726296 Jaarstukken 2022 gemeente Baarn bijlage 1 Jaarstukken 2022 def
Tekst van het document
Beleidsindicatoren Personeelskosten en inhuur Formatie en bezetting zijn in 2022 licht gedaald. Door de blijvend krappe arbeidsmarkt heeft de organisatie te maken met een hoge uitstroom van personeel en het al gevolg daarvan verlies aan kennis en ervaring. Het kost tijd om nieuwe medewerkers te vinden en goed in te werken. Om te voorkomen dat de gemeente taken niet of niet volledig kan uitvoeren is op openstaande vacatures extern ingehuurd. Dit heeft geleid tot een stijging van de personeelskosten met 3% t.o.v. 2021. Deze stijging was niet meegenomen in de begroting 2022. De kosten voor overhead worden afgezet tegen het percentage van de totale lasten. De overheadkosten zijn weliswaar gestegen, maar in verhouding minder dan de totale lasten. Dit resulteert per saldo in een daling van de overhead ten opzichte van de begroting 2022. Bestuurszaken
Norm
Rekening
Begroting
Rekening
2021
2022
2022 5,8
Formatie
FTE (per 1.000 inwoner)
5,8
5,7
Bezetting
FTE (per 1.000 inwoner)
5,1
4,9
4,9
Apparaatskosten
Overhead per inwoner
€ 370
€ 318
€ 411
Externe inhuur
% van (totale loonsom + kosten inhuur)
21,6%
2,3%
25,9%
Overhead
% van totale lasten
14,3%
12,9%
13,9%
66 Classificatie: Intern
430 Communicatie Communicatie met inwoners, ondernemers en organisaties Voor de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en organisaties is het belangrijk dat de communicatie van de gemeente hen goed bereikt en duidelijk is. Daarvoor wil de gemeente niet alleen duidelijk communiceren door het gebruik van duidelijke taal, maar ook de juiste kanalen inzetten. Dit zodat de boodschap afgestemd is op de doelgroep en interactie mogelijk maakt. Het verbeteren van de communicatie is een continu proces, waarbij het vooral belangrijk is om tijdig en duidelijk de boodschap over te brengen. Naast reguliere publieksvoorlichting en perswoordvoering, zijn in 2022 belangrijke grote projecten communicatief ondersteund, waaronder: de voorbereiding op de invoering van de nieuwe Omgevingswet; het bestemmingsplan voor renovatie en ontwikkeling van landgoed Paleis Soestdijk; het in gebruik nemen van een vernieuwde gemeentelijke website met interactiemogelijkheden; de gemeenteraadsverkiezingen met daaropvolgende installatie van een nieuw college van B&W; de voorbereidingen op de verkiezingen voor Provinciale Staten en Waterschap; de opvang van Oekraïense vluchtelingen; organisatieontwikkeling onder de noemer 'het Beste voor Baarn'; en voorbereiding op de invoering van Microsoft 365 in de gemeentelijke organisatie.
Doelstellingen en Maatregelen Continu verbeteren van onze communicatie aan inwoners, ondernemers en organisaties • We communiceren over participatie- en inspraakmogelijkheden In 2022 is samen met een werkgroep vanuit de gemeenteraad een Visie op Burgerparticipatie opgesteld ter vaststelling in januari 2023. Ook is er een online participatieplatform gelanceerd waarop inwoners hun inbreng kunnen geven. De eerste proef hiermee loopt en wordt daarna geëvalueerd. Verder is een adviseur Bewonersparticipatie aangesteld die gevraagd en ongevraagd adviseert bij gemeentelijke participatietrajecten. In september/oktober 2022 heeft er een groot participatietraject plaatsgevonden met inwoners als inspiratie voor de collegeagenda. De aanstelling van de kinderburgemeester is met een jaar verlengd omdat de corona-maatregelen tijdens de zittingsperiode 2021/2022 de ambities van de kinderburgemeester in de weg stonden. Er zijn een drietal kindercafés gepland en er is een ceremoniekalender voor
kinderburgemeester opgesteld. De gemeente heeft zich verder aangesloten als lid van het Nederlands Genootschap Kinderburgemeesters. Er is een start gemaakt met het opbouwen van een netwerk zodat jongeren beter bereikt kunnen worden en er meer interactie kan plaatsvinden.
• We informeren over projecten, plannen en activiteiten De gemeente vindt het belangrijk dat de samenleving beschikt over duidelijke, tijdige en eerlijke informatie. Organisatie en college worden hier continu over geadviseerd. Daarnaast is er gewerkt aan de communicatieve vaardigheden van de organisatie. Dat betekent ook bewustwording van nut en noodzaak om tijdig en toegankelijk over plannen, projecten en activiteiten te communiceren. • We trainen medewerkers in het gebruik van klare taal
Aan nieuwe en bestaande medewerkers worden zogeheten Klare-Taal-trainingen aangeboden, onder meer als onderdeel van het inwerkprogramma. De trainingen van het vierde kwartaal van 2022 zijn om technische redenen verschoven naar begin 2023.
Communicatiemedewerkers adviseren en ondersteunen de organisatie verder bij het schrijven van begrijpelijker teksten op website, in bewonersbrieven en in service- en persberichten.
67 Classificatie: Intern
• We zijn aanwezig op sociale media Ook in 2022 was de gemeente actief aanwezig op sociale media. Om de inzet van sociale media verder te professionaliseren, is er een Analyseplan Sociale Media opgesteld. Verder is er meer samengewerkt met het Baarns Contact Centrum om sociale media een ook grotere rol te geven in (het verbeteren van) de dienstverlening.
440 Overhead Overhead In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is opgenomen welke baten en lasten onderdeel uitmaken van het verplicht onderdeel Overhead. Deze verplichting heeft als doel het inzicht in de overhead te verbeteren en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De bedrijfskosten van de gemeente Baarn die tot overhead gerekend worden, zijn grofweg in te delen in: ondersteunende teams zoals Financiën & Control, Juridisch Zaken, Personeel & Organisatie, Communicatie, Informatie; en overige personele lasten, zoals leidinggevenden en het secretariaat.
490 Algemene kosten programma 4 COVID-19 in 2022 2022 startten we in wat de laatste Corona lockdown bleek te zijn. Gedurende het eerste half jaar van 2022 zijn alle Coronamaatregelen afgebouwd. Wel hebben we in 2022 een bestemmingsreserve Corona opgenomen om van daaruit de getroffen sectoren nog te kunnen ondersteunen.
Specificatie Alg dekkingsmiddelen, Overhead Post voor Onvoorzien, VpB. Volgens BBV voorschriften moeten de categorieën Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Heffing VpB en de Post voor Onvoorzien separaat in beeld gebracht worden. De overzichten zijn onderdeel van het overzicht Financiën Ondersteunend domein.
Algemene Uitkering Algemene uitkering
Mutatie
Startpunt algemene uitkering begroting 2022
Bedrag
RIB/RV
-38.789
Septembercirculaire 2021
-1.196
-39.984
329440
Decembercirculaire 2021
-320
-40.304
352553
-2.399
-42.703
435307
-833
-43.537
523839
0
-43.537
Meicirculaire 2022 Septembercirculaire 2022 Decembercirculaire 2022 (niet geraamd) Realisatie 2022
-44.605
Afwijking 2022
1.068
Bedragen x € 1.000,-
Toelichting: Bij de Realisatie 2022 is de Decembercirculaire 2022 verwerkt. Van de Decembercirculaire 2022 kon vanwege het late tijdstip van verschijnen geen begrotingswijziging opgesteld meer worden. In de Decembercirculaire 2022 heeft de gemeente Baarn nog ruim een € 1 miljoen ontvangen. Dit heeft onder andere te maken met Energietoeslag, Oekraïne- en Coronagelden en Compensatieregeling Voogdij 18+.
