale product- en dienstverlening ontkomt ook niet aan oplopende kosten van noodzakelijk onderhoud, beheer en doorontwikkeling. De kosten voor ICT en informatiebeveiliging lopen de laatste jaren sneller op. Burgers verwachten daarbij steeds meer op het gebied van digitale dienstverlening. De gemiddelde kosten op ICTgebied per inwoner per jaar heeft zich inmiddels ontwikkeld tot € 100. Nieuwe/ aangepaste wetgeving op het gebied van informatiebeveiliging stelt harde toenemende eisen aan de beschikbare competenties en capaciteit om er invulling aan te geven. Over 2023 heeft dit invloed gehad op het prioriteren van activiteiten binnen diverse specialismen.

Risico’s BAR organisatie (ontvlechting) 2023 is het jaar waarin de BAR-Organisatie is ontvlochten. In de 2e helft van het jaar is de plaatsing van het personeel afgerond. De (niet primaire) taken die vallen onder het technische beheer en het ondersteunen van de product- en dienstverlening van de gemeente(n) vormen het risicoprofiel voor de organisatie en bijbehorende dienstverlening die per 1 januari 2024 door de Bedrijfsvoeringspartner wordt uitgevoerd. De bestaande bedrijfsvoeringsrisico’s blijven dus ook de kern van het risicoprofiel van de Bedrijfsvoeringspartner. De risico’s voor de uitvoering van de wetten en regels, het leveren van producten en diensten (primaire taken) door de gemeenten blijven dus ook in de nieuwe situatie de kern van het risicoprofiel van de gemeente, met als belangrijk verschil dat de uitvoerende ambtenaren in de product- en dienstverlening vanaf 1 januari bij de gemeente in dienst zijn. Het risico bestaat dat de krappe arbeidsmarkt niet volledig voorziet in geschikte kandidaten voor de diverse vacatures die hierdoor zijn ontstaan bij de gemeente en de Bedrijfsvoeringspartner. Het personeelsverloop is daarbij in 2023 vrij hoog geweest. Het ziekteverzuim ligt over een langere periode al boven het landelijke gemiddelde, maar is in de loop van 2023 wel flink afgenomen. De kans dat er meer kosten worden gemaakt voor inhuur blijft aanwezig.

Opvang van vluchtelingen De opvang van vluchtelingen heeft gevolgen voor de gemeente. Het realiseren van opvang en huisvesting voor de korte en langere termijn kan van invloed zijn op de benodigde weerstandscapaciteit. Er gaat ambtelijke capaciteit naar de opvang, begeleiden, huisvesten van vluchtelingen en de administratieve (financiële) organisatie hieromtrent. Aan de opvangtaak van de gemeente zijn vergoedingen gekoppeld. Vooralsnog geldt de insteek dat gemeenten geen financiële schade op mogen lopen door de taken die hierin ontstaan. We houden er rekening mee dat de kans op financiële schade, als gevolg van de oorlog, alsnog kan ontstaan met het aanhouden er van, maar over 2023 blijkt dat de opvang en ondersteuning zelf een beperkt risico oplevert. Hoge energieprijzen, hoge inflatie Niet alleen voor brandstoffen, maar ook voor voedingsmiddelen, ruwe grondstoffen en bouwmaterialen blijven de prijzen hoog. Dit zorgt ervoor dat de inflatie nauwelijks afneemt. De koopkracht neemt vooralsnog af en voor steeds meer huishoudens, bedrijven en instellingen levert dit problemen op. De gemeente heeft last van bovengenoemde ontwikkelingen als het gaat om bijvoorbeeld het assetmanagement (beheer en onderhoud van gemeentelijke eigendommen zoals gebouwen, gemalen etc.).

Bouw- en onderhoudsbedrijven hebben veel werk, terwijl personeel schaars is en grondstoffen en bouwmateriaal veel duurder worden. Schuldhulpverlening, bijzondere bijstand De groep huishoudens die het risico loopt de vaste lasten niet meer te kunnen betalen neemt toe en beperkt zich niet tot alleen de lage inkomens. Een groeiende groep inwoners en ondernemers zal naar verwachting een beroep gaan doen op ondersteuning bij het voorkomen/beperken van schulden en/of faillissement.

Paragrafen

61

Jaarstukken 2023

3. § Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen In de openbare ruimte zijn wegen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, riolering, groen, straatmeubilair en speelvoorzieningen onze kapitaalgoederen. Om veilig gebruik van deze voorzieningen te verzekeren en om kapitaalvernietiging te voorkomen is verzorgend, dagelijks en planmatig onderhoud nodig. Aan het eind van de levensduur wacht rehabilitatie of vervanging. Om het beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen beleids- en planmatig te organiseren, zijn beheer- en beleidsplannen essentieel. In onderstaande tabel een overzicht van die beheer- en beleidsplannen. Beheerplan

Jaar van vaststelling

Jaar van herziening

Financiële reserve/ voorziening

Gemeentelijk beleid

Wegen, fiets- en voetpaden

2022

2026

Nee

- Beheerplan Wegen 2022-2026 (2022)

Civiele Kunstwerken

2020

2025

Nee

Groen en Recreatie

2020

2023

Nee

- Integrale Visie Openbare Ruimte (2008).

gebieden

- Bomenverordening (2013). - Groenbeleidsplan 'Barendrecht ziet groen' (2008). - Integrale Visie Openbare Ruimte (2008).

Openbare verlichting

2020

2025

Nee

Speelvoorzieningen

2020

2023

Nee

Straatmeubilair en

2015

2023

Nee

- Appendix duurzaamheid (2013). - Beleidsplan openbare verlichting (2004). - Speelruimteplan 2010-2020 (2009). - Notitie schoolpleinen (2013).

Verkeersvoorzieningen

- Parkeernota Barendrecht (2008). - Algemene Plaatselijke Verordening (APV).

Riolering

2017

2023

Ja

- Het Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022.

Waterhuishouding

2020

2025

Nee

- Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart van gemeente Barendrecht.

Ja

- Kadernota Vastgoed (2014).

Accommodaties

- Integraal HuisvestingsPlan (IHP) 2016.

Wegen, fiets- en voetpaden (verhardingen) Wegen, fietspaden, trottoirs etc. hebben een cruciale functie in de samenleving. Beheer van deze infrastructuur is dan ook een van onze kerntaken. Met periodieke inspecties en lokale metingen verkrijgen we informatie over de kwaliteit van onze wegverharding. Met een geautomatiseerd beheerprogramma vertalen we deze informatie naar klein en groot wegonderhoud. Op verschillende locaties in de gemeente is in 2023 bestrating vervangen (bijv. diverse straten in Buitenoord en fietspad Voordijk-Dudokdreef), zijn voetpaden opnieuw bestraat (o.a. op begraafplaats Scheldestraat, langs de Heulweg en aan het Randmeer). In park Lagewei zijn klinkerpaden omgevormd naar halfverhardingspaden en in park Nieuweland zijn alle paden weer voorzien van nieuwe laag halfverharding. Op diverse locaties zijn fietspaden voorzien van een nieuwe asfaltdeklaag (zoals het fietspad Maasstraat-sportpark De Bongerd en delen van het fietspad langs de Sweelincklaan en Henry Dunantlaan). In verband met vorst zijn de voor eind 2023 geplande asfalteringswerkzaamheden op de Carnisser Baan, het fietspad Fuikkant-Middeldijkerplein en de kruising Middeldijk-Strauslaan uitgesteld. Ook zijn we in 2023 gestart met het inzichtelijk maken en het berekenen van de (beheer)kosten voor de overdracht van een vijftal waterschapswegen.

Civiele kunstwerken Bruggen, tunnels en grondkerende constructies verdelen we in categorieën. A-categorie civiele kunstwerken (maatschappelijk het meest belangrijk) inspecteren we minimaal 1x per 3 jaar. De B-categorie 1x per 5 jaar en de C-categorie kunstwerken schouwen we 10-jaarlijks. Deze volgorde passen we ook toe bij het vaststellen van onderhoudsmaatregelen en vervanging. Naast kleine reparaties zijn in 2023 van verschillende bruggen dekplanken vervangen (o.a. in park Buitenoord en op begraafplaats Den Ouden Dijck) of is een nieuwe slijtlaag aangebracht (verschillende bruggen in Buitenoord en Meerwede). Ook zijn diverse civiele kunstwerken opnieuw geschilderd waaronder de golfbrug over de Gaatkensplas.