68 Classificatie: Intern
Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
Rekening Begroting 2022
Rekening
2021
Primitief
Gewijzigd
2022
Afwijking
Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering
-38.682
-38.789
-43.537
-44.605
-1.068
Dividend
-107
-132
-132
-117
15
Financieringsfunctie (Treasury)
-199
-210
-210
-127
83
-38.988
-39.130
-43.878
-44.849
-970
Totaal algemene dekkingsmiddelen Heffingen zonder oormerk OZB Eigenaren woning
-4.366
-4.410
-4.560
-4.574
-13
Eigenaren niet-woning
-932
-1.004
-1.004
-988
16
Gebruiker niet-woning
-695
-750
-750
-701
49
Roerende woon- en verblijfsruimte
-3
-4
-4
-3
1
Forensenbelasting
-57
-71
-71
-70
0
Toeristenbelasting
-98
-91
-91
-132
-40
Hondenbelasting
-96
-96
-96
-96
0
Precariobelasting
-3
-41
-41
-11
30
Totaal heffingen zonder oormerk
-6.250
-6.467
-6.617
-6.575
42
Totaal algemene dekkingsmiddelen
-45.238
-45.598
-50.496
-51.424
-928
Bedragen x € 1.000,-
Overhead Loon- en materiele kosten: Door vertrek van medewerkers en het niet direct invullen van de vacature ontstaat vacatureruimte. Ook vanwege (langdurige) ziekte worden dan externe medewerkers ingehuurd. Deze inhuurlasten worden ten laste gebracht van de ontstane vacature ruimte. Hierdoor zijn de lasten op taakveld 0.4 Overhead hoger dan begroot. De opslag overhead wordt berekend als percentage van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen gedeeld door de kosten van alle taakvelden. Doordat de realisatie van de totale uitgaven van inhuur een stuk hoger uitvallen dan begroot, is het percentage opslag overhead ook hoger. Ten opzichte van 2021 is het percentage opslag overhead lager. De overheadkosten zijn dan wel hoger, maar de totale kosten zijn relatief gezien hoger dan in 2021. Vandaar de lagere opslagpercentage overhead in 2022 Kosten van overhead (Taakveld 0.4)
Rekening Begroting 2022
Rekening
Afwijking
2021
Primitief
Gewijzigd
2022
Loonkosten
3.844
4.582
3.731
3.918
186
Materiële kosten
5.406
3.276
5.566
6.379
812
Totale kosten overhead (Taakveld 0.4)
9.251
7.858
9.298
10.296
999
Kosten alle taakvelden
64.725
60.838
72.161
74.009
1.848
Opslag% overhead
14,3%
12,9%
12,9%
13,9%
Bedragen x € 1.000,-
69 Classificatie: Intern
Vennootschapsbelasting (VpB) Voor winst op ondernemersactiviteiten moet een gemeente een VpB aangifte doen. Baarn heeft geen winst uit ondernemersactiviteiten en zal daarom een nul-aangifte indienen bij de fiscus. Vennootschapsbelasting (VPB)
Rekening
Begroting 2022
Rekening
2021 Primitief
Gewijzigd
Afwijking 2022
Vennootschapsbelasting (lasten en baten)
0
0
0
0
0
Saldo Vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
Bedragen x € 1.000,-
Post voor onvoorzien Voor de post onvoorzien is in de programmabegroting een budget geraamd van € 58k. In 2022 is er geen beroep op gedaan. Onvoorzien
Rekening
Begroting 2022
Rekening
2021 Primitief
Gewijzigd
Afwijking 2022
Lasten onvoorzien
0
58
58
0
Baten onvoorzien
0
0
0
0
58 0
Saldo onvoorzien
0
58
58
0
58
Bedragen x € 1.000,-
70 Classificatie: Intern
Financiën Ondersteunend domein Programma 4 Bij het overzicht baten en lasten in de jaarstukken is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de actuele begroting 2022 en de werkelijke cijfers van de jaarrekening 2022. Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2022 Gewijzigd
Realisatie 2022
Afwijking 2022
Lasten 400 Financieel beheer en beleid
-89
312
206
27
179
410 Belastingen en basisregistratie
541
618
780
833
-53
420 JZ - PO BA
1.896
1.984
2.048
2.468
-420
430 Communicatie en secretariaten
70
69
69
57
11
440 Overhead
6.347
7.089
7.411
6.434
977
490 Algemene kosten programma 4
2.334
200
1.200
3.245
-2.045
Totaal Lasten
11.100
10.271
11.713
13.064
-1.352
400 Financieel beheer en beleid
-38.857
-38.957
-44.035
-45.139
1.104
410 Belastingen en basisregistratie
-6.250
-6.468
-6.618
-6.758
140
420 JZ - PO BA
-143
0
0
-239
239
440 Overhead
-82
-17
-17
-79
62
490 Algemene kosten programma 4
0
0
0
-73
73
Totaal Baten
-45.333
-45.441
-50.669
-52.287
1.619
SALDO van baten en lasten
-34.233
-35.170
-38.956
-39.223
267
Baten
Onttrekkingen 999 Reserves
-15
0
0
0
0
RESULTAAT na bestemming
-34.248
-35.170
-38.956
-39.223
267
71 Classificatie: Intern
Toelichting afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting Analyse afwijkingen budgetten Rekening 2022 tov Begroting incl wijziging 2022
Incidenteel / Lasten Baten structureel
Salarislasten kunnen per programma afwijken van de geraamde lasten, per definitie voor de gehele organisatie is het verschil nihil. Zie ook paragraaf Bedrijfsvoering: Omvang en kosten formatie. Tijdens de 2e tussenrapportage is € 1,1 miljoen afwijking gemeld. Uiteindelijke saldo is €45.000 hoger ten opzichte van € 1,1 miljoen.
Inc
-45
Op specialistische inhuur hebben we een overschrijding van € 227.000,- De lasten van specialistische inhuur worden Inc geraamd en geboekt op een product van een programma. Hierdoor zijn de lasten op taakveld 0.4 Overhead hoger dan begroot.
-1068
Door de hoge eindafrekening van de energielasten hebben we meer kosten gemaakt dan geraamd.
Inc
-43
Met de Decembercirculaire hebben we extra middelen ontvangen. Met name voor energietoeslag ( € 500.000,-) en Inc door de aanpassing op de uitkeringsfactor ( € 307.000). Daarnaast zijn er diverse mutaties op bij Sociaal Domein, zoals Compensatieregeling voogdij en Versterken sociale baten waarvoor € 100.000,- extra is uitgekeerd. We hebben ook extra middelen voor Oekraïne ontvangen, € 50.000,-. De gelden zijn nog niet uitgegeven.
1068
Om te kunnen voldoen aan de jaarlijkse verplichting van de wethouders pensioenen is er een correctie opgenomen van 127.000. Deze kosten worden gedekt uit de voorziening.
Str
De ontvangen OZB is in 2022 lager dan geraamd. De leegstand van de niet woningen is niet meegenomen in de tariefsberekening.
Inc
-52
De ontvangen Toeristenbelasting is in 2022 hoger dan geraamd. Dit heeft te maken met te laat opgelegde heffing over Inc 2021.
40
De ontvangen Rioolheffing is in 2022 hoger dan geraamd.
Inc
Voor de Belastingsamenwerking met Eemnes zijn er kosten voorgeschoten. Deze kosten worden gefactureerd aan Eemnes. Dit is ook opgenomen als nog te ontvangen bedrag. Het verschil betreft de interne uren.
Inc
Afgelopen jaar heeft de gemeente Baarn de kosten voor inhuur voor geschoten aan de regiogemeenten. De verrekening is als ontvangst geboekt.
Str
We hebben extra subsidie ontvangen vanuit de provincie voor het project Versnellen woningbouw
Inc
Overige verschillen < 20.000 en afrondingen
Str
-112
239
147 -158
182 54 73
74
Totale afwijking voor mutaties reserves
-132
-1352 1619
Mutaties reserves niet van toepassing: Totale afwijking na mutaties reserves
-1352 1619
Incidentele baten en lasten Incidentele posten
Lasten
Baten
Reguliere exploitatie Dotatie reserve Reguliere exploitatie Onttrekking reserve Toevoeging "voorziening" Deb belastingen
78.833
Toevoeging Voorziening Verlofsparen
155.176
Toevoeging Voorziening Wachtgelden ex-bestuurders
304.458
Extra toevoeging Voorziening Wethouderspensioenen
302.876
Levering percelen Maatkampweg
-329.991
Uitkering Gemeentefonds Energietoeslag (zie ook progr. 2) Totaal Incidentele baten en lasten
-1.411.538 841.344
-
-1.741.529
-
Budgetoverhevelingen 2022 - 2023 Geen budgetoverheveling van 2022 naar 2023 voor programma 4.