Paragrafen

62

Jaarstukken 2023

Openbaar groen Barendrecht is een groene gemeente. Ons groen zorgt voor een leefbare en gezonde omgeving voor onze inwoners. Het groenbeheer richten we daarom op duurzame instandhouding waarbij we onkruid bestrijden, beplanting snoeien, hagen knippen en gras maaien. Daarnaast vervangen we dode of beschadigde beplanting en vervangen we bomen bij het einde van de levensduur. Vanuit de zorgplicht is ook in 2023 weer ruim eenderde deel van onze bomen geïnspecteerd. Geadviseerde maatregelen (snoeien, kappen, nader onderzoek etc.) voerden we uit. Ook plantten we verspreid over de gemeente diverse bomen aan. In 2023 hebben we een groenbeheerplan gemaakt dat richting biedt bij het bepalen van de beheerstrategie en het maken van beheerkeuzes. De planning is dit groenbeheerplan begin 2024 aan de gemeenteraad voor te leggen. Openbare verlichting Goede openbare verlichting is van groot belang qua beleving en veiligheid van de openbare ruimte. Onveilige situaties en storingen proberen we daarom zo snel mogelijk op te lossen. Afgelopen jaar zijn op verschillende locaties armaturen vervangen door nieuwe, duurzame ledarmaturen (o.a. langs de rondwegen Portlandse Baan, Kilweg, Sweelincklaan, Leedeweg en Boezemweg, op bedrijventerrein Bijdorp en in de wijk Nieuweland). Daarmee is nu ruim 23% van ons verlichtingsareaal verled.

Speelvoorzieningen Speelplaatsen zijn de ontmoetingsplekken voor jong en oud. Om de veiligheid ervan te borgen inspecteren wij de speelvoorzieningen 4x per jaar. Een gemiddelde speelplek gaat ongeveer 12 jaar mee. In 2023 zijn 14 plekken opnieuw ingericht (bijv. Van Pallandtvliet en Vurenhout). Al deze speelplekken zijn integraal en in samenspraak met de gebruikers en buurtbewoners heringericht. Straatmeubilair Straatmeubilair zijn banken, fietsenrekken, hekwerken, afvalbakken etc. Het onderhoud richt zich op schoon, heel en veilig. Verspreid over de gemeente is straatmeubilair vervangen omdat het niet meer te repareren was of de technische levensduur was bereikt. Ook hebben we 30 nieuwe hondenpoepbakken geplaatst. Riolering Riolering heeft als doel het beschermen van de volksgezondheid, de kwaliteit van de leefomgeving, de bodem en het grond- en oppervlaktewater. Wij zijn daarom verantwoordelijk voor het inzamelen van stedelijk afvalwater en hemelwater. Het beheerbeleid van onze riolering is verankerd in het Programma Stedelijk Water dat in 2023 is opgesteld (besluitvorming in 2024). De kosten worden gedekt uit de opbrengsten van de rioolheffing. Daarnaast bouwen we een voorziening op voor toekomstige vervangingsinvesteringen. In 2023 is 45 km riolering gereinigd waarvan 21 km ook is geïnspecteerd. In het hoofdriool zien we weinig verstoppingen en calamiteiten.

Wel hebben we te maken met relatief veel wortelingroei in kolk- en huisaansluitingen. Verder constateren we veel scheuren in gres-riolering. Aan de Dr. Kuyperstraat is het riool vervangen. Hier is een riool met een grotere diameter aangebracht om de wateroverlast te verminderen. Aan de Noldijk is een gedeelte van de riolering vervangen in verband met de slechte kwaliteit. In Buitenoord en Smitshoek is 4,9 km riolering gerenoveerd door relining (aanbrengen van een kunststof kous aan de binnenzijde van het riool). Ook is een onderzoek opgestart naar het functioneren van de riolering in het Oude Dorp. En voor de Stationstuinen is gewerkt aan het ontwerp van het riolerings- en waterhuishoudingsplan. Wat betreft gemalen zijn in het afgelopen jaar verschillende rioolpompen vervangen en is de besturing van een aantal gemalen aangepast. Afvalinzameling Begin 2023 is de nieuwe app BAR Afvalbeheer online gegaan. Hierin kunnen inwoners gemakkelijk inzien waar en wanneer ze hun afval kunnen aanbieden. Ook heeft de app een afvalscheidingswijzer. Daarnaast is ook het afvalserviceportaal geïntroduceerd, waarin inwoners gemakkelijk hun afvalzaken kunnen regelen. Het hele jaar door is er een sociale-mediacampagne geweest met tips en wetenswaardigheden. In 2023 is gewerkt aan het terugdringen van bedrijfsafval op het afvalaanbiedstation, door middel van strengere controle op bedrijfswagens.

In het voor- en najaar hebben meerdere gratis rondes voor snoeiafval in de vorm van een pilot plaatsgevonden.