72 Classificatie: Intern
Paragrafen Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal en autonoom onderdeel van het gemeentelijk beleid. De gemeente kan alleen die belastingen heffen die zijn benoemd in de Gemeentewet. Bij het vaststellen van de betreffende belastingverordeningen is uitgegaan van de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) verstrekte modelverordeningen. De ontwikkelingen en tariefsaanpassingen van de lokale heffingen worden beheerst door de volgende beleidskaders: Ontwikkelingen in wetgeving; Beleidsnota’s; Financiële positie van de gemeente. Deze paragraaf zoomt in op de lokale lastendruk, ontwikkelingen in het belastingveld, de diverse belastingen en heffingen en het gemeentelijke kwijtscheldingsbeleid. Tot slot wordt een overzicht gegeven van de kostendekkendheid van de gesloten systemen afvalverwerking, riolering en begraafplaats.
Ontwikkelingen gemeentelijke lastendruk De gemeentelijke lastendruk is de som van de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Bij de bepaling van de lokale lastendruk wordt voor de OZB uitgegaan van de eigenaar-woning en voor de riool- en afvalstoffenheffing van een standaard (meer)persoonshuishouden. De totale lastendruk in 2022 bedroeg €1.023. Dit was een stijging van €15 ten opzichte van de lastendruk 2021. Voor de belastingen vond alleen een inflatiecorrectie (1,5%) plaats op alle belastingsoorten, met uitzondering van hondenbelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. Voor deze specifieke belastingen is de begroting bijgesteld op grond van de werkelijke opbrengsten van de afgelopen jaren. Ditzelfde geldt ook voor de marktgelden. De inflatiecorrectie van 1,5% is overeenkomstig de uitgangspunten van het collegeprogramma en de perspectiefnota. Gemeentelijke woonlasten 2022 Gemiddelde WOZ waarde woningen Totale WOZ waarde woningen (*€1.000)
Rekening
Begroting
2021
2022
Rekening 2022
388.426
421.420
516.328
4.366.243
4.382.622
5.933.000
Aanslag onroerende zaakbelasting
389,65
382,59
388,33
Aanslag afvalstoffenheffing (mph)
393,00
398,89
398,90
Aanslag rioolheffing
237,96
241,53
241,53
1.020,61
1.023,01
1.028,76
Totaal gemeentelijke woonlasten Bedragen x € 1,-
Belastingen, heffingen, retributies: soorten en opbrengsten De belastingen en heffingen die de gemeente Baarn heft, zijn in onderstaande tabel opgenomen. De totale opbrengst aan belastingen en heffingen in de gemeente Baarn laat zich als volgt specificeren:
73 Classificatie: Intern
Belasting/Heffing
Rekening
Begroting
Begroting
Rekening
2021
2022 primitief
2022 gewijzigd
2022
Niet-geoormerkte belastingen/heffingen Onroerende Zaakbelasting Eigenaren (woningen)
-4.366
-4.410
-4.560
-4.574
Eigenaren (niet-woningen)
-932
-1.004
-1.004
-988
Gebruikers (niet-woningen)
-695
-750
-750
-701
Roerende woon- en verblijfsruimte
-3
-4
-4
-3
Forensenbelasting
-57
-71
-71
-70
Toeristenbelasting
-98
-91
-91
-132
Hondenbelasting
-96
-96
-96
-96
Precariobelasting
-3
-41
-41
-11
Marktgelden
-21
-24
-24
-22
Rioolaansluitrecht
-18
-3
-3
-3
-6.289
-6.494
-6.644
-6.600
Afvalstoffenheffing
-3.863
-3.904
-3.904
-3928
Rioolheffing
-2.946
-2.866
-2.866
-3.013
Begraafplaatsrechten
-592
-472
-452
-466
Leges
-866
-761
-761
-1.012
Totaal geoormerkte belastingen/heffingen
-8.267
-8.003
-7.982
-8.418
Totaal belastingen/heffingen
-14.556
-14.497
-14.627
-15.019
Totaal niet-geoormerkte belastingen/heffingen Geoormerkte belastingen/heffingen
Bedragen x € 1.000,-
Onroerende zaakbelasting Doel: De OZB is een belangrijke bron van algemene middelen waar de gemeente een vrije bestemming aan kan geven. Heffing van OZB wordt geacht bij te dragen aan een goede lokale afweging tussen nut en offer. De onroerende zaakbelastingen (OZB) worden geheven op onroerende zaken van eigenaren van woningen en niet-woningen en van de gebruikers van niet-woningen. De grondslag voor de OZB is de WOZ-waarde zoals die jaarlijks dient te worden vastgesteld conform de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Deze gaat daarbij uit van de waarde in het economische verkeer. Die waarde komt overeen met de prijs die door kopers (de 'vrije verkoopwaarde') voor de woningen is betaald. Voor niet-woningen geldt eveneens de waarde in het economische verkeer. Deze wordt afhankelijk van het soort object bepaald middels voorgeschreven waarderingsmethodieken. Verder heeft alleen een inflatiecorrectie (1,5%) plaatsgevonden op de geraamde opbrengsten. Voor het belastingjaar 2022 gold als waardepeildatum: 1 januari 2021. Het tarief is een percentage van de WOZ-waarde. Sinds 2017 is sprake van een positieve waardeontwikkeling voor woningen. Deze is voor 2022 geschat op 9%. Voor de niet-woningen was naar verwachting sprake van een lichte daling, waardoor wordt uitgegaan van een waardeontwikkeling van -1%.
De verandering in de tarieven wordt veroorzaakt door de verandering in de vastgestelde waarde. Bijvoorbeeld: een gemiddelde waardestijging voor de woningen met 9% houdt in dat het tarief voor de woningen met 9% zal dalen. De tarieven voor 2022 in de onderstaande tabel zijn de vastgestelde tarieven. Ten opzichte van 2021 is het aantal bezwaarschiften afgenomen. Het aandeel van de zogenaamde 'No Cure No Pay'-bureaus, die een steeds groter aandeel hebben in het aantal bezwaren, is licht gestegen. Dit is ook de oorzaak van de toename van het aantal beroepschriften. Hierdoor steeg de
74 Classificatie: Intern
proceskostenvergoeding, wat inhoudt dat het tarief is gestegen daar de perceptiekosten zijn gestegen. Onroerende zaakbelasting (OZB)
Rekening
Begroting
Rekening
2021
2022
2022
Opbrengsten Eigenaren woning
-4.366
-4.560
-4.574
Eigenaren niet-woning
-932
-1.004
-988
Gebruiker niet-woning
-695
-750
-701
Totaal opbrengsten
-5.993
-6.314
-6.263
Eigenaren woning
0,10%
0,10%
0,09%
Eigenaren niet-woning
0,22%
0,25%
0,23%
Gebruiker niet-woning
0,19%
0,19%
0,20%
Tarieven
Bedragen x € 1.000,-
Roerende zaakbelasting Doel: Net als de OZB, zijn de roerende zaakbelastingen een bron van algemene middelen waar de gemeente een vrije bestemming aan kan geven. Door hun onderlinge gelijkenis worden ook deze belastingen geacht bij te dragen aan een goede lokale afweging tussen nut en offer. De roerende zaakbelastingen worden geheven van roerende zaken, zoals woonwagens en woonschepen. Deze belastingen zijn nagenoeg identiek aan de OZB. Het tarief en de grondslagen moeten daarom gelijk zijn aan die van de OZB. De opbrengst is nagenoeg gelijk aan het voorgaande jaar. Roerende zaakbelasting
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-3.999
-3.338
2021
-3.999
-3.134
2022
-4.059
-2.965
Bedragen x € 1,-
Forensenbelasting Doel: De forensenbelasting is een belasting op tweede woningen voor mensen die niet in de gemeente Baarn staan ingeschreven en meer dan 90 dagen per jaar in de gemeente een gemeubileerde woning voor zich beschikbaar houden. Rechtvaardiging voor deze belasting is dat gemeenten kosten maken voor niet-inwoners die er verblijf houden en die door hun verblijf gebruikmaken van de gemeentelijke voorzieningen. Hiertegenover staan geen inkomsten vanuit het Gemeentefonds voor niet-inwoners. Het bedrag van de aanslag wordt bepaald door de WOZ-waarde. De belastingopbrengst van de forensenbelasting is bestemd voor de algemene middelen. Het aantal woningen dat als tweede woning wordt gebruikt wisselt ieder jaar. Het wel of niet kunnen opleggen van een aanslag is immers mede afhankelijk of bewoners zich hebben laten inschrijven in de Basisregistratie Personen. Daarnaast worden tweede woningen ook aangeboden voor verhuur (onder meer via Airbnb) waardoor deze woningen niet voor meer dan 90 dagen per jaar beschikbaar zijn voor de eigenaar. Daarom fluctueren ook de jaarlijkse opbrengsten. Het uitvoeren van controles heeft invloed op de heffing van deze belasting. Op basis van de werkelijke ontvangsten bij de Jaarstukken 2020 zijn de
75 Classificatie: Intern
geraamde inkomsten forensenbelasting voor 2022 met € 10.000 verhoogd bij de Perspectiefnota 2022. Verder heeft alleen een inflatiecorrectie (1,5%) plaatsgevonden op de geraamde opbrengsten. Forensenbelasting
Tarief (WOZ) waarde (x € 1.000)
Opbrengsten
< € 200
€ 201 - € 300
> € 300
Begroting
Realisatie
2020
284
820
1.042
-50.861
-74.467
2021
288
832
1.058
-60.000
-57.129
2022
292
847
1.075
-70.900
-70.440
Bedragen x € 1,-
Toeristenbelasting Doel: De toeristenbelasting is een algemene inkomstenbron van de gemeente. De toeristenbelasting wordt geheven van toeristen die in de gemeente nachtverblijf houden in hotels, pensions en op campings. Rechtvaardiging voor deze belasting is dat gemeenten kosten maken voor niet-inwoners die verblijf houden en gebruik maken van de gemeentelijke voorzieningen. Als belastingplichtige wordt aangewezen degene die gelegenheid biedt tot verblijf. De belasting mag daarbij worden verhaald op degene die nachtverblijf in de gemeente houdt. De aanslagen worden na afloop van het belastingjaar opgelegd, nadat de exploitanten van de verschillende accommodaties aangifte hebben gedaan van het werkelijke aantal overnachtingen van het afgelopen jaar. De aanslagen 2022 zijn met dagtekening 8 augustus 2022 verstuurd. Toeristenbelasting
Tarief
Opbrengsten
Camping
Hotel/B&B
Overig
Begroting
Realisatie
2020
1,20
1,66
0,92
-101.640
-42.901
2021
1,22
1,68
0,93
-90.000
-97.975
2022
1,24
1,71
0,94
-91.350
-131.780
Bedragen x € 1,-
Hondenbelasting Doel: De opbrengst van de hondenbelasting wordt gebruikt voor de algemene middelen. De belasting wordt geheven van degene die de houder is van één of meer honden. In beleidsregels is vastgelegd wie als houder wordt aangewezen. Door een regelmatige controle op hondenbezit is de neerwaartse trend in opbrengst omgezet in een kleine stijging in 2020. In 2022 was net als in 2021 een stabiele opbrengst te zien. Hondenbelasting
Tarieven
Opbrengsten
1ste hond
2de en volgende hond
Begroting
Realisatie
2020
56,52
113,16
-99.558
-93.714
2021
57,36
114,96
-95.000
-96.158
2022
58,22
116,70
-96.425
-96.316
Bedragen x € 1,-
Precariobelasting Doel: Hoewel de precariobelasting lijkt op een retributie (omdat de tarieven zijn gericht naar een bepaalde prestatie) is de belasting een algemene inkomstenbron van de gemeente. De opbrengst is dan ook vrij besteedbaar.
76 Classificatie: Intern
Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, boven of op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Bijvoorbeeld: bouwmaterialen, terrassen, uitstallingen, luifels, leidingen en kabels. Belastingplichtig is degene die de voorwerpen plaatst. De belasting is ook verschuldigd voor voorwerpen die zonder APV-vergunning op gemeentegrond worden geplaatst. De hoogte van de tarieven is niet afhankelijk van de gemaakte kosten. De opbrengst van de belasting is ook vrij besteedbaar. De coronacrisis zal invloed hebben gehad op de opbrengsten voor 2021 en dit was ook nog te zien in de opbrengsten van 2022. Precariobelasting
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-40.059
-7.358
2021
-40.059
-2.872
2022
-40.660
-11.076
Bedragen x € 1,-
Reclamebelasting Centrumgebied Doel: Op verzoek van de ondernemerscoöperatie wordt een reclamebelasting geheven in het centrumgebied van Baarn. De opbrengst van deze belasting komt, na aftrek van de gemeentelijke kosten, volledig aan deze coöperatie ten goede. Uit de opbrengst van de reclamebelasting wordt door de ondernemerscoöperatie een ondernemersfonds gevormd. Uit dit fonds worden verschillende activiteiten bekostigd die ten doel hebben de aantrekkelijkheid van het centrumgebied te verhogen. Het profijt dat de ondernemers in de aangewezen kernstraten van het centrumgebied hebben, is groter dan in de zogenoemde aanloopstraten. Het tarief bedraagt daarom €400 voor een bedrijfsvestiging in een kernstraat en €200 voor een bedrijfsvestiging in een aanloopstraat. Reclamebelasting
Opbrengsten
centrumgebied
Begroting
Realisatie
2020
-51.000
-46.296
2021
-51.000
-26.092
2022
-51.000
-50.900
Bedragen x € 1,-
Afvalstoffenheffing Doel: Met de opbrengst van de afvalstoffenheffing worden de lasten van de inzameling en verwerking van het afval gedekt dat door Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) wordt ingezameld. Afvalstoffenheffing wordt geheven voor het inzamelen van huishoudelijk afval bij woningen. De belastingplichtige is de gebruiker van de woning. In beleidsregels is vastgelegd wie als belastingplichtige wordt aangemerkt. Ook roerende zaken worden in de heffing betrokken. Gebruikers van woonwagens en woonschepen krijgen daarom ook een aanslag. Met ingang van 1 januari 2021 is overgegaan naar de landelijk meer gehanteerde manier van heffen. De heffing wordt gedaan op basis van één- en meerpersoonshuishoudens. De stijging van het tarief in 2022 is vooral het gevolg van de steeds hoger wordende verwerkingskosten van afval, rekening houdend met een volledige kostendekkendheid. De geraamde op te leggen heffingen mogen niet boven de geraamde kosten uitgaan.
77 Classificatie: Intern
Afvalstoffenheffing
Vastrechttarief t/m 280 liter
2020
Opbrengsten
containerinhoud
Begroting
Realisatie
249,60
-3.065.884
-3.173.821
-3.846.360
-3.863.038
-3.904.055
-3.927.712
2021
Eenpersoonshuishouden
282,12
2021
Meerpersoonshuishouden
393,00
2022
Eenpersoonshuishouden
286,35
2022
Meerpersoonshuishouden
398,90
Bedragen x € 1,-
Rioolheffing Doel: Met de opbrengst van de rioolheffing worden de lasten van de gemeentelijke watertaken (inzameling en transport stedelijk afvalwater, hemelwater en structureel nadelige gevolgen van grondwater) gedekt. Rioolheffing wordt geheven voor de dekking van de kosten van de instandhouding en verbetering van de gemeentelijke riolering en het gemeentelijk grondwater- en hemelwaterbeheer. De rioolheffing wordt jaarlijks geheven van de gebruiker van een woning of een bedrijfspand. Het rioolaansluitingsrecht wordt eenmalig geheven op het moment dat een woning of een bedrijfspand op de riolering wordt aangesloten. Ook roerende zaken die zijn aangesloten op de riolering worden in de heffing betrokken. Gebruikers van woonwagens en woonschepen krijgen daarom ook een aanslag. De hoogte van de rioolheffing is afhankelijk van de hoeveelheid water die op de gemeentelijke riolering wordt geloosd. Bij de rioolheffing geldt als uitgangspunt dat de tarieven volledig kostendekkend zijn. Rioolheffing 2020
Vastrechttarief t/m 250 liter
Opbrengsten
geloosd afvalwater
Begroting
Realisatie
234,36
-2.704.122
-2.912.330
2021
237,96
-2.940.583
-2.945.774
2022
238,00
-2.865.936
-3.013.002
Bedragen x € 1,-
Rioolaansluitingsrecht Doel: Met de opbrengst van het rioolaansluitingsrecht worden de lasten gedekt die de gemeente moet maken om een perceel aan te sluiten op de gemeentelijke riolering. De tarieven voor het aansluiten zijn vastgesteld met behulp van de betreffende belastingverordening. Het merendeel van de kosten bestaat uit lasten die de gemeente aan een aannemersbedrijf betaalt voor het realiseren van de aansluiting. Uitgangspunt is volledige kostendekking. Rioolaansluitrecht
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-2.942
-12.350
2021
-2.942
-18.043
2022
-2.986
-2.936
Bedragen x € 1,-
Begraafplaatsenrechten Doel: Met de opbrengst van de begraafplaatsrechten worden de exploitatielasten van de Nieuwe Algemene Begraafplaats aan de Wijkamplaan te Baarn gedekt.