Paragrafen

63

Jaarstukken 2023

Waterhuishouding Op basis van kwaliteits- en kwantiteitsmetingen van de baggeraanwas bepalen we welke gemeentelijke watergangen worden gebaggerd. Het waterschap baggert haar eigen watergangen, maar als de aanliggende grond van de gemeente is, heeft de gemeente ontvangstplicht. Wij betalen dan ook voor het transport en de afvoer van deze bagger. Als gevolg van beperkingen rondom baggerafzet (strenger overheidsbeleid voor stoffen als PFAS, fosfor en ijzer) was het complex en tijdrovend om in 2023 bagger kwijt te raken bij de reguliere stortplaatsen. Hierdoor is het niet gelukt om alle geplande baggerwerkzaamheden in 2023 af te ronden. Beschoeiingen vervangen we op basis van inspecties waarbij de constructieve veiligheid vaak doorslaggevend is. Afgelopen jaar is daarom op diverse plaatsen in Buitenoord beschoeiing vervangen. Langs de Binnenlandse Baan is vanuit de Centrumontwikkeling extra water gegraven. Deze watergangen zijn ingericht met natuurvriendelijke oevers. Dit geldt ook voor de twee nieuw gegraven vijvers bij de nieuwbouw Amer/Devel. Ook zijn bij dat project in de openbare ruimte een aantal wadi’s gemaakt. Dit zijn laagtes waarin het regenwater zich kan verzamelen en vervolgens in de bodem kan infiltreren. Om de doorstroming en waterkwaliteit te garanderen en te bevorderen, zijn uit alle watergangen rietvegetaties en waterplanten verwijderd.

Uit ecologisch oogpunt gebeurt dit gefaseerd, zodat ook voldoende schuilplaatsen en foerageergebieden overblijven voor vissen, insecten en vogels. Onderhoud openbare ruimte De uitgaven voor het onderhoud van de openbare ruimte in 2023 zijn als volgt: onderhoud openbare ruimte

2023

groen

3.361.436

riolering

2.450.435

wegen

2.356.929

straatreiniging

881.027

water

611.429

openbare verlichting

601.100

kunstwerken

166.199

gladheidsbestrijding

48.458

totaal

10.477.012

Accommodaties Uitgangspunt voor het beheer en het onderhoud van de gemeentelijke accommodaties is het (blijven) bieden van een hoogwaardig voorzieningenniveau met kwalitatief goede accommodaties. Met deze accommodaties faciliteert de gemeente beleidsdoelstellingen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur, welzijn, etc. Het onderhoud is verdeeld in planmatig-, dagelijks- en storingsonderhoud. Het planmatig onderhoud richt zich op het voldoen aan conditiescore 3 (redelijk/schoon heel en veilig) en uiteraard aan de vigerende wet- en regelgeving. Om schommelingen in uitgaven voor planmatig onderhoud te compenseren is er een reserve onderhoud gebouwen. Dagelijks onderhoud is onderhoud dat vooraf niet voorzien kan worden en meestal door gebruikers gemeld wordt, ook wel meldingenonderhoud genoemd. Onvoorziene kostbare storingen en of wijzigingen in de bouwregelgeving kunnen grote invloed hebben op het budget voor dagelijks onderhoud. Voor ieder gemeentelijk gebouw is een meerjarenonderhoudsprognose (MJOP) opgesteld. met “Conditiescore 3” conform de NEN 2767. Conditiescore Omschrijving conditie

Toelichting

1

Uitstekend

Incidenteel geringe gebreken

2

Goed

Incidenteel beginnende veroudering

3

Redelijk

Plaatselijk zichtbare veroudering. Functievervulling van gebouw- en installatiedelen niet in gevaar

4

Matig

Functievervulling van bouw- en installatiedelen in gevaar

5

Slecht

De veroudering is onomkeerbaar

6

Zeer slecht

Technisch rijp voor sloop

Paragrafen

64

Jaarstukken 2023

De gemeente streeft ernaar een voorbeeldfunctie te vervullen als het gaat om duurzaamheid en energiebesparing. Ook vanuit de wet Milieubeheer dienen we duurzame maatregelen toe te passen. De toepassing van duurzame maatregelen combineren wij, indien mogelijk, met planmatig en dagelijks onderhoud. Wanneer vanuit (veranderde) wet- en regelgeving aanpassingen nodig zijn, treden wij in overleg met gebruikers en/of (mede)eigenaren. Op deze wijze geven wij invulling aan participatie. In dit jaar zijn wij verder gegaan met de integratie van beleid en uitvoering op het gebied van duurzaamheid en energiebesparing. Bij diverse accommodaties zijn hiervoor maatregelen getroffen. Bij de opdracht voor het op te stellen Integraal AccommodatiePlan (IAP) is verduurzaming als specifieke opdracht meegegeven. Kerncijfers paragraaf kapitaalgoederen Onderdeel