78 Classificatie: Intern
In de gemeente Baarn worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten voor het begraven of het onderhouden van graven. De tarieven zijn in deze paragraaf niet opgenomen aangezien het om circa 50 tarieven gaat. Uitgangspunt van de tarieven is volledige kostendekking. Begraafplaatsrechten
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-460.024
-411.505
2021
-465.024
-592.337
2022
-451.722
-465.843
Bedragen x € 1,-
Marktgelden Doel: Met de opbrengst van marktgelden worden de gemeentelijke lasten van het houden van de weekmarkt op de Brink gedekt. Het marktgeld bestaat uit twee gedeelten. Het belangrijkste deel is het staangeld dat wordt geheven voor het innemen van de standplaats op de weekmarkt. Ook is er een tarief voor de afname van elektriciteit tijdens de weekmarkt. Marktgelden
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-34.284
-21.751
2021
-23.554
-20.787
2022
-23.907
-22.177
Bedragen x € 1,-
Leges Doel: Leges worden geheven voor door de gemeente verstrekte diensten. De gemeentelijke diensten waarover leges worden geheven staan beschreven in de tarieventabel bij de Legesverordening. Diensten kunnen verschillend van aard zijn, zoals een aanvraag voor een vergunning of het verstrekken van afschriften en documenten zoals paspoorten en rijbewijzen. In de Legesverordening zijn meer dan 200 tarieven opgenomen. Daarom zijn de tarieven niet in deze paragraaf opgenomen. De tarieven in de Legesverordening mogen maximaal kostendekkend zijn. Deze opbrengstlimiet wordt bezien vanuit de totale Legesverordening, waardoor sommige tarieven hoger zouden kunnen zijn dan de kosten voor de specifieke dienst, zolang de totale opbrengsten maar niet de totale kosten overschrijden. Echter, voor steeds meer tarieven geldt dat deze wettelijk zijn vastgelegd of in de wet maximale tarieven zijn bepaald die door de gemeente geheven mogen worden. Het aantal tarieven waarop wettelijke maximumtarieven van toepassing zijn, zal de komende jaren nog verder blijven toenemen. In veel situaties zijn de kosten van het product hoger dan het tarief dat de gemeente mag heffen. Dit beperkt het aantal tarieven dat nog volledig kostendekkend kan zijn.
79 Classificatie: Intern
Leges
Opbrengsten Begroting
Realisatie
2020
-772.056
-724.552
2021
-749.357
-866.349
2022
-760.598
-1.011.551
Bedragen x € 1,-
Kwijtscheldingsbeleid Er kan kwijtschelding worden verleend voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, onroerende zaakbelastingen en roerende zaakbelastingen. In 2022 hebben 551 huishoudens kwijtschelding aangevraagd. Van de 500 huishoudens die kwijtschelding (gedeeltelijk) hebben toegewezen gekregen, is dit in 330 gevallen gebeurd op grond van informatie die door middel van een geautomatiseerde gegevensvergelijking is verkregen. Het Inlichtingenbureau gebruikt voor deze gegevensvergelijking informatie van de Belastingdienst, de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en het UWV. Het Inlichtingenbureau is een onderdeel van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dit bureau werkt onder andere voor sociale verzekeringsinstellingen. In de overige gevallen is dit gebeurd op basis van eigen, aanvullend onderzoek. Kwijtscheldingen
Begroot
Realisatie
Kosten (€)
Toekenning
Afwijzing
Toegekend
Afgewezen
Begroot
Realisatie
2020
520
100
511
148
251.040
252.494
2021
520
100
258.040
282.428
2022
520
100
258.040
303.137
Bedragen x € 1,-
Gesloten systemen In de onderstaande tabel worden de lasten en baten van de gesloten systemen zijnde riool, afval en begraven gepresenteerd. Gesloten systemen houdt in dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten. De gemeente Baarn heeft 100% kostendekkendheid voor de gesloten systemen afgesproken als beleidskader.
80 Classificatie: Intern
Kostenopbouw
Riolering
Afval
Begraven
Rekening Begroting Rekening Rekening Begroting Rekening Rekening Begroting Rekening 2021
2022
2022
641
628
760
2021
2022
2022
2.633
2.951
2.460
2021
2022
2022
370
398
360
Kosten Taakveld 7.2 Riolering Taakveld 7.3 Afval Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en Crematoria Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer
154
118
203
115
118
112
120
122
129
163
135
174
Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Taakveld 6.3 Inkomensregelingen Taakveld 0.64 Belastingen Mutatie voorzieningen
1.235
1.235
1.183
0
-6
10
2.151
2.103
2.274
2.912
3.204
2.746
370
392
370
215
64
227
36
68
42
48
60
48
2.366
2.167
2.501
2.948
3.272
2.788
418
452
418
Aandeel leegstand
63
60
63
61
94
95
Aandeel oninbare debiteuren
14
20
21
45
27
27
BTW
387
619
428
577
791
540
Subtotaal primaire kosten Netto kosten Overhead (gemeentelijke organisatie) Netto kosten + overhead Toe te rekenen kosten
Totaal toe te rekenen kosten
464
699
512
684
912
662
0
0
0
Totaal kosten
2.830
2.866
3.013
3.632
4.184
3.450
418
452
418
2.946
2.866
3.013
3.863
3.904
3.928
493
452
466
258
279
245
100%
100%
118%
100%
111%
Opbrengst heffing Opbrengst medegebruik afvalbrengstation Eemnes BTW is algemeen dekkingsmiddel
-116
Dekkingspercentage
100%
-489 100%
100%
100%
-723
Bedragen x € 1.000,-
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Beleid gemeente Baarn Als gemeente ontwikkelen we activiteiten waar mogelijk risico's aan verbonden zijn. Ook worden we soms geconfronteerd met autonome ontwikkelingen die gepaard gaan met risico's. Deze risico's kunnen van juridische, financiële, maatschappelijke of inhoudelijke aard zijn. Belangrijk onderdeel van managementverantwoordelijkheid is daarom het risicomanagement. Het risicomanagement binnen de gemeente Baarn wordt uitgevoerd op basis van de nota Risicomanagement 2017 - 2022. In deze nota is vastgesteld dat de gemeente Baarn streeft naar een ratio weerstandsvermogen voor de programma’s van 1,0, waarbij als toegestane bandbreedte een bovengrens geldt van 1,2 en een ondergrens van 0,8. Definities Allereerst gaan we in op de definitie van 'weerstandsvermogen'. Wat is dat nu eigenlijk? Weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om (incidentele) financiële tegenvallers op te kunnen vangen. De noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen volgt uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (algemene reserve) en de risico's waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Onder een risico verstaan wij de kans dat een gebeurtenis zich voordoet die (de hoeveelheid beschikbare financiële middelen voor) het realiseren van doelstellingen in positief of negatief opzicht beïnvloedt.
81 Classificatie: Intern
Financiële vertaling van de risico’s Op basis van het risicobeleid is het gewenste weerstandsvermogen bepaald door de risico’s te kwantificeren naar hun maximale financiële impact maal de kans dat het risico zich voor kan doen. De in deze paragraaf opgenomen risico’s zijn niet limitatief. Risico’s met geringe financiële impact of risico’s waarvan het financiële effect niet bekend is, zijn buiten beschouwing gelaten. Hierbij zijn alleen risico’s meegenomen: • die een maximale financiële impact hebben van €100.000 of meer; • waarvan de kans dat het risico zich in werkelijkheid voordoet groter is dan 10%; • waarvan de kans maal de financiële impact minimaal €10.000 bedraagt. Voor de beoordeling is de onderstaande schaalindeling gehanteerd. Risico
Geschatte kans van
Rekenpercentage
Klein
Onwaarschijnlijk
Omschreven als
0% - 20%
10%
Gemiddeld
Aannemelijk
21% - 50%
35%
Groot
Waarschijnlijk
51% - 90%
70%
Bedragen x € 1.000,-
De risicoanalyse vindt tweemaal per jaar plaats, waardoor deze Jaarstukken 2022 aansluiten op de risicoanalyse van de Begroting 2023. Inventarisatie weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen wordt gedefinieerd als: 'het vermogen van de gemeente Baarn om nietstructurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde zijn taken te kunnen voortzetten'. Het weerstandsvermogen bestaat uit die middelen waarover de gemeente Baarn beschikt om nietbegrote kosten te dekken en die risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Dit betreft alleen de incidentele risico’s. Voor de vaststelling van het weerstandsvermogen neemt de gemeente Baarn uitsluitend de algemene reserve als uitgangspunt. De onbenutte belastingcapaciteit en de post voor onvoorzien worden niet meegenomen in de berekening. Deze vormen een additionele capaciteit (reserve) om mogelijke structurele risico’s op te vangen binnen de begroting wanneer dit nodig blijkt. Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 3.6 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Baarn van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet.
Totaaloverzicht risico’s met financiële vertaling De benodigde weerstandscapaciteit bij de Jaarstukken 2022 is in omvang afgenomen met €427.000 ten opzichte van de risicoanalyse in de Begroting 2023, omdat een aantal risico-inschattingen is geactualiseerd. In de onderstaande tabel zijn de mutaties ten opzichte van de Begroting 2023 zichtbaar.
82 Classificatie: Intern
Nr Benoemde risico's
Maximum
Kans
Inc/Struct
Begroting
Jaarrekening
2023
2022
Mutatie
Bedrijfsrisico's 1 Handhaving Wabo
100
Klein
Structureel
10
10
Ongewijzigd
2 Informatiebeheer
250
Klein
Structureel
25
25
Ongewijzigd
3 AVG-1
2.461
Klein
Structureel
246
246
Ongewijzigd
4 AVG-2
1.231
Klein
Structureel
123
123
Ongewijzigd
5 Informatiebeheer Cybercrime
1.000
Gemiddeld
Incidenteel
350
350
Ongewijzigd
6 Gemeenschappelijke regeling RID
500
Gemiddeld
Incidenteel
175
175
Ongewijzigd
7 Vervullen vacante functies
400
Groot
Incidenteel
280
280
Ongewijzigd
8 Stijging kosten loon en grondstoffen
500
Groot
Incidenteel
350
350
Ongewijzigd
1.000
Groot
Incidenteel
700
700
Ongewijzigd
2.259
2.259
9 Inlopen achterstand IBOR Totaal bedrijfsrisico's
7.442
Beleidsrisico's 1 Participatiewet
142
Groot
Structureel
99
99
Ongewijzigd
2 Sociale werkvoorziening
1.800
Gemiddeld
Incidenteel
630
630
Ongewijzigd
3 Jeugdzorg en Wmo
1.394
Groot
Structureel
976
976
Ongewijzigd
4 SiSa verantwoording VVE
134
Klein
Incidenteel
13
13
Ongewijzigd
5 Afvalverwerking
669
Groot
Structureel
468
468
Ongewijzigd
6 A. Herijking Gemeentefonds periode 2023-2026
375
Groot
Structureel
263
263
Ongewijzigd
6 B. Herijking Gemeentefonds periode 2027-2030
2.200
Gemiddeld
Structureel
770
770
Ongewijzigd
3.219
3.219
Totaal beleidsrisico's
6.714
Aansprakelijkheidsrisico's 1 Gewaarborgde geldleningen Woningcorporaties
1.045
Klein
Incidenteel
148
105
Gewijzigd
2 Gewaarborgde geldleningen Overig
475
Klein
Incidenteel
73
48
Gewijzigd
3 Aansprakelijkheid planontwikkeling
0
Klein
Incidenteel
360
0
Gewijzigd
1.520
580
153
15.676
6.058
5.631
Totaal aansprakelijkheidsrisico's Totaal risico's Bedragen x € 1.000,-
Bedrijfsrisico's 1. Handhaving Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) De gemeente handhaaft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze wet combineert een aantal vergunningen en algemene regels op het gebied van de ruimtelijke ordening, veiligheid en milieu. De gemeente voert deze taken in medebewind uit. De uitvoering van deze taken kan leiden tot directe schade of aansprakelijkheid. De maximale financiële schade als dit risico zich voordoet wordt geschat op €100.000. De kans dat dit risico zich voordoet is klein. 2. Informatiebeheer Bij Informatiebeheer kunnen (applicatieve) incidenten plaatsvinden met (grote) impact op bedrijfsvoering/dienstverlening. Ook bestaat het risico op onvolkomenheden van (nieuwe) regelgeving waarvoor maatregelen getroffen moeten worden. Het risico dat dit soort incidenten zich voordoet wordt klein geschat. Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) Op 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) ingegaan. Deze verordening vervangt de oude privacywet ‘bescherming persoonsgegevens’. De AVG heeft twee categorieën overtredingen geïntroduceerd: AVG-1 en AVG-2. Inmiddels zijn de medewerkers goed bekend met AVG en daarom is het risico van ‘gemiddeld’ naar ‘klein’ verlaagd.
83 Classificatie: Intern
3. AVG-1 Als de verwerkingsverantwoordelijke een overtreding begaat van de meer fundamentele verplichtingen uit de AVG kan deze worden bestraft met een boete van de hoogste categorie. Bij deze categorie hoort bijvoorbeeld het schenden van rechten van een betrokkene zoals recht van inzage, recht op gegevenswisseling en recht op dataportabiliteit. Bij deze overtredingen hoort een geldboete van maximaal 20 miljoen euro of 4% van de omzet. Een geldboete van 20 miljoen euro is voor de gemeente niet reëel en daarom is 4% van de totale begroting als uitgangspunt genomen voor het bepalen van de maximale financiële impact. Dit risico wordt op ‘gemiddeld’ geschat. 4. AVG-2; Overtredingen die niet onder categorie AVG-1 vallen kunnen beboet worden met een geldboete van maximaal 10 miljoen euro of 2% van de omzet. Het gaat hier bijvoorbeeld om het niet melden van datalekken of het niet of onvoldoende treffen van beveiligingsmaatregelen. Ook hier is een geldboete van 10 miljoen euro niet reëel. 2% van de totale begroting is als uitgangspunt genomen voor de maximale financiële impact. Dit risico wordt op ‘gemiddeld’ geschat. 5. Informatiebeveiliging/Cybercrime Bij de informatiebeveiliging bestaat het risico op datalekken of cybercrime of cyberaanvallen (ddos, ransomware, phishing, malware, etc.). De kans dat dit risico zich voordoet is klein, maar de impact is groot.
Het risico is daarom op 'gemiddeld' geschat. 6. Gemeenschappelijke regeling RID Bij de Gemeenschappelijke regeling RID (Regionale ICT-dienst Utrecht) kunnen (infrastructurele) incidenten plaatsvinden. Het risico dat dit soort incidenten zich voordoet wordt op ‘gemiddeld’ geschat. 7. Vervullen vacante functies Door de krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om tijdig vacante functies in te vullen. Extra kosten worden gemaakt voor bemiddeling en tijdelijke vervanging door externe inhuur. Voor het boekjaar 2023 zijn de extra kosten voor het vervullen van de vacante functies geraamd op €400.000. Het risico wordt ‘groot’ geschat. 8. Stijging kosten loon externe inzet en grondstoffen De loon-, grondstof- energiekosten zijn in 2022 boven de verwachte inflatie gestegen. Voor het boekjaar 2023 is het uitgangspunt dat deze (ongunstige) ontwikkeling doorzet. Voor een aantal taken die onder Beheer en Ontwikkeling Ruimte valt, verwachten wij een stijging van loon- en grondstofkosten. Onder deze taken vallen onder meer planmatig groenonderhoud en extra kosten die gemoeid zijn met investeringen in bijvoorbeeld verhardingen en civiele kunstwerken. De verwachte kostenstijging is op €500.000 geschat. Het risico dat de kosten hoger uitvallen dan begroot wordt op 'hoog' geschat. Het nieuwe gascontract voor 2023 valt aanzienlijk duurder uit. 9.
Inlopen achterstand Integraal Beheer en Openbare Ruumte (IBOR) Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt en de gevolgen van de corona-crisis loopt de uitvoering van het Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) vertraging op. Om deze achterstand in te lopen, naast de uitvoering van reguliere IBOR-taken van het jaar 2023, verwachten wij een budgetoverschrijding op wat begroot is. Inbegrepen de prijsinflatie van de laatste maanden is deze budgetoverschrijding geraamd op 1,0 miljoen euro. Het risico dat deze budgetoverschrijding plaatsvindt is groot.