Onderdeel

Gemalen

Bergbezinkvoorziening

Aantal Eenheid

Gemalen

CVK

Gemalen

Drukriool

Gemalen

Groot gemaal (droog)

2 stuks

Gemalen

Groot gemaal (nat)

60 stuks

Gemalen

Oppervlaktewatergemaal

Groen

Boom

Groen

Cultuurbeplanting

Groen

Gras

Groen

Haag

54.674 vierkante meter

Groen

Natuurlijke beplanting

235.130 vierkante meter

Kunstwerken

Fiets-voetbruggen

101 stuks

Kunstwerken

Overige kunstwerken

207 stuks

Kunstwerken

Verkeersbruggen/viaducten

Openbare verlichting

Armatuur

13.369 stuks

Openbare verlichting

Lamp

13.556 stuks

Openbare verlichting

Lichtmast

12.991 stuks

Riolering

Drukriolering

61.130 strekkende meter

Riolering

Rioolput

8.831 stuks

Riolering

Rioolvoorziening

Riolering

Vrijvervalleiding

Spelen

Kunstmatige valondergrond

Spelen

Schoolpleinen

Spelen

Speel en sportplekken

Spelen

Speeltoestellen

Verkeer

Markering

Verkeer

Verkeersbord

Verkeer

Verkeersteken (paal / drager)

3.831 stuks

Water

Natuurlijke oever

29.690 strekkende meter

Water

Natuurvriendelijke Oever

4.379 strekkende meter

Water

Oeverbeschoeiing

89.789 strekkende meter

Water

Watergang

732.815 vierkante meter

Wegen

Asfalt

792.052 vierkante meter

Wegen

Bestrating

Wegen

Goot

4.203 strekkende meter

Wegen

Kolken

32.336 stuks

Wegen

Overige verharding

29.727 vierkante meter

1 stuks 9 stuks 223 stuks

3 stuks 23.068 stuks 327.487 vierkante meter 2.115.351 vierkante meter

45 stuks

2 stuks 340.318 strekkende meter 7.209 vierkante meter 17 stuks 274 stuks 1.568 stuks 2.905.874 vierkante meter 5.164 stuks

1.861.615 vierkante meter

Paragrafen

65

Jaarstukken 2023

4. § Financiering Algemeen In deze financieringsparagraaf beschrijven wij in hoeverre de plannen en acties, die wij in de begroting 2023 hebben beschreven, zijn uitgevoerd. Naast de onderwerpen die verplicht deel uit maken van de financieringsparagraaf, nemen wij u mee in een aantal ontwikkelingen die van belang zijn voor een goede uitvoering van de treasuryfunctie. Treasurystatuut De wettelijke kaders rondom de financieringsfunctie zijn vastgelegd in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido). Beheersing van de financiële risico’s speelt daarin een belangrijke rol. De uitwerking van deze kaders zijn vastgelegd in de Financiële Verordening 2018 en het Treasurystatuut 2018. Renterisicobeheer Risicobeheersing vormt één van de pijlers van de Wet Fido. Voor de bepaling van de renterisico’s die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie zijn twee normen verplicht gesteld: De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar en de kasgeldlimiet op leningen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. Het doel van deze normen is om de budgettaire risico’s als gevolg van rentestijging te beperken. Kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet heeft de wetgever een norm gesteld voor het maximum bedrag aan kortlopende middelen (looptijd tot maximaal een jaar) waarmee de gemeente haar activiteiten mag financieren.

Het doel van deze limiet is het risico te voorkomen dat fluctuaties van de korte rente direct grote impact hebben op de rentelasten tijdens het boekjaar. Wanneer in drie opeenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet wordt overschreden, dient dit te worden gemeld bij de toezichthouder, de Provincie, inclusief een plan om weer te voldoen aan de kasgeldlimiet. In onderstaand overzicht is de toetsing van de kasgeldlimiet voor het jaar 2023 opgenomen. In het 4e kwartaal is de kasgeldlimiet overschreden. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000 ) Omvang begroting per 1-1-2023

€ 111.502 8,50% € 9.478

Kasgeldlimiet in bedrag

bedragen x 1.000 euro 2e kw. 3e kw. 9.000 3.333

Omschrijving Totaal vlottende schuld

1e kw. 7.000