84 Classificatie: Intern
Beleidsrisico’s 1. Participatiewet Op basis van het deels eigen beleid van de gemeente Baarn vertonen de uitgaven en inkomsten de laatste jaren een stabiel beeld. Het budget voor de bijstandsuitkeringen (105% van de ontvangen rijksmiddelen omdat de gemeente dit zelf moet opvangen bij tekorten) is vooralsnog voldoende gebleken. Voor de komende jaren wordt echter rekening gehouden met een toename door de beperking van het aantal SW’ers (mensen werkzaam in de Sociale Werkvoorziening) en Wajongers die op de bijstand zijn aangewezen. Per eind 2022 kent de gemeente Baarn 361 personen met een bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet, IOAW of IOAZ. De hiermee direct verbonden kosten bedragen per ultimo 2022 5,2 miljoen euro. De risicoreserve is gebaseerd op het bedrag dat niet in aanmerking komt voor een vangnetuitkering en niet in het budget (105% van de rijksmiddelen) is meegenomen. 2. Sociale werkvoorziening Momenteel wordt RWA Amfors doorontwikkeld tot mensontwikkelbedrijf. In 2020 heeft een herijking plaats gevonden van de toekomstvisie RWA Amfors om richting te geven aan de ontwikkeling van de organisatie op de lange termijn. De ontwikkeling van de toekomstvisie en welke mogelijkheden RWA Amfors heeft, loopt nog door in 2023. Het aantal cliënten neemt namelijk geleidelijk af doordat de instroom is opgedroogd.
Een mogelijk gevolg hiervan op de lange termijn is het risico tot opheffing van het SW-bedrijf. Het risicobedrag is gebaseerd op de indicatieve ontmantelingskosten, de te verwachten frictiekosten en het saldo vreemd vermogen minus bezit. Bij de verdeling van deze kosten wordt uitgegaan van het eigendomsaandeel van de gemeenten, zijnde 9% voor de gemeente Baarn. 3. Jeugdzorg en Wmo De taakstelling voor Jeugd en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voor 2023 bedraagt 0,6 miljoen euro en loopt op tot 1,2 miljoen euro in 2026. De stijging in de taakstelling is het gevolg van de landelijke insteek om jaarlijks minder van het tekort in geld uit te keren en meer met concrete maatregelen in de vorm van een Hervormingsagenda Jeugd in te vullen. Onze maatregelen zijn in lijn met de landelijke maatregelen die zijn opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd. Hoe rijksuitkering er de komende jaren uitziet, wordt in het voorjaar van 2023 besloten. Om de maatregelen te kunnen uitvoeren zijn investeringen nodig die zichzelf op termijn zullen terugverdienen. Essentieel is het inzetten op uitbreiding en doorontwikkeling van het Lokaal Team, doorontwikkeling van informatie om de resultaten te monitoren de en ontwikkeling van de inkoop van zorg en ondersteuning en op participatie te volgen.
Als in 2023 niet aan deze voorwaarden is voldaan is het risico op het niet halen van de taakstelling of in een te laag tempo realiseren ervan bijzonder groot. De risicoclassificatie is 'groot'. 4. Verantwoording Sisa Vanaf 2014 moeten gemeenten de verantwoording over de specifieke uitkeringen via de Single information Single audit (SiSa) aanleveren aan het CBS. De deadline is, evenals voor de jaarstukken, gesteld op 15 juli in het opvolgende jaar van het controlejaar. Wanneer de informatie niet tijdig of niet volledig is bevonden, riskeert de gemeente een boete van circa €134.000. Het risico dat de gemeente Baarn deze informatie niet op tijd of niet volledig verstrekt is klein. 5. Afvalverwerking De verwerking en uitbesteding van grondstoffen en restafval gebeurt op een internationale markt waarin vele belangen meespelen en ontwikkelingen niet altijd voorspelbaar zijn. Wel is duidelijk dat sprake is van een trend van stijging van de kosten, bijvoorbeeld voor transport en verwerking van 85 Classificatie: Intern
Plastic, Metaal en Drankkartons (PMD-afval), en daling van de grondstoffenvergoedingen. Daarnaast zijn er landelijke ontwikkelingen, zoals de stijgende belasting op het verbranden van restafval en voorgestelde nieuwe afspraken binnen de Raamovereenkomst Verpakkingen. Deze ontwikkelingen brengen een risico met zich mee voor de kosten in het gesloten systeem van afvalinzameling en – verwerking. Daarnaast zijn er ook financiële risico's in de bedrijfsvoering van RMN die kunnen leiden tot hogere kosten. De voorgestelde stijging van het tarief voor de afvalstoffenheffing is op termijn niet voldoende om deze kostenstijgingen te dekken. 6. Herijking algemene uitkering De invoering van de herverdeling van het gemeentefonds is verschoven naar 1 januari 2023. Op basis van de berekening herverdeeleffect is berekend dat de gemeente Baarn er € 148 per inwoner op achteruitgaat totaal structureel 3,7 miljoen euro. Op basis van de afspraken tussen VNG en het Rijk vind de invoering gefaseerd plaats met een maximum van €60 per inwoner per jaar. De herverdeling is volledig geëffectueerd in 2027. Bij de Perspectiefnota 2022 is het bedrag tot en met 2026 (€60 per inwoner) voor 100% opgenomen. Door de gebruikte maatstaven voor het Sociaal Domein is Baarn één van de grootste nadeelgemeenten.
Oorzaak hiervan is, dat de aanwezigheid van een zorginstelling binnen een gemeente niet als maatstaf is opgenomen. Op verzoek van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) is door de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) op 19 oktober 2021 een eindadvies uitgebracht over het verdeelvoorstel. De ROB stelt dat het verdeelmodel een verbetering is, maar niet voldoende. De gemeente Baarn heeft zich met andere gemeenten gemobiliseerd om richting VNG en BZK kenbaar te maken dat de financiële gevolgen van de herijking onacceptabel zijn. Dit heeft geleid tot het aannemen van de resolutie 'Naar een uitlegbaar en stabiel verbeter verdeelmodel gemeentefonds' tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG. Vooralsnog moet rekening gehouden worden dat het overige deel € 88 per inwoner in de periode van 2027 -2030 moet worden bespaard. Het risico schatten wij in op 2,2 miljoen euro. Aansprakelijkheidsrisico's De aansprakelijkheden worden opgenomen in de risicoreserve wanneer vrij grote onzekerheid staat over de hoogte van de bedragen en over het daadwerkelijk aansprakelijk zijn. In het geval hierover wel voldoende zekerheid betstaat, wordt een voorziening getroffen ten laste van het resultaat van het betreffende boekjaar.
In deze paragraaf is onderscheid gemaakt tussen twee soorten aansprakelijkheidsrisico’s: aansprakelijkheidsrisico’s als gevolg van garantstelling voor derden bij het opnemen van leningen (1 en 2); en aansprakelijkheidsrisico als gevolg van onrechtmatige handeling of nalatigheid (3). 1. Garantiestelling Woningcorporaties Voor diverse partijen staat de gemeente borg voor de opgenomen leningen door die partijen. Het gaat om de woningbouwcorporatie Eemland Wonen en een aantal sportclubs. Woningbouwcorporaties die leningen aangaan voor bouwprojecten krijgen in de regel een borgstelling door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Woningbouwcorporatie Eemland Wonen heeft een aantal leningen geherfinancierd en daarvoor bij de gemeente borgstelling toegekend gekregen. Gelet op de kredietwaardigheid van de corporatie is het risico klein. 2. Overige Garantiestellingen De gemeente staat ook borg voor de opgenomen leningen voor diverse stichtingen, verenigingen of sportclubs. Hier gaat om een borgstelling van in totaal € 475.000 (ultimo 2021). Ook hier is het risico
86 Classificatie: Intern
klein. Voor sportclubs wordt alleen borg verstrekt indien de stichting Waarborgfonds Sport met goed gevolg een financieel onderzoek heeft uitgevoerd bij de sportclubs. 3. Aansprakelijkheid planontwikkeling Gemeente Baarn is medio 2014 aansprakelijk gesteld inzake de planontwikkeling op en rondom het parkeerterrein Laanstraat. De betrokken partijen hebben op 25 oktober 2022 een vaststellingovereenkomst getekend waardoor het riscico is komen te vervallen.
Algemene risicoreserve De risicoreserve is een onderdeel van de algemene reserve. De risicoreserve moet hoog genoeg zijn om alle incidentele risico's te kunnen opvangen.
Benodigde weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen is het verhoudingsgetal tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en het benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit betreft de algemene reserve. De totale omvang van de risico’s bedraagt bij het opstellen van de jaarstukken 2022 17,8 miljoen euro. Wanneer de maximale financiële impact maal de kans wordt berekend, ontstaat een benodigde weerstandscapaciteit van 5.6 miljoen euro om de incidentele risico’s op te vangen. Het weerstandsvermogen voldoet aan de minimumeis uit de nota Risicomanagement 2017-2022 van 0,8. De gemeente streeft een ratio van minimaal 1,0 na. Hier wordt ruim aan voldaan. Peildatum
Bruto
Benodigd
Beschikbaar
risico
Weerstandscapaciteit
Weerstandscapaciteit
Weerstandsvermogen
Begroting 2022
19.722
5.387
14.391
2,67
Ultimo 2021
18.460
5.008
16.916
3,38
Begroting 2023
19.960
6.058
17.766
2,93
Ultimo 2022
15.676
5.631
17.782
3,16
Bedragen x € 1.000,-
Financiële kengetallen Sinds 2015 kent het BBV de bepaling dat gemeenten in hun jaarstukken (begroting en jaarrekening) een set van zes verplichte financiële kengetallen moet opnemen in de paragraaf 'Weerstandsvermogen en Risicobeheersing'. Deze zijn bestemd voor interne en externe benchmarking van de financiële positie. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van het totaal baten. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote is het afgelopen jaar gedaald. We hebben in 2022 meer baten ontvangen vanuit het Rijk. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen en de totale balansomvang weer. Hoe hoger het percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. De solvabiliteit ligt per definitie tussen de 0 en 100. De solvabiliteit is in 2022 licht gestegen.
87 Classificatie: Intern
Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten van de gemeente. De gemeente Baarn voert geen actief grondbeleid. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. Een cijfer tussen de -0,4 en 0,4 betekent dat de baten en lasten min of meer in evenwicht zijn. Een hoger getal betekent dat de gemeente structureel in evenwicht is. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Om te kunnen bepalen of de gemeente nog ruimte heeft om de belastingen te verhogen is het nodig om na te gaan in hoeverre de riool en afvalheffingen kostendekkend zijn en hoe het OZB tarief van de gemeente zicht verhoud tot het landelijk gemiddelde. Indien heffingen niet kostendekkend zijn is er sprake van onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit is in 2022 verder gestegen, dit betekent dat de heffing OZB lager is vastgesteld ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Financiele kengetallen
2016
2021
2022 begroting
Rekening 2022
Netto schuldquote
45,4% 44,6%
2017
38,1% 36,3% 37,2% 45,2%
54%
27,88%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor uitgezette leningen
45,4% 44,6%
38,1% 35,2% 36,1% 44,9%
51%
27,88%
Solvabiliteit
44,0% 43,0%
44,0% 39,0% 38,0% 24,3%
24%
25,49%
Grondexploitatie
2,5%
0,0%
0,0%
0,0%
-
-
Structurele exploitatieruimte
2,41% 1,39% -0,18% 0,15% 2,01%
6%
2,00%
4,30%
Belastingcapaciteit
113% 112%
111% 110% 111% 124%
126%
136%
0,0%
2018
2019
0,0%
2020
Bedragen x € 1.000,-
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen gaat in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties voor de ‘grotere’ kapitaalgoederen van de gemeente. Kapitaalgoederen zijn die goederen die noodzakelijk zijn voor voortzetting, uitbreiding of verbetering van de gemeentelijke (wettelijke) taakstelling en waarvoor langlopende investeringen vereist worden. Het BBV benoemt de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. De gemeente is vrij om daarnaast aandacht te besteden aan overige kapitaalgoederen zoals speelterreinen. Zoals de titel van de paragraaf aangeeft, gaat het over het onderhoud van kapitaalgoederen. Bedoeld wordt het groot planmatig onderhoud dat ten laste komt van de onderhoudsvoorziening en waarvoor een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) voorhanden is. Het dagelijks klein onderhoud van kapitaalgoederen (kleine herstelwerkzaamheden) kent eigen budgetten in de exploitatie en is daarmee direct saldobepalend. Het groot onderhoud ten laste van de voorziening is niet saldobepalend. Immers, tegenover de onderhoudslasten staat de onttrekking uit de voorziening. De storting in de voorziening op basis van het MJOP is wel saldobepalend.
De commissie BBV heeft de aanbeveling gedaan tenminste éénmaal in de vier jaar een integrale beleidsnota over het onderhoud kapitaalgoederen door de raad te laten vaststellen. Naast deze beleidsnota kan (in begroting en jaarrekening) volstaan worden met een wat beperktere paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. Omdat de gemeente Baarn op dit moment geen integrale beleidsnota 88 Classificatie: Intern
heeft, wordt in deze verplichte paragraaf meer aandacht besteed aan de bepalingen van art 12 lid 2 BBV. Omdat de kapitaalgoederen Riolering en Water samen in één beleidsplan zijn gevat worden deze beide onderdelen in deze paragraaf gebundeld.
Wegen Beleidskader In april 2021 heeft de gemeenteraad een nieuw Integraal beheerplan openbare ruimte 2021-2030 (IBOR) vastgelegd. Het belangrijkste doel van het IBOR is het technisch goed, veilig, efficiënt, economisch en planmatig beheren van de openbare ruimte. De doelstellingen en beheerniveaus die zijn vastgelegd in het beeldkwaliteitsplan 19-28 zijn hier in leidend. Naast het klein en groot onderhoud aan wegen, riolering en groen zijn ook een aantal wijken aangewezen waar de komende jaren grootschalige vervanging plaats gaan vinden. Jaarschijf onderhoud / Financiën In de onderstaande tabel staan de in 2022 uitgevoerde projecten vermeld. Onderhoud wegen - jaarschijf 2022
Begroting
Jaarlijkse storting voorziening
780
IBOR (wegen) projecten 2022, totaal voor alle wijken: Drempels, fietspaden, molgoten en pleinen
19
Parkeervakken
87
Rijbanen
558
Voetgangersgebied en voetpaden
265
Totaal
929
Bedragen x € 1.000,-
Riolering Beleidskader In 2017 is het Gemeentelijk Water en Rioleringsplan (GWRP) 2018 – 2022 vastgesteld. Voor het dagelijkse onderhoud van de riolen is jaarlijks een nagenoeg gelijkblijvend budget beschikbaar. Noodzakelijke rioolvervangingen en -renovaties worden gedekt uit de ‘Voorziening egalisatielasten rioolbeheer’. Dit jaar is het GWRP met 2 jaar verlengd, zodat de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie verder kan worden uitgewerkt en geïntegreerd in het nieuwe GWRP. Jaarschijf onderhoud / Financiën In het GWRP 2018 - 2022 zijn alle financiële aspecten rond de zorg voor de riolering en het (grond)water in beeld gebracht. De lasten en baten (rioolheffing) zijn kostendekkend in de meerjarenbegroting verwerkt. In de onderstaande tabel staan de in 2022 uitgevoerde projecten vermeld. De eindstand per 31 december 2022 van de voorziening riolering bedraagt € 4.435.000,= Onderhoud Riolering - jaarschijf 2022 Jaarlijkse storting voorziening
Begroting 1.235
Geplande uitgaven vGRP Staatsliedenwijk Eemstraat Totaal
1.928 629 2.557
Bedragen x € 1.000,-
89 Classificatie: Intern
Gebouwen Beleidskader De gemeente Baarn bezit circa 50 gemeentelijke gebouwen en enkele opstallen, waaronder kunstwerken, monumenten en gedenktekens. Het beheer en onderhoud is overeenkomstig het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) Gebouwen uitgevoerd. Ook de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is opgepakt. Met dien verstande dat het bedrag voor verduurzaming, beheer en onderhoud 2022 niet helemaal is opgegaan. Dit komt voort uit leveringsproblemen van materialen en onderbezetting in personeel. Daarnaast zijn werkzaamheden aan meerdere panden uitgesteld omdat deze op de nominatie staan om af te stoten of te renoveren. Dit alles hangt samen met de, nog te nemen beslissing, over theater De Speeldoos. Jaarschijf onderhoud / Financiën In de onderstaande tabel staan de in 2022 uitgevoerde onderhoudsprojecten vermeld. Onderhoud gebouwen jaarschijf 2022 Jaarlijkse storting voorziening